Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Wat je eraan kunt doen Het probleem Sommige mensen gebruiken schijnargumenten, halve waarheden of retorische trucs die klinken als sterk, maar bij nadere beschouwing niet standhouden. Dit werkt omdat: de weerlegging meer tijd en nuance vergt dan het argument zelf emotie vaak krachtiger overkomt dan feitelijke correctie niet iedereen direct de zwakte in de redenering ziet Politieke versterking Populistische politici spelen hier handig op in door: simpele antwoorden te geven op complexe problemen een "wij-tegen-zij" frame te creëren boosheid en frustratie te valideren zonder per se oplossingen te bieden kritische media of experts af te schilderen als "elite" die het volk niet begrijpt Dit wijst op een bredere uitdaging: hoe voer je een gezond publiek debat wanneer nuance en complexiteit als zwakte worden gezien? En hoe voorkom je dat mensen zich aangetrokken voelen tot politici die hun bestaande overtuigingen beves...

O Nederland, let op u saeck In de zestiende eeuw schreef Adriaen Valerius dit gedicht.  O Nederland, let op u saeck,  de tyt en stont is daer,  op dat nu inden hoeck niet raeck  u vryheyt, die, voorwaer,  u ouders hebben dier gecocht  met goet en bloet en leven;  want sy werd nu gantsch en t'eenemael gesocht  tot niet te zyn verdreven. Hulp of gevaar? In de tijd van Adrian Valerius kwam het gevaar van buiten onze grenzen. In onze tijd is naast de groeiende macht van Big Tech door de versplintering en de individualisering de gemeenschap in gevaar gekomen om in handen te geraken van populisten. "The place is flooded with shit". Populisme is een krachtig politiek fenomeen dat in veel democratieën opkomt en soms zelfs de macht weet te grijpen. De aantrekkingskracht van populistische leiders schuilt niet in hun rationele argumenten, maar in hun vermogen om mensen te imponeren met kracht en daadkracht en twijfelaars te ontregelen met fake news. Dit maak...

Een oproep tot een zuiver politiek debat In een tijd waarin het politieke debat steeds meer polariseert, zien we een zorgwekkende toename van het gebruik van drogredeneringen door politici. Deze retorische trucs ondermijnen niet alleen de kwaliteit van ons democratisch proces, maar beschadigen ook het vertrouwen van burgers in de politiek. Het wordt tijd voor een systematische aanpak van dit probleem. Een democratie functioneert alleen goed als het debat eerlijk en inhoudelijk wordt gevoerd. Door drogredeneringen systematisch te monitoren en te ontmoedigen, kunnen we de kwaliteit van ons politieke discours verbeteren. Dit vraagt om moed van onze volksvertegenwoordigers en een gezamenlijke inzet voor een betere politieke cultuur. De impact van drogredeneringen Drogredeneringen zijn meer dan alleen maar fouten in de argumentatie . Ze - vertroebelen het zicht op de werkelijke problemen; - maken emotie belangrijker dan feiten; - verhinderen constructieve oplossingen; - ondermijnen het vert...

Machtsstrijd of plaagstoot? In menselijke communicatie wordt vaak een verborgen machtsstrijd gevoerd met woorden. De ander wordt geprobeerd ongemerkt onderuit te halen (te vloeren of de mond te snoeren). Dat gebeurt met suggestieve opmerkingen of met drogredeneringen. Overigens gebeurt het niet altijd met opzet. Soms ook leidt een gesprek per ongeluk tot foutieve conclusies. Mensen zijn zich er niet altijd van bewust dat hun opmerkingen een bepaalde richting sturen. Hieronder wordt dieper ingaan op het verschil tussen suggestief redeneren en het gebruik van drogredeneringen. Voor degenen die integer gemotiveerd zijn om valkuilen te vermijden en zijn gesprekspartner wil respecteren. Suggestief redeneren Suggestief redeneren omvat het gebruik van uitspraken of vragen die de luisteraar of gesprekspartner in een bepaalde richting willen sturen zonder harde bewijzen te presenteren. Het doel is vaak om een bepaalde indruk te wekken of om iemand te laten nadenken over een bepaald standpunt, ...

