Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Zonder oordeel, zonder strijd Wat je voelt, bepaalt niet alleen je stemming, maar ook je neiging tot handelen. Wie zich geraakt voelt, wil iets laten merken, veranderen, oplossen of wegduwen. Maar het kan ook anders: door te containen . Dat wil zeggen: gevoelens laten opkomen, ruimte geven en dragen, zonder ze meteen te hoeven uiten als emotie of ze te onderdrukken. Containen is een variant van tot 10 tellen. De kunst van containment –het laten opkomen en dragen van (vooral negatieve) gevoelens zonder direct te handelen– is een krachtig alternatief. Je hoeft je gevoel niet te verloochenen. Je hoeft het ook niet weg te praten. Ik voel dit, en ik hoef er nu niets mee, behalve het te laten bestaan. Het geeft rust, overzicht en openheid. En het beschermt niet alleen jezelf, maar ook de relatie. Wat AI doet, lijkt hierop. Ontworpen om te communiceren zonder emoties, laat het zich niet meeslepen door gevoelens van ongeduld, frustratie, afwijzing of trots. Het oordeelt niet. Het wacht ...

Hoe brengen we een gesprek op metaniveau? Internet versie biedt ruimer kader Conflicten zijn een onvermijdelijk onderdeel van het menselijk bestaan. Ze ontstaan wanneer perspectieven botsen, belangen uiteenlopen of emoties hoog oplopen. Toch bieden conflicten ook een kans: een mogelijkheid om dieper inzicht te verkrijgen in onszelf, de ander en de wereld om ons heen. Het oplossen van geschillen vanuit een metaniveau –een niveau waarop we het conflict overstijgen en het grotere geheel proberen te zien– vraagt niet alleen om praktische methoden, maar ook om een filosofische houding. Grote denkers uit verschillende tradities kunnen ons helpen om deze benadering te verdiepen. Het geheel en de dynamiek van tegenstellingen Heraclitus, de Griekse filosoof van verandering, stelde dat tegenstellingen geen obstakels zijn, maar bouwstenen van harmonie: “Oorlog is de vader van alle dingen”. Een conflict is geen breuklijn, maar een dynamisch proces dat leidt tot groei. Door partijen uit te no...

Op een speelse manier verbinding maken Evenwaardigheid is een fundamenteel principe in zowel filosofie als communicatie. Het vormt de basis voor gesprekken waarin iedere deelnemer zich vrij voelt om bij te dragen, zonder dat macht of manipulatie de toon bepaalt. De metafoor speelt hierin een dubbelzinnige rol: hoewel het een krachtig middel is om verbinding en begrip te creëren, kan het ook ongelijkheid versterken. Humor en het metagesprek kunnen echter helpen om gesprekken in balans te houden en de gelijkwaardigheid te waarborgen. De metafoor als brug en obstakel Metaforen zijn een essentieel instrument in filosofisch denken en menselijke interactie. Filosofen als Plato en Nietzsche hebben metaforen gebruikt om abstracte ideeën tastbaar te maken. Plato’s allegorie van de (schaduwen van de realiteit in de) grot maakt bijvoorbeeld duidelijk hoe perceptie en werkelijkheid zich tot elkaar verhouden, terwijl Nietzsche benadrukt dat onze taal, als een systeem van metaforen, de complexiteit ...

Machtsstrijd of plaagstoot? In menselijke communicatie wordt vaak een verborgen machtsstrijd gevoerd met woorden. De ander wordt geprobeerd ongemerkt onderuit te halen (te vloeren of de mond te snoeren). Dat gebeurt met suggestieve opmerkingen of met drogredeneringen. Overigens gebeurt het niet altijd met opzet. Soms ook leidt een gesprek per ongeluk tot foutieve conclusies. Mensen zijn zich er niet altijd van bewust dat hun opmerkingen een bepaalde richting sturen. Hieronder wordt dieper ingaan op het verschil tussen suggestief redeneren en het gebruik van drogredeneringen. Voor degenen die integer gemotiveerd zijn om valkuilen te vermijden en zijn gesprekspartner wil respecteren. Suggestief redeneren Suggestief redeneren omvat het gebruik van uitspraken of vragen die de luisteraar of gesprekspartner in een bepaalde richting willen sturen zonder harde bewijzen te presenteren. Het doel is vaak om een bepaalde indruk te wekken of om iemand te laten nadenken over een bepaald standpunt, ...

