Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Over grenzen en eigenheid Als kind is het lichaam een instrument. Lenig, snel, zonder zelfbewustzijn. Kinderen meten zich met elkaar in rennen en klimmen en het lichaam doet wat nodig is. Niemand is groot of klein, aantrekkelijk of onaantrekkelijk. Het zijn gewoon kinderen die bewegen. Dan komt de puberteit. Het lichaam wordt bekeken, gemeten, vergeleken. En het contact met de andere sekse krijgt een nieuwe dimensie: niet langer andere kinderen, maar iets waarvoor je je moet verhouden, waarvoor je moet navigeren. Die spanning van: heb ik nu contact of niet? Waar ligt de grens? Het voelt alsof je in iemands aura stapt, onzeker of dat mag, of het wederzijds is. Die breuk tussen kindertijd en volwassenheid is universeel. Maar wat we ermee doen, verschilt. Grijze muizen en eigenzinnige ouderen Sommige volwassenen vallen niet op. Ze passen zich aan, volgen patronen, worden onderdeel van het geheel. Anderen blijven zichtbaar eigenzinnig en opvallend in hoe ze zich verhouden tot d...

Memento mori, herinner je dat niets meer hoeft “Memento mori” gedenk te sterven. Vaak klinkt dit als een streng gebod: vergeet niet dat je sterfelijk bent, dus leef ingetogen en kuis. Maar er zit een andere, lichtere lezing in. Je kunt het ook verstaan als een uitnodiging: besef dat het leven eindig is en dat veel van wat je jezelf oplegt, niet hoeft.  Ons leven vol moeten Vanaf de schoolbanken tot diep in onze loopbaan wordt ons leven beheerst door “moeten”. We moeten presteren, voldoen aan verwachtingen, iets “maken” van onszelf. De samenleving prijst snelheid, succes en productiviteit. Zelden nemen we de tijd om te relativeren. We jagen door, en met het jagen komt stress, vaak meer dan nodig. De vertraging van de ouderdom In de laatste levensfase valt veel van dit moeten weg. De krachten nemen af, het tempo vertraagt, de horizon verkleint. Ouderdom maakt dit onvermijdelijk. Wie zich verzet en toch wil doorgaan alsof niets verandert, belandt vaak in teleurstelling en bi...

Incels tussen aantrekken en afstoten Wat weten pubers van liefde? In de miniserie Adolescence steekt de jonge Jamie klasgenoot Katie dood. De daad is afschuwelijk. Maar wie goed kijkt, ziet hoe eenzaamheid, isolement en het gebrek aan écht contact langzaam de bodem onder hem hebben weggeslagen. Zijn woede is invoelbaar, zijn daad onaanvaardbaar. Jamie ontstak in woede nadat Katie tegen hem had gemeld dat 80% van de vrouwen kijkt naar 20% van de mannen en dat hij daar niet bij zat. Katie’s opmerking over zijn aantrekkelijkheid is misschien plagerig bedoeld, misschien een puberale poging tot contact. Maar voor Jamie, die in zijn onzekerheid en beginnende mannelijkheid geen weg weet met zijn gevoelens, voelt het als een vernedering. Geen van beiden heeft geleerd hoe je op een veilige manier contact maakt. En geen volwassene lijkt écht beschikbaar om hen daarin te begeleiden. Incel (van het Engels involuntarily celibate, onvrijwillige celibatair in het Nederlands) is een term die wordt g...

Oude wijsheid als kompas in een wereld die steeds sneller gaat We hoeven niet voortdurend in verbinding te zijn, we hoeven ons er alleen steeds opnieuw voor open te stellen. Wie leeft vanuit het idee dat hij altijd afgestemd moet zijn op zichzelf, raakt snel ontmoedigd. Wat in ons leeft is niet vast, maar beweegt: het trekt zich terug, komt tevoorschijn, verandert van kleur. Verbinding is dan ook geen bezit, maar een beweging. Een ritme van afstemmen en loslaten. Niet om perfect te worden, maar om wakker te blijven voor wat zich aandient, in onszelf en in de ander. De wijsheid van vertragen Ruedo de casino In het taoïsme leeft het inzicht dat alles zijn eigen ritme heeft. Niet alles hoeft aangeduwd, niet alles hoeft op tijd. Het water bereikt zijn bestemming niet ondanks zijn zachtheid, maar dankzij. Wu wei -het niet-doen- is geen passiviteit, maar een diepe vorm van afgestemde actie. Vanuit die optiek is het leven geen wedstrijd, maar een dans met wat zich aandient. Die gedachte staat...

