Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Stop met zoeken naar wat je over het hoofd ziet We hebben verhalen over zielen. Over wat er gebeurt na de dood. Over verzamelpunten waar ervaringen worden gedeeld, over reïncarnatie, over het Akasha-veld waar alles wordt bewaard. Deze verhalen proberen iets te vatten dat moeilijk te bevatten is. Maar ze bevatten een fundamentele spanning: ze willen zowel individualiteit behouden (jouw ziel gaat door, jij leert en groeit) als eenheid beloven (uiteindelijk zijn we allemaal één). Je kunt moeilijk beide hebben. De Poortloze Poort In de Zen-traditie bestaat een koan genaamd de Poortloze Poort (Mumonkan). Het wijst naar iets eenvoudigs: er is geen drempel tussen jou en wat je zoekt. De poort is een illusie, gecreëerd door het zoeken zelf. Dit geldt op twee manieren. Ten eerste Stop met zoeken naar verlichting, naar ontwaken, naar eenheid. Het is er al. Maar juist het zoeken houdt je erbuiten. De poort waar je doorheen probeert te gaan bestaat niet, hij ontstaat alleen doordat je ...

De logica van niet springen Iedereen verlangt ergens naar verandering, maar bijna niemand wil werkelijk veranderen. Een kwantumsprong in bewustzijn -die plotselinge verschuiving waarin de werkelijkheid zich anders toont- klinkt bevrijdend, maar is voor de meesten eerder iets om te vermijden dan om te omarmen. Niet omdat ze onwil tonen, maar omdat het niet openstaan er zijn eigen logica op nahoudt. De bescherming van het bekende Het ego leeft van herkenning. Wat ik ken, kan ik verklaren. En zolang ik verklaar, besta ik. Een sprong in bewustzijn zet dat stil. Plotseling zijn de vertrouwde categorieën ontoereikend, de zekerheden lossen op. Dat voelt als sterven en het ego heeft een ingebouwd overlevingsinstinct. Zo bezien is weerstand geen fout, maar een vorm van zelfbehoud. De troost van de pijn Zelfs het lijden dat we kennen heeft een zekere troost. Wie zijn overtuigingen loslaat, verliest zijn oriëntatie. De angst voor de leegte tussen oud en nieuw maakt dat men liever blijft waa...

De ongehoorde echo van het verleden Belangrijke gebeurtenissen uit het verleden sterven nooit helemaal weg. Ze echoën door in ons bewustzijn, in onze instituties en in de manier waarop we naar elkaar kijken. Toch is niet iedereen even gevoelig voor die echo’s. Waar de één ze duidelijk hoort, kan de ander ze negeren of verdringen. Die ongelijkheid in waarnemen maakt het noodzakelijk dat we ons blijven oefenen in luisteren: naar de stemmen van de geschiedenis en naar de ondertoon van ons eigen handelen. De echo van macht en waarden is door verschillende denkers scherp beschreven. Friedrich Nietzsche liet zien dat de oude waardesystemen, zoals christelijke moraal of aristocratische trots, nooit zomaar verdwijnen. Zelfs wanneer ze officieel verworpen zijn, sluimeren ze voort in ons denken. In die zin zijn we nooit geheel bevrijd van het verleden: de echo spreekt nog in onze keuzes en oordelen. Michel Foucault verbreedde dit inzicht naar de samenleving als geheel. Hij toonde aan hoe...

Hoe snelheid onze gezondheid en aarde schaadt In een wereld waarin overvloed de norm lijkt, is het een ongemakkelijke waarheid dat ondervoeding nog altijd bestaat, zij het in een andere gedaante dan we gewend zijn. Geen hongersnood, maar sluipende tekorten. Geen lege borden, maar lege voedingswaarden. Terwijl supermarkten uitpuilen van kleurrijke groenten, fruit en kant-en-klaarmaaltijden, is de vraag gerechtvaardigd: hoeveel voedt dit voedsel ons nog werkelijk? De vanzelfsprekendheid waarmee velen aannemen dat een dagelijkse appel of portie broccoli volstaat voor een gezond leven, is niet langer houdbaar. Cijfers uit voedingsonderzoeken, zoals die van hetLevensmiddelenlaboratorium in Karlsruhe en farmaceut Geigy , laten zien dat de voedingswaarden van groente en fruit in de afgelopen decennia dramatisch zijn gedaald. Tegelijkertijd dwingt een landbouwsysteem dat gericht is op export en efficiency ons tot een herbezinning op wat ‘voedsel’ eigenlijk is. Wat doet deze dubbele verschu...

