Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Liefde zonder last Veel mensen die op zoek zijn naar een partner dragen, vaak zonder het te weten, een subtiele wens met zich mee: dat de ander laat zien dat zij ertoe doen. Het is een begrijpelijk verlangen. Iedereen wil gezien en erkend worden. Toch ontstaat hierdoor in de beginfase van relaties een dynamiek die zelden wordt uitgesproken maar des te sterker wordt gevoeld. Het verborgen spanningsveld Het verlangen om bevestigd te worden kan onbewust veranderen in een impliciete opdracht voor de ander: “Laat mij voelen dat ik waardevol ben”. Hoewel niemand dit zo formuleert, wordt het toch door de ander opgepikt, via lichaamstaal, gedrag of een onderliggende spanning. De potentiële partner voelt dan een druk waarvoor hij of zij niet heeft gekozen. Dat gevoel van druk werkt vaak averechts. Niet omdat het verlangen verkeerd is, maar omdat het de relatie al voor de start onvrij maakt. Mensen willen een relatie gewoonlijk licht, nieuwsgierig en open beginnen. Een verborgen verwach...

Liefde in de etalage Wie meerdere afleveringen van B&B vol liefde heeft gezien, merkt al snel dat het programma meer is dan een zoektocht naar romantiek. Het is een knap geregisseerde mix van slow-tv, reality drama en taalkundige spitsvondigheden. Achter het ogenschijnlijke streven naar liefde ligt een andere dynamiek: een vorm van amusement waarin het verlangen van de B&B-eigenaren zelden helder wordt uitgesproken. De deelnemers, stuk voor stuk B&B-houders in het buitenland, stellen hun huis én hun hart open voor een reeks logés die via een korte videopitch geselecteerd zijn. Die pitch is hun visitekaartje: een ultrakorte eerste indruk die vooral op uiterlijk en presentatie wordt beoordeeld. Dat is begrijpelijk in een beeldcultuur waar het oog regeert, maar het legt meteen een lastige spanning bloot. Want wat volgt, is geen echte kennismaking, maar een meervoudige datingvariant in een context die toch vooral uitstraalt: “er kan er maar één de ware zijn”. Juist daari...

Houd je relatie met deze relatiekompas in balans In een langdurige relatie draait het niet om perfecte stabiliteit, maar om beweeglijk evenwicht. Er zijn voortdurend momenten waarop één bepaalde spanning of onbalans zich aandient. Dan is het zaak om niet te fixeren of in de stress te schieten, maar samen bij te sturen: niet op alle fronten tegelijk, maar daar waar het wringt of waar groei mogelijk is. Elke relatie kent perioden waarin één as uit balans raakt. Het relatiekompas helpt om dat te zien zonder schuld of drama. Niet: wie heeft gelijk? Maar: waar staan we nu en waar willen we heen? Hieronder vijf assen waarop duurzame relaties zich bewegen. 1. autonomie ↔ verbondenheid Liefde vraagt ruimte én nabijheid. Partners die zichzelf kunnen blijven zonder de ander uit het oog te verliezen, bouwen aan een relatie waarin beide kunnen ademen. Wie te veel opgaat in verbondenheid, verliest zichzelf. Wie te veel hamert op autonomie, verliest de ander. Stuur op deze as wanneer ...

Eigenwaarde en vrijheid in relaties Er bestaat een merkwaardig fenomeen waarbij mensen moeite hebben met loslaten en verbinden in relaties. Zij lijden onder het afscheid nemen en lijken geen vertrouwen te hebben dat soortgelijke positieve ervaringen kunnen terugkeren. Dit raakt aan fundamentele aspecten van menselijke gehechtheid en de manier waarop we omgaan met verlies en onzekerheid. Deze mensen ervaren vaak wat psychologen "separatieangst" noemen: niet alleen de angst voor het daadwerkelijke verlies van de ander, maar ook voor het gevoel van leegte en onzekerheid dat daarbij hoort. Vroege ervaringen spelen hierin een grote rol. Als iemand in de kindertijd heeft geleerd dat beschikbaarheid van zorgfiguren (ouders) onvoorspelbaar was, kan dit leiden tot een diepgeworteld gevoel dat positieve verbindingen fragiel en tijdelijk zijn. Het brein ontwikkelt dan een soort "schaarste-mentaliteit" rond liefde en verbinding. Er mist een bodem van zelfliefde en zelfvertr...

