Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Over grenzen en eigenheid Als kind is het lichaam een instrument. Lenig, snel, zonder zelfbewustzijn. Kinderen meten zich met elkaar in rennen en klimmen en het lichaam doet wat nodig is. Niemand is groot of klein, aantrekkelijk of onaantrekkelijk. Het zijn gewoon kinderen die bewegen. Dan komt de puberteit. Het lichaam wordt bekeken, gemeten, vergeleken. En het contact met de andere sekse krijgt een nieuwe dimensie: niet langer andere kinderen, maar iets waarvoor je je moet verhouden, waarvoor je moet navigeren. Die spanning van: heb ik nu contact of niet? Waar ligt de grens? Het voelt alsof je in iemands aura stapt, onzeker of dat mag, of het wederzijds is. Die breuk tussen kindertijd en volwassenheid is universeel. Maar wat we ermee doen, verschilt. Grijze muizen en eigenzinnige ouderen Sommige volwassenen vallen niet op. Ze passen zich aan, volgen patronen, worden onderdeel van het geheel. Anderen blijven zichtbaar eigenzinnig en opvallend in hoe ze zich verhouden tot d...

Over de fawn-copingstijl en superioriteitsgevoelens In de psychologie worden vechten, vluchten en bevriezen vaak gezien als de klassieke reacties op dreiging. Maar er is nog een vierde stijl die minder opvalt, juist doordat hij zich vermomt als vriendelijkheid: de fawn -stijl. Mensen die deze stijl hanteren, proberen veiligheid te verkrijgen door zich aan te passen, te pleasen en hun eigen behoeften ondergeschikt te maken aan die van de ander. Op het eerste gezicht lijkt dat het tegenovergestelde van dominantie of arrogantie. Maar wie verder kijkt, ontdekt dat onder het masker van dienstbaarheid soms een verborgen vorm van superioriteitsgevoel schuilgaat. Pleasen als identiteit Fawnen ontstaat vaak bij mensen die in hun jeugd geleerd hebben dat het uiten van eigen behoeften gevaarlijk of zinloos was. Het kind ontwikkelt dan een overlevingsstrategie waarbij het zich richt op het kalmeren, helpen of behagen van de ander. In de volwassenheid kan dit gedrag overgaan in een identiteit: ik ...

Het kind dat nooit weg was We zeggen vaak: "het kind in mij leeft nog", of: "ik ben dat kind kwijtgeraakt". Maar wat als dat kind nooit verdwenen is, alleen bedekt door het idee dat je iemand bent die groter moest worden? Deze tekst is een uitnodiging om te voelen: je bent nog steeds die openheid. Je hoeft haar alleen niet langer te verstoppen.   Er was eens een kind. Niet als verleden, maar als altijd. Niet onwetend, maar open. Het vroeg niets, behalve: wat is dit? Het keek. Het voelde. Het huilde. Het lachte. En het dacht er niets van. Tot het leerde: je moet sterk zijn. Je moet verstandig zijn. Je moet iets worden. Dus het kind verborg zich. In jou. Diep. Maar het ging nooit weg. Want jij bent het nog steeds. De verwondering. De zachtheid. De onbevangen blik. De traagheid waarin alles nieuw is. Ze zijn niet verdwenen. Ze zijn bedekt. Onder lagen van weten. Onder rollen en verhalen. Onder ‘ik moet’ en ‘ik mag niet...

Zo zijn onze manieren De titel komt uit een kinderliedje van minstens twee eeuwen terug. Tussen Keulen en Parijs ligt de weg naar Rome. Al wie met ons mee wil gaan die moet onze manieren verstaan. Zo zijn onze manieren zo zijn onze manieren zo zijn onze manieren, manieren zo zijn onze manieren! In die tijd leefden kinderen in een eigen sociale klasse, met omgangsvormen die vooral binnen die sociale klasse werden verstaan.  Wellevendheid was misschien vanzelfsprekend, erover spreken niet. Het woord wellevendheid doet wat oubollig aan. Het lijkt in onze taal tot de achtergrond verdrongen. Zou dat komen omdat iedereen wel weet hoe we met elkaar moeten omgaan of is het een tekens des tijds dat we soms het voor de hand liggende vergeten te benoemen? Wikipedia geeft de volgende definitie . Wellevendheid is een stelsel van manieren en gedragingen die waarborgen dat mensen met elkaar omgaan op een manier die maatschappelijk aanvaard is en die positief wordt gewaardeerd. Hoewel een vergrijp...

