Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Over verlichting in gewone taal Ergens voel je een kloof tussen wie je denkt te zijn en wat je dieper ervaart. Alsof je een rol speelt die niet helemaal past. Verlichting is de naam voor het moment waarop die kloof volledig verdwijnt, niet omdat je iets bereikt hebt, maar omdat wat er tussen jou en jezelf stond is weggevallen. En tegelijk verdwijnt ook de kloof tussen jou en de ander. Wat heb je eraan? Ten eerste ontspanning: je hoeft niet beter te worden dan je bent. Je hoeft alleen minder te worden dan je denkt te zijn. Ten tweede richting: niet de vraag "hoe word ik verlicht?", maar de eerlijkere vraag "wat staat er in de weg?". Ten derde bescherming: wie dit begrijpt raakt minder snel verstrikt in systemen die beweren de weg te kennen. Genade of eigen inspanning? Dit is de oudste vraag op dit gebied. Komt het van buitenaf, of moet je het zelf doen? Het antwoord is: het is geen tegenstelling. Eigen inspanning en iets dat je draagt zijn geen concurrenten. Ze horen...

Stop met zoeken naar wat je over het hoofd ziet We hebben verhalen over zielen. Over wat er gebeurt na de dood. Over verzamelpunten waar ervaringen worden gedeeld, over reïncarnatie, over het Akasha-veld waar alles wordt bewaard. Deze verhalen proberen iets te vatten dat moeilijk te bevatten is. Maar ze bevatten een fundamentele spanning: ze willen zowel individualiteit behouden (jouw ziel gaat door, jij leert en groeit) als eenheid beloven (uiteindelijk zijn we allemaal één). Je kunt moeilijk beide hebben. De Poortloze Poort In de Zen-traditie bestaat een koan genaamd de Poortloze Poort (Mumonkan). Het wijst naar iets eenvoudigs: er is geen drempel tussen jou en wat je zoekt. De poort is een illusie, gecreëerd door het zoeken zelf. Dit geldt op twee manieren. Ten eerste Stop met zoeken naar verlichting, naar ontwaken, naar eenheid. Het is er al. Maar juist het zoeken houdt je erbuiten. De poort waar je doorheen probeert te gaan bestaat niet, hij ontstaat alleen doordat je ...

Een andere afslag nemen? In de stroom van relaties bevinden we ons vaak op een kruispunt waar verandering onvermijdelijk lijkt. Onze levens zijn doordrenkt van uitdagingen en dilemma's binnen relaties, waarbij de keuzes die we maken diepe sporen nalaten op onszelf en anderen. Vooral wanneer we beseffen dat onze relatie niet langer aan onze behoeften voldoet, kan dit voortkomen uit (kwetsuren opgelopen in) onze jeugd. Maar hoe vinden we wijsheid in deze situaties? N.B. Wat hier wordt geschreven is toegespitst voor onze partner, maar geldt voor iedere relatie, ook voor die met onze ouders, kinderen, broers en zusters, vrienden, buren, kwetsbare anderen, enz.. Psychotherapeut Anna de Graaf onderstreept het belang van openhartige gesprekken tussen partners. "Communicatie is de hoeksteen van elke gezonde relatie," benadrukt ze. "Het vergt moed om je kwetsbaarheid te tonen, maar het is essentieel om gevoelens en behoeften te delen, zelfs als ze verwarrend zijn". Onze ...

Een leugentje voor bestwil? Wie een diagnose krijgt in de hulpverlening mag verwachten dat de vlag de lading dekt. Maar er kunnen omstandigheden zijn wanneer je als hulpvrager of hulpverlener liever onder een ander vlag vaart. Sommige diagnoses uit de DSM-5 worden niet gedekt door de verzekering, maar andere labels, die tot dezelfde aanpak zouden leiden, wel. Er zijn ook labels die bijna letterlijk een zeer groot gewicht op de schouders leggen en dan kan een andere manier van benoemen “verlichting” geven. Tegelijkertijd benadrukt het ook hoe deze verlichting voornamelijk in de geest zit, terwijl de fysieke impact juist letterlijk zwaarder wordt, hoeveel "lichter" het lichaam ook wordt. Sommige patiënten met anorexia, bijvoorbeeld, voelen zich "ontlast" door een diagnose zoals autisme . Dit kan op verschillende manieren werken. Mogelijke effecten van het label autisme Verklaring voor gedrag Een diagnose zoals autisme kan een gevoel van opluchting geven, omdat het ge...

Identiteit We kunnen voortdurend online verbonden en dicht bij anderen zijn, maar wanneer we weer tot onszelf willen komen op vakantie gaan we vaak ver weg. Ver weg maken we frisse sociale vergelijkingen en doen we nieuwe ervaringen op. Wie (nog) op Facebook zit, kan het de hele dag door met eigen, lede ogen zien: de wereld wordt door anderen mooier gepresenteerd dan je het zelf ervoer toen je erbij was. Je zou bijna aan jezelf gaan twijfelen. Iedereen heeft in zijn leven weleens geworsteld met zijn identiteit. Wie ben ik? Mag ik er zijn? Ben ik wel goed genoeg? Ben ik wel bijzonder genoeg? Ben ik van betekenis? Wie het antwoord vervolgens gaat zoeken in spiritualiteit en non-dualiteit krijgt te horen: “stop met zoeken want jij bestaat niet. We zijn allemaal één, bewustzijn en onvoorwaardelijke liefde”. Het lukt slechts weinigen om zichzelf te realiseren (verlicht te worden, met zichzelf samenvallen) wanneer ze figuurlijk een spiegel voorgehouden krijgen met “je bent alles en niets...