Liefde, ironie en explosieve verschillen tussen mannen en vrouwen De uitdrukking iets met de mantel der liefde bedekken klinkt mild en wijs. Alsof je kiest voor de vrede in plaats van het gelijk. Maar is het wel altijd liefde? Of gebruiken we het soms als excuus om iets niet onder ogen te hoeven zien? En belangrijker: wanneer wél en wanneer beter niet? Een warme doek of een deken van stilte? De uitdrukking komt oorspronkelijk uit de Bijbel. In Spreuken 10:12 staat: “Haat wekt twisten, maar liefde bedekt alle overtredingen” . In het Nieuwe Testament klinkt het door in 1 Petrus 4:8 : “Heb elkaar hartelijk lief, want de liefde bedekt tal van zonden”. De “mantel” is hier geen doekje voor het bloeden, maar een gebaar van compassie. Iets bedekken uit liefde betekent niet dat het er niet toe doet, maar dat je kiest voor mildheid. Je laat het rusten, niet uit onverschilligheid, maar omdat je het grotere geheel belangrijker vindt dan het incident. De relatie boven de wrevel. Kracht ...

De druk van gewoon moeten doen Soms zegt iemand goedbedoeld: “Je moet gewoon even doorbijten”. Een korte zin, bijna terloops uitgesproken, als bemoediging. Maar wie het zwaar heeft, kan juist struikelen over de woorden moet en gewoon . Wat een aansporing had moeten zijn, klinkt dan als een verwijt: je moet dóór, het mag niet te ingewikkeld zijn. Die kleine woorden staan niet op zichzelf. Ze ademen een tijdgeest waarin het leven voortdurend iets is om te optimaliseren. We moeten het beste uit onszelf halen, kansen grijpen, altijd vooruit. Stilstand voelt als falen. Moe zijn is verdacht. Geen zin hebben is zwakte. En de boodschap is overal: je hoeft het niet leuk te vinden, als je maar doorgaat. In die context wordt doorbijten een gebod, geen keuze. En gewoon is dan juist helemaal niet gewoon, maar een ontkenning van hoe ingewikkeld het leven soms voelt. Het is niet vreemd dat mensen in verzet komen tegen zulke taal. Het verzet richt zich niet alleen op het zinnetje zelf, ma...

Brug tussen biologie, bewustzijn en betrokkenheid Waarom we verliefd worden Verliefdheid lijkt op het eerste gezicht een vluchtige toestand: verwarring, euforie, obsessie. Toch zijn wetenschappers het erover eens dat deze toestand een diepere functie heeft. Volgens de evolutionaire psychologie (o.a. Helen Fisher) bevordert verliefdheid hechting, voortplanting en partnerschap. Zij onderscheidt drie systemen: lust , romantische aantrekkingskracht en emotionele binding . Verliefdheid is dus niet slechts hormonale chaos, maar een biologische brug tussen verlangen en toewijding. Neurowetenschappers laten zien dat verliefdheid gebieden in de hersenen activeert die te maken hebben met motivatie, beloning en vertrouwen. De aanmaak van dopamine, oxytocine en serotonine maakt dat we ons diep verbonden voelen met de ander, maar ook kwetsbaar en op scherp. Wat verliefdheid onthult over bewustzijn Filosofen kijken minder naar hormonen en meer naar betekenis . Martin Buber liet ...

Incels tussen aantrekken en afstoten Wat weten pubers van liefde? In de miniserie Adolescence steekt de jonge Jamie klasgenoot Katie dood. De daad is afschuwelijk. Maar wie goed kijkt, ziet hoe eenzaamheid, isolement en het gebrek aan écht contact langzaam de bodem onder hem hebben weggeslagen. Zijn woede is invoelbaar, zijn daad onaanvaardbaar. Jamie ontstak in woede nadat Katie tegen hem had gemeld dat 80% van de vrouwen kijkt naar 20% van de mannen en dat hij daar niet bij zat. Katie’s opmerking over zijn aantrekkelijkheid is misschien plagerig bedoeld, misschien een puberale poging tot contact. Maar voor Jamie, die in zijn onzekerheid en beginnende mannelijkheid geen weg weet met zijn gevoelens, voelt het als een vernedering. Geen van beiden heeft geleerd hoe je op een veilige manier contact maakt. En geen volwassene lijkt écht beschikbaar om hen daarin te begeleiden. Incel (van het Engels involuntarily celibate, onvrijwillige celibatair in het Nederlands) is een term die wordt g...

