Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Welk artikel is interessant? Een vers geschreven blog wordt hier niet automatisch bovenaan gezet. Wie wil weten welk blog interessant is kan deze op twee manieren vinden: door de labels hieronder open te klappen en meer te tonen of via de blogs die ik aanbeveel . Hoofdindeling labels Non-dualiteit & spiritueel inzicht Leidende waarden & ethiek Balans en evenwicht Psychologie, gedrag & maatschappij Op mijn persoonlijke website is ook een ongesorteerd overzicht van de labels . Er zijn meer dan 600 artikelen over psychologie en spiritualiteit. Het prettigst leest een blog op een iPad, tablet of laptop vanwege het overzicht op een groter scherm. De labels hieronder moeten nog worden opgeklapt.

Over de paradox van streven in liefde en vrijheid De val van de ambitie "Hoe kan ik een betere relatie krijgen?" "Hoe word ik gelukkiger?" "Hoe vind ik de liefde van mijn leven?" Het zijn vragen die we allemaal kennen. Vragen die lijken uit te gaan van een gezonde ambitie: ik wil het goede leven, dus ik ga ervoor. Maar juist in deze vragen schuilt een fundamentele paradox. Want hoe harder je grijpt naar kwaliteit in je leven, hoe verder die kwaliteit zich van je verwijdert. Dit is geen pessimistische boodschap. Het is een uitnodiging om anders te kijken naar wat een goed leven werkelijk betekent. Drie dimensies, één balans Een leven met kwaliteit draait om drie fundamentele dimensies die voortdurend met elkaar in wisselwerking staan. Autonomie de ruimte om jezelf te zijn, vrij van dwang en afhankelijkheid. Maar deze dimensie kent ook een schaduwzijde: wanneer autonomie doorslaat, wordt het verslaving aan je eigen gelijk, aan controle, aan he...

Over verlichting in gewone taal Ergens voel je een kloof tussen wie je denkt te zijn en wat je dieper ervaart. Alsof je een rol speelt die niet helemaal past. Verlichting is de naam voor het moment waarop die kloof volledig verdwijnt, niet omdat je iets bereikt hebt, maar omdat wat er tussen jou en jezelf stond is weggevallen. En tegelijk verdwijnt ook de kloof tussen jou en de ander. Wat heb je eraan? Ten eerste ontspanning: je hoeft niet beter te worden dan je bent. Je hoeft alleen minder te worden dan je denkt te zijn. Ten tweede richting: niet de vraag "hoe word ik verlicht?", maar de eerlijkere vraag "wat staat er in de weg?". Ten derde bescherming: wie dit begrijpt raakt minder snel verstrikt in systemen die beweren de weg te kennen. Genade of eigen inspanning? Dit is de oudste vraag op dit gebied. Komt het van buitenaf, of moet je het zelf doen? Het antwoord is: het is geen tegenstelling. Eigen inspanning en iets dat je draagt zijn geen concurrenten. Ze horen...

Eenvoudig van aard, maar moeilijk te doorzien De manier waarop we met dieren omgaan, is een spiegel van hoe we met elkaar omgaan. Onze houding tegenover andere levende wezens onthult onze diepere opvattingen over vrijheid, respect en rechtvaardigheid. Willen we werkelijk vooruitgang boeken in het samenleven, dan moeten we begrijpen dat emancipatie van dieren en mensen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zodra wij zeggen dat dieren ‘intrinsieke waarde’ hebben, lijkt het alsof we iets toevoegen aan hun bestaan, maar in werkelijkheid nemen we het opnieuw over. We blijven spreken over hen in plaats van naast hen. Zelfs de taal van waarden kan, hoe goedbedoeld ook, een herhaling zijn van de oude hiërarchie waarin de mens de maat van alle dingen blijft. Wat werkelijk nodig is, is dat we onze positie als beoordelaar loslaten. Niet om ons terug te trekken, maar om ruimte te maken voor de ander, niet op grond van wat wij erin herkennen, maar omdat die ander er gewoon is . In elke e...