Een andere afslag nemen? In de stroom van relaties bevinden we ons vaak op een kruispunt waar verandering onvermijdelijk lijkt. Onze levens zijn doordrenkt van uitdagingen en dilemma's binnen relaties, waarbij de keuzes die we maken diepe sporen nalaten op onszelf en anderen. Vooral wanneer we beseffen dat onze relatie niet langer aan onze behoeften voldoet, kan dit voortkomen uit (kwetsuren opgelopen in) onze jeugd. Maar hoe vinden we wijsheid in deze situaties? N.B. Wat hier wordt geschreven is toegespitst voor onze partner, maar geldt voor iedere relatie, ook voor die met onze ouders, kinderen, broers en zusters, vrienden, buren, kwetsbare anderen, enz.. Psychotherapeut Anna de Graaf onderstreept het belang van openhartige gesprekken tussen partners. "Communicatie is de hoeksteen van elke gezonde relatie," benadrukt ze. "Het vergt moed om je kwetsbaarheid te tonen, maar het is essentieel om gevoelens en behoeften te delen, zelfs als ze verwarrend zijn". Onze ...

Onderlinge strijd en competitie De menselijke aard en samenleving is doordrongen van competitiviteit. Of het nu gaat om academische prestaties, carrièrevooruitgang of persoonlijke relaties, mensen hebben de neiging om zichzelf te vergelijken met anderen en vaak te streven naar superioriteit. Dit competitieve streven kan voortkomen uit verschillende psychologische en sociale factoren. Competitie onder kinderen kan nuttig zijn voor grensverlegging, zelfontdekking en persoonlijke groei. Echter, op latere leeftijd is het verstandiger om deze ambitie om te zetten in een meer evenwaardige omgang met anderen. Er zijn verscheidene verklaringen over de factoren die aanzetten tot onderlinge strijd. De sociale vergelijkingstheorie. De sociale vergelijkingstheorie stelt dat mensen hun eigen waarde, geluk en tevredenheid afmeten aan anderen in hun sociale omgeving. Door zichzelf te vergelijken met anderen, kunnen mensen inzicht krijgen in hun eigen positie en prestaties. Deze vergelijking kan als ...

Valkuilen bij het communiceren Samen (uit)zoeken Er wordt weleens voor gepleit om kinderen les in liefde of debatteren te geven. Maar in een maatschappij waarin vooral competitie wordt gevoerd zullen deze lessen in debatteren bijdragen aan het zoeken naar liefdeloze macht in relaties. In de huidige maatschappelijke en menselijke verhouding is overal machtsstrijd te zien. Het verziekt de sfeer, privé en in het openbaar. Het ware beter om al op de lagere en middelbare school kinderen te leren hoe zij een machtsstrijd kunnen herkennen, voorkomen en stoppen. Een bijna liefdevolle manier om met elkaar constructief in gesprek te gaan is een dialoog te voeren. In een echte dialoog wordt geen machtsstrijd gevoerd. Bij het voeren van debatten gaat het om te winnen en dat gaat gepaard met veel trucjes. Die komen vaak neer op het gebruik van drogredenen. Een gemeen voorbeeld van een drogreden is het gebruik van een “stropop” in onderstaand gesprek tussen man A en man B. Uiteraard is dit voorbe...

Het leven ontvouwt zich In de film Boyhood (2014) wordt Mason (en zijn zusje Samantha) gedurende 12 jaar gevolgd van de leeftijd van 6 tot 18 jaar. Die tijdsspanne is echt, in de zin dat het dezelfde acteurs zijn die echt 12 jaar ouder worden, maar wat ze spelen is niet het echte leven van Mason. Ze spelen een levensles die de makers van de film willen overbrengen. En wie dat niet kan of wil zien, kan zich gedurende de 2,5 uur die de film duurt stierlijk vervelen , want er gebeurt niet veel onverwachts. Vader en moeder scheiden en krijgen nieuwe relaties en Mason maakt van alles mee wat een Amerikaans kind normaal gesproken doormaakt: school, vriendjes en vriendinnetjes, leren met vallen en opstaan hoe om te gaan met drank, tegenslag, verandering en vrijheid. De strijd om het bestaan, geld verdienen, is natuurlijk in eerste instantie de zorg van de ouders. De moeder van Mason wil vooruit in het leven en “verslijt” verschillende partners die in eerste instantie leken haar daarbij te ...