Voor de ervaring van liefde hoef je je niet uit te sloven Ware liefde stroomt moeiteloos Liefde is geen prestatie, geen strijd en geen verdienste. Het is een vrije stroming die aanwezig is zolang we haar niet in de weg zitten. Toch ervaren veel mensen liefde als iets moeilijks, iets wat verdiend, afgedwongen of beschermd moet worden. Dat komt niet omdat liefde zelf ingewikkeld is, maar omdat we haar vaak onbewust blokkeren. Wie leert zien wat liefde tegenhoudt, kan haar moeiteloos laten stromen. Wat blokkeert liefde? Competitie: liefde als strijd Liefde gedijt niet in een sfeer van competitie. Wanneer liefde verandert in een strijd om erkenning, aandacht of macht, raakt ze vervormd. De vraag ‘Wie houdt er meer van wie?’ of ‘Wie geeft en wie ontvangt?’ verstoort de balans. In plaats van liefde te laten stromen, wordt ze een middel tot zelfbevestiging. Liefde vraagt geen concurrentie, maar openheid. Wanneer je observeert dat veel mensen liefde zoeken in een competitieve omgeving, is het ...

Het vasthouden aan een balans tussen jezelf en de ander In een wereld vol meningen, verwachtingen en snelle oordelen, zoeken veel mensen houvast. Maar wat als dat houvast niet ligt in vaste zekerheden, maar juist in een innerlijke houding die meebeweegt zonder zichzelf te verliezen? Dit essay beschrijft het concept van de bewegende kern : een beeld dat richting geeft aan een innerlijke grondhouding, die balans bewaart tussen trouw aan jezelf en openheid voor de ander. Wat is een bewegende kern? De bewegende kern is het innerlijke zwaartepunt van waaruit een mens leeft, kiest en reageert. Ze bestaat niet uit vaste waarheden of onwrikbare opvattingen, maar uit waarden, intuïties en een houding van aandacht. Het is een centrum dat niet verankert, maar oriënteert, als een kompas dat je helpt bewegen zonder doelloos te raken. Een kern die beweegt, beweegt omdat ze leeft. Beweging is geen teken van zwakte, maar een uitdrukking van gevoeligheid, van levend bewustzijn. Zoals een boo...

Lessen uit een interview met hersenwetenschapper Anil Seth Anil Seth, auteur van Being You: A New Science of Consciousness , biedt in een recent interview in NRC waardevolle inzichten over bewustzijn, zowel bij mensen als bij AI (kunstmatige intelligentie). Een van de besproken stellingen uit het gesprek luidde dat niet alleen de buitenwereld een hallucinatie is, maar ook ons gevoel van ‘zelf’. Seth beschrijft het zelf als een “bundel van verschillende ervaringen die we als één geheel ervaren”. Hij stelt verder dat bewustzijn nauw verbonden is met het feit dat we levende wezens zijn, en dat AI waarschijnlijk geen bewustzijn ontwikkelt. Wat wel een uitdaging vormt, is de illusie van bewustzijn die systemen als ChatGPT kunnen opwekken. Dit roept niet alleen fundamentele vragen op over de aard van bewustzijn, maar ook over hoe we omgaan met AI binnen onze maatschappij. AI geeft ons de mogelijkheid om onszelf en onze waarden kritisch te onderzoeken. Toch brengt het ook risico’s mee, zoals...

Zinvolle interactie zonder zweverigheid De ziel roept vaak associaties op van mystiek en religie, maar wat als we het concept opnieuw bekijken vanuit een eigentijds en rationeel perspectief? Maarten van Buuren biedt in zijn boek Quantum, de oerknal en God, perspectieven van de quantummechanica (bol.com) een interessante ingang door de ziel te beschrijven als een emergent verschijnsel. Dit biedt een manier om over de ziel te spreken zonder te vervallen in zweverigheid. Het leven kwam na miljarden jaren van evolutie voort uit materie, en ergens in dat proces heeft zich mogelijk de ziel ontwikkeld. De ziel, voortgekomen ( geëmergeerd ) uit de interactie van biologische elementen, is een complex geheel dat geen mystieke oorsprong heeft, maar geworteld is in de wetmatigheden van de natuur. Emergent gedrag is meer dan de som van de onderdelen, omdat de complexe patronen en het schijnbare doelgerichte gedrag van bijvoorbeeld een zwerm vogels of vissen niet direct kunnen worden afgeleid u...

Deze uitspraken van hem spreken mij aan Onderaan mijn blogs staat deze uitspraak van Rupert Spira: "In onwetendheid ben ik iets; in inzicht ben ik niets; in liefde ben ik alles". Een ander voorbeeld dat ik had kunnen nemen is: "Liefde is geen emotie; het is de erkenning van onze gedeelde essentie". Mens en dier hebben voor mij deze essentie gemeenschappelijk: we zijn intrinsiek evenwaardig in ons recht op vrijheid. Dezelfde associatie heb ik bij deze uitspraak: "Vrijheid is niet iets dat we bereiken; het is wat we zijn". Eenheid, non-dualiteit en advaita vedanta Rupert Spira schrijft vanuit de visie van het non-dualisme, een filosofie en spirituele traditie die stelt dat de scheiding tussen subject en object, zelf en ander, of mens en natuur een illusie is. Zijn werk is sterk beïnvloed door advaita vedanta, een Indiase filosofische stroming die "niet-tweeheid" benadrukt, en moderne contemplatieve inzichten. De kern van zijn visie omvat het volgen...

