Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Een compliment is zelden puur neutraal Het zit bijna altijd ergens op een schaal tussen verbinding en positionering. Aan de ene kant heb je het compliment als erkenning. Dan zeg je eigenlijk: ik zie iets bij jou wat mij raakt of aanspreekt . Dat is horizontaal. Het vertrekt vanuit gelijkwaardigheid. Bijvoorbeeld: – “Ik merk dat jouw manier van luisteren mij rust geeft.” – “Ik vind het mooi hoe je dat hebt verwoord.” Hier blijft de ander vrij. Jij legt geen norm op, je deelt een ervaring. Aan de andere kant kan een compliment ongemerkt verticaal worden. Dan sluipt er iets van beoordeling of rangorde in: ik beoordeel jou positief volgens mijn maatstaf . Bijvoorbeeld: – “Goed zo, dat heb je netjes gedaan.” – “Wat knap dat jij dat begrijpt.” Dat klinkt vriendelijk, maar het impliceert: ik sta in de positie om te bepalen wat ‘goed’ of ‘knap’ is. Het verschil met erkenning is subtiel maar voelbaar. Er is ook een tussenvorm, die vaak voorkomt: het sociaal smeermiddel. – “Leuke ja...

Liefde zonder last Veel mensen die op zoek zijn naar een partner dragen, vaak zonder het te weten, een subtiele wens met zich mee: dat de ander laat zien dat zij ertoe doen. Het is een begrijpelijk verlangen. Iedereen wil gezien en erkend worden. Toch ontstaat hierdoor in de beginfase van relaties een dynamiek die zelden wordt uitgesproken maar des te sterker wordt gevoeld. Het verborgen spanningsveld Het verlangen om bevestigd te worden kan onbewust veranderen in een impliciete opdracht voor de ander: “Laat mij voelen dat ik waardevol ben”. Hoewel niemand dit zo formuleert, wordt het toch door de ander opgepikt, via lichaamstaal, gedrag of een onderliggende spanning. De potentiële partner voelt dan een druk waarvoor hij of zij niet heeft gekozen. Dat gevoel van druk werkt vaak averechts. Niet omdat het verlangen verkeerd is, maar omdat het de relatie al voor de start onvrij maakt. Mensen willen een relatie gewoonlijk licht, nieuwsgierig en open beginnen. Een verborgen verwach...

De kunst van helen Helpen in de psychotherapie is geen kwestie van genezen, maar van bevrijden. Een therapeut kan pas zeggen dat hij een cliënt heeft geholpen wanneer die cliënt ervaart dat er iets wezenlijks is veranderd in hoe hij leeft, voelt of denkt. Niet de techniek, maar het contact bepaalt de uitkomst. In de geschiedenis van de psychotherapie is men lang op zoek geweest naar de beste methode, alsof er een recept zou bestaan voor herstel. Maar de wetenschap leert ons iets anders: geen enkele vorm van therapie is structureel beter dan een andere ( Dodo bird verdict ). Het is de kwaliteit van de relatie die het verschil maakt: de mate waarin twee mensen elkaar werkelijk ontmoeten. Dat wil niet zeggen dat de methode onbelangrijk is. Cognitieve gedragstherapie (CGT) heeft sterke evidentie bij angststoornissen, depressie en dwang. Exposure-technieken (stap voor stap blootstellen) zijn cruciaal bij fobieën. EMDR is effectief bij trauma. Systeem- en hechtingsgerichte therapieën wer...

Evenwaardigheid en het dienstbare ego Evenwaardigheid ontstaat wanneer de interactie tussen mensen vrij is van machtsdrang, afhankelijkheid of behoefte aan bevestiging. Het is een energieveld van wederzijdse erkenning, waarin vrijheid en respect elkaar raken. Beide partijen mogen zijn zonder voorwaarden, zonder dat de een de ander weegt, beoordeelt of inschat op waarde. Dit klinkt eenvoudig, maar blijkt in de praktijk weerbarstig. Want hoe ontmoet je de ander zonder agenda, zonder verwachting, zonder heimelijk te hopen op een bepaalde reactie? De rol van het ego Het ego speelt hierin een cruciale rol. Het is het instrument waarmee we handelen, grenzen bewaken en keuzes maken. Zonder ego is er geen contact, geen initiatief en geen verantwoordelijkheid. Het ego zelf is niet het probleem. Het probleem ontstaat pas wanneer het ego zich identificeert met erkenning of waardering. Dan wordt de ander een middel om eigenwaarde te bevestigen en verdwijnt de spontaniteit uit de intera...

