Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

De kunst van het je thuis voelen in het middenveld Je zit in een vergadering en iemand presenteert een idee dat briljant is. Echt briljant. Het soort idee dat jij nooit had bedacht, ook niet met een week extra denktijd. Even voel je die steek: dat kleine moment van "waarom kan ik dat niet?" Maar dan, terwijl de discussie op gang komt, merk je dat je enthousiast wordt. Je ziet aanknopingspunten, je weet hoe dit praktisch gemaakt kan worden, je voelt energie in plaats van bedreiging. Of misschien is dat niet jouw ervaring. Misschien blijft die steek hangen. Wordt het een prop in je maag. Ga je in de weken daarna automatisch zoeken naar gaten in het plan, naar redenen waarom het toch niet zo goed was. Het verschil tussen deze twee reacties bepaalt niet alleen of je je prettig voelt in competitieve omgevingen, het bepaalt of je daar überhaupt kunt functioneren. En dat verschil heeft weinig te maken met hoeveel talent je hebt. Dit essay begint met een simpele stelling: iem...

De ongehoorde echo van het verleden Belangrijke gebeurtenissen uit het verleden sterven nooit helemaal weg. Ze echoën door in ons bewustzijn, in onze instituties en in de manier waarop we naar elkaar kijken. Toch is niet iedereen even gevoelig voor die echo’s. Waar de één ze duidelijk hoort, kan de ander ze negeren of verdringen. Die ongelijkheid in waarnemen maakt het noodzakelijk dat we ons blijven oefenen in luisteren: naar de stemmen van de geschiedenis en naar de ondertoon van ons eigen handelen. De echo van macht en waarden is door verschillende denkers scherp beschreven. Friedrich Nietzsche liet zien dat de oude waardesystemen, zoals christelijke moraal of aristocratische trots, nooit zomaar verdwijnen. Zelfs wanneer ze officieel verworpen zijn, sluimeren ze voort in ons denken. In die zin zijn we nooit geheel bevrijd van het verleden: de echo spreekt nog in onze keuzes en oordelen. Michel Foucault verbreedde dit inzicht naar de samenleving als geheel. Hij toonde aan hoe...

Nietzsche's diagnose: de wraakzucht van de machtelozen Volgens filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900) ontstond het christelijke (en bij uitbreiding moderne humanistische) gelijkheidsdenken als waarde niet uit nobele motieven, maar uit ressentiment : de omgekeerde wraakzucht van degenen die zich machteloos voelden. Hoewel sommige waarden objectief waardevol zijn, benadrukt Nietzsche dat ze hun kracht verliezen als we ze niet persoonlijk toe-eigenen. De Gouden Regel bijvoorbeeld blijft krachtig omdat mensen hem steeds opnieuw heruitvinden , niet alleen maar overnemen. Men kan Nietzsche lezen als een waarschuwing: wie spreekt over gelijkheid en evenwaardigheid moet oppassen dat dit geen middel wordt om levenskracht en verscheidenheid te onderdrukken. De oorspronkelijke "meesters" legitimeerden hun macht door hun eigen kracht en voortreffelijkheid. Maar degenen die deze macht niet bezaten, de onderworpenen, keerden de waarden om: macht werd "slecht", neder...

Liefde verloren, zelf hervonden Het verlies van een geliefde treft ons zelden alleen op het vlak van gemis. Wat vaak evenveel pijn doet, is het wegvallen van wie we waren in die liefde. De ander was niet alleen iemand die we liefhadden, maar ook iemand in wiens ogen we onszelf herkenden. Als die blik verdwijnt, vallen we stil, niet alleen vanwege de leegte, maar ook omdat een deel van onszelf zich daarin leek op te houden. De spiegel valt stuk Spiegelogie In de liefde spiegelen we onszelf voortdurend. We tonen wie we hopen te zijn, wie we durven zijn en soms ook wie we diep vanbinnen nooit dachten te kunnen zijn. Als de relatie eindigt, verdwijnen niet alleen de gedeelde momenten, maar ook die gedeelde betekenis. We blijven achter met vragen: Wie was ik zonder jou? Wie ben ik nu? Zo begint een ander soort rouw: een confrontatie met jezelf, met oude pijn, onvoltooide verlangens, schaduwzijden die zich ineens niet meer laten negeren. Jean Paul Satre stelt: “de mens is niet wat hij is en...

