Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Het ongemak van niet gelukkig zijn en hoop op iets echts We leven in een tijd van ongekende mogelijkheden. Nooit eerder hadden zoveel mensen zoveel vrijheid, comfort en keuzeruimte. En toch lijkt het lastig om in balans te blijven. We streven niet alleen naar een goed leven, maar ook naar méér leven. Meer ervaringen, meer betekenis, meer geluk. En wanneer dat geluk uitblijft, bekruipt ons het gevoel dat er iets mis is. Misschien is dat wel de paradox van onze tijd: dat de ruimte die we hebben om gelukkig te zijn, tegelijk een bron van ongemak is geworden. Het ongemak van niet gelukkig zijn In gesprekken hoor je het zelden hardop. Maar wie goed luistert, merkt het wel: het is voor veel mensen lastig om toe te geven dat ze zich níét gelukkig voelen. Niet dat ze ongelukkig zijn, maar er is iets tussenin: een gevoel van leegte, van ‘het zou beter moeten zijn’, van tekort zonder naam. Die aarzeling is begrijpelijk. Want wie geeft er graag toe dat het leven niet ‘klopt’, terwijl ...

Hoe harde opvoeding sommigen belemmert in hun denkvrijheden De koppigheidsfase Ergens tussen het tweede en derde levensjaar ontdekt een kind dat het een eigen wil heeft. Het is een cruciaal moment in de ontwikkeling: de ontdekking van het zelf als apart van de ander, als handelend subject met eigen verlangens. Ontwikkelingspsychologen noemen dit de autonomiefase. Erik Erikson beschreef het als de fase waarin het kind worstelt tussen autonomie enerzijds en schaamte en twijfel anderzijds. Hoe ouders op deze fase reageren, heeft volgens onderzoek langdurige gevolgen. Een kind kan in de autonomiefase te weinig (controlerend) of veel te veel ruimte krijgen (verwaarlozing). Een kind dat in zijn groeiende zelfstandigheid wordt ondersteund maar ook begrensd, leert omgaan met frustraties, grenzen stellen en zijn eigen wil te gebruiken als kompas. Maar een kind dat wordt gebroken, dat leert dat zijn wil iets gevaarlijks is, iets dat moet worden onderdrukt, ontwikkelt een problematische re...

Frustratie als wegwijzer Frustratie en passie zijn verwanten. Beiden geven energie, beiden zetten mensen aan tot daden. Toch is hun uitwerking heel verschillend. Passie trekt aan, frustratie stoot af. Een passie-uiting maakt anderen nieuwsgierig en schept verbinding, terwijl frustratie vaak tot ongenuanceerde uitspraken leidt die mensen van je afwenden. Toch geldt een eenvoudige waarheid: onder frustratie schuilt passie . Dat inzicht verandert hoe we naar onze eigen emoties kunnen kijken. Frustratie is geen teken van zwakte, maar een alarmsignaal dat een waarde of behoefte in ons geraakt wordt. Gevoel en emotie Het helpt om onderscheid te maken tussen gevoel en emotie . Gevoel is de binnenwereld die we altijd met ons meedragen: blijheid, verdriet, verlangen, teleurstelling, hoop. Emotie is het deel van die gevoelens dat zich naar buiten keert. Soms omdat we het niet kunnen binnenhouden, soms omdat we na overweging besluiten het te delen. Die tussenstap -het containment van ...

Zonder oordeel, zonder strijd Wat je voelt, bepaalt niet alleen je stemming, maar ook je neiging tot handelen. Wie zich geraakt voelt, wil iets laten merken, veranderen, oplossen of wegduwen. Maar het kan ook anders: door te containen . Dat wil zeggen: gevoelens laten opkomen, ruimte geven en dragen, zonder ze meteen te hoeven uiten als emotie of ze te onderdrukken. Containen is een variant van tot 10 tellen. De kunst van containment –het laten opkomen en dragen van (vooral negatieve) gevoelens zonder direct te handelen– is een krachtig alternatief. Je hoeft je gevoel niet te verloochenen. Je hoeft het ook niet weg te praten. Ik voel dit, en ik hoef er nu niets mee, behalve het te laten bestaan. Het geeft rust, overzicht en openheid. En het beschermt niet alleen jezelf, maar ook de relatie. Wat AI doet, lijkt hierop. Ontworpen om te communiceren zonder emoties, laat het zich niet meeslepen door gevoelens van ongeduld, frustratie, afwijzing of trots. Het oordeelt niet. Het wacht ...