Wat kenmerkt een dialoog? Een dialoog is een evenwaardig gesprek waarin beide partijen op een open en onderzoekende manier met elkaar in gesprek gaan. Het doel is niet om elkaar te overtuigen, maar om samen tot een dieper inzicht te komen. Kenmerkend voor een dialoog is dat elk van beiden reageert op wat de ander zegt, met ruimte voor persoonlijke reflectie en het verkennen van ideeën. In deze korte dialoog onderzoeken twee personen het thema "wat is liefde?". Het laat zien hoe een gesprek over een abstract onderwerp kan leiden tot een gezamenlijke conclusie, terwijl beide gesprekspartners hun eigen perspectieven en ervaringen inbrengen. Start dialoog De een: Wat is liefde? De ander: Liefde is een diepgevoelde toewijding aan iemand of iets. Het gaat verder dan gevoelens of emoties ; het is een bewuste keuze en een manier van zijn. Hoe zie jij dat? De een: Dat klopt wel voor mij. Ik denk dat liefde veel verschillende gevoelens oproept, zoals vreugde of verdriet, maar dat het m...

Via verbinding openheid creëren bij populisten Populisten worden vaak gekarakteriseerd als in zichzelf gekeerd, met een sterke focus op hun eigen wereldbeeld en een gevoel van wantrouwen jegens anderen. Deze houding maakt het uitdagend om een dialoog aan te gaan en een verbinding te zoeken. Toch is het mogelijk om openheid te creëren door een empathische en respectvolle benadering. De kracht van luisteren zonder oordeel De basis van elk gesprek met populisten is luisteren. Door oprecht te luisteren, zonder meteen te oordelen of tegenargumenten te geven, ontstaat een gevoel van erkenning. Vragen als “Wat maakt dit voor jou belangrijk?” nodigen uit tot het delen van persoonlijke ervaringen en overtuigingen, wat de basis kan leggen voor wederzijds begrip. Open vragen en reflectie Het stellen van open vragen is essentieel om het gesprek verder te verdiepen. Vragen als “Hoe zou jij willen dat de samenleving eruitziet?” moedigen de ander aan om voorbij de kritiek te denken en constructief na...

Onbalans tussen spreken en luisteren Wanneer twee mensen met elkaar in gesprek gaan bestaat de kans dat de een langer spreekt dan de ander, soms zelfs onafgebroken. Hoe komt dat en wat kun je doen wanneer je de balans wilt herstellen? Het onvermogen om stiltes te laten bestaan in een gesprek en de neiging om voortdurend te praten, kan een uiting zijn van moeite met empathie of zelfreflectie. Er zijn verschillende mogelijke oorzaken voor dit gedrag. Angst voor ongemak Veel mensen voelen zich ongemakkelijk bij stiltes en zien deze als een teken dat het gesprek niet goed verloopt. Ze vullen de leegte met zelf praten in plaats van de ander een vraag te stellen, vaak zonder zich bewust te zijn van hoe dit op de ander overkomt. Gebrek aan sociale vaardigheden Sommige mensen hebben niet goed geleerd om gesprekken in balans te houden. Ze realiseren zich mogelijk niet dat het geven van ruimte aan de ander essentieel is voor een vloeiend gesprek. Onzekerheid Mensen die zich onzeker voelen in een...

Dynamiek van open relaties Is er maar één ware? Meer over echte liefde Relaties zijn complex en divers, en wat voor het ene paar werkt, is misschien niet geschikt voor het andere. Open relaties, waarin partners toestaan dat er gevoelens of zelfs relaties met derden ontstaan, vragen om een hoge mate van openheid en eerlijkheid in de communicatie tussen partners. Dit essay beschrijft de dynamiek van open relaties, de uitdagingen en voordelen ervan, en de implicaties van onbesproken gevoelens en herinneringen. De onzekerheden van open relaties Veel mensen beginnen een relatie zonder dat ze hun eigen motivaties diepgaand hebben onderzocht en met weinig ervaring in langdurige relaties. Naarmate hun relatie vordert, kunnen ze ontdekken dat een relatie met een ander misschien meer geluk kan bieden. Ze willen deze gedachte onderzoeken zonder hun eigen partner af te vallen, en starten een experiment met een open relatie. Het proces van het aangaan van een open relatie is dynamisch en kan zowel ...