Slopende en gezonde strijd Competitie is in veel aspecten van het leven ingebakken, van spelletjes en sportwedstrijden tot de werkplek en sociale interacties. Deze constante strijd om te winnen of beter te zijn dan een ander kan ertoe leiden dat mensen onbewust een gevoel van meerderwaardigheid ontwikkelen van zichzelf of van iemand die zij zien als leider. Met evenwaardigheid wordt uitgedrukt dat elk individu ongelijk is aan een ander, terwijl er veel overeenkomsten zijn, maar in de behandeling van elkaar gedraagt niemand zich als meerderwaardig. Dat vraagt bewustzijn van hoe jouw gedrag (of wat je zegt) overkomt op een ander. Een mogelijk antwoord op de vraag waarom mensen zo weinig oog hebben voor de uitstraling van hun gedrag, zou kunnen liggen in de manier waarop we vaak gefocust zijn op prestaties en het bereiken van doelen. In een cultuur waar succes en het overtreffen van anderen vaak worden beloond, is er minder aandacht voor introspectie en het kritisch reflecteren op ons eig...

Taal om te verhullen Het is van alle tijden dat politici met halve waarheden en loze woorden kiezers proberen te paaien. Demagogie en drogredeneringen worden tegenwoordig door voor- en tegenstanders aangevuld met fake news .  Gaan we gebukt onder oppervlakkigheid? De slimme software van het advertentieprogramma van Facebook weet in elke bubbel de juiste doelgroep te bereiken met de gewenste “gesponsorde” boodschap. “Het zou kunnen dat de aanslag in Utrecht een terroristisch motief heeft.” Zonder nadere kennis kun je heel veel niet uitsluiten. “Wanneer ik u beledigd heb, dan bied ik u mijn excuses aan”. Bewijs is niet te leveren, wel een eerlijk antwoord dat je je beledigd voelt en dat zegt weer alles over jezelf. “Van overtrokken beschuldigingen trek ik mij niets aan”. Natuurlijk niet, van iets wat overtrokken is hoef je je per definitie niets aan te trekken. "Het agrarisch buitengebied vergroent". Boeren spuiten al het onkruid en insecten dood, het resultaat oogt als e...

Een praktische gids Een constructief gesprek voeren is een kunst die iedereen kan leren. In dit blog deel ik belangrijke inzichten en praktische tips die je direct kunt toepassen. De basis: wat is een dialoog? Een dialoog is de meest positieve vorm van een gesprek. Voor een  geslaagde dialoog zijn vier belangrijke voorwaarden essentieel. 1. Evenwaardigheid tussen gesprekspartners Niemand weet het bij voorbaat beter Meerdere gezichtspunten zijn mogelijk Er is geen sprake van winnen of verliezen Vermijd machtsstrijd 2. Open luisteren Oordeel niet over elkaar Geef ruimte aan andere meningen 3. Veilige sfeer creëren Iedereen moet zich vrij voelen om zijn mening te geven Ook afwijkende meningen zijn welkom 4. Ruimte voor emotie Gevoelens mogen gedeeld worden Benoem gevoelens wanneer ze relevant zijn De vier communicatieniveaus Tijdens een gesprek spelen verschillende niveaus tegelijk. Let op de volgende aspecten...

De kunst van het gesprek over het gesprek In een wereld waarin communicatie steeds sneller en meer alomtegenwoordig wordt, blijft de kwaliteit van menselijke interactie een cruciale uitdaging. Metacommunicatie - het vermogen om te communiceren over communicatie zelf - speelt hierin een essentiële rol, maar wordt vaak onderbelicht in het digitale tijdperk. Metacommunicatie manifesteert zich op twee niveaus: intern en extern. Bij interne metacommunicatie evalueert men het eigen communicatiegedrag, terwijl externe metacommunicatie plaatsvindt wanneer men met anderen de communicatie zelf bespreekt. Deze gelaagdheid in communicatie wordt geïllustreerd door wat bekend staat als het tweede communicatie-axioma: iedere communicatie bevat zowel een inhouds- als een betrekkingsaspect, waarbij het laatste het eerste classificeert. De effectiviteit van communicatie hangt sterk af van de relatie tussen de gesprekspartners. Een goede relatie bevordert wederzijds begrip en beïnvloedt direct de inhoude...