Hoe stel je de rollen tussentijds weer bij? Wanneer twee partners hun relatie starten vanuit een ongelijke rolverdeling –bijvoorbeeld omdat één van hen meer zorg, meer initiatief of meer aanpassing toont– ontstaat er al vroeg een kwetsbare dynamiek. Dat hoeft niet meteen een probleem te zijn. In het begin lijkt het vanzelf te gaan: de liefde maakt veel goed en zolang beiden zich gezien voelen, is er weinig aanleiding om iets ter discussie te stellen. Maar precies dáár schuilt het risico. Want als het ongenoegen over die verdeling later bij één van beiden groeit, gebeurt dat vaak sluipenderwijs en niet bij beiden tegelijk. De partner die zich tekortgedaan voelt, merkt het misschien pas na jaren. De ander denkt intussen dat alles goed is. Zo ontstaat er scheefgroei: een ongelijke beleving van geven en nemen, zonder dat er een taal of ritueel bestaat om dat te herijken. De filosofie leert ons dat een liefdevolle relatie niet alleen draait om emotie, maar ook om erkenning . Elkaar b...

Verlangen, afwijzing en onvrede met wat er is De meeste mensen verlangen niet naar absolute macht of eeuwigdurende roem. Wat we eerder willen, is erkenning. We willen weten dat we de moeite waard zijn, dat wie we zijn gezien mag worden en geliefd. In die wens is niets mis. Het verlangen naar verbinding, bevestiging en liefde is misschien wel het meest menselijke wat er is. Maar we weten vaak niet goed hoe we met dat verlangen moeten omgaan. We voelen ons afhankelijk van de blik van de ander. Als die ander ons niet ziet, of niet reageert zoals we hopen, voelen we afwijzing. We raken teleurgesteld, we twijfelen aan onszelf. Heb ik iets verkeerd gedaan? Was ik te veel? Niet genoeg? Of ligt het aan de ander? Is hij bang? Twijfelt zij? Afwijzing voelt als verlies. Maar in werkelijkheid zegt het vaak iets over onze verhouding tot onszelf. Wie te graag wil -wie het geluk of de liefde te krampachtig probeert vast te grijpen- ervaart juist daardoor meer afwijzing. We proberen de grens t...

Waarom vrouwen emotionele resonantie verlangen Mannen en vrouwen lijken vaak langs elkaar heen te communiceren wanneer het gaat om intimiteit. Veel mannen ervaren dat een erotische aanraking wordt toegelaten als een vorm van erkenning: een teken dat ze geaccepteerd en gewaardeerd worden. Vrouwen daarentegen verlangen doorgaans eerst naar een vorm van emotionele resonantie: een ervaring dat de ander hen werkelijk ziet, hoort en voelt, voordat zij erotisch contact toelaten. Kort gezegd: veel mannen zoeken in intimiteit een vorm van erkenning, terwijl veel vrouwen die erkenning eerst in gesprek en emotionele afstemming willen ervaren, voordat zij zich aan intimiteit overgeven. Dit verschil in invalshoek kan leiden tot misverstanden en zet hun relatie onder druk. Evolutionaire achtergrond Evolutionair gezien zijn deze verschillen niet vreemd. Voor mannen lag de reproductieve strategie eeuwenlang in het verspreiden van genen: fysieke toenadering bood directe bevestiging van vruchtbaar...