Wat spreekwoorden ons kunnen leren over luisteren naar onszelf “Uitdrukking” is een fascinerend woord. Het suggereert niet alleen een manier van iets zeggen, maar ook letterlijk iets dat zich naar buiten drukt . Iets wat zich van binnen aftekent aan de oppervlakte. Als het gaat om gevoelens, emoties of intuïtieve signalen, betekent een uitdrukking dus niet alleen dat je iets zegt, maar ook dat iets zich een weg naar buiten zoekt. Iets in jou dat gehoord of gezien wil worden. In die zin ben je altijd twee dingen tegelijk: boodschapper en luisteraar . Maar je luistert niet altijd goed. Soms uit gemak, soms uit gewoonte. Soms omdat het niet veilig voelt om te luisteren naar wat er in je leeft. En soms omdat je simpelweg niet geleerd hebt hóé te luisteren, vooral niet naar signalen die zich niet in duidelijke woorden laten vangen. De oude taal van het lichaam In een tijd waarin mensen nog nauwelijks wisten wat zich in het lichaam afspeelt bij emoties, was taal een vorm van voelen...

Waar denken, voelen en zijn elkaar ontmoeten Soms denk je iets te weten. Soms voel je iets dat je niet kunt uitleggen. Soms ben je zomaar stil. Wat gebeurt er als je niet kiest voor één van de drie? Als je niet meer vraagt wat klopt volgens het hoofd, of wat voelt goed in het hart, of wat is waar in de stilte, maar alleen maar luistert naar het punt waar ze samenkomen?     Je hoeft niet te kiezen. Tussen helderheid en zachtheid, tussen weten en voelen, tussen inzicht en rust. Want ze sluiten elkaar niet uit. Wat jij bent is de ruimte waarin ze elkaar ontmoeten. Denk maar. Voel maar. Wees maar. En als je heel stil wordt merk je misschien dat ze elkaar al de hele tijd aanraken. Het denken wordt mild. Het voelen wordt helder. Het zijn wordt tastbaar. Geen verdeeldheid meer. Geen wantrouwen. Geen hiërarchie. Alle drie knielen zij voor iets dat hen overstijgt. En in die buiging word jij heel.     Naschrift bij de reeks...

Compassie zonder gewicht Wat betekent het om een ander echt te ontmoeten in zijn lijden, zonder zelf te verdwijnen in zwaarte of drama? In deze tekst wordt beschreven hoe compassie ontstaat vanuit helder gewaarzijn, terwijl medelijden juist ontstaat vanuit identificatie met het ik.     Iemand lijdt. Je ziet het. Je voelt het. Je hart beweegt. Wat gebeurt er? Soms zakt dat gevoel meteen de diepte in. Je trekt het leed naar je toe. Je wordt verdrietig, wanhopig, machteloos. Je denkt: wat erg voor die ander , maar ook: ik weet niet wat ik hiermee aan moet . Dat is medelijden. Niet verkeerd, niet slecht. Maar zwaar. Het trekt je mee. Het maakt van andermans pijn ook de jouwe. En vanuit dat gewicht wordt het moeilijk om nog helder te zijn, om werkelijk nabij te zijn. Compassie is iets anders. Het is de heldere ruimte waarin pijn wordt gezien, gevoeld, erkend, maar niet vastgepakt. Compassie is niet: ik voel jouw lijden alsof het van mij is . Maar: ik b...

Verdoving, verwarring en weer contact maken   Waarom het soms stil is vanbinnen en hoe je daar verandering in kunt brengen Soms stelt iemand je een eenvoudige vraag: "Hoe voel je je?". En dan merk je dat je geen antwoord hebt. Niet omdat je niet wilt antwoorden, maar omdat je het oprecht niet weet. Dat je op zulke momenten geen contact hebt met je gevoel, is helemaal niet vreemd. Sterker nog: het is voor veel mensen herkenbaar. Je zou het een innerlijke verdoving kunnen noemen, alsof het lichaam en de geest op ‘pauze’ staan, terwijl het leven om je heen doorgaat. De afstand tussen hoofd en lichaam David Berceli beschrijft in zijn boek TRE – Trauma- en spanningsreducerende oefeningen een aangrijpend voorbeeld van een jonge soldaat die na zijn terugkeer uit een oorlogssituatie volledig afgesneden was van zijn gevoel. De soldaat vertelde: “Ik voel mezelf niet en ik voel geen contact met anderen. Ik ben helemaal alleen, vanbinnen en vanbuiten.”. Wanneer gevoelens t...

