Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Hoe het samenspel tussen onze bronnen zich ontwikkelt De verhouding van de mens met de natuur is geen constante. Wie geboren wordt, is volledig natuur. Een baby leeft in overgave aan biologische behoeften, zintuiglijke indrukken en afhankelijkheid. Er is geen afstand tussen binnen en buiten. De mens is natuur. Maar dat verandert. Naarmate we ouder worden, ontwikkelt zich iets dat ons onderscheidt van de meeste andere dieren: zelfbewustzijn, rede en verbeelding. Die eigenschappen maken ons tot mensen, maar ze scheppen ook afstand tot diezelfde natuur waaruit we voortkomen. We leren impulsen herkennen, verlangens beheersen, plannen maken, reflecteren, twijfelen. En tegelijk: we leren de dood vrezen. Wat ooit vanzelf sprak, wordt een opgave. In plaats van mee te bewegen met het ritme van lichaam, seizoenen en gevoelens, proberen we grip te krijgen. We willen niet meer alleen natuur zijn , we willen haar begrijpen, sturen, soms zelfs overwinnen. Maar in dat streven ontstaat vervreem...

Lege voeding die ons toch vervult Er zijn drie woorden die mensen gebruiken wanneer zij verwijzen naar het Hogere : God , natuur en het universum . Elk woord roept zijn eigen sfeer op. God suggereert een persoonlijk tegenover, natuur een levend geheel, het universum een onmetelijke ruimte. Maar wat deze drie aanduidingen met elkaar delen, is dat ze alle drie verwijzen naar iets dat zelf wezenlijk ongrijpbaar is, maar wel invloed op ons heeft. Opmerkelijk is dat deze drie bronnen, hoe verschillend ook begrepen, in hun aard iets gemeen hebben met water. Zoals bronwater het lichaam voedt zonder bouwstof of energie te leveren, zo voeden God, natuur en het universum de geest zonder dat ze vastomlijnde en directe antwoorden geven. Ze geven rust, ruimte, stilte. Water bevat geen calorieën. Toch kunnen we zonder water niet leven. Ons lichaam bestaat er grotendeels uit. Het draagt, transporteert, zuivert. Zo lijken ook God, natuur en het universum te functioneren: niet als datgene wat het leve...

Waar niets moet, groeit iets We zijn druk. Druk met werken, zorgen, denken, plannen, presteren. Zelfs onze vrije tijd moet vaak iets opleveren: ontspanning, voldoening, een verhaal om te vertellen. Alles lijkt ergens goed voor te moeten zijn. Maar soms komt er een gevoel op dat je nergens kunt plaatsen. Een zachte hapering. Een vaag verlangen naar… niets. Misschien zijn we iets kwijtgeraakt. Niet iets groots, niet iets zichtbaars. Eerder iets kleins en stil. Een vermogen dat vroeger vanzelfsprekend leek: het vermogen om te rusten in wat geen bedoeling heeft. De filosoof Byung-Chul Han schrijft over een wereld waarin alles transparant, nuttig en productief moet zijn. Waar zelfs stilte wordt ingeroosterd en verveling verdacht is. Maar hij herinnert ons eraan dat juist in de leegte iets kostbaars verborgen ligt. In wat niet meteen betekenis heeft. In wat gewoon is. In de natuur vinden we dat soms terug. Een boom die groeit zonder doel. Een wolk die voorbij drijft zonder bestemming. Een vo...

Ouders lenen de wereld van hun kinderen De ooit jonge generatie, die nu met pensioen is, heeft gewerkt aan een brede welvaart. Dat betekent dat zij getracht hebben de samenleving zo op te zetten dat zo veel mogelijk mensen vrij zijn en kunnen profiteren in een groeiende economie. Maar met de meegroeiende vrijheid in de economie is ook het een en ander verschraald. In de moderne consumptiemaatschappij worden consumenten vaak verleid door marketingstrategieën die inspelen op gevoelens van onzekerheid en competitie. Deze tactieken sturen ons naar een race om de beste materialen te bezitten, om te streven naar oppervlakkige uiterlijke perfectie, en om altijd de nieuwste trends te volgen. Echter, achter deze glanzende façade schuilt een verborgen prijs die weinigen bereid zijn te betalen. Het nastreven van lagere kostprijzen en grotere marges heeft geleid tot een neerwaartse spiraal waarin het milieu en dierenwelzijn steeds meer moeten lijden. De productieprocessen die deze consumptiecultuu...

