Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Wat vanzelfsprekend is, verdwijnt uit beeld Wat ons draagt, blijkt zelden datgene waar we onszelf aan ophangen. I ieder mens komt voort uit een moeder. Dat is geen mening, maar een feit. En toch lijkt dit gegeven nauwelijks gewicht te hebben in de manier waarop we onze wereld inrichten. De vrouw staat in het middelpunt van het menselijk bestaan: als minnares, als moeder en als opvoeder. Zij draagt het begin, het lichaam, de zorg en de overdracht. Zonder haar is er geen continuïteit. Juist daarom is haar waarde zo vanzelfsprekend geworden dat zij verdwijnt uit het zicht. Het gevolg is een paradox die we nauwelijks nog opmerken. Vrouwen groeien op met een diepgewortelde onzekerheid over hun eigen waarde, terwijl zij het dragende fundament vormen van menselijk leven. Niet omdat zij tekortschieten, maar omdat wat onmisbaar is zelden wordt geëerd. Het vanzelfsprekende wordt zelden beschermd. Mannen daarentegen zijn inwisselbaar. Zij worden opge...

De stress van een schitterend leven De emancipatie van vrouwen is nog lang niet voltooid. Dat blijkt niet alleen uit ongelijkheid op de arbeidsmarkt of in de verdeling van zorgtaken, maar ook uit een stille crisis die zich afspeelt onder jongeren en in het bijzonder onder meisjes. Al twintig jaar verslechtert hun mentale gezondheid en de cijfers van de laatste jaren zijn ronduit verontrustend. Bijna de helft van de meisjes op de middelbare school rapporteert veel piekeren, angst en ongeluk; een stijging van bijna twintig procent ten opzichte van vijf jaar eerder. Zelfbeschadiging, eetstoornissen en overdoses komen eveneens veel vaker voor bij meisjes dan bij jongens. Achter deze cijfers schuilt meer dan een medisch of pedagogisch probleem. Ze leggen een spanningsveld bloot tussen vrijheid en maakbaarheid dat diep filosofisch, historisch en maatschappelijk van aard is. Vrijheid als last Simone de Beauvoir stelde dat de vrouw in de westerse cultuur vaak tot object wordt gemaakt, b...

Het script en de spiegel Sommige mensen kijken terug op hun jeugd met een vaag gevoel van verlies. Niet zelden zeggen ze: “Er is iets misgegaan, maar ik weet niet precies wat”. Er was geen zichtbaar geweld, geen harde breuklijn in de tijd en toch leeft er een besef van tekort. Een gemis aan bestaansgrond. Dit ongrijpbare gevoel van slachtofferschap vraagt om zorgvuldige beschouwing. Want wat als het geen bewijs is van een objectieve fout in het verleden, maar eerder een echo is van een diepere overtuiging? Wat als we niet alleen terugkijken op ons leven, maar het onbewust herscheppen in het heden, precies volgens het script waarvan we niet wisten dat we het meedroegen? Projectie: wat binnen is, wordt buiten De gedachte dat we niet de werkelijkheid zien, maar onze interpretatie ervan, is geen nieuw inzicht. Filosofen, psychologen en mystici zijn het daar opvallend vaak over eens. Carl Jung noemde het ‘projectie’: het mechanisme waarmee we onze innerlijke wereld buiten onszelf...

Hoe stel je de rollen tussentijds weer bij? Wanneer twee partners hun relatie starten vanuit een ongelijke rolverdeling –bijvoorbeeld omdat één van hen meer zorg, meer initiatief of meer aanpassing toont– ontstaat er al vroeg een kwetsbare dynamiek. Dat hoeft niet meteen een probleem te zijn. In het begin lijkt het vanzelf te gaan: de liefde maakt veel goed en zolang beiden zich gezien voelen, is er weinig aanleiding om iets ter discussie te stellen. Maar precies dáár schuilt het risico. Want als het ongenoegen over die verdeling later bij één van beiden groeit, gebeurt dat vaak sluipenderwijs en niet bij beiden tegelijk. De partner die zich tekortgedaan voelt, merkt het misschien pas na jaren. De ander denkt intussen dat alles goed is. Zo ontstaat er scheefgroei: een ongelijke beleving van geven en nemen, zonder dat er een taal of ritueel bestaat om dat te herijken. De filosofie leert ons dat een liefdevolle relatie niet alleen draait om emotie, maar ook om erkenning . Elkaar b...

Simone de Beauvoir over onvrije rolverwachtingen In de hedendaagse samenleving wordt de werkende vrouw voortdurend geconfronteerd met de uitdaging om verschillende rollen te vervullen: moeder, partner, werknemer en individu. Deze veelzijdigheid kan haar krachtig maken, maar legt haar ook onder immense druk. Het balanceren van al deze verantwoordelijkheden en verwachtingen vereist voortdurende aanpassing en flexibiliteit, maar het brengt ook risico’s met zich mee. In de bioscoopfilm en "erotische thriller" Babygirl (2024) wordt deze spanning verbeeld en gespeeld door de hoofdpersoon, Romy, die moet schakelen tussen haar rollen als moeder, echtgenote, CEO en minnares. Het biedt de kijker een indringend en onrustig portret van een ouder wordende vrouw die worstelt met de beklemmende complexiteit van deze rollen, maar tegelijkertijd illustreert het de gevaren van het negeren van de sociale en emotionele consequenties van deze keuzes. De Franse filosofe Simone de Beauvoir, in haa...

