Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Stop met zoeken naar wat je over het hoofd ziet We hebben verhalen over zielen. Over wat er gebeurt na de dood. Over verzamelpunten waar ervaringen worden gedeeld, over reïncarnatie, over het Akasha-veld waar alles wordt bewaard. Deze verhalen proberen iets te vatten dat moeilijk te bevatten is. Maar ze bevatten een fundamentele spanning: ze willen zowel individualiteit behouden (jouw ziel gaat door, jij leert en groeit) als eenheid beloven (uiteindelijk zijn we allemaal één). Je kunt moeilijk beide hebben. De Poortloze Poort In de Zen-traditie bestaat een koan genaamd de Poortloze Poort (Mumonkan). Het wijst naar iets eenvoudigs: er is geen drempel tussen jou en wat je zoekt. De poort is een illusie, gecreëerd door het zoeken zelf. Dit geldt op twee manieren. Ten eerste Stop met zoeken naar verlichting, naar ontwaken, naar eenheid. Het is er al. Maar juist het zoeken houdt je erbuiten. De poort waar je doorheen probeert te gaan bestaat niet, hij ontstaat alleen doordat je ...

Nachten van doen en laten Stel je de mens voor, duizenden jaren geleden, zonder lampen of elektriciteit. De nacht was lang, donker en vaak stil. Werken kon niet meer, jagen was gevaarlijk en reizen was onhandig. Wat overbleef, was het samenzijn. Je zat bij elkaar rond het vuur, vertelde verhalen, zong, of deelde de stilte. Of die uren prettig waren of pijnlijk, hing af van de manier waarop mensen met elkaar omgingen. Daar, in die lange nachten, werd wellevendheid belangrijk. Respect, humor en weten wanneer je iets moest doen en wanneer juist niet. Het verschil tussen een fijne nacht en een gespannen nacht zat in die balans van doen en laten. Ook in oude Indiase teksten zie je dat terug. Rond de tijd van de Kāmasūtra ontstond de leer van de vier levensdoelen, de puruṣārthas : dharma – leven met plicht en moraal, artha – zorgen voor welvaart en bestaanszekerheid, kāma – genieten van liefde en verlangens, mokṣa – zoeken naar bevrijding of verlichting. Die...

Een richtinggevende kracht in de evolutie We denken dat kwaliteit uit iets voortkomt, maar wat als het andersom is? Dat de evolutie gericht is op het naar buiten brengen (uitdrukken) van kwaliteit? Kwaliteit is meer dan een oordeel achteraf. Het is geen waardering die we geven nadat we iets hebben ervaren. In plaats daarvan gaat kwaliteit vooraf aan onze ervaring, zelfs voordat we denken of voelen. Ze is de ervaring zelf, op het moment dat iets raakt, klopt, stroomt, of juist wringt. Wie met aandacht leeft, herkent die momenten: in schoonheid, in eenvoud, in wetmatigheid, in liefdevolle ontmoeting. Kwaliteit is geen eigenschap van dingen of mensen, maar het levende besef: dit is goed of dit deugt niet . Kwaliteit trekt de aandacht We herkennen kwaliteit intuïtief, vóór we kunnen uitleggen waarom. Maar juist dát maakt duidelijk dat kwaliteit ook buiten het individu werkt. Want wat wij herkennen als kloppend of passend, blijkt vaak ook te wérken in een bredere context. In de evoluti...

Waarom vrouwen emotionele resonantie verlangen Mannen en vrouwen lijken vaak langs elkaar heen te communiceren wanneer het gaat om intimiteit. Veel mannen ervaren dat een erotische aanraking wordt toegelaten als een vorm van erkenning: een teken dat ze geaccepteerd en gewaardeerd worden. Vrouwen daarentegen verlangen doorgaans eerst naar een vorm van emotionele resonantie: een ervaring dat de ander hen werkelijk ziet, hoort en voelt, voordat zij erotisch contact toelaten. Kort gezegd: veel mannen zoeken in intimiteit een vorm van erkenning, terwijl veel vrouwen die erkenning eerst in gesprek en emotionele afstemming willen ervaren, voordat zij zich aan intimiteit overgeven. Dit verschil in invalshoek kan leiden tot misverstanden en zet hun relatie onder druk. Evolutionaire achtergrond Evolutionair gezien zijn deze verschillen niet vreemd. Voor mannen lag de reproductieve strategie eeuwenlang in het verspreiden van genen: fysieke toenadering bood directe bevestiging van vruchtbaar...

Grote en kleine verklaringen voor kwaliteit Concepten als God, toeval, zelforganisatie, Intelligent Design, Dynamische kwaliteit, vormkracht of creativiteit helpen ons om de evolutie te begrijpen. Deze termen zijn logisch binnen hun eigen denkkaders, zoals wetenschap of religie. Toch blijven ze voor veel mensen abstracties, ver van de directe ervaring. Waarom hechten sommigen er zoveel waarde aan, terwijl anderen simpelweg hun schouders ophalen? Dit verschil lijkt deels te liggen in de kloof tussen het theoretische en het praktische. Voor mensen die vooral bezig zijn met concrete uitdagingen -werk, relaties of maatschappelijke kwesties- voelen zulke begrippen misschien te ver verwijderd. Voor anderen, die antwoorden zoeken op existentiële vragen of het grotere geheel willen begrijpen, bieden ze juist zingeving. De opmerking “Wat maakt het allemaal uit?” kan een zekere rust uitdrukken: een acceptatie dat het leven doorgaat, ongeacht welk concept we eraan verbinden. Maar het kan ook wij...