Geweldloos opvoeden Marshall Rosenberg Justine Mol schreef op de site van de Vrije School Beweging over straffen en belonen van kinderen. Dat leidt bij de kinderen tot denken in oordelen, met als gevolg angst. Sterk aan haar verhaal is dat zij een uitgebreide lijst van voorbeelden geeft hoe het anders kan. Zij baseert haar mening op het gedachtegoed van Marshall Rosenberg, psycholoog uit Amerika en grondlegger van Nonviolent Communication ofwel Geweldloos Communiceren , en dat van Alfie Kohn, die zich wereldwijd inzet voor een leven zonder straffen en belonen. De stap van mét naar zónder straffen en belonen vraagt om het loslaten van de top-down houding en het vinden van een basis van gelijkwaardigheid. Kinderen stimuleren en motiveren Opvoeden in vertrouwen is niet alleen opvoeden zonder straffen, maar ook zonder belonen . Hoe kunnen we kinderen stimuleren hun kwaliteiten te ontplooien? Hieronder vind je manieren om de intrinsieke motivatie aan te wakkeren. Samen genieten. Zeg i.p.v....

Kijken naar kinderen, erkennen, vertrouwen en loslaten Jan Geurtz, bekend van bestsellers als Bevrijd en Verslaafd aan liefde en denken; De opluchting en De verslaving voorbij , laat in Het einde van de opvoeding meer levensgeluk voor ouders en kinderen (bol.com) zien dat de crisis in de opvoedkunde, maar vooral ook in de dagelijkse praktijk van het opvoeden, veroorzaakt wordt door een fundamentele fout in ons basisprincipe van het opvoeden. Terwijl we ons als ouders verantwoordelijk voelen voor het latere levensgeluk van onze kinderen, zijn we juist bezig hun huidige en toekomstige geluk te dwarsbomen. Het einde van de opvoeding confronteert ouders met het fatale mechanisme om hun eigen jeugdproblemen te corrigeren in de opvoeding van hun kinderen, waarmee ze op een dieper niveau hun blokkades en beknellingen juist aan de volgende generatie overdragen. Hij stelt voor de manier waarop je jezelf en je kinderen omgaat te onderzoeken en te veranderen volgens de vier slogans: kijken, er...

Opgroeien tot excelleren Toine Heijmans heeft zelf drie kinderen en wil geen zeurouder zijn. Hij schrijft erover in de Volkskrant op 30 juni 2015; een paar citaten: Gewoon een beetje opvoeden is er niet meer bij: tegenwoordig is het de bedoeling dat je kinderen kneedt tot excellente kinderen. Vanaf de kleuterklas uitstekende resultaten in het leerlingvolgsysteem, cum laude slagen op een excellente middelbare school -want dat wil de staatssecretaris graag- plus uitkomen in een selectieteam van de sportclub en een bloemetje kopen als oma jarig is zonder dat daartoe opdracht wordt gegeven. … Van een ambtenaar begreep ik dat toch echt de ouders het probleem zijn: die willen zó graag een populaire school voor hun kind, daar is geen houden aan. Krijgen ze niet wat ze willen, gaan ze naar de rechter. Nou, bedankt. Het is de gemeente zelf die van kiezen een feest maakt, terwijl ze weet dat de wensen niet bij het aanbod passen. Het zijn de scholen zelf die populair willen zijn, met hun Mindstor...

