Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Stop met zoeken naar wat je over het hoofd ziet We hebben verhalen over zielen. Over wat er gebeurt na de dood. Over verzamelpunten waar ervaringen worden gedeeld, over reïncarnatie, over het Akasha-veld waar alles wordt bewaard. Deze verhalen proberen iets te vatten dat moeilijk te bevatten is. Maar ze bevatten een fundamentele spanning: ze willen zowel individualiteit behouden (jouw ziel gaat door, jij leert en groeit) als eenheid beloven (uiteindelijk zijn we allemaal één). Je kunt moeilijk beide hebben. De Poortloze Poort In de Zen-traditie bestaat een koan genaamd de Poortloze Poort (Mumonkan). Het wijst naar iets eenvoudigs: er is geen drempel tussen jou en wat je zoekt. De poort is een illusie, gecreëerd door het zoeken zelf. Dit geldt op twee manieren. Ten eerste Stop met zoeken naar verlichting, naar ontwaken, naar eenheid. Het is er al. Maar juist het zoeken houdt je erbuiten. De poort waar je doorheen probeert te gaan bestaat niet, hij ontstaat alleen doordat je ...

De grond van het bestaan Er bestaat een manier van in de wereld staan die zowel diep spiritueel als radicaal politiek is. Het begint met een fundamenteel inzicht: vrijheid en liefde zijn geen menselijke uitvindingen, maar voorwaarden die in de werkelijkheid zelf zijn geworteld. Ze stromen als het ware door het bestaan heen, niet als persoonlijke geschenken van een afstandelijke godheid, maar als de grondstructuur van waaruit leven zich kan ontplooien. Deze visie ziet God niet als een wezen dat van buitenaf ingrijpt, maar als de bron van deze voorwaarden zelf. God staat buiten tijd en ruimte, maar is tevens werkzaam in alles wat wordt en groeit. In de miljarden jaren van kosmische en biologische evolutie -van materie naar bewustzijn, van instinct naar vrijheid, van overleven naar liefde- manifesteert zich iets dat we kwaliteit kunnen noemen. Het leven zoals wij het nu kennen is een geschenk van deze lange wordingsgeschiedenis: we kunnen vrij zijn, liefhebben, genieten van de rijkdom...

Leegte, hefboom en ruimte Wie nadenkt over God stuit onvermijdelijk op de vraag: zoeken wij God omdat Hij er is, of omdat wij Hem nodig hebben? In die spanning ligt een oud en voortdurend actueel gesprek tussen filosofie, psychologie en theologie. God als hefboom van de geest Vanaf de negentiende eeuw wezen denkers als Feuerbach en Freud erop dat godsbeelden vaak ontstaan uit menselijke verlangens. Volgens hen is God in wezen een projectie: een vergrote versie van onze behoeften. Waar Feuerbach stelde dat de eigenschappen die wij aan God toeschrijven eigenlijk ons eigen ideaalbeeld weerspiegelen, zag Freud in God vooral een vaderfiguur, een psychologisch hulpmiddel om met kwetsbaarheid en angst om te gaan. In dit licht verschijnt God als een mentale hefboom : een kracht die we zelf uitvinden om boven onze tekorten uit te stijgen. Het voordeel van dit perspectief is dat het doorzichtig maakt hoe religie troost kan bieden. Het risico is dat er niets anders overblijft dan een nutt...

Lege voeding die ons toch vervult Er zijn drie woorden die mensen gebruiken wanneer zij verwijzen naar het Hogere : God , natuur en het universum . Elk woord roept zijn eigen sfeer op. God suggereert een persoonlijk tegenover, natuur een levend geheel, het universum een onmetelijke ruimte. Maar wat deze drie aanduidingen met elkaar delen, is dat ze alle drie verwijzen naar iets dat zelf wezenlijk ongrijpbaar is, maar wel invloed op ons heeft. Opmerkelijk is dat deze drie bronnen, hoe verschillend ook begrepen, in hun aard iets gemeen hebben met water. Zoals bronwater het lichaam voedt zonder bouwstof of energie te leveren, zo voeden God, natuur en het universum de geest zonder dat ze vastomlijnde en directe antwoorden geven. Ze geven rust, ruimte, stilte. Water bevat geen calorieën. Toch kunnen we zonder water niet leven. Ons lichaam bestaat er grotendeels uit. Het draagt, transporteert, zuivert. Zo lijken ook God, natuur en het universum te functioneren: niet als datgene wat het leve...

Voorbij het woord ‘God’ God. Een woord dat zoveel oproept: verlangen, hoop, verwarring, verzet. Maar wat als God geen object is om te vinden, geen iemand om te volgen, maar het onuitsprekelijke waarin jijzelf verschijnt? Wat als God geen ander is?   Soms spreek je het uit. Zacht, met eerbied. Of juist hard, met twijfel. Soms vermijd je het. Soms zoek je het. Soms denk je dat je het gevonden hebt. Maar altijd blijft er iets buiten bereik. Tot je ziet: God is niet buiten je bereik, omdat God niet buiten je is. God is niet wat je kunt kennen. Niet wat je kunt bezitten. Niet wat je kunt bewijzen. Want God is geen iets . En jij bent geen iemand die apart staat. Wat je werkelijk bent, is nooit gescheiden geweest van wat mensen ‘God’ noemen. Het is dezelfde ruimte waarin alles verschijnt. Dezelfde stilte onder je gedachten. Dezelfde liefde die niets claimt, maar alles draagt. God is geen persoon. Maar ook geen ding. Geen doel. Geen overtuiging. ...

