Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Over passie, vrede en de vrijheid om te laten zijn Van oudsher wordt gezegd dat de mens geroepen is om getuige te zijn van iets dat groter is dan hijzelf, of men dat nu waarheid, liefde, het leven of God noemt. Sommigen lijken dat getuigenis te belichamen door hun kalmte. Ze stralen een vrede uit die niet afhankelijk lijkt van omstandigheden, alsof ze iets hebben herkend dat voorbij angst en strijd ligt. Toch blijft de vraag interessant hoe diezelfde bron zich verhoudt tot mensen die juist gepassioneerd zijn, die intens leven en zich met vuur inzetten voor wat zij als waar of rechtvaardig ervaren. Vaak wordt passie gezien als het tegendeel van rust, als beweging tegenover stilte. Maar misschien is dat een misverstand. Vrede hoeft niet de afwezigheid van beweging te zijn, net zomin als passie per definitie onrustig hoeft te zijn. Wanneer innerlijke vrede niet verward wordt met berusting, kan ze juist de grond zijn waarop passie haar richting vindt. Dan is passie niet langer een ui...

De kunst van telkens opnieuw kiezen Tussen actie en terughoudendheid In tijden van dreigende oorlog klinkt vaak de vraag: wat moeten wij doen? Jongvolwassenen vragen zich af of ze het leger moeten ingaan, of dat er alternatieven zijn. Wat zelden gehoord wordt, is de vraag naar de balans tussen doen en laten. Kunnen we oorlog voorkomen door niet te handelen, door ons te onthouden van bepaalde daden, juist omdat elke daad een nieuwe escalatie kan inluiden? Filosofische stemmen Filosofen als Arendt, Weil, Gandhi en Levinas hebben ieder op hun manier gewezen op de spanning tussen handelen en nalaten. Arendt zag handelen als bron van vrijheid, maar ook als iets dat verantwoordelijkheid vraagt. Gandhi ontwikkelde de kracht van geweldloosheid, waarin niet-handelen juist een actieve keuze werd. Levinas benadrukte de ethische roep van het gelaat van de Ander, dat ons aanspreekt nog vóór we handelen. Terughoudendheid als begin Het taoïsme wijst erop dat oorlog vaak ontstaat doordat m...

Lessen in leiderschap In de moderne politiek zijn we getuige geworden van een leiderschapsstijl waarin het systematisch kleineren van tegenstanders centraal staat. Donald Trump heeft dit tot een kunstvorm verheven: de constante stroom van beledigingen, denigrerende bijnamen zoals "Sleepy Joe" en "Crooked Hillary" en het neerzetten van elke vorm van kritiek als afkomstig van "losers" of mensen die "het gewoon niet snappen". Deze aanpak gaat verder dan gewone politieke retoriek, het is een bewuste strategie om tegenstanders niet alleen te verslaan, maar te vernederen en hun waardigheid aan te tasten. Dit patroon past in een verontrustend psychologisch mechanisme waarbij macht wordt gebruikt om een hiërarchie van superioriteit te rechtvaardigen. Door anderen systematisch als minderwaardig af te schilderen, wordt de eigen positie bevestigd zonder dat inhoudelijke argumenten nodig zijn. Het creëert een gevaarlijke dynamiek waarin volgers worden aa...

Hoe onderwijs, gemeenschap en politiek samen kunnen helen Het zal lang duren voordat de bevolkingsgroepen die nu met elkaar op leven en dood strijden weer vreedzaam kunnen samenleven. Bij veel inheemse volken als de Indianen (bijvoorbeeld de Iroquois) leeft de overtuiging dat heling een proces is dat zich uitstrekt over meerdere generaties. De gedachte aan wel zeven generaties geduld hebben en vooruit denken vormt een beeld voor een horizon die zowel eeuwig durend als realistisch is: zwaar collectief trauma heeft tijd nodig, vaak langer dan een mensenleven. Dit perspectief nodigt ons uit om geduld te oefenen, niet te denken in snelle oplossingen, maar te vertrouwen op een langzaam rijpingsproces dat de diepte van menselijke verbondenheid respecteert. Inheemse tradities gebruiken mythen, symbolen en verhalen om wijsheid en patronen door te geven. Zij werken niet met scherpe tegenstellingen (goed/fout, vriend/vijand), maar zoeken balans en complementariteit. Een ander voorbeeld van g...

Over vrijheid, moraliteit en de zondebok Iedere tijd stelt opnieuw de vraag: wat is goed gedrag? Niet alleen voor jezelf, maar ook in het samenleven met anderen en in onze tijd steeds urgenter: in ons omgaan met dieren. Sommigen wijzen op religie als kompas, anderen op de wet, en weer anderen op het eigen gevoel. Maar de Duitse filosoof Immanuel Kant , die leefde aan het eind van de 18e eeuw, koos een andere route: hij vertrouwde op het menselijk verstand . Volgens hem moet je het juiste kunnen ontdekken met je eigen denken, los van traditie of persoonlijk belang. In deze blog verken ik hoe Kant dat bedoelde en wat zijn ideeën vandaag kunnen betekenen. Daarbij betrek ik het denken van René Girard (1923-2015), die liet zien hoe ons verlangen naar rust en controle soms ten koste gaat van een ander, wat mij betreft ook van dieren. Wat als we hun inzichten combineren? Wat is het juiste om te doen? Immanuel Kant (1724-1804) leefde in een tijd van grote veranderingen. Europa kende...