Waarom vrouwen emotionele resonantie verlangen Mannen en vrouwen lijken vaak langs elkaar heen te communiceren wanneer het gaat om intimiteit. Veel mannen ervaren dat een erotische aanraking wordt toegelaten als een vorm van erkenning: een teken dat ze geaccepteerd en gewaardeerd worden. Vrouwen daarentegen verlangen doorgaans eerst naar een vorm van emotionele resonantie: een ervaring dat de ander hen werkelijk ziet, hoort en voelt, voordat zij erotisch contact toelaten. Kort gezegd: veel mannen zoeken in intimiteit een vorm van erkenning, terwijl veel vrouwen die erkenning eerst in gesprek en emotionele afstemming willen ervaren, voordat zij zich aan intimiteit overgeven. Dit verschil in invalshoek kan leiden tot misverstanden en zet hun relatie onder druk. Evolutionaire achtergrond Evolutionair gezien zijn deze verschillen niet vreemd. Voor mannen lag de reproductieve strategie eeuwenlang in het verspreiden van genen: fysieke toenadering bood directe bevestiging van vruchtbaar...

Het vasthouden aan een balans tussen jezelf en de ander In een wereld vol meningen, verwachtingen en snelle oordelen, zoeken veel mensen houvast. Maar wat als dat houvast niet ligt in vaste zekerheden, maar juist in een innerlijke houding die meebeweegt zonder zichzelf te verliezen? Dit essay beschrijft het concept van de bewegende kern : een beeld dat richting geeft aan een innerlijke grondhouding, die balans bewaart tussen trouw aan jezelf en openheid voor de ander. Wat is een bewegende kern? De bewegende kern is het innerlijke zwaartepunt van waaruit een mens leeft, kiest en reageert. Ze bestaat niet uit vaste waarheden of onwrikbare opvattingen, maar uit waarden, intuïties en een houding van aandacht. Het is een centrum dat niet verankert, maar oriënteert, als een kompas dat je helpt bewegen zonder doelloos te raken. Een kern die beweegt, beweegt omdat ze leeft. Beweging is geen teken van zwakte, maar een uitdrukking van gevoeligheid, van levend bewustzijn. Zoals een boo...

Een weegschaal in harmonie In de zoektocht naar betekenis en vervulling in het leven, stellen veel mensen dat liefde het hoogste doel is, de essentie van het bestaan. Het idee dat liefde de kern vormt van onze menselijke ervaring is diep geworteld in onze cultuur, religie en filosofie. Echter, een alternatieve visie stelt dat het niet enkel liefde is die het leven betekenisvol maakt, maar eerder een balans tussen verschillende aspecten van ons bestaan. In deze visie wordt gesteld dat echte vervulling pas mogelijk is wanneer we een harmonie weten te vinden tussen liefde, vrijheid, verantwoordelijkheid en innerlijke rust. Het is binnen deze balans dat de kwaliteit van het leven volledig tot zijn recht komt en dat een constructieve verbinding tussen liefde en vrijheid ontstaat. De zoektocht naar liefde Liefde wordt vaak gezien als de kracht die de wereld beweegt. Wij mensen worden doorgaans verwekt als samensmelting van twee mensen die van elkaar houden. Het is het gevoel dat ons verbindt...

Wat kenmerkt een dialoog? Een dialoog is een evenwaardig gesprek waarin beide partijen op een open en onderzoekende manier met elkaar in gesprek gaan. Het doel is niet om elkaar te overtuigen, maar om samen tot een dieper inzicht te komen. Kenmerkend voor een dialoog is dat elk van beiden reageert op wat de ander zegt, met ruimte voor persoonlijke reflectie en het verkennen van ideeën. In deze korte dialoog onderzoeken twee personen het thema "wat is liefde?". Het laat zien hoe een gesprek over een abstract onderwerp kan leiden tot een gezamenlijke conclusie, terwijl beide gesprekspartners hun eigen perspectieven en ervaringen inbrengen. Start dialoog De een: Wat is liefde? De ander: Liefde is een diepgevoelde toewijding aan iemand of iets. Het gaat verder dan gevoelens of emoties ; het is een bewuste keuze en een manier van zijn. Hoe zie jij dat? De een: Dat klopt wel voor mij. Ik denk dat liefde veel verschillende gevoelens oproept, zoals vreugde of verdriet, maar dat het m...