Libido hoeft niet af te nemen in en na de overgang Volgens fotograaf Erwin Olaf, zelf homoseksueel, blijft de mens tot aan zijn dood geil en erotisch. In de Volkskrant van 2 maart wordt deze stelling gestut, maar niet onderbouwd met zijn erotische foto’s van bejaarde vrouwen. Speak for yourself, Erwin. Niet iedereen vindt PlayBoy Patricia Paaij een goed rolmodel om de aandacht van mannen te trekken. Hoewel uit onderzoek blijkt dat het libido niet afneemt in de overgang, ervaren veel vrouwen in de overgang een dip in hun seksleven. "Ik wil gewoon aandacht, meer niet". De partner voelt zich opzij gezet en kan niet meer tot haar doordringen. De oudere vrouw kan niet meer concurreren met jonge vrouwen en wordt in het lange huwelijk niet meer zo enthousiast ondersteund door haar echtgenoot, die soms ook graag zijn ogen elders de kost geeft op bijvoorbeeld rokjesdag. Ze worden onzeker en weten niet goed hoe zij hun rol opnieuw kunnen of sterken nog: willen invullen. Sommige vro...

Een waarschuwing voor kwetsbare ouderen Het is van alle tijden: mensen die het op het geld voorzien hebben van dementerende ouderen. Auteur Philip Kooke heeft het met zijn vader zelf meegemaakt en schreef er een boek over om anderen te waarschuwen. Daar schrijft hij: Misbruik van dementerenden is dan ook een bijna perfect misdrijf. Het slachtoffer is namelijk meteen ook de kroongetuige. Van deze prooi heeft de dader in dit geval vrijwel niets te vrezen. De natuur doet vanzelf haar verwoestende werk. Het wrede wapen is: emotionele chantage. Het is een wapen dat voor onderzoekers naar misdrijven weinig sporen nalaat. Tot zover de site. Emotionele chantage betekent vaak dat de dementerende bang gemaakt wordt dat hij in steek zal worden gelaten wanneer deze niet meewerkt. Iemand met Alzheimer is vanwege het verlies van grip op de omgeving al bang en wordt zo doodsbang gemaakt. Hij kan niet meer verzinnen wie er nog voor hem zal zorgen en tot wie hij zich moet wenden en wie nog is te...

Kiezen voor onbepaalde seksuele voorkeur In de Volkskrant van 21 oktober een artikel over vrouwelijke biseksualiteit, die zou toenemen naarmate vrouwen ouder worden. Een citaat. Psychologe Lisa Diamond volgde gedurende 15 jaar een groep vrouwen die zich tot hetzelfde geslacht aangetrokken voelen. Haar gegevens tonen aan hoe seksualiteit zich in een leven ontwikkelt. Ze vroeg hen aan het einde van het onderzoek hun seksuele geaardheid te benoemen als lesbisch, biseksueel, heteroseksueel of onbepaald. Ook gaven ze details over hun liefdesleven. Ze was erg verrast door de resultaten, want ze ontdekte dat elke vrouw herhaaldelijk haar seksuele geaardheid veranderde. 'Hoe ouder dames worden, hoe vaker ze voor onbepaald kiezen. Ze hebben dus het gevoel dat hun seksualiteit niet in een hokje te stoppen valt. Hoe ouder je wordt, hoe zekerder je van je geaardheid bent, is de algemene opvatting. Wie zien het ontdekken van wie je bent als een teken van maturiteit. Maar het omgekeerde is dus w...