Slopende en gezonde strijd Competitie is in veel aspecten van het leven ingebakken, van spelletjes en sportwedstrijden tot de werkplek en sociale interacties. Deze constante strijd om te winnen of beter te zijn dan een ander kan ertoe leiden dat mensen onbewust een gevoel van meerderwaardigheid ontwikkelen van zichzelf of van iemand die zij zien als leider. Met evenwaardigheid wordt uitgedrukt dat elk individu ongelijk is aan een ander, terwijl er veel overeenkomsten zijn, maar in de behandeling van elkaar gedraagt niemand zich als meerderwaardig. Dat vraagt bewustzijn van hoe jouw gedrag (of wat je zegt) overkomt op een ander. Een mogelijk antwoord op de vraag waarom mensen zo weinig oog hebben voor de uitstraling van hun gedrag, zou kunnen liggen in de manier waarop we vaak gefocust zijn op prestaties en het bereiken van doelen. In een cultuur waar succes en het overtreffen van anderen vaak worden beloond, is er minder aandacht voor introspectie en het kritisch reflecteren op ons eig...

Vormgeving vanuit een inherente kracht in het universum? Hoe het bestaan begon gaat ons begrip te boven. Het begrip daarvan transcendeert ons als het ware. Voor het gemak gaan sommigen er vanuit dat het bestaan toeval is, anderen veronderstellen een transcendente intelligentie. In dit artikel wordt uitgegaan van het bestaan van een intelligentie die in ieder geval geen haast heeft. Aan de wetenschap kunnen we overlaten om de (samenhang in de) werking van natuurwetten te ontrafelen, via de filosofie en/of onze eigen intelligentie kunnen we overdenken hoe het waarom van het bestaan geduldig werkzaam kan zijn. Vanuit een visie op de natuur of God als een interne kracht of essentie die inherent is aan het universum, kan het Goddelijke worden beschouwd als de onderliggende bron van alle leven en evolutie, die de natuurlijke processen bezielt en een richting geeft aan de ontwikkeling van het leven. Volgens deze visie zou de oerknal niet alleen het begin van het universum vertegenwoordigen in...

Hoe kan homoseksualiteit bijdragen aan de voortplanting? Wanneer mensen meer zouden weten over homoseksualiteit in de natuur en de wetenschappelijke verklaringen erachter, zou dat kunnen bijdragen aan meer verdraagzaamheid. Veel vooroordelen over homoseksualiteit zijn gebaseerd op het idee dat het "onnatuurlijk" zou zijn, terwijl het in werkelijkheid een wijdverspreid verschijnsel is in het dierenrijk. Homoseksualiteit wordt vaak gezien als paradoxaal vanuit het perspectief van voortplanting, omdat seksuele voortplanting het overleven van de soort lijkt te vereisen. Toch zijn er verschillende biologische verklaringen voor homoseksueel gedrag die dit ogenschijnlijke conflict kunnen oplossen. Sociaal gedrag en groepscohesie Bij veel diersoorten kan homoseksueel gedrag bijdragen aan de sociale cohesie binnen groepen. Bij bijvoorbeeld bonobo’s wordt homoseksueel gedrag ingezet om agressie te verminderen en banden tussen groepsleden te versterken. Het helpt dus bij de groepsdynami...

Stress op de apenrots Wie de tijdgeest probeert te volgen via de sociale media en de nieuwsdiensten van links naar rechts ziet in de reacties veel agressie tussen mensen die het niet met elkaar eens zijn. Het is een teken des tijds en het gevolg van het aloude gezegde “wie wind zaait, zal storm oogsten”. Al heel lang geleden is het sportief met elkaar omgaan omgezet in competitiedrift en apenrotsgedrag. Het is niet echt (echt niet) verkeerd om van tijd tot tijd naar elkaar te kijken of je nog mee kunt in de vaart der volken, een soort van particulier benchmarken. Maar we zijn doorgeschoten in assertief gedrag. In tijden waarin het kapitalistische groeidenken is doorgeschoten in kamikaze werken is het goed om de koers bij te stellen. Steekwoorden zijn dan evenwaardigheid en balans. Een mens kan ook een goede boterham verdienen door een andere balans aan te houden tussen investeren en kosten besparing, namelijk een balans gericht op duurzaamheid. Dat geldt ook voor onze onderlinge relati...