Twee zijden van dezelfde medaille In de psychologie worden bindingsangst en verlatingsangst vaak gezien als tegengestelde fenomenen. Bindingsangst verwijst naar de angst om zich volledig te verbinden met iemand, uit angst voor verlies van autonomie of pijn. Verlatingsangst, aan de andere kant, duidt op een diepe angst om verlaten of afgewezen te worden, wat leidt tot onzekerheid en afhankelijkheid. Hoewel ze oppervlakkig verschillend lijken, kan er een gezamenlijke onderliggende oorzaak aan deze angsten ten grondslag liggen: een diepe angst voor kwetsbaarheid en verlies van zelfbeheersing. Mensen met bindingsangst vrezen dat ze zichzelf verliezen in een relatie, terwijl mensen met verlatingsangst bang zijn hun waarde te verliezen als ze worden verlaten. In beide gevallen draait het om een spanningsveld tussen vrijheid en verbondenheid. Een persoon met verlatingsangst kan vrijheid als eenzaamheid ervaren, terwijl iemand met bindingsangst vrijheid als noodzakelijk kan zien om zichzelf ni...

Bang om de comfortzone te verlaten Mensen met ernstige angstklachten kunnen soms onbedoeld een omgeving creëren waarin anderen (bijvoorbeeld hulpverleners of mantelzorgers) hun eigen onmacht of frustratie beginnen te voelen. Dit gebeurt vaak niet uit kwade wil, maar uit een behoefte aan controle of erkenning voor hun worsteling. Het kan zijn dat de angstige persoon een impliciete verwachting heeft dat anderen hun rust, oplossingen of verlichting zullen bieden – zelfs al weten ze vaak diep van binnen dat het niet realistisch is. Dit soort " krabbenmand "-dynamiek ontstaat omdat angst en onmacht erg besmettelijk kunnen zijn. Als mantelzorger kun je, net zoals de krabben die omhoog willen, merken dat je energie en enthousiasme soms omlaag getrokken worden. Het is geen opzettelijke of bewuste actie van de persoon met angst, maar eerder een uitdrukking van de manier waarop hun angst hen in een vicieuze cirkel houdt. Wat soms helpt in deze situatie is juist duidelijk te maken dat, ...

De kunst afkijken of entertainment? First Dates, B&B Vol liefde, Boer zoekt Vrouw, Lang Leve de Liefde, Date Smakelijk, Samen uit, samen thuis. Datingprogramma’s springen elk seizoen als paddenstoelen uit de grond. Nederland kent 2,5 miljoen singles en geen relatie hebben is geen schande, maar er wel een hebben is een natuurlijke behoefte. Voor zover ik kan overzien worden de wederwaardigheden van de deelnemers redelijk integer op beeld vastgelegd en becommentarieerd. Het is een bron van vermaak en aanleiding om het met elkaar over te hebben. Maak je dezelfde fouten of onhandigheden als de deelnemers en wat werkt wel? Hoe snel moet je jouw gevoelens van verliefdheid of juist van twijfel op tafel leggen? Hard to get? Het fenomeen van "hard to get" spelen is wijdverspreid en heeft te maken met de beginfase van romantische interacties. In sommige gevallen kan het vertonen van enige terughoudendheid of onbereikbaarheid iemand aantrekkelijker maken. Het kan nieuwsgierigheid op...

Onuitgesproken wens voor erkenning Sommige mensen hebben in hun jeugd te weinig liefde, aandacht of erkenning gekregen. Dat kan ervoor zorgen dat ze later in hun leven onzeker zijn over zichzelf. Ze gaan dan soms -vaak zonder dat ze het doorhebben- op zoek naar bevestiging in een relatie, in de hoop zich daardoor beter te voelen. Maar die zoektocht naar erkenning kan juist het tegenovergestelde effect hebben. Het kan leiden tot gedrag dat de relatie onder druk zet, zoals te veel willen controleren, voortdurend bevestiging vragen of jezelf wegcijferen. Als je je daar niet van bewust bent, kun je onbedoeld de verbinding met je partner verstoren. Hier zijn enkele mogelijke voortekenen. Overmatige afhankelijkheid. Als een partner buitensporig afhankelijk is van de bevestiging van de ander om zich goed te voelen over zichzelf, kan dit wijzen op een diepere behoefte aan erkenning. Jaloezie en onzekerheid. Voortdurende jaloezie of onzekerheid over de intenties of gevoelens van de partner kun...

