Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Waarom 'je moet het uit jezelf halen' niet helpt Veel mensen raken gevangen in een vicieuze cirkel van gevoelens van waardeloosheid. Het begint vaak al vroeg: een kind dat niet de erkenning of warmte krijgt die het nodig heeft, gaat zichzelf zien door de ogen van zijn ouders, leraren of andere autoriteiten. De boodschap dat je er niet écht toe doet, nestelt zich diep in het zelfbeeld. Later in het leven wordt dit versterkt door dooddoeners als: “Je moet het uit jezelf halen” . Deze uitspraak, hoe goedbedoeld ook, bevestigt vaak juist het gevoel tekort te schieten. De Zwitserse psychoanalytica Alice Miller beschreef dit mechanisme scherp in haar boeken, zoals Het drama van het begaafde kind . Zij liet zien hoe machtsverhoudingen tussen volwassenen en kinderen structureel ten koste zijn gegaan van de psychische ontwikkeling van het kind. Ouders, leraren en machthebbers hadden vaak baat bij het klein houden van kinderen, omdat gehoorzame en aanpasbare kinderen hun eigen onzek...

Eigenwaarde en vrijheid in relaties Er bestaat een merkwaardig fenomeen waarbij mensen moeite hebben met loslaten en verbinden in relaties. Zij lijden onder het afscheid nemen en lijken geen vertrouwen te hebben dat soortgelijke positieve ervaringen kunnen terugkeren. Dit raakt aan fundamentele aspecten van menselijke gehechtheid en de manier waarop we omgaan met verlies en onzekerheid. Deze mensen ervaren vaak wat psychologen "separatieangst" noemen: niet alleen de angst voor het daadwerkelijke verlies van de ander, maar ook voor het gevoel van leegte en onzekerheid dat daarbij hoort. Vroege ervaringen spelen hierin een grote rol. Als iemand in de kindertijd heeft geleerd dat beschikbaarheid van zorgfiguren (ouders) onvoorspelbaar was, kan dit leiden tot een diepgeworteld gevoel dat positieve verbindingen fragiel en tijdelijk zijn. Het brein ontwikkelt dan een soort "schaarste-mentaliteit" rond liefde en verbinding. Er mist een bodem van zelfliefde en zelfvertr...

Waar ga je heen? We zeggen vaarwel, laten los, huilen misschien. Afscheid lijkt breuk, scheiding, verlies. Maar alleen wat je dacht te hebben kan verloren gaan. Wat je werkelijk bent kent geen afscheid. En wat je werkelijk liefhebt is nooit weg.     Je bent niet meer hier. Of toch wel? Je stem zwijgt, je hand verdwijnt, de deur valt zacht in het slot. En ik blijf achter met de gedachte dat je weg bent. Maar ben je dat? Wat verdwijnt is vorm. Lichaam. Geluid. Beweging. Wat blijft is stilte waarin jij nog altijd verschijnt zonder naam. Elke keer als ik je mis, ben jij weer even hier. Zonder terug te keren. Er is geen vertrek in het hart. Geen eindpunt in de ziel. Alleen verandering van verschijnen. Afscheid bestaat alleen wanneer ik geloof dat iets mij toebehoorde. Maar jij was nooit van mij. En ik was nooit van jou. We bewogen samen voor even, in de tijd. En nu beweegt het anders. Waar ga je heen als alles één...

Wat is, is welkom Acceptatie wordt vaak begrepen als iets wat je moet doen : "Ik moet leren accepteren." Maar dan blijft er nog steeds een ‘ik’ die moeite doet, en iets anders dat eigenlijk ongewenst is. In deze tekst wordt acceptatie niet gepresenteerd als prestatie, maar als natuurlijke toestand van gewaarzijn: het open veld waarin alles verschijnen mag, zonder dat iets veranderd hoeft te worden.   Soms wil je iets anders. Een andere gedachte. Een ander gevoel. Een andere uitkomst. Een ander verleden. En je merkt: je bent aan het duwen. Aan het trekken. Aan het vechten tegen wat al gebeurd is. Of tegen wat zich nu aandient. Maar het gebeurt toch. Wat als je niets hoeft te veranderen? Wat als acceptatie geen inspanning is, maar juist het einde van inspanning? Wat als acceptatie niet zegt: "ik ben het ermee eens", maar zegt: "dit is er en dat is genoeg". Dan wordt het stil. Niet omdat alles prettig is. Niet omdat je nu n...