Hoe liefde en vrijheid kunnen samengaan Spinoza’s filosofie, beschreven in zijn werk Ethica , biedt een diepgaande en praktische kijk op de rol van liefde in intermenselijke relaties. Hoewel zijn concept van amor Dei intellectualis –de intellectuele liefde voor God– vaak centraal staat in zijn denken, reikt zijn visie verder en omvat het inzichten die direct toepasbaar zijn op menselijke interacties. Hij biedt een onderscheid tussen passionele en actieve liefde en benadrukt de rol van vrijheid, begrip en harmonie binnen relaties. Liefde als een passie versus liefde als actie Spinoza maakt een helder onderscheid tussen passies, emoties die ons overkomen, en acties, emoties die voortkomen uit ons inzicht en onze rede. Liefde kan beide zijn. Als passie is liefde een reactie op een externe oorzaak. Dit betekent dat liefde ontstaat als een reactie op een specifieke persoon, situatie, of ervaring. Denk bijvoorbeeld aan verliefdheid: dit wordt vaak opgewekt door eigenschappen van een ander (...

Een filosofisch-theologische beschouwing op de aard van liefde In onze westerse cultuur beschouwen we liefde doorgaans als een hoogst persoonlijke ervaring, een emotie die we voelen voor specifieke individuen om specifieke redenen. We zeggen: "Ik houd van jou vanwege jouw unieke kwaliteiten". Deze opvatting plaatst onze identiteit en voorkeuren centraal in de liefdeservaring. Maar wat als we liefde iets anders zouden benaderen? Wat als liefde niet zozeer een persoonlijke keuze is, maar eerder een natuur- of goddelijke kracht die door ons heen stroomt, onafhankelijk van onze individuele voorkeuren of verwachtingen? De bevrijdende werking van minder persoonlijke liefde Wanneer we liefde minder als persoonlijk beschouwen, openen we de deur naar een bijzondere vorm van bevrijding. Allereerst bevrijden we onszelf van de last van verwachtingen. Als liefde niet "van mij" is en niet "voor jou" is vanwege jouw specifieke eigenschappen, dan hoeft die liefde oo...

Vrijheid, liefde en de stroom van genade Vrijheid en liefde worden vaak gezien als twee aparte begrippen, maar in hun diepste essentie zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Liefde zonder vrijheid wordt beklemmend, terwijl vrijheid zonder liefde leeg blijft. De theoloog Karl Barth benadrukte dat ware vrijheid niet bestaat in absolute autonomie, maar in de bevrijding van de mens door God. Die vrijheid is geen zelfstandige keuze, maar een gave: een leven waarin de liefde van God door ons heen stroomt. Vrijheid als genade Liefde en vrijheid In de moderne samenleving wordt vrijheid vaak opgevat als de afwezigheid van beperkingen. Maar Barth laat zien dat ware vrijheid niet ligt in het doen van wat men wil, maar in het ontvangen van genade. Vrijheid is niet iets wat men zichzelf kan toekennen, maar iets wat men ontvangt door de verbinding met God. Dit betekent dat vrijheid en liefde pas echt levend worden wanneer ze verbonden zijn in een groter geheel. Genade is hierin cruciaal. Het is...

Opstaan of knielen voor de goede zaak Uil: wijze of jager of beide? Wanneer onrecht voelbaar is, richten mensen zich op de reactie van anderen. Wie zwijgt lijkt onverschillig, wie fel reageert oogst bewondering of afkeer. Maar niet elke vurige reactie is wijs en niet elk stilzwijgen is onverschilligheid. Het is een valkuil van deze tijd dat felheid de meeste aandacht krijgt – en daarmee de stille wijsheid overschaduwt. In het tumult dreigt het innerlijk weten, het zuivere aanvoelen van wat klopt, op het tweede plan te raken. Juist daarom is het nodig om stil te staan bij de vraag: wat drijft ons en waar leidt dat toe? In de eerste eeuw na Christus leefde in Judea een groepering die bekend werd als de Zeloten . Zij verzetten zich met vuur tegen de Romeinse bezetting, overtuigd dat het volk Israël geroepen was om onder Gods heerschappij te leven, niet onder die van heidense overheersers. Hun motivatie kwam voort uit een diep religieus plichtsgevoel: zij zagen zichzelf als werktuigen van ...