Kijken naar kinderen, erkennen, vertrouwen en loslaten Jan Geurtz, bekend van bestsellers als Bevrijd en Verslaafd aan liefde en denken; De opluchting en De verslaving voorbij , laat in Het einde van de opvoeding meer levensgeluk voor ouders en kinderen (bol.com) zien dat de crisis in de opvoedkunde, maar vooral ook in de dagelijkse praktijk van het opvoeden, veroorzaakt wordt door een fundamentele fout in ons basisprincipe van het opvoeden. Terwijl we ons als ouders verantwoordelijk voelen voor het latere levensgeluk van onze kinderen, zijn we juist bezig hun huidige en toekomstige geluk te dwarsbomen. Het einde van de opvoeding confronteert ouders met het fatale mechanisme om hun eigen jeugdproblemen te corrigeren in de opvoeding van hun kinderen, waarmee ze op een dieper niveau hun blokkades en beknellingen juist aan de volgende generatie overdragen. Hij stelt voor de manier waarop je jezelf en je kinderen omgaat te onderzoeken en te veranderen volgens de vier slogans: kijken, er...

Geen leider meer over anderen maar over jezelf. Kernwaarde Humanitas Vooral vroeger vochten mensen elkaar respectloos de tent uit om leider te worden van de groep. Die drang viel te verklaren uit de zucht naar macht en seks. Macht erotiseert. Winnen, status en geld waren magneten voor mannen om vrouwen aan te trekken. Deze machtsstrijd wordt symbolisch gevoerd in de sport. De Olympische Spelen waren oorspronkelijk bedoeld voor verbroedering. Er zijn nog steeds archaïsche vormen van eerbetoon aan winnaars. De mannelijke etappewinnaars in de Tour de France, bijvoorbeeld, worden als beloning gekust door twee rondemissen. Vrouwelijke sporters moeten het doen met een bloemetje bij hun prestatie in de competitie. Langzaam maar zeker, niet in de laatste plaats door de emancipatie, worden deze drijfveren steeds zwakker of zakelijker. Joris Luyendijk suggereert als middel om de ratrace in de financiële wereld te stoppen: "mooie vrouwen moeten ophouden bankiers aantrekkelijk te vinden...

Al duizenden jaren vertellen mensen over een breuk in de relatie tussen mens en God. In de oudst bekende verhalen was er sprake van vele onsterfelijke goden, die eigenschappen hadden die op mensen leken. Goden als spiegels van het menselijke karakter. Er was behoefte om te verklaren waarom God niet rechtstreeks was te benaderen of om het bestaan van maar één God te bewijzen. In een onlangs ontcijferde tekst , 800 jaar ouder dan de eerste Bijbelteksten, zou de god Adam bestraft zijn voor zijn bemoeienis met de strijd tussen de scheppergod El en zijn rivaal Horon. Horon, in de vorm van een slang, beet Adam en hij veranderde in een sterfelijk mens. Om het verlies van zijn onsterfelijkheid te compenseren schiep (een zonne)god de vrouw (zodat ze door hun kinderen toch voort konden leven). Net als bij de machtsstrijd in de godenwereld lijkt het er op dat er van oudsher competitie is tussen culturen in het presenteren van een monotheïstische Godsbeeld. In de Joodse en islamitische religie...

Gemengde gevoelens bij het daten Wim de Jong is columnist in het Magazine van de Volkskrant. Al een paar jaar schrijft hij over de tanende liefde van zijn 10 jaar jongere vrouw. Nadat zij bij hem weg is gegaan heeft hij zijn worsteling met zijn liefdesverdriet op schrift gezet in het boek “De Oefenvijftiger”. De worsteling van Wim wordt met gemengde gevoelens ontvangen door zijn (vrouwelijke) collega’s. Op 19 september discussiëren de Jong en zijn collega Koole over De Oefenvijftiger bij Pauw & Witteman. Het leven van de vijftigplusman is niet eenvoudig, beweert Volkskrant-columnist Wim de Jong. Hij treurt over zijn verloren jeugd, twijfelt over gemiste kansen en kleedt zich als een cowboy. De Jong, zelf 54 jaar, schreef er een boek over: De Oefenvijftiger, belevenissen van een man in midlife . Wim de Jong moet niet zo zeuren, zegt Corine Koole. De schrijfster van onder meer Hoe mannen liefhebben vindt een klagende vijftigplusman erg onaantrekkelijk. De Jong zou zich beter b...