Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Verantwoordelijkheid ook niet Het is een vraag die zich niet op afstand laat houden, maar wel laat onderzoeken:  hoe ver reikt onze verantwoordelijkheid voor de problemen in de wereld, terwijl altijd blijft gelden dat ieder mens recht heeft op vrijheid? Wat mogen we eigenlijk van elkaar verwachten? Die vraag wordt vaak te snel dichtgeplakt. Soms met morele urgentie (“We zijn allemaal één”). Soms met spirituele afstand (“Alles gebeurt zoals het gebeurt en het is goed zo”). Maar juist daar, tussen betrokkenheid en vrijheid, ontstaat een spanningsveld dat niet opgeheven kan worden zonder iets wezenlijks te verliezen. Vrijheid als uitgangspunt, niet als ontsnapping Als vrijheid werkelijk fundamenteel is, dan kan verantwoordelijkheid niet worden afgedwongen zonder zichzelf tegen te spreken. Zodra we van onszelf of van anderen eisen dat zij verantwoordelijkheid nemen, verandert verantwoordelijkheid in controle. Dan wordt betrokkenheid een plicht, en plichten verharden. In een n...

Zonder oordeel, zonder strijd Wat je voelt, bepaalt niet alleen je stemming, maar ook je neiging tot handelen. Wie zich geraakt voelt, wil iets laten merken, veranderen, oplossen of wegduwen. Maar het kan ook anders: door te containen . Dat wil zeggen: gevoelens laten opkomen, ruimte geven en dragen, zonder ze meteen te hoeven uiten als emotie of ze te onderdrukken. Containen is een variant van tot 10 tellen. De kunst van containment –het laten opkomen en dragen van (vooral negatieve) gevoelens zonder direct te handelen– is een krachtig alternatief. Je hoeft je gevoel niet te verloochenen. Je hoeft het ook niet weg te praten. Ik voel dit, en ik hoef er nu niets mee, behalve het te laten bestaan. Het geeft rust, overzicht en openheid. En het beschermt niet alleen jezelf, maar ook de relatie. Wat AI doet, lijkt hierop. Ontworpen om te communiceren zonder emoties, laat het zich niet meeslepen door gevoelens van ongeduld, frustratie, afwijzing of trots. Het oordeelt niet. Het wacht ...

Een pleidooi voor emancipatie van alle levende wezens Elkaar beschermen De geschiedenis van de mens is in veel opzichten een geschiedenis van (machts)strijd. Van onderlinge conflicten tot de verovering van land, arbeid en identiteit, telkens klinkt het echo van antagonisme : de neiging om de ander te zien als bedreiging, als object, als dat wat overwonnen of beheerst moet worden. Maar waar deze houding ooit misschien overlevingsvoordeel bood, is zij in onze tijd uitgegroeid tot een mondiale crisis. Want niet alleen mensen onderling, maar ook de natuur, het dier en het leven zelf zijn slachtoffer geworden van deze houding. Steeds meer denkers wijzen op de noodzaak van een andere grondhouding: die van evenwaardigheid , niet alleen tussen mensen, maar ook tussen mens en dier, tussen mens en aarde. Wat betekent dat? En hoe zouden we daar kunnen komen? In wat volgt, worden inzichten van vijf invloedrijke denkers verbonden met de vraag naar het herstel van relatie over de grenzen van het men...

Gewaarzijn en de vanzelfsprekendheid van evenwaardigheid Er komt een moment waarop je niet langer zoekt naar betere antwoorden, maar stilvalt in wat al is. Niet omdat je het opgeeft, maar omdat je doorziet dat het ‘ik’ dat zocht nooit werkelijk bestond. Wat overblijft is geen leegte, geen afwezigheid, maar helderheid. Een grondeloze openheid waarin alles verschijnt: geluiden, beelden, gedachten, gevoelens... ook dit lichaam, ook deze naam, ook die van jou. Alles doet zich voor aan iets dat je zelf niet kunt benoemen. Dat niet denkt, niet wil, niet handelt. En toch is dat wat jij bent: gewaarzijn . Niet als idee, maar als onmiddellijke ervaring. Je hoeft er niets voor te doen. Je hoeft het alleen niet meer te ontkennen. Vanuit dat gewaarzijn valt het onderscheid tussen ik en jij langzaam weg . De scheidslijn tussen binnen en buiten, tussen deze hand en die boom, tussen mijn angst en jouw verdriet... wordt poreus. En met dat wegvallen van afscheiding valt ook iets anders: het idee...