Verdoving, verwarring en weer contact maken   Waarom het soms stil is vanbinnen en hoe je daar verandering in kunt brengen Soms stelt iemand je een eenvoudige vraag: "Hoe voel je je?". En dan merk je dat je geen antwoord hebt. Niet omdat je niet wilt antwoorden, maar omdat je het oprecht niet weet. Dat je op zulke momenten geen contact hebt met je gevoel, is helemaal niet vreemd. Sterker nog: het is voor veel mensen herkenbaar. Je zou het een innerlijke verdoving kunnen noemen, alsof het lichaam en de geest op ‘pauze’ staan, terwijl het leven om je heen doorgaat. De afstand tussen hoofd en lichaam David Berceli beschrijft in zijn boek TRE – Trauma- en spanningsreducerende oefeningen een aangrijpend voorbeeld van een jonge soldaat die na zijn terugkeer uit een oorlogssituatie volledig afgesneden was van zijn gevoel. De soldaat vertelde: “Ik voel mezelf niet en ik voel geen contact met anderen. Ik ben helemaal alleen, vanbinnen en vanbuiten.”. Wanneer gevoelens t...

Waarom zelfkennis de frontlinie zou kunnen ontvolken Een generatie soldaten is opgegroeid achter beeldschermen, waar ze leerden schieten, doden en overleven in virtuele oorlogen. Hun tegenstanders hadden menselijke gezichten, maar bestonden uit pixels. Hun eigen dood betekende een herstart, hun trauma een korte frustratie. Nu staan diezelfde handen die controllers vastgrepen klaar om echte wapens te hanteren, in een wereld waar oorlog voeren steeds meer lijkt op die spelletjes van vroeger. Moderne oorlogvoering wordt gedomineerd door drones, robots en systemen die vanuit veilige bunkers bediend worden. Generaals kunnen legers besturen vanuit kantoren, piloten kunnen doelen uitschakelen vanuit containers aan de andere kant van de wereld. De fysieke aanwezigheid van soldaten op het slagveld lijkt steeds meer een overblijfsel uit een vervlogen tijdperk. Toch blijven mensen zich vrijwillig melden voor de frontlinie. Toch blijven jonge mannen en vrouwen ervoor kiezen om hun lichaam en ...

Het vasthouden aan een balans tussen jezelf en de ander In een wereld vol meningen, verwachtingen en snelle oordelen, zoeken veel mensen houvast. Maar wat als dat houvast niet ligt in vaste zekerheden, maar juist in een innerlijke houding die meebeweegt zonder zichzelf te verliezen? Dit essay beschrijft het concept van de bewegende kern : een beeld dat richting geeft aan een innerlijke grondhouding, die balans bewaart tussen trouw aan jezelf en openheid voor de ander. Wat is een bewegende kern? De bewegende kern is het innerlijke zwaartepunt van waaruit een mens leeft, kiest en reageert. Ze bestaat niet uit vaste waarheden of onwrikbare opvattingen, maar uit waarden, intuïties en een houding van aandacht. Het is een centrum dat niet verankert, maar oriënteert, als een kompas dat je helpt bewegen zonder doelloos te raken. Een kern die beweegt, beweegt omdat ze leeft. Beweging is geen teken van zwakte, maar een uitdrukking van gevoeligheid, van levend bewustzijn. Zoals een boo...

Ons vormloze zelf ontdekken In onze moderne samenleving zijn we voortdurend bezig met zelfanalyse, zelfreflectie en zelfverbetering. We proberen onszelf te begrijpen door eindeloos te piekeren over wie we zijn, wat we voelen en wat we willen bereiken. Maar volgens de filosoof Bernardo Kastrup is dit juist een fundamentele vergissing. In zijn filosofie wijst hij ons op een diepere waarheid: hoe meer we proberen onszelf te vatten in concepten en definities, hoe verder we afdwalen van ons werkelijke wezen. Kastrups benadering van het 'vormloze ik' is revolutionair in zijn eenvoud. Hij stelt dat ons diepste zelf niet te vangen is in gedachten, herinneringen of zelfs tijd en ruimte. Het is als proberen water te vangen met een net - hoe harder je het probeert, hoe meer het door je vingers glipt. Dit inzicht heeft verstrekkende gevolgen voor hoe we in het leven zouden moeten staan. Wanneer we constant bezig zijn met zelfanalyse, creëren we een mentaal beeld van onszelf dat per defini...

