Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Waarom mensen vastlopen in de vraag of ze ertoe doe Sommige mensen stellen zichzelf voortdurend de vraag: doe ik ertoe? Ze worstelen niet alleen met twijfel over hun waarde, maar weten ook niet hoe ze die waarde zouden kunnen realiseren. Sterker nog, ze kunnen de moed niet opbrengen om te denken dat ze de vraag helemaal niet hoeven te beantwoorden. Waarom raken mensen zo vastgelopen in deze vraag? De wortels van voorwaardelijke waarde Het antwoord ligt grotendeels in wat mensen hebben meegekregen en meegemaakt. Wanneer een kind opgroeit met voorwaardelijke liefde of waardering, wanneer het alleen gezien of geliefd wordt als het presteert, iets bijdraagt, "lief" is, of goed functioneert, dan wordt het gevoel van waarde gekoppeld aan wat je doet. Het kind leert een fundamentele les: ‘zijn alleen’ is niet genoeg. Dit gebrek aan onvoorwaardelijke bevestiging laat een leegte achter. Als niemand je ooit het gevoel heeft gegeven dat je ertoe doet simpelweg omdat je bestaat, ...

Waarom 'je moet het uit jezelf halen' niet helpt Veel mensen raken gevangen in een vicieuze cirkel van gevoelens van waardeloosheid. Het begint vaak al vroeg: een kind dat niet de erkenning of warmte krijgt die het nodig heeft, gaat zichzelf zien door de ogen van zijn ouders, leraren of andere autoriteiten. De boodschap dat je er niet écht toe doet, nestelt zich diep in het zelfbeeld. Later in het leven wordt dit versterkt door dooddoeners als: “Je moet het uit jezelf halen” . Deze uitspraak, hoe goedbedoeld ook, bevestigt vaak juist het gevoel tekort te schieten. De Zwitserse psychoanalytica Alice Miller beschreef dit mechanisme scherp in haar boeken, zoals Het drama van het begaafde kind . Zij liet zien hoe machtsverhoudingen tussen volwassenen en kinderen structureel ten koste zijn gegaan van de psychische ontwikkeling van het kind. Ouders, leraren en machthebbers hadden vaak baat bij het klein houden van kinderen, omdat gehoorzame en aanpasbare kinderen hun eigen onzek...

Eigenwaarde en vrijheid in relaties Er bestaat een merkwaardig fenomeen waarbij mensen moeite hebben met loslaten en verbinden in relaties. Zij lijden onder het afscheid nemen en lijken geen vertrouwen te hebben dat soortgelijke positieve ervaringen kunnen terugkeren. Dit raakt aan fundamentele aspecten van menselijke gehechtheid en de manier waarop we omgaan met verlies en onzekerheid. Deze mensen ervaren vaak wat psychologen "separatieangst" noemen: niet alleen de angst voor het daadwerkelijke verlies van de ander, maar ook voor het gevoel van leegte en onzekerheid dat daarbij hoort. Vroege ervaringen spelen hierin een grote rol. Als iemand in de kindertijd heeft geleerd dat beschikbaarheid van zorgfiguren (ouders) onvoorspelbaar was, kan dit leiden tot een diepgeworteld gevoel dat positieve verbindingen fragiel en tijdelijk zijn. Het brein ontwikkelt dan een soort "schaarste-mentaliteit" rond liefde en verbinding. Er mist een bodem van zelfliefde en zelfvertr...

Wat is een duidelijk advies? Mensen geven elkaar vaak het advies om eerst van zichzelf te leren houden, alvorens op zoek te gaan naar een ander om van te houden. Dat advies klinkt op het eerste gezicht logisch: wie van zichzelf houdt, heeft minder de neiging om liefde bij een ander te "halen" of afhankelijk te worden van hun bevestiging. Het idee is dat zelfliefde een gezonde basis biedt voor relaties, omdat je vanuit zelfacceptatie meer kunt geven en ontvangen. Tegelijk roept het advies vragen op: hoe leer je van jezelf te houden, en is dat iets wat je "af" moet hebben voordat je een relatie aangaat? Mensen zijn vaak een werk in uitvoering, en relaties kunnen juist bijdragen aan je zelfbeeld, bijvoorbeeld doordat de ander je kwaliteiten bevestigt die je zelf over het hoofd zag. Om het concreet te maken, kunnen mensen stappen zetten die gericht zijn op zelfacceptatie, persoonlijke groei en het versterken van hun innerlijke balans. Hier zijn enkele ideeën. Zelfkennis...