Niet bang zijn om bezieling te overdenken Bruno Latour is een hedendaagse Franse filosoof en socioloog die bekend staat om zijn werk op het gebied van wetenschapsfilosofie, technologie en milieufilosofie. Hoewel Latour niet rechtstreeks spreekt over bezieling, biedt zijn werk een raamwerk voor het begrijpen van de complexiteit en onderlinge verbondenheid van menselijke en niet-menselijke actoren binnen de natuurlijke wereld, wat kan bijdragen aan een meer betekenisvolle relatie tussen mens en natuur. Onze leefwereld en natuur dreigt "ontzield" te raken door kaalslag, teruggang in biodiversiteit, groene woestijnen en het 'sluipende cumulatieve cocktaileffect' van neergeslagen chemicaliën. Een centraal concept in het werk van Latour is het idee van "actor-netwerk", wat inhoudt dat zowel menselijke als niet-menselijke actoren (zoals technologieën, dieren, planten, enzovoort) een rol spelen in het vormgeven van sociale en ecologische netwerken. In plaats van de ...

Bewustwording en emancipatie Wanneer we naar de geschiedenis kijken, zien we een lange lijn van geweld, oorlogen en veroveringen. Slechts 85 jaar geleden maakte Duitsland aanspraak op het recht om andere landen te overheersen, met verschrikkelijke gevolgen voor de wereld. Dergelijke machtsverhoudingen hebben de mensheid door duizenden jaren van strijd gekenmerkt, waarin de overwinnaar alles kreeg en de overwonnene vaak gedwongen werd zich neer te leggen bij een ondergeschikte rol, soms zelfs in slavernij. Als we terugkijken, lijkt het soms alsof deze mensen zich in hun lot schikten, maar kunnen we dit zeker weten? Waarschijnlijk niet, maar het is duidelijk dat de gedachte van dominantie en overheersing diep geworteld is in het menselijke bewustzijn. Vandaag de dag mogen we geloven dat we de donkere dagen van onderdrukking en slavernij grotendeels achter ons hebben gelaten, maar subtiele vormen van superioriteitsgevoel blijven nog steeds aanwezig. De samenleving evolueert, maar dat rest...

Het antwoord van twee filosofen Nu het steeds krapper wordt op aarde door de groei van het aantal mensen en de verregaande “ontginning” van natuurgebieden wordt het tijd om ons omgaan met elkaar en met dieren eens fundamenteel onder de loep te nemen. Waarom zouden we de belangen van dieren en van de natuur serieus nemen? Los van ons eigen geweten kunnen we luisteren naar filosofen die goed kunnen verwoorden waarom we dat beter wel kunnen doen. Paul Taylor en John Rawls zijn beiden belangrijke figuren binnen de ethische en politieke filosofie, en hoewel hun theorieën op verschillende gebieden zijn gericht, hebben ze enkele opvallende overeenkomsten. Respect voor individuen als morele agenten In zijn milieu-ethiek benadrukt Taylor het inherent respect voor alle levende wezens. Hij introduceert het concept van "biocentrische gelijkheid," wat betekent dat alle levende wezens recht hebben op morele consideratie en respect. John Rawls’ theorie van rechtvaardigheid benadrukt respect...

Waar bestaan we uit? Robert Pirsig schreef twee boeken over de metafysica van kwaliteit als basis, middel en doel van het leven. De titels waren "Zen en de kunst van motoronderhoud, een onderzoek naar waarden" en "Lila, een onderzoek naar zeden". Pirsig bestudeerde oosterse en westerse filosofie om zijn eigen filosofie als een soort integratie van beide te construeren. In de zeventiger jaren was hij veel gelezen maar er is nooit veel gedaan met zijn denkbeelden. Eigenlijk niet verwonderlijk, want wat kun je met de gedachte dat alles opgebouwd is uit kwaliteit als kracht of waarde? Iets dat kwaliteit heeft, deugt en is direct te ervaren. Pirsig: “het ding heeft de waarde niet gevormd, de waarde heeft het ding gevormd". Taalspel of realiteit? Of de metafysica van Pirsig klopt, daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Pirsig (1928-2017) zag in de evolutie de ontwikkeling van dynamische kwaliteit en statische kwaliteit. Statische kwaliteit is conserverend,...

Creëer je eigen zingeving  In plaats van te zoeken naar een universeel antwoord op de vraag naar de zin van het leven, kunnen we omdenken gebruiken om onze eigen zingeving te creëren en te ontdekken wat voor ons persoonlijk belangrijk is.  Hieronder volgen enkele tips om omdenken toe te passen bij het zoeken naar de zin van het leven.  Focus op de mogelijkheden in plaats van de beperkingen. In plaats van te denken aan de dingen die ons beperken om de zin van het leven te vinden, kunnen we ons richten op de mogelijkheden die we hebben. We kunnen nadenken over onze passies, interesses, talenten en waarden en kijken hoe we deze kunnen gebruiken om zin te geven aan ons leven.  Gebruik uitdagingen als kansen. Uitdagingen en moeilijke momenten kunnen ons helpen om te groeien en ons sterker te maken. In plaats van ons te laten ontmoedigen door de obstakels die we tegenkomen, kunnen we omdenken gebruiken om te zien hoe deze uitdagingen ons kunnen helpen om onze persoonlijke ...