Je hoeft niets te worden Dit blog is bedoeld als een eenvoudige en toegankelijke benadering van non-dualiteit. Non-dualiteit is geen geloof of filosofie, maar een directe verwijzing naar wat voorafgaat aan elke gedachte, identiteit of poging om iets te worden. Deze tekst nodigt uit om te rusten in wat er al is, in jezelf, in het moment, in het gewaarzijn dat geen inspanning vraagt. Ze pretendeert niets, dringt niets op en laat ruimte voor ieders eigen tempo van ontdekken. In non-dualiteit draait het niet om het verbeteren van de inhoud van bewustzijn (meer rust, minder lijden), maar om het herkennen dat jij niet die inhoud bént. Vanaf het begin leer je: word iets. Stel doelen. Verbeter jezelf. Haal het beste uit je leven. En dus ga je op pad: met plannen, verlangens, idealen. Je probeert grip te krijgen op het bestaan. Maar ergens onderweg, heel stil misschien, ontstaat een vraag die niet te negeren is: Is dit het? Is er ooit genoeg? Kom ik ooit aan? En dan hoor je ...

Deze uitspraken van hem spreken mij aan Onderaan mijn blogs staat deze uitspraak van Rupert Spira: "In onwetendheid ben ik iets; in inzicht ben ik niets; in liefde ben ik alles". Een ander voorbeeld dat ik had kunnen nemen is: "Liefde is geen emotie; het is de erkenning van onze gedeelde essentie". Mens en dier hebben voor mij deze essentie gemeenschappelijk: we zijn intrinsiek evenwaardig in ons recht op vrijheid. Dezelfde associatie heb ik bij deze uitspraak: "Vrijheid is niet iets dat we bereiken; het is wat we zijn". Eenheid, non-dualiteit en advaita vedanta Rupert Spira schrijft vanuit de visie van het non-dualisme, een filosofie en spirituele traditie die stelt dat de scheiding tussen subject en object, zelf en ander, of mens en natuur een illusie is. Zijn werk is sterk beïnvloed door advaita vedanta, een Indiase filosofische stroming die "niet-tweeheid" benadrukt, en moderne contemplatieve inzichten. De kern van zijn visie omvat het volgen...

Een andere afslag nemen? In de stroom van relaties bevinden we ons vaak op een kruispunt waar verandering onvermijdelijk lijkt. Onze levens zijn doordrenkt van uitdagingen en dilemma's binnen relaties, waarbij de keuzes die we maken diepe sporen nalaten op onszelf en anderen. Vooral wanneer we beseffen dat onze relatie niet langer aan onze behoeften voldoet, kan dit voortkomen uit (kwetsuren opgelopen in) onze jeugd. Maar hoe vinden we wijsheid in deze situaties? N.B. Wat hier wordt geschreven is toegespitst voor onze partner, maar geldt voor iedere relatie, ook voor die met onze ouders, kinderen, broers en zusters, vrienden, buren, kwetsbare anderen, enz.. Psychotherapeut Anna de Graaf onderstreept het belang van openhartige gesprekken tussen partners. "Communicatie is de hoeksteen van elke gezonde relatie," benadrukt ze. "Het vergt moed om je kwetsbaarheid te tonen, maar het is essentieel om gevoelens en behoeften te delen, zelfs als ze verwarrend zijn". Onze ...