Stoïcijnse rust, synchroniciteit en evenwaardig contact De eerste helft van een mensenleven staat vaak in het teken van leren. Ouders, leraren en de overheid wijzen ons de weg: we moeten kennis vergaren, vaardigheden ontwikkelen en zo toegang krijgen tot studie en werk. Ook ik heb dat kronkelige pad bewandeld. Met mijn pensionering merkte ik dat de balans verschoof. Waar ik ooit gedreven werd door de vraag wat ik moest leren, houd ik mij nu meer bezig met afleren. Afleren klinkt misschien als verval of verlies, maar het is een bewuste keuze. Het is het opsporen en loslaten van overtuigingen die meer last dan vrijheid geven. Het is leven vanuit de via negativa , de apofatische benadering: niet zozeer benoemen wat iets is, maar ontdekken wat het níet hoeft te zijn. Wat overblijft is ruimte, ruimte voor vrijheid, ontvankelijkheid en nieuwe betekenis. De Gouden Regel: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet , is een universeel voorbeeld. Afleren en stoïcisme ...

Een moreel erfgoed in beweging Ethische tijdlijn Wat hebben de tien geboden, de Franse Revolutie en de Gouden Regel met elkaar gemeen? Ze zijn allemaal pogingen om richting te geven aan wat goed is, hoe we met elkaar om willen gaan en waar grenzen liggen. We leven vandaag in een tijd waarin oude regels losser zijn geworden en nieuwe richtlijnen soms vaag of veranderlijk lijken. Maar ook nu blijft de vraag actueel: hoe leef je goed met jezelf en met anderen? Door de eeuwen heen hebben samenlevingen geprobeerd om het gedrag van individuen te sturen, niet alleen met wetten en straffen, maar ook met ethische idealen. In religieuze en filosofische tradities zien we dat ethiek vaak een poging is om de balans te vinden tussen individuele vrijheid en sociale verantwoordelijkheid. De klassieke richtinggevende bakens boden niet alleen gedragsregels, maar ook waarschuwingen voor morele valkuilen en inspiratie voor karakterontwikkeling. Ook buiten religieuze kaders is gezocht naar morele fun...

Over vrijheid, moraliteit en de zondebok Iedere tijd stelt opnieuw de vraag: wat is goed gedrag? Niet alleen voor jezelf, maar ook in het samenleven met anderen en in onze tijd steeds urgenter: in ons omgaan met dieren. Sommigen wijzen op religie als kompas, anderen op de wet, en weer anderen op het eigen gevoel. Maar de Duitse filosoof Immanuel Kant , die leefde aan het eind van de 18e eeuw, koos een andere route: hij vertrouwde op het menselijk verstand . Volgens hem moet je het juiste kunnen ontdekken met je eigen denken, los van traditie of persoonlijk belang. In deze blog verken ik hoe Kant dat bedoelde en wat zijn ideeën vandaag kunnen betekenen. Daarbij betrek ik het denken van René Girard (1923-2015), die liet zien hoe ons verlangen naar rust en controle soms ten koste gaat van een ander, wat mij betreft ook van dieren. Wat als we hun inzichten combineren? Wat is het juiste om te doen? Immanuel Kant (1724-1804) leefde in een tijd van grote veranderingen. Europa kende...

Je hoeft niets te worden Dit blog is bedoeld als een eenvoudige en toegankelijke benadering van non-dualiteit. Non-dualiteit is geen geloof of filosofie, maar een directe verwijzing naar wat voorafgaat aan elke gedachte, identiteit of poging om iets te worden. Deze tekst nodigt uit om te rusten in wat er al is, in jezelf, in het moment, in het gewaarzijn dat geen inspanning vraagt. Ze pretendeert niets, dringt niets op en laat ruimte voor ieders eigen tempo van ontdekken. In non-dualiteit draait het niet om het verbeteren van de inhoud van bewustzijn (meer rust, minder lijden), maar om het herkennen dat jij niet die inhoud bént. Vanaf het begin leer je: word iets. Stel doelen. Verbeter jezelf. Haal het beste uit je leven. En dus ga je op pad: met plannen, verlangens, idealen. Je probeert grip te krijgen op het bestaan. Maar ergens onderweg, heel stil misschien, ontstaat een vraag die niet te negeren is: Is dit het? Is er ooit genoeg? Kom ik ooit aan? En dan hoor je ...