Vrede is wat blijft Geluk komt, blijft even, en verdwijnt dan weer zoals lichtval door een raam. Vrede komt niet. Vrede was er al. Je merkt het pas als je ophoudt met zoeken.     Geluk is een bezoeker. Hij klopt aan, neemt plaats, lacht met je mee en vertrekt dan weer zonder groet. Je bent blij dat hij er was, en verdrietig dat hij weer ging. Je denkt: hoe krijg ik hem terug? En zo begint het vergaren, vergelijken, verlangen. Maar vrede is geen bezoeker. Vrede is het huis zelf. Vrede is waar geluk verschijnt, en verdriet ook. Waar lachen klinkt, en tranen vallen. Waar de storm woedt, en de stilte zich aandient. Vrede is niet wat je voelt. Vrede is wat alles toelaat. Niet omdat je onverschillig bent. Maar omdat je open bent. En in die openheid verdwijnt de strijd. Wie vrede kent, weet dat er niets te behouden valt en niets te verliezen. Dat is geen idee. Geen troost. Geen belofte. Dat is de grond waarop je al stond...

Wat weerhoudt ons van de ervaring dat we liefde zijn? Louise Hay, een bekende auteur en spreker op het gebied van zelfhulp en persoonlijke groei, geloofde dat we in essentie liefde zijn. Haar overtuiging was dat liefde de kern van ons wezen is, maar dat verschillende factoren ons kunnen weerhouden om vanuit die liefde te handelen. Volgens Hay kan het voorkomen dat mensen liefdeloze dingen doen als gevolg van negatieve overtuigingen, pijnlijke ervaringen, angst, onzekerheid en andere emotionele blokkades. Deze factoren kunnen iemands gedrag beïnvloeden en hen ervan weerhouden om vanuit een plek van liefde te handelen. Om liefdevoller te zijn, stelde Louise Hay voor dat mensen bewust worden van hun gedachten en overtuigingen. Ze moedigde aan om zelfonderzoek te doen en te achterhalen welke negatieve overtuigingen of patronen het gedrag beïnvloeden. Vervolgens moedigde ze aan om deze overtuigingen te transformeren naar positieve, liefdevolle overtuigingen. Hay benadrukte ook het belang va...

Over geluk Volgens Lenoir is geluk het bewustzijn van een algemene, blijvende tevredenheid in een betekenisvol bestaan dat gebaseerd is op de waarheid. In zijn boek ' Over geluk, een filosofische ontdekkingsreis ' neemt Frédéric Lenoir de lezer mee op een filosofische ontdekkingsreis. Lenoir geeft een overzicht van filosofische stromingen die elk geen kant-en-klare recept leveren voor geluk. Hij zoekt antwoord op vragen als: Is geluk iets puur subjectiefs? Hangt het van onze genen of van toeval af? Moet je iets nastreven? Kun je aan geluk werken? En kunnen geluk en lijden samengaan? Een van de stromingen die Lenoir behandelt is het Taoïsme. Het woord Tao betekent 'de Weg' en vormt het kernbegrip van het taoïsme, waaraan het ook zijn naam ontleent. Tao is het ondeelbare en onbeschrijfbare principe, waaruit alles voortvloeit. Deze weg leidt niet automatisch naar geluk, maar wie onderweg de juiste beslissingen neemt vergroot zijn kans om gelukkig te blijven of het weer ...

Van non-dualiteit naar niet oordelen Wie geïnteresseerd is in spiritualiteit om er beter van te worden of om betere prestaties neer te zetten loopt snel vast. Spiritualiteit, non-dualiteit en leven in het Hier en Nu hebben meer te maken met het serieus nemen van de balans tussen doen en laten dan met het verleggen van grenzen. Wie bijvoorbeeld mediteert om betere werkprestaties te kunnen leveren slaagt daar alleen in wanneer hij weet dat de meditatie bijdraagt aan het herstellen van de balans tussen rust en inspanning. Wie alsmaar grotere inspanning wil leveren zal ooit van een koude kermis thuis komen. Het elastiek wordt zo ver opgerekt dat definitief de rek eruit zal zijn. Wie geen ervaring heeft met het paradoxale denken over verbinding via non-dualiteit zal al snel de indruk kunnen krijgen dat een en ander zweverig is. Meer tekst en een langere uitleg werken dan contraproductief. Vandaar deze korte column en een doorverwijzing via de links en labels onderaan. Een vorm van para...

Onafhankelijk een natuurlijke weg volgen Wei wu wei is in het Taoïsme het bewust zijn van weten wanneer wel te handelen (actief op te treden) en wanneer niet te handelen. Doen door niet te doen. Je kunt, om deze levensstijl te begrijpen, denken aan gewoontes als handelingen die niet (meer) worden gevoeld als een inspanning. Bijvoorbeeld: je tanden poetsen als voorbereiding op de nacht of je handen wassen na de gang naar het toilet. Het is een routine geworden die niet meer opvalt, maar wel ongemerkt zijn effect heeft op de hygiëne of op de gezondheid. Dit zijn maar onbeduidende voorbeelden maar deze grondhouding gaat ook op voor de grote levensvragen. Leven in het nu, dingen nemen zoals ze komen of zoals ze zijn, zijn allemaal voorbeelden van wei wu wei . Prettig geraakt worden Ze zijn ook de bestanddelen van een stoïcijnse levenshouding. Zaken die je raken zijn nog geen zaken die je kwetsen. Stel je krijgt een lekke band onderweg, dan kom je te laat. Je kunt het ook opvatten als het ...