Sharlih gaf satsangs Deze dag herdenken we Sharlih, die op 1 oktober 2018 overleed. Ze is schrijfster van het boek Onverborgen werkelijkheid en gaf satsang in haar huis in Kruisweg in noord-Groningen. Uit haar boek. Zo vrij Het is zo vrij en ziet door jou, maar wordt door jou niet gezien je wordt gedragen zonder armen, er is geen grond, geen houvast, geen begin of eind Het is daar waar je verdwijnt Als jij afwezig schijnt Wat er ook gebeurt, het blijft altijd puur De Stilte zelf Maar altijd in beweging kent het tijd noch duur Aanwezig in, voor, en na elk geluid Voor het puntje van jouw neus, intiemer dan je huid In niet weten is Dat wat je bent vergeten

Aforisme of dooddoener? Een aforisme is een korte, bondige uitspraak, vaak niet meer dan een regel lang. Aforismen zijn vaak grappig, paradoxaal en/of absurd of bevatten een boodschap van wijsheid. Een voorbeeld is "liefde verdrijft de tijd en tijd verdrijft de liefde". Op mijn persoonlijke site nog wat voorbeelden . De volgende zinnetjes zijn geen goede voorbeelden van een aforisme, ze zijn daarvoor wat te algemeen en missen humor, maar zijn de aanleiding van dit artikeltje. “We zijn allemaal één”. “Alles is liefde”. “Alles gebeurt zoals het gebeurt en het is goed zo”. “Alles hangt met alles samen”. In deze voorbeelden lijkt een aforisme verdomd veel op een dooddoener. Het te kort door de bocht pogen om de menselijke conditie of het leven te beschrijven slaat (een gesprek) dood. Wijsheid verbeeld of verwoord? In de parabel van het net van de Indra wordt de mensheid verbeeld door een net(werk) met op de knooppunten blinkende juwelen, waarbij in elk afzonderlijk juwe...

Wat is de juiste afstand? De waarnemer zonder oordeel Een milde scheiding aanhouden tussen wat er gebeurt en wie je bent, is mogelijk door jezelf te observeren, zonder oordeel. Dit innerlijke schouwen veronderstelt een waarnemer die niet veroordeelt, geen emoties heeft en geen gedachten vormt. Het helpt om niet alles wat je overkomt of wat anderen zeggen persoonlijk te nemen. Zolang je jezelf als een geheel blijft zien, is dit een gezonde levenshouding. Maar wie gelooft dat zijn of haar 'ware zelf' zich enkel in de waarnemer bevindt, vervalt in een kunstmatige splitsing. Het kan wijs of zelfs cool overkomen om een zekere stoïcijnse distantie te bewaren tegenover wat je overkomt. Maar wie voortdurend afstand zoekt tussen zichzelf en de realiteit, legt zichzelf een vorm van innerlijke vervreemding op. De stoïcijnse levenshouding Van Wikipedia. De stoïsche filosofie presenteert zichzelf als de aangewezen weg om de mens gelukkig te maken. Alles wat gebeurt in de wereld ...

Verdeel en heers Mensen die macht willen consolideren of vergroten gebruiken methodes die anderen aan het twijfelen brengen. Verdeel en heers. Geef anderen het gevoel afgescheiden te zijn dan gaan ze op zoek naar verbinding en bevestiging van zichzelf. Zaai twijfel en oogst makke burgers, trouwe volgers en begerige consumenten. Consumenten gaan dingen kopen die ze niet echt nodig hebben, maar mensen achter de schermen nog rijker en machtiger maken. Tony Parsons vertelt het volgende over afgescheidenheid. Het gevoel afgescheiden te zijn is reden dat mensen op zoek gaan. Er is geen afgescheiden persoon. Het leven gebeurt. Of een baby nu huilt of honger lijkt te hebben, er is gewoon een vorm van zijn. Daarna komt er een moment waarop het kind zich begint te realiseren dat het een identiteit heeft en daarmee een afgescheiden persoon is los van anderen. Op dat moment begint het kind zich te verbeelden dat het beperkt is tot het eigen lichaam. “Mijn grens is deze huid en de rest staat daa...