De kunst afkijken of entertainment? First Dates, B&B Vol liefde, Boer zoekt Vrouw, Lang Leve de Liefde, Date Smakelijk, Samen uit, samen thuis. Datingprogramma’s springen elk seizoen als paddenstoelen uit de grond. Nederland kent 2,5 miljoen singles en geen relatie hebben is geen schande, maar er wel een hebben is een natuurlijke behoefte. Voor zover ik kan overzien worden de wederwaardigheden van de deelnemers redelijk integer op beeld vastgelegd en becommentarieerd. Het is een bron van vermaak en aanleiding om het met elkaar over te hebben. Maak je dezelfde fouten of onhandigheden als de deelnemers en wat werkt wel? Hoe snel moet je jouw gevoelens van verliefdheid of juist van twijfel op tafel leggen? Hard to get? Het fenomeen van "hard to get" spelen is wijdverspreid en heeft te maken met de beginfase van romantische interacties. In sommige gevallen kan het vertonen van enige terughoudendheid of onbereikbaarheid iemand aantrekkelijker maken. Het kan nieuwsgierigheid op...

Een dans van simpel verlangen Liefde is een vaardigheid, ontdekte choreograaf Giulio D'Anna. Hij maakte een stuk voor dansduo Kristin de Groot en Piet Rogie, al 25 jaar samen. In de Volkskrant van 31-01-2018 doet Mirjam van der Linden verslag van het stuk Panorama . Dat gevoel van hard werken, onophoudelijk, daar gaat het ook D'Anna om. Ter voorbereiding op Panorama sprak hij gedragswetenschapper Johan Karremans (Radboud Universiteit Nijmegen), die onderzoek doet naar factoren die het slagen van de romantische relatie bepalen. 'Samen vormen ze een CBS-proof panorama van Nederlandse relaties', zegt D'Anna. 'En het is zoals Karremans ontdekte: betrokkenheid is afhankelijk van zelfbeheersing, van het kunnen omgaan met drama. Niks roze wolk, overgave of harmonie. Geen van mijn geïnterviewden noemt het woord 'liefde' als de sleutel tot succes. Iedereen somt strategieën op, met 'vertrouwen hebben' en 'vrijheid geven' als de belangrijkste....

Eerlijk zijn over wat je niet voelt Van mensen die asperger zijn/hebben wordt gezegd dat zij zich moeilijk kunnen inleven in anderen omdat zij niet meevoelen met wat anderen overkomt. Asperger zijn is een voorbeeld van het 'autismespectrumstoornis (ASS)'. Uit de verhalen van mensen met asperger komt naar voren dat zij worstelen met gevoelens. Anderen vinden het vreemd dat zij geen gevoelens tonen in situaties waarbij dat bij anderen dat wel doen. In zekere zin zijn asperges oprecht: ze veinzen geen verbinden of gevoelens. Ze kunnen wel besluiten en leren om dat te doen om erbij te horen. In de zaterdagse Volkskrant Magazine van 19-03-2016, in de rubriek Lust & Liefde, citeert Corine Koole Anthonie voor wie vriendschappen en liefdes volstrekt inwisselbaar zijn. “als onthechting een verworvenheid is waar anderen jarenlang voor moeten mediteren, dan heb ik dat zomaar bij mijn geboorte cadeau gekregen”. “Een paar jaar geleden werd mijn zoon gediagnosticeerd met asperger. V...

Geluk en relatie In de aanloop van Valentijnsdag schrijft Lisa Bontenbal in de Wetenschapsbijlage van de Volkskrant over de mythe dat stelletjes gelukkiger zijn dan vrijgezellen. Onderzoeken suggereren dat het huwelijk of het aangaan van een relatie het beste is wat een mens kan overkomen. Zo zijn gehuwden gezonder, minder eenzaam en leven ze langer dan alleenstaanden. Mensen die een partner vinden waren voor die tijd al gelukkiger. De relatie tussen geluk en het hebben van een relatie werkt twee kanten op: zij die gezonder en gelukkiger zijn hebben een grotere kans om een partner te vinden en als gevolg daarvan zijn mensen met een partner een klein beetje gelukkiger dan mensen zonder partner. In die groep singles zitten namelijk ook mensen die nu eenmaal een kleinere kans hebben om een partner te vinden om redenen van schoonheid, karakter, (psychische) gezondheid en tekortkomingen die een relatie in de weg zitten. De boodschap is dat wanneer je nu niet gelukkig bent, je beter aan jeze...