Angst voor verantwoordelijkheid Simone de Beauvoir beschrijft in haar existentialistische filosofie het concept van "kwade trouw" (mauvaise foi) als een toestand waarin een individu zichzelf bedriegt om te ontsnappen aan de angst die gepaard gaat met absolute vrijheid en verantwoordelijkheid. Elke vorm van kwade trouw vertegenwoordigt een manier waarop mensen hun eigen vrijheid en verantwoordelijkheid ontkennen. Volgens de Beauvoir is het erkennen en omarmen van onze vrijheid, ondanks de daarmee gepaard gaande angst, essentieel voor authentiek leven. Tien vormen van kwade trouw De serieuze mens. Deze persoon rechtvaardigt zijn daden door te beweren dat hij handelt in het belang van een hoger doel of algemeen belang. Hij ontkent daarmee zijn eigen vrijheid en verantwoordelijkheid door zichzelf te onderwerpen aan een externe waarde of autoriteit. Voorbeeld. Een politicus die strenge maatregelen invoert en zegt: "Ik doe dit om de veiligheid van het land te waarborgen,"...

Taal om te verhullen Het is van alle tijden dat politici met halve waarheden en loze woorden kiezers proberen te paaien. Demagogie en drogredeneringen worden tegenwoordig door voor- en tegenstanders aangevuld met fake news .  Gaan we gebukt onder oppervlakkigheid? De slimme software van het advertentieprogramma van Facebook weet in elke bubbel de juiste doelgroep te bereiken met de gewenste “gesponsorde” boodschap. “Het zou kunnen dat de aanslag in Utrecht een terroristisch motief heeft.” Zonder nadere kennis kun je heel veel niet uitsluiten. “Wanneer ik u beledigd heb, dan bied ik u mijn excuses aan”. Bewijs is niet te leveren, wel een eerlijk antwoord dat je je beledigd voelt en dat zegt weer alles over jezelf. “Van overtrokken beschuldigingen trek ik mij niets aan”. Natuurlijk niet, van iets wat overtrokken is hoef je je per definitie niets aan te trekken. "Het agrarisch buitengebied vergroent". Boeren spuiten al het onkruid en insecten dood, het resultaat oogt als e...

Valkuilen bij het communiceren Samen (uit)zoeken Er wordt weleens voor gepleit om kinderen les in liefde of debatteren te geven. Maar in een maatschappij waarin vooral competitie wordt gevoerd zullen deze lessen in debatteren bijdragen aan het zoeken naar liefdeloze macht in relaties. In de huidige maatschappelijke en menselijke verhouding is overal machtsstrijd te zien. Het verziekt de sfeer, privé en in het openbaar. Het ware beter om al op de lagere en middelbare school kinderen te leren hoe zij een machtsstrijd kunnen herkennen, voorkomen en stoppen. Een bijna liefdevolle manier om met elkaar constructief in gesprek te gaan is een dialoog te voeren. In een echte dialoog wordt geen machtsstrijd gevoerd. Bij het voeren van debatten gaat het om te winnen en dat gaat gepaard met veel trucjes. Die komen vaak neer op het gebruik van drogredenen. Een gemeen voorbeeld van een drogreden is het gebruik van een “stropop” in onderstaand gesprek tussen man A en man B. Uiteraard is dit voorbe...