Taboe op bekwaamheid In de geschiedenis zien we telkens golfbewegingen in de manier waarop samenlevingen omgaan met kennis, macht en gezag. Waar in de twintigste eeuw de nadruk lag op het zo hoog mogelijk opleiden van jongeren, zien we nu dat juist praktisch geschoolden vaak betere kansen hebben op een goedbetaalde baan. Tegelijkertijd ontstaat er bij een deel van de bevolking een zekere scepsis tegenover hoogopgeleiden en technocraten. In de politiek leidt dit tot een verschuiving waarbij ministers met minder bestuurlijke ervaring naar voren worden geschoven en leiderschap vaker gezocht wordt in nabijheid tot ‘het volk’ dan in expertise. Wat daarbij meespeelt, is een taboe op het bespreekbaarmaken van bekwaamheid . Hoger opgeleiden durven vaak niet hardop te zeggen dat kandidaten zonder bestuurlijke ervaring of diepere kennis mogelijk te weinig in huis hebben om complexe ministersposten goed te vervullen. De angst om neerbuigend, snobistisch of verheven te lijken, zorgt ervoor dat...

Hoe brengen we een gesprek op metaniveau? Internet versie biedt ruimer kader Conflicten zijn een onvermijdelijk onderdeel van het menselijk bestaan. Ze ontstaan wanneer perspectieven botsen, belangen uiteenlopen of emoties hoog oplopen. Toch bieden conflicten ook een kans: een mogelijkheid om dieper inzicht te verkrijgen in onszelf, de ander en de wereld om ons heen. Het oplossen van geschillen vanuit een metaniveau –een niveau waarop we het conflict overstijgen en het grotere geheel proberen te zien– vraagt niet alleen om praktische methoden, maar ook om een filosofische houding. Grote denkers uit verschillende tradities kunnen ons helpen om deze benadering te verdiepen. Het geheel en de dynamiek van tegenstellingen Heraclitus, de Griekse filosoof van verandering, stelde dat tegenstellingen geen obstakels zijn, maar bouwstenen van harmonie: “Oorlog is de vader van alle dingen”. Een conflict is geen breuklijn, maar een dynamisch proces dat leidt tot groei. Door partijen uit te no...

Liefde stroomt wanneer beide partijen het evenwicht bewaken Bij het aangaan van een relatie lever je onvermijdelijk een stukje van je vrijheid in. Je houdt immers rekening met de wensen, grenzen en behoeften van de ander. Toch brengt een relatie ook vrijheid met zich mee, vrijheid om jezelf te zijn, om samen te groeien en om een verbondenheid te ervaren die je alleen niet kunt bereiken. Dit subtiele spel tussen wat je opgeeft en wat je wint bepaalt het succes en de duurzaamheid van een relatie. Twee mensen die net verliefd zijn geworden op elkaar, lijden absoluut niet onder de tijdelijke onbalans. Ze zijn bereid vrijwel alle vrijheid op te geven om toch maar bij elkaar te zijn. Over deze fase van de relatie gaat dit essay niet. Hoe zorg je ervoor dat deze balans op de langere termijn wel positief blijft? Dat begint bij het bewust onderzoeken van de vrijheid die een relatie biedt en vraagt, en regelmatig samen evalueren hoe die balans zich ontwikkelt. Vrijheden die je inlevert Bij het a...

Verandering begint met bewustwording Mensen veranderen vaak pas wanneer ze geconfronteerd worden met een crisis. Het zijn die momenten waarop we ons met de rug tegen de muur voelen staan, dat de noodzaak om oude patronen los te laten niet langer te ontkennen valt. Maar verandering hoeft niet altijd zo drastisch te zijn. Als we naar onze interacties met anderen kijken door de lens van evenwaardigheid, kunnen we zien dat deze houding een sleutel kan zijn tot gemakkelijker en dieper veranderen. De metafoor van de apenrots In een samenleving die sterk gericht is op competitie en hiërarchie, wordt het verleidelijk om vast te houden aan een beeld van jezelf dat je als ‘boven’ anderen positioneert. Dit streven naar een hogere plek op de zogenaamde apenrots (in ons hoofd) maakt verandering moeilijk. Mensen vrezen gezichtsverlies, het idee dat toegeven aan kwetsbaarheid hen zwakker maakt in de ogen van anderen. Deze angst voor kwetsbaarheid wordt zowel gevoed door sociale druk als door interne...

Verdeel en heers Eeuwen geleden toen er nog koningen en keizers aan de macht waren, werd de bevolking gedwongen om de heersende klasse van voedsel en geld te voorzien. Met het geld werden kastelen en paleizen gebouwd en soldaten ingehuurd. De overheerser wilde niet alleen geld, maar ook voedselzekerheid. Immers wat heb je aan geld wanneer er geen voedsel mee te koop is. Dus om hongersnood op het kasteel te voorkomen werd voedsel afgetroggeld en in voldoende voorraad binnen de muren opgeslagen. Overwonnen volkeren werden ingezet als slaven. Zij deden het werk om onder meer voedsel te produceren. Tegenwoordig is degene met het meeste geld nog steeds de machtigste partij en is voedselzekerheid voor de machthebbers geen persoonlijk probleem meer, want het kan binnen een dag van overal ter wereld worden ingekocht en ingevlogen. Macht wordt ook niet meer uitgeoefend over de burger met geweld en onderdrukking, maar door deze afhankelijk te maken van materiële behoeftes. Het zijn geen natuur...