Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Van behoefte naar bloei De piramide van Maslow beschrijft de ontwikkeling van menselijke behoeften, van basisniveau tot zelfverwerkelijking. Maar wat is de rol van evenwaardigheid in dit groeiproces? Wie goed kijkt, ziet dat evenwaardigheid niet slechts een ethisch ideaal is, maar een noodzakelijke voorwaarde om werkelijk te kunnen groeien. Dit essay beschrijft die rol binnen opvoeding, werk en samenleving. 1. Opvoeding: het kind als volwaardig mens Fysiologische en veiligheidsbehoeften Een kind heeft net zo veel recht op veiligheid, rust en zorg als een volwassene. Evenwaardigheid betekent: diens gevoelens en basisbehoeften doen ertoe. Sociale behoeften Verbondenheid ontstaat als het kind zich gezien en erkend voelt. Evenwaardigheid vraagt hier om echte aanwezigheid van opvoeders, zonder hiërarchische afstand. Waardering Het kind moet ervaren dat het van waarde is, los van prestaties. Laat het keuzes maken en fouten maken. Behandel het niet als "een mens in opleiding", maar ...

Een slachtoffer nog een trap nageven Dit fenomeen -vaak "secundaire victimisatie" genoemd- zegt iets diepgaands over onze menselijke psychologie. Er spelen verschillende mechanismen een rol. Psychologische drijfveren achter het niet-geloven De neiging om slachtoffers niet te geloven komt vaak voort uit onze behoefte aan een voorspelbare, rechtvaardige wereld. We willen geloven dat "slechte dingen alleen slechte mensen overkomen" of dat slachtoffers "het hadden kunnen voorkomen". Dit beschermt ons tegen de angstaanjagende realiteit dat ook ons zoiets zou kunnen overkomen. Ook speelt loyaliteit een rol, vooral wanneer de beschuldigde iemand is die we kennen of bewonderen. Cognitieve dissonantie maakt het moeilijk om te accepteren dat iemand die we respecteren iets verwerpelijks heeft gedaan. Hoe we elkaar wel kunnen helpen We kunnen bewuster worden van onze automatische reacties. Wanneer iemand iets moeilijks vertelt, is de eerste vraag niet "...

Aanwezig zijn bij wat er komt, zonder jezelf te verliezen Soms lijkt het alsof gedachten ons leven overnemen. Ze razen langs als een onophoudelijke stroom, nemen gevoelens mee, trekken conclusies, herhalen oude verhalen of fantaseren over wat komt. Veel mensen proberen die stroom te dempen, tot stilstand te brengen of te controleren. Maar wat als je er juist van zou kunnen genieten? Niet door op te gaan in elke gedachte, maar door erbij te zijn met aandacht. Door te ontdekken dat je tegelijk kunt handelen én waarnemen. Je bent deel van de stroom en zit tegelijk aan de oever. Oefening baart kunst Dat vraagt in het begin oefening. Want die dubbele aandacht -handelen én registreren- is niet vanzelfsprekend. Eerst lijkt het alsof je iets extra’s moet doen. Maar na verloop van tijd merk je dat het lichter wordt, vrijer. Alsof je op een gegeven moment vanzelf leert in en uit de stroom te stappen, wanneer jij dat wilt. Dan ben je niet meer overgeleverd aan de stroom: je danst ermee. In...

Waar ligt de grens? In het dagelijks leven maken we voortdurend gebruik van elkaar: we vragen om hulp, we werken samen, we geven en ontvangen. Maar wanneer slaat dit gebruik om in iets ongemakkelijks, iets wat schuurt? Wanneer gebruiken we de ander op een manier die niet meer vrij is? Die vraag raakt aan een grens waar filosofie en levenshouding elkaar ontmoeten. De ander als middel Immanuel Kant formuleerde het zo: behandel de ander nooit louter als middel , maar altijd ook als doel op zich. Je mag dus samenwerken of iets vragen, zolang je de ander blijft erkennen in zijn eigenheid en vrijheid . Zodra je over andermans grenzen gaat of zijn stem negeert, ontstaat er iets scheefs. Martin Buber maakt dat verschil voelbaar in zijn onderscheid tussen de ik–gij-relatie en de ik–het-relatie . In de eerste zie je de ander echt. In de tweede is hij of zij gereduceerd tot iets bruikbaars. Dat is soms functioneel nodig, maar wordt een probleem als het blijvend zo is. De stille kra...

Eerlijke economie begint bij gelijke informatie Sommige mensen verdienen hun geld door keihard te werken. Anderen door slim te beleggen. Maar er bestaat ook een kleine, onzichtbare groep die geld verdient zonder risico, zonder arbeid en zonder zichtbare verdienste. Hun geheim? Ze weten eerder dan jij en ik wat er politiek besloten wordt. En in een wereld waarin beleid steeds vaker ingrijpt in de economie, is dat een goudmijn. De geschiedenis (bijvoorbeeld de dotcom-bubbel rond de eeuwwisseling) laat zien dat elke keer als er een grote beweging is op de beurs, geld verschuift van de minder geïnformeerde naar de meer geïnformeerde partij. In dit blog drie terreinen waarop deze invloed (naast invoerheffingen) zichtbaar is: energie, landbouw en defensie. Drie sectoren die ons direct raken in de portemonnee en in ons hoofd. We voelen het aan de kassa van de supermarkt, op de energierekening, of in de spanning als er weer berichten zijn over oorlogsdreiging. En ondertussen zijn er mensen die...

De lichtheid en de last: humor, tragiek en overleving In de filmwereld van Joel en Ethan Coen treedt de kijker binnen in een universum waar hubris onvermijdelijk wordt bestraft en overmoed leidt tot ondergang. Een universum waarin de fundamentele boodschap lijkt te zijn: wie boven zijn macht grijpt, krijgt het zwaar te bezuren; wie het onderste uit de kan wil, krijgt het lid op zijn neus. Maar tussen deze donkere contouren van het menselijk bestaan schemert een subtielere wijsheid - degene die tijdig weet wanneer te stoppen, overleeft, al is het maar voorlopig. De kosmische grap Het oeuvre van de Coen Brothers valt te lezen als een reeks variaties op eenzelfde thema: de mens die worstelt met zijn plaats in een universum dat onverschillig staat tegenover zijn ambities en verlangens. Of het nu gaat om Jerry Lundegaard in "Fargo" die een ontvoeringsplan bedenkt dat jammerlijk uit de hand loopt, Llewyn Davis die tevergeefs streeft naar muzikaal succes in "Inside Llewyn Davi...