Hoe liefde en vrijheid kunnen samengaan Spinoza’s filosofie, beschreven in zijn werk Ethica , biedt een diepgaande en praktische kijk op de rol van liefde in intermenselijke relaties. Hoewel zijn concept van amor Dei intellectualis –de intellectuele liefde voor God– vaak centraal staat in zijn denken, reikt zijn visie verder en omvat het inzichten die direct toepasbaar zijn op menselijke interacties. Hij biedt een onderscheid tussen passionele en actieve liefde en benadrukt de rol van vrijheid, begrip en harmonie binnen relaties. Liefde als een passie versus liefde als actie Spinoza maakt een helder onderscheid tussen passies, emoties die ons overkomen, en acties, emoties die voortkomen uit ons inzicht en onze rede. Liefde kan beide zijn. Als passie is liefde een reactie op een externe oorzaak. Dit betekent dat liefde ontstaat als een reactie op een specifieke persoon, situatie, of ervaring. Denk bijvoorbeeld aan verliefdheid: dit wordt vaak opgewekt door eigenschappen van een ander (...

Voor de ervaring van liefde hoef je je niet uit te sloven Ware liefde stroomt moeiteloos Liefde is geen prestatie, geen strijd en geen verdienste. Het is een vrije stroming die aanwezig is zolang we haar niet in de weg zitten. Toch ervaren veel mensen liefde als iets moeilijks, iets wat verdiend, afgedwongen of beschermd moet worden. Dat komt niet omdat liefde zelf ingewikkeld is, maar omdat we haar vaak onbewust blokkeren. Wie leert zien wat liefde tegenhoudt, kan haar moeiteloos laten stromen. Wat blokkeert liefde? Competitie: liefde als strijd Liefde gedijt niet in een sfeer van competitie. Wanneer liefde verandert in een strijd om erkenning, aandacht of macht, raakt ze vervormd. De vraag ‘Wie houdt er meer van wie?’ of ‘Wie geeft en wie ontvangt?’ verstoort de balans. In plaats van liefde te laten stromen, wordt ze een middel tot zelfbevestiging. Liefde vraagt geen concurrentie, maar openheid. Wanneer je observeert dat veel mensen liefde zoeken in een competitieve omgeving, is het ...

Een positieve balans in relatie Vrijheid en liefde zijn twee begrippen die nauw met elkaar verbonden kunnen zijn, maar ook op gespannen voet kunnen staan, afhankelijk van de context en de betrokken individuen. Enerzijds kan vrijheid een belangrijke voorwaarde zijn voor liefde. Mensen moeten de vrijheid hebben om te kiezen van wie ze houden en hoe ze die liefde uiten. Liefde die opgelegd wordt, of waarbij een van de partijen zich niet vrij voelt om zichzelf te zijn, kan ongezond en beperkend zijn. Anderzijds kan liefde soms beperkingen opleggen aan de vrijheid van een individu. Wanneer mensen zich binden aan een relatie, moeten ze soms compromissen sluiten en zich aanpassen aan de behoeften en wensen van hun partner. Dit kan soms betekenen dat ze bepaalde vrijheden opgeven. Over het algemeen is de relatie tussen vrijheid en liefde echter positief. Liefde kan mensen helpen zich vrijer te voelen om zichzelf te zijn en hun emoties te uiten. Bovendien kan het vertrouwen en respect dat i...

Een weegschaal in harmonie In de zoektocht naar betekenis en vervulling in het leven, stellen veel mensen dat liefde het hoogste doel is, de essentie van het bestaan. Het idee dat liefde de kern vormt van onze menselijke ervaring is diep geworteld in onze cultuur, religie en filosofie. Echter, een alternatieve visie stelt dat het niet enkel liefde is die het leven betekenisvol maakt, maar eerder een balans tussen verschillende aspecten van ons bestaan. In deze visie wordt gesteld dat echte vervulling pas mogelijk is wanneer we een harmonie weten te vinden tussen liefde, vrijheid, verantwoordelijkheid en innerlijke rust. Het is binnen deze balans dat de kwaliteit van het leven volledig tot zijn recht komt en dat een constructieve verbinding tussen liefde en vrijheid ontstaat. De zoektocht naar liefde Liefde wordt vaak gezien als de kracht die de wereld beweegt. Wij mensen worden doorgaans verwekt als samensmelting van twee mensen die van elkaar houden. Het is het gevoel dat ons verbindt...