Ego en vergeving Vergeving is niet een taak voor het ego. Vergeving is de afwezigheid van het ego. Erik van Zuydam Het boek “ Liefde is het antwoord ” begint met een verklaring van Moeder Theresa dat de meest veelbetekenende kwaal in de huidige wereld ‘spirituele ontbering’ is. Het is een gevoel dat je liefde niet waard bent, dat je niet beminnelijk bent, dat je niet het vermogen hebt om liefde te geven of te ontvangen, en dat er een muur is die jou scheidt van jezelf, anderen en van degene die ons geschapen heeft. In de boeken van Jampolsky worden de principes uiteengezet van 'Attitudinal Healing': een typische Amerikaanse manier om mislukkingen in communicatie te voorkomen. De kern van deze methode is: gelukkig zijn is niet afhankelijk van anderen, maar van je eigen manier van kijken en van je eigen attitude. Voor het gemak van het verbeelden van de werking van het bewustzijn behandelen de auteurs ongrijpbare begrippen als bijna zelfstandige onderdelen van het mens...

Woorden schieten tekort Terreur slaat dood, letterlijk en figuurlijk. Wie met terreur wordt geconfronteerd heeft even niet de tijd en rust om adequaat te reageren. Bij kleine gespannen situaties schiet je soms een humoristische reactie te binnen, die de spanning ontlaadt, maar wanneer het gaat om gewelddadige handelingen voort komen uit religieuze overwegingen moeten we voorzichtiger zijn. Emoties strijden om voorrang: stel ik een daad of accepteer ik ontzetting en verdriet? Er is niet één woord om wat er in je omgaat uit te drukken. De een gaat uit solidariteit met de vermoorde redactieleden lopen met de leuze “je suis Charlie” en een ander maakt een tweet of een Facebookpagina met “#nietmijnislam”. “Je suis Charlie” is positief (het is “iets wel”, bijvoorbeeld solidariteit) maar weinig zeggend. Geef je daarmee aan dat je het met alles van het satirische blad eens bent? Weet je wel genoeg over hun opvattingen? Vermoedelijk niet, maar vermoord worden om jouw mening gun je niemand. “...

Toon niet al jouw gevoelens Arnon Grunberg schrijft 16 mei in zijn column op de voorkant van de Volkskrant naar aanleiding van een interview met Roy Baumeister, auteur van het boek Wilskracht het volgende. De cultus van de authenticiteit, waarbij alle emoties in de openbaarheid moeten, is ook een vijand. Emoties zijn net als toiletbezoek een privéaangelegenheid. Ze moeten onderdrukt worden en dat vereist enige wilskracht. Tot zover Grunberg. Weet wat je wel wilt tonen Grunberg schiet een beetje door. Het gaat er niet om dat je authentiek bent door alle gedachten en emoties zonder beperking te delen met de buitenwereld. Dat zou de wereld door deze ego-gerichtheid onleefbaarder maken. Waar het wel omgaat is dat je eerst observeert en een keuze maakt of je emoties of gedachten wel of niet wilt delen met anderen. Om emoties goed te kunnen observeren moet je deze eerst toelaten en binnen jezelf laten opkomen (containen). Wanneer je vervolgens besluit dat het belangrijk is dat anderen ...

De dooddoener als metaboodschap Een dooddoener heeft in een gesprek dezelfde impact als het stilleggen van de bal bij voetballen. De speler wil de maximale mogelijkheid hebben om een andere wending aan het spel te geven. Dat is ook de bedoeling van de gesprekspartner die het onderwerp 'pauzeert' met een dooddoener. De dooddoener staat niet hoog in aanzien, zoals te lezen is in de Wikipedia-vermelding over deze " stijlfiguur ". 'Zo gaat dat in het leven' is niet bepaald een verfijnde bijdrage aan het gesprek, maar het zou door de luisteraar opgevat moeten worden als de wens om een nieuw onderwerp aan te snijden. Dat initiatief kan van de spreker zelf komen of van een ander. Een elegantere methode is af en toe datgene wat de ander gezegd heeft samen te vatten, waarmee je laat zien dat je echt luistert. Hiermee creëer je meteen het uitgelezen moment om het gespreksinitiatief over te nemen. Helaas is niet iedereen zo tactvol. Herken de positieve bedoeling van de d...