Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Stoïcijnse rust, synchroniciteit en evenwaardig contact De eerste helft van een mensenleven staat vaak in het teken van leren. Ouders, leraren en de overheid wijzen ons de weg: we moeten kennis vergaren, vaardigheden ontwikkelen en zo toegang krijgen tot studie en werk. Ook ik heb dat kronkelige pad bewandeld. Met mijn pensionering merkte ik dat de balans verschoof. Waar ik ooit gedreven werd door de vraag wat ik moest leren, houd ik mij nu meer bezig met afleren. Afleren klinkt misschien als verval of verlies, maar het is een bewuste keuze. Het is het opsporen en loslaten van overtuigingen die meer last dan vrijheid geven. Het is leven vanuit de via negativa , de apofatische benadering: niet zozeer benoemen wat iets is, maar ontdekken wat het níet hoeft te zijn. Wat overblijft is ruimte, ruimte voor vrijheid, ontvankelijkheid en nieuwe betekenis. De Gouden Regel: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet , is een universeel voorbeeld. Afleren en stoïcisme ...

Memento mori, herinner je dat niets meer hoeft “Memento mori” gedenk te sterven. Vaak klinkt dit als een streng gebod: vergeet niet dat je sterfelijk bent, dus leef ingetogen en kuis. Maar er zit een andere, lichtere lezing in. Je kunt het ook verstaan als een uitnodiging: besef dat het leven eindig is en dat veel van wat je jezelf oplegt, niet hoeft.  Ons leven vol moeten Vanaf de schoolbanken tot diep in onze loopbaan wordt ons leven beheerst door “moeten”. We moeten presteren, voldoen aan verwachtingen, iets “maken” van onszelf. De samenleving prijst snelheid, succes en productiviteit. Zelden nemen we de tijd om te relativeren. We jagen door, en met het jagen komt stress, vaak meer dan nodig. De vertraging van de ouderdom In de laatste levensfase valt veel van dit moeten weg. De krachten nemen af, het tempo vertraagt, de horizon verkleint. Ouderdom maakt dit onvermijdelijk. Wie zich verzet en toch wil doorgaan alsof niets verandert, belandt vaak in teleurstelling en bi...

Verkennen bij het ontwaken In de vroege ochtend, wanneer het lichaam al wakker is maar het leven nog niet begonnen, bevindt het bewustzijn zich in een niemandsland. Niet meer slapend, nog niet handelend. Hier, in deze stille tussenruimte, krijgt het denken een andere toon. Geen strakke lijnen, geen taken, geen logische volgorde. Alleen het langzame oplichten van wat er al was, maar nog niet werd benoemd. Filosofen, mystici en kunstenaars hebben dit soort grensmomenten altijd opgemerkt. Want in de marge van de dag openbaart zich iets wat zich overdag vaak schuilhoudt: zin die zichzelf nog niet heeft vastgelegd . De vroege uren als vorm van zijn Waar de rest van de dag draait om functioneren, plannen en reageren, zijn de ochtenduurtjes vóór het opstaan een tijd zonder doel. Dat maakt ze niet leeg, maar juist vol, op een subtiele manier. In termen van Heidegger zouden we kunnen zeggen: hier is nog sprake van Zijn vóór de dingen “voorhanden” worden. Je bent, zonder nog iets te wille...

Over eenheid en stille oorsprong van verbondenheid We zeggen vaak: liefde verbindt . Maar wat als liefde niet verbindt , maar simpelweg is waar het gevoel van afgescheidenheid wegvalt? In deze tekst wordt liefde niet als gevoel of verlangen beschreven, maar als uitdrukking van het gewaarzijn zelf, dat nergens eindigt en niemand uitsluit.   Liefde wordt vaak verward met iets dat komt en gaat. Een gevoel, een band, een klik, een verlangen. Maar wat gebeurt er als je alles even laat voor wat het is en alleen maar merkt wat er altijd al onder lag? De stilte onder het zoeken. De rust onder de drang. De ruimte waarin jij en de ander verschijnen. Wat je daar aantreft, heeft geen naam, geen doel, geen richting. Maar het is voelbaar. Als openheid. Als een bodemloze rust. Als gewaarzijn dat niets afwijst. Dat is liefde. Niet als gevoel, maar als grond. Niet als beweging naar de ander toe, maar als het zien dat er geen ander is. In die liefde hoef je niets te doen. Je...

Hoe elke dag in balans te blijven In onze vaak hectische wereld wordt bewust Zijn steeds vaker genoemd als een manier om rust, helderheid en betekenis te vinden. Maar wat betekent het eigenlijk om bewust te zijn, en hoe ziet dat er in het dagelijks leven uit? In dit essay een verkenning van hoe bewust Zijn praktisch vorm kan krijgen, gebaseerd op persoonlijke ervaringen en inzichten. Bewust Zijn in het hier en nu Bewust Zijn draait om aanwezig zijn in het moment. Dit kan betekenen dat je met open aandacht naar de wereld om je heen kijkt alsof het de eerste keer is. Je voelt de wind door je haren, hoort de vogels zingen of ervaart de warmte van de zon op je huid. Het is een houding die eenvoud en waardering brengt voor wat vaak als "gewoon" wordt gezien. Innerlijke rust als basis Voor veel mensen is innerlijke rust een voorwaarde voor bewust Zijn. Rust creëert ruimte om niet alleen te ervaren, maar ook om dankbaar te zijn. Zoals iemand, die mediteert, beschrijft: "wanneer...