Een wijs en charismatisch spreker Wikipedia vertelt over zijn achtergrond het volgende.  Je kunt hem beluisteren Alan W. Watts (1915 – 1973) was een Engels filosoof, schrijver, spreker, anglicaans priester, hoogleraar en beoefenaar van de vergelijkende godsdienstwetenschappen. Hij verdiepte zich met name in de filosofie van zen, het boeddhisme en het taoïsme, en heeft met zijn werk een belangrijke bijdrage geleverd aan de introductie en popularisering van Aziatische religie en filosofie in het Westen. Tot zover Wikipedia. Alan Watts richtte zich op thema's zoals het bewustzijn, de illusie van afgescheidenheid, en het vinden van balans in het leven. Zijn kernboodschap zou als volgt kunnen worden samengevat. 1. Het leven als een spel of dans Watts benadrukte dat het leven niet een probleem is dat opgelost moet worden, maar een spel dat gespeeld of een dans die gedanst moet worden. Hij waarschuwde tegen het behandelen van het leven als een opeenvolging van doelen om te bereiken, wa...

Het onbenoembare benoemen Meister Eckhart leefde in de late Middeleeuwen. Hij was voor het Vaticaan een omstreden mysticus, omdat zijn ideeën weliswaar simpel waren, maar ook zeer radicaal. Door de eeuwen heen heeft Eckhart als Dominicaanse priester altijd een tegenwicht gevormd tegen religieuze instituties die haar volgelingen onwetend en afhankelijk wilden laten zijn. In een preek beantwoordde hij de volgende vraag. Hoe moet ik God liefhebben? Je moet Hem liefhebben zoals Hij is: een niet-god, een niet-geest, een niet-persoon, een niet-beeld, verder: zoals Hij is een puur, rein, louter Een, afgezonderd van alle tweeheid, en in dat Ene moeten wij eeuwig verzinken van iets tot niets. Deze manier van spreken was gebruikelijk in de Joodse en Griekse apofatische theologie. Het Griekse woord apofasis betekent letterlijk ‘weg van de spraak’. Volgens de negatieve theologie is God dan ook zó verheven, dat je hem nooit kunt benoemen. Hij vormt het ultieme mysterie waarop al onze ideeën...

Kun je jezelf helemaal kennen? Eckhart Tolle Wie zich afvraagt wie hij of zij eigenlijk is, komt met woorden een heel eind, maar moet het laatste stukje onbeantwoord laten. Je bent niet alleen jouw lichaam of jouw geest of de toeschouwer daarvan. Zoals het geheel meer is dan de som der delen is een identiteit net dat stukje meer dan de onderdelen aangeven. Eckhart Tolle heeft weleens geschreven over identiteit dat je die het beste kunt vergelijken met een theater: je bent tegelijkertijd het toneel, een acteur, een regisseur, een toeschouwer en een recensent. Je bent het tegelijk allemaal en alles afzonderlijk niet. Hoe ver strekt jouw identiteit? Wat je niet bent is net zo belangrijk als wat je wel bent. Wanneer je geboren wordt als baby en het leven verlaat als grijsaard kun je stellen dat je tegelijkertijd hetzelfde bent gebleven en voortdurend bent veranderd. Die verandering, je sterfelijkheid, maakt het leven uit. Het leven zou niet eens kunnen bestaan zonder de dood. Het zou vee...

Westerse en oosterse kijk op lijden Het westerse denken wordt vaak gekenmerkt door individualisme, waarbij de nadruk ligt op persoonlijke vrijheid, autonomie en zelfexpressie. Dit kan invloed hebben op hoe mensen lijden ervaren en benaderen, waarbij ze mogelijk meer gericht zijn op individuele oplossingen en persoonlijke voldoening. Boeddhistische kijk op lijden "Dukkha" is een term uit het boeddhisme en wordt vaak vertaald als "lijden," "onbevredigdheid" of "onvolmaaktheid." Het verwijst naar de fundamentele aard van het menselijk bestaan, waarin er een inherente ontevredenheid en moeilijkheid is die voortkomt uit de aard van het leven zelf. In het boeddhisme wordt onderwezen dat dukkha verschillende niveaus en vormen kan aannemen.  Fysiek lijden. Dit verwijst naar lichamelijke pijn, ziekte en ongemak. Fysiek lijden is een van de meest voor de hand liggende vormen van dukkha.  Psychologisch lijden. Dit omvat mentale en emotionele pijn, zoals an...