Eigen waarde In een wereld waar gelijke rechten voor iedereen een juridisch uitgangspunt zijn (is), blijkt het inschatten van eigenwaarde en de eigen waarde een gevarieerd spectrum te omvatten. Mensen hebben het recht om zichzelf op verschillende manieren te zien, maar het is belangrijk om dit perspectief in sociaal verkeer niet tot een bron van verdeeldheid te maken. Het is inherent aan de menselijke natuur om onderscheid te maken tussen elkaar op basis van eigenwaarde. Sommigen hebben een bescheiden zelfbeeld, terwijl anderen hun zelfvertrouwen graag tonen. Het wordt echter pas problematisch wanneer deze verschillen worden gebruikt om anderen te beoordelen of zelfs te kleineren. Trots In onze dagelijkse interacties is het onvermijdelijk dat we de nuances van zelfbeeld opmerken. Mensen kunnen hun trots tonen op prestaties of eigenschappen die ze hoogachten, soms zelfs zonder dat ze het beseffen. Hier komt het belang van subtiliteit naar voren. Het gaat erom de waardering voor ieders u...

De vraag die onbewust leeft Van tijd tot tijd gaf ik de workshop Belemmerende Overtuigingen voor mensen die willen weten waarom hun relatie geen stand houdt of niet op gang komt. Bijna altijd komt als belemmerende overtuiging op tafel dat een deelnemer denkt dat hij/zij niet de moeite waard is om van te houden. Uiteraard is mijn reactie niet dat het wel meevalt en dat de persoon alleszins de moeite waard is. Dat is te gratuit, want hij of zij voelt het zo en dat eigenlijk al z’n hele leven lang. Het gaat er ook helemaal niet om een ander het bewijs te leveren dat hij of zij de moeite waard is. Maar het is niet vreemd dat de vergissing wordt gemaakt, want niet alleen in het economische verkeer lijkt alles te gaan over toegevoegde waarde. En relaties hebben onmiskenbaar overeenkomsten met de economie. Voor wat, hoort wat. Maar waar gaat het wel om? Het is zaak om uit te vinden wie de overtuiging geplant heeft in het hoofd. Na enig zoeken wordt de oorzaak vaak gevonden in de jeugd. Bij de...

Hoe zorg ik dat ik in relatie blijf? De vrijheid om relaties aan te gaan en af te bouwen is de laatste decennia enorm toegenomen. Dat is prettig, maar soms ook ongemakkelijk want hoe worden we gewaardeerd? Ben ik nog in tel? Ook de ander zit met die vraag. Gaan we de ander steunen of juist onzeker maken om te voorkomen dat zij voor een ander kiest? Wie is zo sterk dat hij zich aan deze vragen kan onttrekken en zich kwetsbaar kan opstellen? Hoe zorg ik dat ik in relatie blijf? Wat kan ik doen en wat kan ik laten ? Yann Dall'Aglio is een Franstalige spreker op Ted.com die schrijft en spreekt over liefde in het digitale tijdperk. Via de observatie dat iedereen gewaardeerd en begeerd wil worden, komt hij aan het eind van zijn voordracht bij Ted.com tot de oproep tot tederheid en zelfspot om de liefde te redden uit dat economische getouwtrek met opschepperij en narcisme. "Op de vrije markt van de individuele verlangens, prijs ik me elke dag in de markt. Vandaar de angst van d...

Anderen laten twijfelen over hun waarde is ook menselijk Eigenwaarde is een eigenaardig woord. Het woord wordt niet gespeld als “eigen waarde” maar heeft daar wel mee te maken. Eigenwaarde of intrinsieke waarde is de waarde die een levend wezen heeft los van de waarde die de mens daar zelf aan toekent. Dat maakt het fenomeen eigenlijk ongrijpbaar, want wanneer je gaat nadenken over je eigenwaarde dan moet je alle interpretaties die je kan verzinnen weggooien om tot de eigenlijke waarde van jezelf te komen. Dat is onbegonnen werk, want principieel onbegrijpelijk. Het is dan ook niet vreemd dat mensen twijfelen aan hun eigenwaarde, te meer wanneer zij in hun jeugd die eigenwaarde niet met paplepel ingegoten hebben gekregen. Op zijn mooist krijg je van je ouders onvoorwaardelijke liefde die zo uitwerkt dat je nooit (onterecht) aan (de waarde van) jezelf twijfelt. Maar ja, dat is theorie. Veel ouders laten maar al te graag hun kroost af en toe twijfelen of zij die liefde wel verdienen....