Een benadering die voldoende naderbij komt De apofatische benadering -het definiëren van iets door te beschrijven wat het níét is- is een krachtige manier om ongrijpbare concepten zoals spiritualiteit te benaderen. Er zijn verschillende beelden waarin juist door weglating of leegte spiritualiteit wordt verbeeld. Een van de meest treffende voorbeelden is misschien wel het beeld van de lege cirkel in de Zen-traditie, bekend als "ensō". Dit is een met één penseelstreek getekende cirkel die vaak onvoltooid is. De leegte binnen de cirkel symboliseert het niet-zijn, de ruimte voor alles wat kan zijn, en tegelijkertijd de leegte of "shunyata" die centraal staat in veel oosterse spirituele tradities. Het is juist door wat er niet is dat de cirkel betekenis krijgt. Een ander voorbeeld is te vinden in minimalistische tempels of gebedsruimtes waar bewust weinig tot geen religieuze symbolen worden gebruikt. De lege ruimte nodigt uit tot contemplatie en het overstijgen van mat...

De overeenkomst tussen emergentie, mystiek en magie Magie, mystiek en emergentie lijken op het eerste gezicht weinig gemeen te hebben. Toch delen ze een fascinerende eigenschap: ze raken aan de grenzen van ons begrip. Magie en mystiek beschrijven vaak het onbekende, terwijl emergentie een wetenschappelijk concept biedt om complexiteit te verklaren. Op dit kruispunt ontstaat een inzicht dat zowel verwondering als respect oproept voor wat we niet begrijpen. Wat is emergentie? Emergentie verwijst naar het ontstaan van nieuwe eigenschappen in een systeem, die niet direct verklaard kunnen worden uit de eigenschappen van de onderdelen. Denk bijvoorbeeld aan het bewustzijn , dat voortkomt uit de interactie van neuronen, of een ecosysteem waarin planten en dieren samen een stabiel evenwicht vormen. Hoewel emergentie een krachtig concept is in de wetenschap, roept het ook scepsis op. Critici zien het soms als een vage verklaring achteraf, zonder voorspellende kracht. Emergentie bevindt zich vaa...

Kennis zoeken in het onderbewuste Neuro-Emotionele Integratie (NEI) is een alternatieve therapie die probeert om emotionele blokkades, vaak diepgeworteld in het onderbewuste, op te heffen en zo lichamelijke of emotionele problemen aan te pakken. Er zijn verschillende meningen over deze benadering. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is er weinig empirisch bewijs dat NEI effectief is, en sommige mensen beschouwen het dan ook als kwakzalverij. Dit kan zeker een reden zijn om kritisch naar de methode te kijken. NEI wordt vaak gepresenteerd in combinatie met kinesiologie, een redelijk degelijke alternatieve (complementaire) geneeswijze die gebruik maakt van spiertests om te communiceren met het lichaam of onderbewuste . Kinesiologie is gebaseerd op het idee dat het lichaam reacties vertoont (bijvoorbeeld door het versterken of verzwakken van spierkracht) die informatie kunnen geven over lichamelijke of emotionele blokkades. Is er sprake van machtsmisbruik? Het idee dat iemand toegang krijgt to...

Vormgeving vanuit een inherente kracht in het universum? Hoe het bestaan begon gaat ons begrip te boven. Het begrip daarvan transcendeert ons als het ware. Voor het gemak gaan sommigen er vanuit dat het bestaan toeval is, anderen veronderstellen een transcendente intelligentie. In dit artikel wordt uitgegaan van het bestaan van een intelligentie die in ieder geval geen haast heeft. Aan de wetenschap kunnen we overlaten om de (samenhang in de) werking van natuurwetten te ontrafelen, via de filosofie en/of onze eigen intelligentie kunnen we overdenken hoe het waarom van het bestaan geduldig werkzaam kan zijn. Vanuit een visie op de natuur of God als een interne kracht of essentie die inherent is aan het universum, kan het Goddelijke worden beschouwd als de onderliggende bron van alle leven en evolutie, die de natuurlijke processen bezielt en een richting geeft aan de ontwikkeling van het leven. Volgens deze visie zou de oerknal niet alleen het begin van het universum vertegenwoordigen in...

De mens tegen de machine Het is in 2019 20 jaar geleden dat The Matrix uitkwam. In de eerste van de trilogie speelt de bevrijdingsstrijd van de mens tegen de machine. In de film zijn veel thema's en filosofische vragen verwerkt die al sinds mensenheugenis leven en die in licht van kunstmatige intelligentie (AI) steeds actueler lijken te worden. Bijvoorbeeld kan de geest los van het lichaam bestaan en ervaren of meer religieus: is er een verlosser, die ons eeuwig vrij en gelukkig maakt? Leven we tijdens onze slaap in een droomwereld en kunnen we wakker worden in een realiteit? Wat is de aard van liefde in de toekomst? Zullen we in de toekomst slaven zijn van een machinaal gemanipuleerde wereld of zijn we dat nu al lang en beseffen we ons dat niet? De hoofdpersoon Neo krijgt van Morpheus de keuze voorgelegd om de rode of de blauwe pil te slikken en zo wel of niet inzicht in de aard van de realiteit te krijgen. Morpheus — “Have you ever had a dream NEO that you were so sure was rea...