Hoe onze prestatiemaatschappij ons verlamt In de moderne samenleving lijkt angst alomtegenwoordig. Niet langer beperkt tot concrete dreigingen zoals oorlog of armoede, heeft angst zich ontwikkeld tot een diffuse, ongrijpbare kracht die ons dagelijks leven binnendringt. Dit fenomeen is diep verweven met de prestatiemaatschappij, waarin zelfoptimalisatie en onbegrensde mogelijkheden niet langer bevrijdend werken, maar juist verlammend. Filosoof Byung-Chul Han analyseert hoe deze dynamiek leidt tot een cultuur van zelfuitbuiting, onzekerheid en permanente angst. Zelfuitbuiting en de angst om te falen In de traditionele samenleving werden individuen onderworpen aan externe machtsstructuren die hen discipline oplegden. Han verwijst naar Michel Foucaults analyse van de "disciplinaire macht," waarin instituties zoals scholen, gevangenissen en kerken gedrag dicteerden. In de hedendaagse neoliberale samenleving is deze dwang grotendeels vervangen door een subtielere, maar ingrijpender...

Is (af)wachten hetzelfde als niet handelen? Er is een subtiel verschil tussen geduld en passief afwachten. Geduld wordt vaak gepresenteerd als het vermogen om dingen in hun eigen tijd te laten ontvouwen, zonder te forceren. Dit betekent niet dat we niets doen in de tussentijd, maar dat we een bewuste keuze maken om de juiste momenten van actie en rust te herkennen en te respecteren. Het idee van bewust niet handelen vraagt om een innerlijk vertrouwen die verder gaat dan simpelweg afwachten in de hoop dat dingen vanzelf goed komen. Het is geen passieve strategie om beloningen te ontvangen, maar een actieve keuze om ruimte te geven aan de situatie en te voelen wanneer er echt iets moet gebeuren en wanneer juist niet. Dit proces van afstemmen op het moment is cruciaal om balans in ons handelen te vinden. Wanneer actie en rust elkaar ontmoeten In ons dagelijks leven kan de neiging om te forceren, om actie te ondernemen zonder het juiste moment af te w...

Grieks omdenken In haar boek Stil de tijd beschrijft Joke Hermsen hoe de Grieken aankeken tegen tijd. Ze zouden de toekomst niet zien als iets dat voor ons ligt, maar juist als iets dat achter ons ligt. “De toekomst duwt of dringt van achteren, en het volume en gewicht waarmee ze dat doet, zijn de mogelijkheden die nog voor ons in het verschiet liggen”. Plato beschreef al in zijn allegorie van " de grot " hoe de mensen vastgebonden gedwongen waren voor zich uit kijken naar de schaduwen van hunzelf die het vuur achter hun op de muur werpt en zich niet realiseren dat de werkelijkheid achter hen ligt. Ze denken dat ze naar de waarheid kijken en zien niet hoe zij die vertekenen in hun fantasie. Op de Griekse tempels staat te lezen “Ken jezelf”. Wie goed heeft opgelet hoe zijn gedrag in het verleden tot stand is gekomen kan redelijk goed voorspellen hoe hij in de toekomst zal handelen. Het woord “ projectie ” slaat hier op. Letterlijk betekent het voor je uit werpen. We zien ...

Geweldloos opvoeden Marshall Rosenberg Justine Mol schreef op de site van de Vrije School Beweging over straffen en belonen van kinderen. Dat leidt bij de kinderen tot denken in oordelen, met als gevolg angst. Sterk aan haar verhaal is dat zij een uitgebreide lijst van voorbeelden geeft hoe het anders kan. Zij baseert haar mening op het gedachtegoed van Marshall Rosenberg, psycholoog uit Amerika en grondlegger van Nonviolent Communication ofwel Geweldloos Communiceren , en dat van Alfie Kohn, die zich wereldwijd inzet voor een leven zonder straffen en belonen. De stap van mét naar zónder straffen en belonen vraagt om het loslaten van de top-down houding en het vinden van een basis van gelijkwaardigheid. Kinderen stimuleren en motiveren Opvoeden in vertrouwen is niet alleen opvoeden zonder straffen, maar ook zonder belonen . Hoe kunnen we kinderen stimuleren hun kwaliteiten te ontplooien? Hieronder vind je manieren om de intrinsieke motivatie aan te wakkeren. Samen genieten. Zeg i.p.v....

Presteren tot je erbij neervalt Ons meten aan anderen doen we al sinds de oudheid. We vinden het leuk te weten waar we staan in de ranglijst op de apenrots. We vermoeden dat we op een hoger plan meer macht, geld en seks zullen verkrijgen. Toen de wereld nog klein was, mat je je met mensen uit je directe omgeving. Toen de wereld groter werd door de verbeterde reismogelijkheden gingen we ons meten met anderen van verder weg. Toen de wereld zo groot of juist klein was geworden dat we ons konden vergelijken met iedereen op aarde toen bleek dat het niet zo gemakkelijk meer was om de top te bereiken. Sterker nog, bijna alleen met liegen en bedriegen (doping) kunnen we nog kortstondig de indruk wekken dat we de snelste, het hoogste of het verste kunnen bieden. Tijd om het roer om te gooien. In zijn boek De prestatiegeneratie onderzoekt Jeroen van Baar waar zijn drang -en die van zijn generatie- tot excelleren vandaan komt. Zijn pleidooi? 'Gewoon doen' in ere herstellen. Hij ple...