Sekse stereotype rollen De invulling van rollen voor mannen en vrouwen verandert over de tijd. Er zijn overwegingen die leiden tot gelijkheid en andere die leiden tot ongelijkheid. Wat betekent dat voor de emancipatie? De trage vooruitgang in de emancipatie tussen man en vrouw, ondanks brede instemming en steun voor gelijkheid, kan verklaard worden door verschillende factoren die elkaar versterken. Culturele en historische patronen Traditionele genderrollen zijn diep geworteld in cultuur en geschiedenis. Ze hebben eeuwenlang de maatschappelijke structuren bepaald en zijn moeilijk te doorbreken, zelfs als mensen zich bewust zijn van hun nadelen. Onbewuste vooroordelen Veel ongelijkheid is subtiel en werkt door in de vorm van onbewuste vooroordelen. Mensen kunnen onbedoeld aannames maken over wat mannen en vrouwen wel of niet kunnen, wat leidt tot ongelijke kansen of verwachtingen. Machtsstructuren Traditionele machtsstructuren, waarin mannen vaak meer posities van invloed bekleden, kunn...

Kun je jezelf helemaal kennen? Eckhart Tolle Wie zich afvraagt wie hij of zij eigenlijk is, komt met woorden een heel eind, maar moet het laatste stukje onbeantwoord laten. Je bent niet alleen jouw lichaam of jouw geest of de toeschouwer daarvan. Zoals het geheel meer is dan de som der delen is een identiteit net dat stukje meer dan de onderdelen aangeven. Eckhart Tolle heeft weleens geschreven over identiteit dat je die het beste kunt vergelijken met een theater: je bent tegelijkertijd het toneel, een acteur, een regisseur, een toeschouwer en een recensent. Je bent het tegelijk allemaal en alles afzonderlijk niet. Hoe ver strekt jouw identiteit? Wat je niet bent is net zo belangrijk als wat je wel bent. Wanneer je geboren wordt als baby en het leven verlaat als grijsaard kun je stellen dat je tegelijkertijd hetzelfde bent gebleven en voortdurend bent veranderd. Die verandering, je sterfelijkheid, maakt het leven uit. Het leven zou niet eens kunnen bestaan zonder de dood. Het zou vee...

Het leven ontvouwt zich In de film Boyhood (2014) wordt Mason (en zijn zusje Samantha) gedurende 12 jaar gevolgd van de leeftijd van 6 tot 18 jaar. Die tijdsspanne is echt, in de zin dat het dezelfde acteurs zijn die echt 12 jaar ouder worden, maar wat ze spelen is niet het echte leven van Mason. Ze spelen een levensles die de makers van de film willen overbrengen. En wie dat niet kan of wil zien, kan zich gedurende de 2,5 uur die de film duurt stierlijk vervelen , want er gebeurt niet veel onverwachts. Vader en moeder scheiden en krijgen nieuwe relaties en Mason maakt van alles mee wat een Amerikaans kind normaal gesproken doormaakt: school, vriendjes en vriendinnetjes, leren met vallen en opstaan hoe om te gaan met drank, tegenslag, verandering en vrijheid. De strijd om het bestaan, geld verdienen, is natuurlijk in eerste instantie de zorg van de ouders. De moeder van Mason wil vooruit in het leven en “verslijt” verschillende partners die in eerste instantie leken haar daarbij te ...

Libido hoeft niet af te nemen in en na de overgang Volgens fotograaf Erwin Olaf, zelf homoseksueel, blijft de mens tot aan zijn dood geil en erotisch. In de Volkskrant van 2 maart wordt deze stelling gestut, maar niet onderbouwd met zijn erotische foto’s van bejaarde vrouwen. Speak for yourself, Erwin. Niet iedereen vindt PlayBoy Patricia Paaij een goed rolmodel om de aandacht van mannen te trekken. Hoewel uit onderzoek blijkt dat het libido niet afneemt in de overgang, ervaren veel vrouwen in de overgang een dip in hun seksleven. "Ik wil gewoon aandacht, meer niet". De partner voelt zich opzij gezet en kan niet meer tot haar doordringen. De oudere vrouw kan niet meer concurreren met jonge vrouwen en wordt in het lange huwelijk niet meer zo enthousiast ondersteund door haar echtgenoot, die soms ook graag zijn ogen elders de kost geeft op bijvoorbeeld rokjesdag. Ze worden onzeker en weten niet goed hoe zij hun rol opnieuw kunnen of sterken nog: willen invullen. Sommige vro...

De wereld is een schouwtoneel Elk krijgt zijn rol en speelt zijn deel Het woord persoon komt van het Latijnse woord voor “persona: masker of rol”. Toneelspelers in de oudheid hadden maskers voor om uit te beelden wie zij voorstelden en welke rol zij speelden. Het geheel van regisseur, toneel, toneelspelers en publiek zou je kunnen zien als een metafoor voor ons bewustzijn en persoonlijkheid. Het toneel en de achtergrond staat dan voor het on(der)bewuste, de toneelspelers voor de diverse rollen die wij en ons ego spelen, de projecties die we doen op anderen en het publiek voor de buitenwereld en dat deel in onszelf dat zichzelf observeert. Een goede regisseur probeert ervoor te zorgen dat het toneelstuk zich gedurende haar levensduur ontwikkelt en in kwaliteit groeit. Belangrijk is om je te realiseren dat geen van de onderdelen van het toneelstuk een apart (onderdeel is van de) persoon is die jij (zelf) bent. Die vergissing is in de historie vaak gemaakt. Velen hebben gedacht dat er...