Hoe doe je dat in de praktijk? Ken Wilber, een invloedrijke denker en filosoof, biedt met zijn integrale theorie een helder kader om verstand, gevoel en intuïtie in balans te brengen. Volgens Wilber zijn deze drie dimensies fundamentele perspectieven op de werkelijkheid, die elk hun eigen waarde en beperkingen hebben. Hij benadrukt dat een volwaardig leven vraagt om het integreren van deze bronnen van informatie. Door bewust te schakelen tussen verstand, gevoel en intuïtie, kunnen we tot diepere inzichten komen en beter afgestemde keuzes maken. Maar hoe doen we dat zonder dat het een tijdrovend of complex proces wordt? Het goede nieuws is dat het schakelen tussen deze bronnen niet per se een zware of ingewikkelde opgave hoeft te zijn. Met regelmatige oefening en een lichte, speelse aanpak kan het vanzelfsprekend worden. Hier zijn enkele praktische manieren om dit schakelen in je dagelijks leven te integreren. 1. Maak het onderdeel van kleine dagelijkse keuzes In plaats van te wachten o...

Het mysterie ben jij In zijn boek Het mysterie, dat ben jij (bol.com) nodigt Hein Stufkens ons uit om het mysterie van onszelf te onderzoeken. Hij beschrijft de ziel als het subtiele weefsel tussen atomen, een ongrijpbaar 'Iets' dat we alleen kunnen benaderen door onze innerlijke instrumenten zoals intuïtie, gevoel en verstand. Maar hoe weten we zeker dat we die instrumenten goed inzetten? En hoe vermijden we dat we onszelf een illusie aanpraten? Het mysterie toelaten Een ander boek van Stufkens Stufkens benadrukt dat we, om het mysterie van onszelf te benaderen, moeten leren leven met paradoxen en onzekerheid. We hoeven het mysterie niet volledig te begrijpen; het gaat erom dat we het toelaten. Intuïtie speelt hierbij een sleutelrol. Intuïtie is geen logisch proces, maar een vorm van weten die ontstaat tussen gedachten door, zoals inzichten tijdens meditatie of momenten van stilte. Hij wijst erop dat echte wijsheid ontstaat wanneer we onze innerlijke instrumenten leren verfij...

Het belang van adequaat reageren zonder pretentie van voelen Vrijheid van en tot In een wereld waar technologie en menselijk contact steeds meer in elkaar verweven raken, wordt de vraag naar empathie en de rol ervan in interacties tussen mensen en technologie steeds relevanter. Zowel een menselijke hulpverlener als een kunstmatig intelligente (AI) assistent kunnen een cruciale rol spelen in het ondersteunen van mensen met pijn, leed of verdriet. Maar er bestaat een essentiële grens die slechts benaderd, maar niet overschreden hoeft te worden: het werkelijk voelen wat een ander voelt. Dit essay betoogt dat de waarde van empathie niet ligt in het delen van emoties, maar in het vermogen om adequaat te reageren op die van een ander, zonder de illusie te wekken dat men deze emoties zelf ervaart. Menselijke empathie: begrijpen zonder volledig te voelen Menselijke empathie kent zijn grenzen . Hoe goed we ook proberen ons in een ander in te leven, we kunnen nooit volledig begrijpen wat iemand ...

Van gerichtheid op groei naar balans houden Er komt een fase en tijd in een mensenleven dat het individu beter gericht kan zijn op een gezonde balans dan op voortdurende ontwikkeling. Die balans drukken we in onze taal op verschillende manier uit. Voorbeelden zijn de volgende. Leven en laten leven Geven en nemen Doen en laten Werken en rusten Spreken en luisteren Vasthouden en loslaten Beginnen en voltooien Actief zijn en contemplatief zijn Deze volgorde plaatst eerst de meer fundamentele en algemene aspecten van balans en harmonie in het leven, zoals acceptatie, wederkerigheid en rust, dan respect en vervolgens meer actiegerichte aspecten. "Leven en laten leven" wordt vaak beschouwd als een van de belangrijkste uitdrukkingen van balans omdat het de essentie van tolerantie, acceptatie en respect voor individuele verschillen omvat. Het betekent dat we anderen moeten laten leven op hun eigen manier, zonder te proberen hen te veranderen of te controleren naar onze eigen normen o...