Het zoekproces naar balans en verbondenheid In De Verloren Wereld van de Kalahari beschrijft ontdekkingsreiziger, filmer en schrijver Laurens van der Post de fascinatie van de San -een volk uit de Kalahari woestijn- voor de sterren, die naar verluidt in staat zouden zijn om het geluid van de sterren te horen. Dit fenomeen roept een vraag op over onze manier van verbinding maken met het universum en onze plaats daarin. Hoewel we dit niet letterlijk moeten en kunnen nemen (in het luchtledige heelal is geen geluid), kan het "horen" van de sterren worden geïnterpreteerd als een symbolische afstemming op de ritmes van het kosmische geheel. De San lijken niet alleen naar de sterren te kijken, maar zich met hen te verbinden, niet als afgebakende objecten, maar als een levendige bron van betekenis en energie. Een oeroude gewoonte om tot duiding te komen Deze spirituele afstemming doet denken aan astrologie, die al eeuwenlang probeert te begrijpen hoe de bewegingen van sterren ...

Een belofte die fataal afloopt Films van de Coen Brothers ChatGPT is een voorbeeld van kunstmatige intelligentie dat nu vooral in het nieuws is omdat het door leerlingen gebruikt wordt om werkstukken te maken. Het computerprogramma is daarbij zeer behulpzaam omdat het snel reageert en samenvat wat over het onderwerp op het Internet is te vinden. Het doet wat de leerling zelf ook zou doen en verwoordt in goed geformuleerde zinnen een relevant antwoord. Meestal is de woordkeuze beter dan de leerling zelf zou doen, dus het is voor een leraar niet echt moeilijk om het inzetten van ChatGPT te herkennen. Daarom vind ik het belangrijk om te onderzoeken wat het op kan leveren wanneer je het eerlijk inzet. Uiteraard is het aan de lezer zelf of dit lukt. Ik ga het programma gebruiken om de film The Pledge te reviewen. Uiteraard kan dit review spoilers bevatten. Toch zal ik die vermijden, zodat het leuk blijft om de film (nog eens) te bekijken. Ik heb kleine tekstverbeteringen aangebracht wanneer...

Een praktische gids Een constructief gesprek voeren is een kunst die iedereen kan leren. In dit blog deel ik belangrijke inzichten en praktische tips die je direct kunt toepassen. De basis: wat is een dialoog? Een dialoog is de meest positieve vorm van een gesprek. Voor een  geslaagde dialoog zijn vier belangrijke voorwaarden essentieel. 1. Evenwaardigheid tussen gesprekspartners Niemand weet het bij voorbaat beter Meerdere gezichtspunten zijn mogelijk Er is geen sprake van winnen of verliezen Vermijd machtsstrijd 2. Open luisteren Oordeel niet over elkaar Geef ruimte aan andere meningen 3. Veilige sfeer creëren Iedereen moet zich vrij voelen om zijn mening te geven Ook afwijkende meningen zijn welkom 4. Ruimte voor emotie Gevoelens mogen gedeeld worden Benoem gevoelens wanneer ze relevant zijn De vier communicatieniveaus Tijdens een gesprek spelen verschillende niveaus tegelijk. Let op de volgende aspecten...

Zelfonderzoek met een podcast Kitty Munnichs en Fay Troost, twee journalistes in opleiding aan de Rijksuniversiteit Groningen vroegen zich, halverwege de twintig, af waarom iedereen maar van relatie naar relatie hopt en zij zelf nog geen relatie hebben. Ze besloten er in het kader van hun studie een podcast van te maken en het resultaat in te zenden voor de NTR podcast prijs en ze werden genomineerd. In het kader van hun research interviewden ze leeftijdsgenoten, sprongen in het diepe en ondertussen kwamen ze bij mij terecht in mijn hoedanigheid als “datingcoach”. Tijdens het interview en te horen op de eerste aflevering van de podcast geven ze zelf een verschillend antwoord op hun centrale vraag. De een lijkt heel rationeel en de ander lijkt een vat vol heftige, vaak tegenstrijdige gevoelens, maar dat beeld kantelt. Hoe om te gaan met het conflict tussen ratio en gevoel in het aangaan van een verbinding? Ik leg hen de logica voor van hun aarzeling om de grens over te gaan. Ieder me...