Een praktische gids Een constructief gesprek voeren is een kunst die iedereen kan leren. In dit blog deel ik belangrijke inzichten en praktische tips die je direct kunt toepassen. De basis: wat is een dialoog? Een dialoog is de meest positieve vorm van een gesprek. Voor een  geslaagde dialoog zijn vier belangrijke voorwaarden essentieel. 1. Evenwaardigheid tussen gesprekspartners Niemand weet het bij voorbaat beter Meerdere gezichtspunten zijn mogelijk Er is geen sprake van winnen of verliezen Vermijd machtsstrijd 2. Open luisteren Oordeel niet over elkaar Geef ruimte aan andere meningen 3. Veilige sfeer creëren Iedereen moet zich vrij voelen om zijn mening te geven Ook afwijkende meningen zijn welkom 4. Ruimte voor emotie Gevoelens mogen gedeeld worden Benoem gevoelens wanneer ze relevant zijn De vier communicatieniveaus Tijdens een gesprek spelen verschillende niveaus tegelijk. Let op de volgende aspecten...

Vertrouwen vergroten in politieke debatten De ontwikkeling van taalrobots die kunnen debatteren als mensen is al ver. Sommige robots kunnen gesprekken voeren die niet zijn te onderscheiden van een gesprek met mensen. Er wordt zelfs gespeculeerd dat robots binnenkort effectief kunnen deelnemen aan politieke debatten en menselijke deelnemers in argumentatie kunnen evenaren of overtreffen. Deze technologie is al ver gevorderd en kan verschillende soorten argumenten en logica herkennen. Er is een veel zinniger toepassing denkbaar die effectief kan bijdragen aan het vergroten van het vertrouwen in politici. Politici maken namelijk gebruik van argumenten en redeneringen die meestal niet zuiver op de graad zijn. Die redeneringen worden drogredeneringen genoemd. Met een robot en software die drogredeneringen kan herkennen, kan aan iedere politicus een score worden toegekend op basis van het aantal drogredeneringen dat hij of zij per toespraak gebruikt. Het vraagt weinig fantasie om voor te ...

Strategisch ingrijpen in een gesprek In het ideale geval is een gesprek een dialoog, dat wil zeggen dat spreker en luisteraar oprecht visies uitwisselen en erop vertrouwen dat de ander het goed met jou voorheeft en zijn best doet naar waarheid te antwoorden. Maar in minder evenwaardige situaties, bijvoorbeeld wanneer je de ander doorzaagt of ter verantwoording roept, dan loop je kans dat de ander maar wat zegt om er vanaf te zijn. In zware gevallen als bij een rechtspraak doet het er nauwelijks toe wat een verdachte zegt. Het is mooi wanneer iemand vrijwillig bekent. Er is een recht op zwijgen zonder daarmee impliciet schuld te bekennen. Uit eeuwenlange ervaring heeft men geleerd dat een hard bewijs veel zwaarder moet wegen dan de verklaring die iemand zelf geeft. Niet iedereen is altijd toerekeningsvatbaar (bijvoorbeeld ziek of dronken) en het is efficiënt ellenlange discussie te voorkomen over wat iemand eigenlijk had willen of moeten zeggen. In het gewone niet-wetenschappelijke ta...

De dooddoener als metaboodschap Een dooddoener heeft in een gesprek dezelfde impact als het stilleggen van de bal bij voetballen. De speler wil de maximale mogelijkheid hebben om een andere wending aan het spel te geven. Dat is ook de bedoeling van de gesprekspartner die het onderwerp 'pauzeert' met een dooddoener. De dooddoener staat niet hoog in aanzien, zoals te lezen is in de Wikipedia-vermelding over deze " stijlfiguur ". 'Zo gaat dat in het leven' is niet bepaald een verfijnde bijdrage aan het gesprek, maar het zou door de luisteraar opgevat moeten worden als de wens om een nieuw onderwerp aan te snijden. Dat initiatief kan van de spreker zelf komen of van een ander. Een elegantere methode is af en toe datgene wat de ander gezegd heeft samen te vatten, waarmee je laat zien dat je echt luistert. Hiermee creëer je meteen het uitgelezen moment om het gespreksinitiatief over te nemen. Helaas is niet iedereen zo tactvol. Herken de positieve bedoeling van de d...