Talent om goed te doen Er is veel te doen rond het initiatief van Rutger Bregman om jonge talenten aan te spreken op de moraliteit van hun ambitie. Een van zijn medewerksters schrijft in een digitale nieuwsbrief het volgende. Op 19 maart is het zover: dan verschijnt Morele ambitie. Stop met het verspillen van je talenten en maak werk van jouw ambitie (bol.com) het nieuwe boek van Rutger Bregman. Tegelijkertijd lanceren we The School for Moral Ambition , een stichting en beweging om zoveel mogelijk mensen te helpen met de overstap naar een baan met positieve impact. Want laten we wel zijn: de grootste verspilling van onze tijd is de verspilling van talent. Er zijn miljoenen mensen die de wereld radicaal zouden kunnen verbeteren, maar dat niet doen. Mensen die helaas vastzitten in niet-zo-heel-nuttige banen (en vaak ook rondlopen met een gat in hun ziel). Het goede nieuws? Er is een medicijn tegen deze verspilling, en dat medicijn heet ‘morele ambitie’. Morele ambitie is de wil om de w...

De Gouden Regel slijt nooit Het idee van de Gouden Regel, "Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden", is een fundamenteel principe dat in verschillende culturen en religies wordt gevonden als basis voor ethiek. Het draait om wederkerigheid en empathie, en het erkent de (even)waardigheid van anderen op een manier die consistent is met hoe we zelf behandeld willen worden. Wederkerigheid De tien geboden kunnen ook worden gezien als richtlijnen voor moreel gedrag, maar veel mensen interpreteren ze (ten onrechte) als verboden. Terwijl ze worden gepresenteerd als geboden, moeten ze worden begrepen als advies voor het bereiken van een rechtvaardige en harmonieuze samenleving. Zouden ze gepresenteerd worden als verboden, dan gaan mensen in de weerstand. Immers vrijheid is het hoogste goed. Een mystieke relatie Het idee van synchroniciteit, voorgesteld door Carl Jung en die je ook kunt lezen in “wie goed doet, goed ontmoet”, suggereert dat er een verbinding is tussen gebeu...

Twee zijden van dezelfde medaille In de psychologie worden bindingsangst en verlatingsangst vaak gezien als tegengestelde fenomenen. Bindingsangst verwijst naar de angst om zich volledig te verbinden met iemand, uit angst voor verlies van autonomie of pijn. Verlatingsangst, aan de andere kant, duidt op een diepe angst om verlaten of afgewezen te worden, wat leidt tot onzekerheid en afhankelijkheid. Hoewel ze oppervlakkig verschillend lijken, kan er een gezamenlijke onderliggende oorzaak aan deze angsten ten grondslag liggen: een diepe angst voor kwetsbaarheid en verlies van zelfbeheersing. Mensen met bindingsangst vrezen dat ze zichzelf verliezen in een relatie, terwijl mensen met verlatingsangst bang zijn hun waarde te verliezen als ze worden verlaten. In beide gevallen draait het om een spanningsveld tussen vrijheid en verbondenheid. Een persoon met verlatingsangst kan vrijheid als eenzaamheid ervaren, terwijl iemand met bindingsangst vrijheid als noodzakelijk kan zien om zichzelf ni...

Het onderscheid zien Het bestaan zit vol met dingen doen en dingen laten. Maar hoe weet je wanneer je wat moet doen of laten? Het vinden van een balans tussen actie en terughoudendheid, tussen wat te doen en wat te laten, is een belangrijk aspect van een gezond en vervullend leven. Het vermogen om subtiel onderscheid te maken tussen wanneer het tijd is om in actie te komen en wanneer het tijd is om te wachten, vereist zelfbewustzijn, ervaring en voortdurende aandacht voor de context. Het idee van experimenteren (“oefenen, oefenen, oefenen”), leren van ervaringen en voortdurende aandacht geven aan de nuances van verschillende situaties is cruciaal. Geen enkel advies is “one-size-fits-all”, en het vermogen om flexibel en responsief te zijn, afhankelijk van de omstandigheden, is een waardevolle vaardigheid. Door kritisch denken, reflectie, filosofische en spirituele overwegingen, wetenschappelijke benaderingen, ervaring en wijsheid kunnen we het verschil zien tussen wat belangrijk is en b...