Het lied van de Heer Bhagavad Gita betekent het lied van de Heer en is het hoofdwerk van de spirituele literatuur van het hindoeïsme als onderdeel van het epos Mahabharata. De Bhagavad Gita biedt een diepgaande filosofie en spiritualiteit die zich richt op het vervullen van onze plichten met toewijding en overgave aan God, terwijl we ons inzetten voor onze eigen spirituele evolutie en verlichting. We zouden ons daarbij niet moeten laten afleiden door zorgen over succes of falen. In het epos legt Heer Krishna aan krijger Arjuna uit hoe met zelfkennis in vrijheid te leven. Arjuna staat in tweestrijd en vraagt zich af of hij moet vechten of zich moet terugtrekken, of hij wel of niet moet handelen. Krishna vindt dat te kort door de bocht en legt uit dat hij twee zaken in het oog moet houden. De mens wikt, God beschikt . Arjuna mag kiezen hoe te handelen, maar moet zich neer leggen ( waarde 15, zie onder ) dat het resultaat wordt bepaald door Īśvara (God, Saguna Brahma). Īśvara is de dir...

Oordelen "We zien wel de splinter in andermans oog en merken de balk in het eigen oog niet op. Een vis is zich niet bewust van het water waarin het zwemt. Je ziet wat je wilt zien. We projecteren. Wat je zegt, ben je zelf". Het zijn uitdrukkingen waarmee we duidelijk willen maken dat we voorzichtig zouden moeten zijn met het doen van aannames, uitspraken en oordelen over de ander op basis van beperkte waarneming. Zijn we bereid onze inschatting bij te stellen wanneer er onverwachte informatie opduikt? Wat zien we als oorzaak en wat als gevolg bij het eigen en andermans gedrag? Wanneer een gevolg gunstig is hebben mensen de neiging de oorzaak te koppelen aan zichzelf en wanneer een gevolg ongunstig is, zoekt men de oorzaak vaker buiten zichzelf. Wanneer anderen last hebben van ons gedrag dan hangt het er vanaf hoe zij ons hun ongenoegen kenbaar maken of wij naar de klacht willen luisteren. Wanneer de ander zegt dat hij last van je heeft omdat je vervelend bent, dan protesteer ...

Voor wie liever luistert dan leest Het Ohm teken Rinus van Warven interviewt Erik van Zuydam en Hans Laurentius. Erik van Zuydam kan goed verwoorden wat Advaita en non-dualiteit behelst. Gedachten komen op en gaan in het bewustzijn. Bestaat er wel een "ik" of "ego" of "vrije wil"? Voor wie er liever over hoort dan erover leest. Soundcloud "in de Lotusvijver" . Gaat alles echt vanzelf wanneer iets eerst verschijnt als hersenactiviteit en pas later bewust wordt? Willen we wel echt wakker worden of alleen een leukere droom? Wie durft zijn of haar ik over te geven? In het tweede deel spreekt Hans Laurentius over het "verzonnen ikje". Er is geen waarnemer, maar alleen het proces van waarnemen, beweging van/in bewustzijn. De afgescheidenheid is een ego-illusie. Niet geloven in eenheid maar realiseren van niet-twee.

Het bezit van macht als doel Friedrich Nietzsche is beroemd geworden met zijn boek Der Wille zur Macht . Daarin beschrijft hij dat elke kracht in het universum de andere krachten wil beheersen. Nietzsche maakt duidelijk dat mensen het bezitten van macht als belangrijk doel zien. Wie macht heeft kan anderen voor zich laten werken. Met de opbrengst hoopt hij de eigen belangen te dienen. Het verklaart mede waarom zo weinig mensen evenwaardigheid voor ogen hebben. Het is maar de vraag of machtswellust de gewenste uitkomsten heeft. Het roept al snel angst bij de ander op en schept daarmee afstand. Wanneer je mensen met macht kunt vertrouwen leveren ze veiligheid. Tot voor kort kenden vrijwel alleen degenen die aan de macht waren welvaart. Koning, keizer, admiraal: macht en welvaart wilden ze allemaal. Samenwerken in het verleden was vaak samen vechten tegen anderen. Pas toen het marktdenken bijna globale omvang kreeg hebben machthebbers hun macht weten te consolideren en uit te bouwen zon...