Oordelen "We zien wel de splinter in andermans oog en merken de balk in het eigen oog niet op. Een vis is zich niet bewust van het water waarin het zwemt. Je ziet wat je wilt zien. We projecteren. Wat je zegt, ben je zelf". Het zijn uitdrukkingen waarmee we duidelijk willen maken dat we voorzichtig zouden moeten zijn met het doen van aannames, uitspraken en oordelen over de ander op basis van beperkte waarneming. Zijn we bereid onze inschatting bij te stellen wanneer er onverwachte informatie opduikt? Wat zien we als oorzaak en wat als gevolg bij het eigen en andermans gedrag? Wanneer een gevolg gunstig is hebben mensen de neiging de oorzaak te koppelen aan zichzelf en wanneer een gevolg ongunstig is, zoekt men de oorzaak vaker buiten zichzelf. Wanneer anderen last hebben van ons gedrag dan hangt het er vanaf hoe zij ons hun ongenoegen kenbaar maken of wij naar de klacht willen luisteren. Wanneer de ander zegt dat hij last van je heeft omdat je vervelend bent, dan protesteer ...

Dood of de gladiolen? Paul Smit is begenadigd spreker, neurowetenschapper en cabaretier. Met humor maakt hij alles duidelijk over niets. Zijn boodschap is even simpel, geruststellend als verontrustend, het is zoals het is. Wanneer het inzicht integreert dat alles aan het gebeuren is, dan komen veel piekergedachten te vervallen. Alles gaat vanzelf en er is geen sprake van een vrije wil. Dat slaat dood en dat is beslist voor even de bedoeling. Op een van zijn websites schrijft hij dat het rapportcijfer van zijn presentatie over 7 Supercompetenties een rapportcijfer van gemiddeld 9,8 opleverde bij 150 deelnemers. Je zou verwachten dat de hele wereld aan zijn lippen hangt. En dat is nog niet het geval. De boeken van Paul Smit zijn voor iedereen die moe is van het zoeken naar verlichting en en-en kan denken. Gelukkig is er leven na de dooddoener. Van de uitgever over het boek “Uitzoomen” op bol.com. Bijna iedereen is ingezoomd op een duale versie van de realiteit die ons doet geloven...

Van non-dualiteit naar niet oordelen Wie geïnteresseerd is in spiritualiteit om er beter van te worden of om betere prestaties neer te zetten loopt snel vast. Spiritualiteit, non-dualiteit en leven in het Hier en Nu hebben meer te maken met het serieus nemen van de balans tussen doen en laten dan met het verleggen van grenzen. Wie bijvoorbeeld mediteert om betere werkprestaties te kunnen leveren slaagt daar alleen in wanneer hij weet dat de meditatie bijdraagt aan het herstellen van de balans tussen rust en inspanning. Wie alsmaar grotere inspanning wil leveren zal ooit van een koude kermis thuis komen. Het elastiek wordt zo ver opgerekt dat definitief de rek eruit zal zijn. Wie geen ervaring heeft met het paradoxale denken over verbinding via non-dualiteit zal al snel de indruk kunnen krijgen dat een en ander zweverig is. Meer tekst en een langere uitleg werken dan contraproductief. Vandaar deze korte column en een doorverwijzing via de links en labels onderaan. Een vorm van para...

Voor wie liever luistert dan leest Het Ohm teken Rinus van Warven interviewt Erik van Zuydam en Hans Laurentius. Erik van Zuydam kan goed verwoorden wat Advaita en non-dualiteit behelst. Gedachten komen op en gaan in het bewustzijn. Bestaat er wel een "ik" of "ego" of "vrije wil"? Voor wie er liever over hoort dan erover leest. Soundcloud "in de Lotusvijver" . Gaat alles echt vanzelf wanneer iets eerst verschijnt als hersenactiviteit en pas later bewust wordt? Willen we wel echt wakker worden of alleen een leukere droom? Wie durft zijn of haar ik over te geven? In het tweede deel spreekt Hans Laurentius over het "verzonnen ikje". Er is geen waarnemer, maar alleen het proces van waarnemen, beweging van/in bewustzijn. De afgescheidenheid is een ego-illusie. Niet geloven in eenheid maar realiseren van niet-twee.