Liefde binnen een gezin is niet vanzelfsprekend Het is niet vanzelfsprekend dat oudergenoten -broers en zusters met één of meer gemeenschappelijke ouders- van elkaar houden. Hoe komt dat eigenlijk? Door het leeftijdsverschil van broers en zusters is er wanneer iedereen nog thuis woont ook een verschil in macht. Of de oudere broer is fysiek sterker of de oudere zuster is handiger in het krijgen van haar zin. Van dat verschil maken kinderen soms graag misbruik. Ouders proberen wel om hun aandacht liefde gelijkmatig te verdelen, maar zijn daar niet altijd consequent in. De een is een oogappeltje of ruzies worden beteugeld met de oproep “wees als oudere nu de wijste” en er wordt niet gekeken wie een ruzie heeft veroorzaakt. Wanneer twee kinderen ruziën hebben twee schuld. Dat is juist, maar het is niet gezegd dat beide evenveel schuld hebben. Kortom veel kinderen denken al snel dat de andere(n) meer erkenning krijgt. Helaas zijn er ook veel ouders die de twijfel van kinderen gebruiken ...

To be or not to be, that's the question Descartes wilde zijn bestaan aantonen door te stellen dat hij dacht. Cogito, ergo sum. Ik denk, dus ik ben. Er zullen weinig mensen zijn die twijfelen of zij bestaan. Het andere uiterste is denken dat je eeuwig bestaat en niet echt kunt sterven. De eerste vorm van moeilijk doen heet filosoferen , de tweede vorm van gemakkelijk doen noemen we magisch denken . Gelukkig bewegen de meeste mensen hier tussenin. Sommige mensen kunnen niet geloven dat een mens nooit eerder heeft geleefd. Zij gaan er vanuit dat zij een vorige leven hebben gehad en dat hun ziel voort bestaat na de dood. Geloven in illusie In non-dualistische filosofieën wordt gesteld dat de scheidingen die we waarnemen tussen individuen en de wereld om ons heen illusoir zijn. Het idee is dat alles deel uitmaakt van hetzelfde fundamentele bewustzijn of de universele werkelijkheid. In die zin wordt gezegd dat een individu nooit echt "geboren" wordt als een afzonderlijke enti...

Een ander ziek maken en houden om zelf aandacht te krijgen Nina Blom werd jarenlang door haar eigen moeder ziek gemaakt. Op het laatste moment greep een kinderarts in. Ze was toen veertien jaar, bijna vergiftigd door zware medicatie en kon niet meer lopen. In Eenvandaag een aangrijpende reportage. Nina’s moeder leed aan het Munchhausen by Proxy syndroom. Ze maakte haar kind ziek om zelf aandacht te krijgen van artsen. Dit fenomeen heet Munchhausen naar de fantast Baron von Munchhausen en “by Proxy” komt van de Engelse term die betekent “via een tussenpersoon”. In dit geval was Nina de tussenpersoon via wie de moeder aandacht wilde trekken. Op de site van Roos Boum vele antwoorden op de vraag hoe het kan dat een moeder haar kind zo misbruikt, bijvoorbeeld deze vraag. Waarom aandacht van medisch personeel? Een positieve ervaring (eventueel uit hun jeugd) met medisch personeel of hulpverleners, doet ze terugverlangen naar diezelfde positieve ervaring. Het is een intense behoefte om...

Een verwerpelijke pedagogische grondhouding Het is gelukkig niet meer van deze tijd je kind liefde te ontzeggen om het te harden tegen teleurstellingen in het leven later. Deze boodschap is helaas nog niet tot alle ouders doorgedrongen. Belangrijk is ook te beseffen dat die verwerpelijke pedagogische grondhouding van “liefhebbende” ouders de mensen zijn die kind waren in en na de Tweede Wereld Oorlog. Ten onrechte meenden zij zo met een vaak groot gezin efficiënt en verantwoord bezig te zijn. Nu schamen zij zich voor hun pedagogische truuk, maar zijn zij niet allemaal bereid toe te geven dat ze het hebben toegepast. Dat maakt het lastig om erover te praten en uit te wisselen tot wat voor ellende en eenzaamheid dat heeft geleid. Veel volwassenen durven zich nog steeds niet kwetsbaar op te stellen, bang dat ze onbewust zijn dat een ander daar misbruik van zal maken. In de ogen van de “oude” opvoeders moest je het ijzer smeden als het heet was, dus je kon maximaal je kind vormen als he...