Waar bestaan we uit? Robert Pirsig schreef twee boeken over de metafysica van kwaliteit als basis, middel en doel van het leven. De titels waren "Zen en de kunst van motoronderhoud, een onderzoek naar waarden" en "Lila, een onderzoek naar zeden". Pirsig bestudeerde oosterse en westerse filosofie om zijn eigen filosofie als een soort integratie van beide te construeren. In de zeventiger jaren was hij veel gelezen maar er is nooit veel gedaan met zijn denkbeelden. Eigenlijk niet verwonderlijk, want wat kun je met de gedachte dat alles opgebouwd is uit kwaliteit als kracht of waarde? Iets dat kwaliteit heeft, deugt en is direct te ervaren. Pirsig: “het ding heeft de waarde niet gevormd, de waarde heeft het ding gevormd". Taalspel of realiteit? Of de metafysica van Pirsig klopt, daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Pirsig (1928-2017) zag in de evolutie de ontwikkeling van dynamische kwaliteit en statische kwaliteit. Statische kwaliteit is conserverend,...

Creëer je eigen zingeving  In plaats van te zoeken naar een universeel antwoord op de vraag naar de zin van het leven, kunnen we omdenken gebruiken om onze eigen zingeving te creëren en te ontdekken wat voor ons persoonlijk belangrijk is.  Hieronder volgen enkele tips om omdenken toe te passen bij het zoeken naar de zin van het leven.  Focus op de mogelijkheden in plaats van de beperkingen. In plaats van te denken aan de dingen die ons beperken om de zin van het leven te vinden, kunnen we ons richten op de mogelijkheden die we hebben. We kunnen nadenken over onze passies, interesses, talenten en waarden en kijken hoe we deze kunnen gebruiken om zin te geven aan ons leven.  Gebruik uitdagingen als kansen. Uitdagingen en moeilijke momenten kunnen ons helpen om te groeien en ons sterker te maken. In plaats van ons te laten ontmoedigen door de obstakels die we tegenkomen, kunnen we omdenken gebruiken om te zien hoe deze uitdagingen ons kunnen helpen om onze persoonlijke ...

Iedereen gelooft Een atheïst gelooft. Hij gelooft dat God niet bestaat. Daar is hij zeker van. Hij heeft misschien geen ongelijk, maar heeft hij wel geduld? Een agnost vindt dat hij niet kan weten of God wel of niet bestaat. Er zijn ook "dubbele" agnosten die een stap verder gaan en vinden dat niemand kan weten of God wel of niet bestaat. Die mensen zitten (niet oncomfortabel) in een paradox, want om te kunnen weten dat je niet kunt weten of God wel of niet bestaat, moet je toch de mogelijkheid van het bestaan van God veronderstellen. Want wanneer je helemaal niets kan weten over God dan kan je ook werkelijk niets zeggen over het bestaan van God. Ik ben lange tijd zo’n agnost (geweest) die gelooft dat niemand het laatste woord heeft over het bestaan van God. Ik vermoed dat een onpersoonlijke God het universum zo slim in elkaar heeft gezet dat iedereen het bewijs van het bestaan van God kan zien en niemand het kan bewijzen. Iedereen is ook vrij om dit te ontkennen en er zi...

Hoe kunnen we evenwaardig zijn voor alle levende wezens? Mensen willen evenwaardig worden behandeld, maar wanneer zij de kans krijgen willen zij zich onderscheiden van anderen. Ed van Riel uit Vlissingen schreef naar de Volkskrant. Ongetwijfeld hebben onder anderen Thomas Piketty een duidelijk rapport afgeleverd over de ongelijkheid in de wereld (Voorpagina, 15 december). Zij schrijven die ongelijkheid toe aan de globalisering, maar vergeten dat die globalisering, op haar beurt, weer een gevolg is van de menselijke aard. Aan die menselijke aard wordt al gerefereerd in de Bijbel, en wel in het Nieuwe Testament. 'Beproeft of onderzoekt alle dingen en behoudt het goede' (Tessalonicenzen 5: 21-22). Deze opdracht was natuurlijk een regelrechte uitnodiging tot het doen van wereldwijd onderzoek. Ook het intercontinentale onderzoek naar inkomensongelijkheid is daar het resultaat van. Echter, zowel Piketty's bestseller Kapitaal in de 21ste eeuw als Das Kapital van Karl Marx ga...

Kwaliteit als vormende waarde 24 april 2017 overleed Robert M. Pirsig de auteur van Zen en de kunst van het motoronderhoud en het boek Lila . De boeken vallen onder metafysica met een vleugje autobiografische inslag en gaan over de doelgerichtheid van de evolutie om kwaliteiten als harmonie en vrede te vergroten. Volgens Pirsig wordt de ontwikkeling van de natuur gedreven door waarden. Pirsig onderscheidt statische kwaliteit en dynamische kwaliteit. Statische waardepatronen zijn onder te verdelen in vier onafhankelijke stelsels van steeds hoger moreel niveau: anorganische patronen, biologische patronen, sociale patronen en intellectuele patronen. Dynamische kwaliteit is de bron van alle verandering, de kwaliteit van de vrijheid. Dynamische kwaliteit creëert de wereld waarin wij leven, maar statische kwaliteit is noodzakelijk om haar in stand te houden. Met een beetje fantasie zouden waarden als vrijheid en liefde ook kunnen vallen onder de waarden die Pirsig voor ogen heeft. In N...