De ervaringen van een kinesioloog Vanuit zijn beroep heeft Henk Visser zich verdiept in het fenomeen ziel. Zijn zoektocht begon met een vraag: waar komen de antwoorden vandaan die hij als kinesioloog vond voor zijn cliënten? Via de spiertestmethode, waarmee hij non-verbaal contact maakte met de innerlijke wijsheid van het lichaam, kwam hij tot een opmerkelijk inzicht. Deze methode stelde hem in staat te communiceren met de ziel. In dit essay verken ik, voortbordurend op zijn observaties, de ziel als een reisgenoot op onze weg terug naar God, het grote geheel waaruit alles voortkomt en waarin alles na dit leven weer opgaat. De ziel als brug tussen mens en God Henk beschrijft de ziel als een brug, een verbinding tussen het tijdelijke leven en het grote geheel. Dit grote geheel wordt door velen begrepen als God, een transcendente realiteit die alle religieuze en spirituele tradities overstijgt. De ziel verbindt zich tijdens ons leven met ons en keert na de dood terug naar deze oorsprong....

Jezelf wegcijferen om dichterbij te komen Mechtild von Magdeburg was een middeleeuwse mystica en schrijfster, afkomstig uit het huidige Duitsland. Ze was een van de belangrijkste figuren in de christelijke mystiek van de 13e eeuw en maakte deel uit van de begijnenbeweging, een los georganiseerde gemeenschap van vrome vrouwen die niet gebonden waren aan een klooster. Later sloot ze zich aan bij een klooster van de cisterciënzers. Haar bekendste werk is Das fließende Licht der Gottheit (Het vloeiende licht van de godheid), een verzameling mystieke teksten in het Middelhoogduits. Het werk combineert poëzie, visioenen, gebeden en filosofische reflecties, en beschrijft haar intense en persoonlijke relatie met God. Mechtild benadrukte in haar teksten het belang van de innerlijke ervaring van God boven rituelen en uiterlijke vroomheid, wat haar soms controversieel maakte. Haar werk had invloed op andere mystici zoals haar tijdgenoot Meister Eckhart en Johannes Tauler, en ze wordt nog steeds ...

Nederigheid en evenwaardigheid als basis voor harmonie Het paradijsverhaal uit Genesis 2–3 heeft eeuwenlang tot de verbeelding gesproken. De tuin van Eden , de boom van kennis van goed en kwaad , de slang en de verdrijving van Adam en Eva zijn motieven die steeds opnieuw zijn geïnterpreteerd. Eeuwenlang gaf het verhaal houvast en veiligheid, maar het werd ook gebruikt door machthebbers om gezag en onderdanigheid te legitimeren. Nu de kerk haar gezag grotendeels heeft verloren, ligt de verantwoordelijkheid bij onszelf. We kunnen opnieuw betekenis geven en zoeken naar balans. Simone Weil wees er in de twintigste eeuw op dat macht het vermogen heeft om mensen blind te maken voor de waarde van de ander. Volgens haar ontstaat onrecht zodra iemand zich verheft boven de ander. Deze gedachte kan dienen als sleutel om het paradijsverhaal opnieuw te begrijpen. Joodse traditie In het jodendom bood Eden een verklaring voor de menselijke conditie: arbeid, pijn en sterfelijkheid. De rabbijn...

Vormgeving vanuit een inherente kracht in het universum? Hoe het bestaan begon gaat ons begrip te boven. Het begrip daarvan transcendeert ons als het ware. Voor het gemak gaan sommigen er vanuit dat het bestaan toeval is, anderen veronderstellen een transcendente intelligentie. In dit artikel wordt uitgegaan van het bestaan van een intelligentie die in ieder geval geen haast heeft. Aan de wetenschap kunnen we overlaten om de (samenhang in de) werking van natuurwetten te ontrafelen, via de filosofie en/of onze eigen intelligentie kunnen we overdenken hoe het waarom van het bestaan geduldig werkzaam kan zijn. Vanuit een visie op de natuur of God als een interne kracht of essentie die inherent is aan het universum, kan het Goddelijke worden beschouwd als de onderliggende bron van alle leven en evolutie, die de natuurlijke processen bezielt en een richting geeft aan de ontwikkeling van het leven. Volgens deze visie zou de oerknal niet alleen het begin van het universum vertegenwoordigen in...

Het beeld van een speelse God G.K. Chesterton werd geboren op 29 mei 1874 in Londen, Engeland, en stierf op 14 juni 1936 in Beaconsfield, Buckinghamshire, Engeland. Hij was een prominente schrijver, dichter, filosoof en journalist, vooral bekend om zijn werken op het gebied van fictie, non-fictie en religieuze en politieke filosofie. In zijn boeken fantaseerde hij over de motieven van God. God heeft volgens hem eeuwig de tijd, maar wil zich niet vervelen en houdt van verrassingen. Natuurlijk kan G. K. Chesterton, net zo min als jij en ik, weten wat God denkt of zich een betrouwbare voorstelling maken wat er in God omgaat. De fantasie over God van G. K. Chesterton zegt dus iets over wat wij mensen zouden ervaren wanneer we goddelijke gaven zouden hebben. Door te speculeren over wat God zou willen of ervaren, brengt hij eigenlijk menselijke eigenschappen en verlangens over op het concept van God. Dit kan dienen als een herinnering aan de beperktheid van ons begrip en de nederigheid die d...