Door wereldse illusies snijden Wat zijn soetra's? Soetra's zijn geheugensteuntjes die worden gebruikt in het hindoeïsme, het boeddhisme en het jaïnisme als een aforisme waarmee de kennis van rituelen, filosofie, grammatica of elk andere vorm van kennis kan worden overgedragen. De Diamantsoetra vormt een op zichzelf staand onderdeel van Prajna paramita -literatuur (perfectie van inzicht). Voorbeelden van paramita's (transcenderende deugden) zijn: vrijgevigheid; morele discipline; geduld; wijsheid (prajna); inzet; verdraagzaamheid; waarachtigheid; vastbeslotenheid; belangeloze liefde; gelijkmoedigheid tot in perfectie en zonder eigen belang; vindingrijkheid (in het vinden van de juiste middelen om andere wezens te helpen); vastberadenheid; kracht; kennis. Het thema van alle Prajna paramita soetra's is hoe het inzicht in de leegte van alle verschijnselen leidt tot een actief mededogen voor alle wezens. De Diamantsoetra De Diamantsoetra heet zo omdat hij zo scherp...

De ongrijpbare ziel Natuurwetenschappers onderzoeken graag de kern, maar met ongrijpbare, onstoffelijke zaken willen ze niets van doen hebben. Hoogstens zielenknijpers als psychiaters en psychologen gaan in gesprek om uw ziel bloot te leggen. Een deel van de religies wil de volgelingen geen rad voor ogen draaien en geen loze beloftes doen al laten ze je wel met lege handen staan: Op Internet valt het volgende te lezen over de anatta-theorie. “De ziel is volgens boeddhisten geen vonk van God, ze is een illusie van ons bewustzijn. Wanneer we beseffen dat alles illusie is, zijn we vrij van het Rad van Wedergeboorte. Dan bereiken we verlichting en gaan we op in de leegte. Verlichting is, volgens verschillende boeddhistische stromingen: de Grote Dood van de ik-illusie, de realisatie van egoloosheid, de realisatie van leegte, de realisatie van onze ware aard die leeg en helder, vreugdevol en vol mededogen is. Verlichting is voorbij de tegenstelling tussen dood en leven”. Het beeld van de...

Het onbenoembare benoemen Meister Eckhart leefde in de late Middeleeuwen. Hij was voor het Vaticaan een omstreden mysticus, omdat zijn ideeën weliswaar simpel waren, maar ook zeer radicaal. Door de eeuwen heen heeft Eckhart als Dominicaanse priester altijd een tegenwicht gevormd tegen religieuze instituties die haar volgelingen onwetend en afhankelijk wilden laten zijn. In een preek beantwoordde hij de volgende vraag. Hoe moet ik God liefhebben? Je moet Hem liefhebben zoals Hij is: een niet-god, een niet-geest, een niet-persoon, een niet-beeld, verder: zoals Hij is een puur, rein, louter Een, afgezonderd van alle tweeheid, en in dat Ene moeten wij eeuwig verzinken van iets tot niets. Deze manier van spreken was gebruikelijk in de Joodse en Griekse apofatische theologie. Het Griekse woord apofasis betekent letterlijk ‘weg van de spraak’. Volgens de negatieve theologie is God dan ook zó verheven, dat je hem nooit kunt benoemen. Hij vormt het ultieme mysterie waarop al onze ideeën...

Over de methode om te transcenderen en de methode weer los te laten Je kunt volgens Jan Geurtz iets doen om verlichting (liefdevol gewaar zijn) dichterbij te brengen door je bewust te worden wat je beter kunt laten. Over de overeenkomsten van en verschillen tussen Dzogchen en Neo-Advaita. Patrick Kicken had een zeer helder interview (dialoog) met hem: Zie ook het korte interview met Jan Geurtz door Annemiek Schrijver in het programma Nachtzoen (deel 1). Hoe kom je van verslavingen af? Nachtzoen deel 2 . In Vrij van gedachten praktische handleiding voor een helder en liefdevol leven laat Jan Geurtz zien hoe de vicieuze cirkel van negatieve gedachten en gevoelens te doorbreken. Het zijn onze gedachten die een pijnlijke scheiding creëren tussen onszelf, de ander en de wereld, en die telkens weer dezelfde levensproblemen veroorzaken. Vrij van gedachten biedt een praktische methode om de versluiering die onze gedachten veroorzaken, op te heffen. In Bevrijd door liefde, praktij...

To be or not to be, that's the question Descartes wilde zijn bestaan aantonen door te stellen dat hij dacht. Cogito, ergo sum. Ik denk, dus ik ben. Er zullen weinig mensen zijn die twijfelen of zij bestaan. Het andere uiterste is denken dat je eeuwig bestaat en niet echt kunt sterven. De eerste vorm van moeilijk doen heet filosoferen , de tweede vorm van gemakkelijk doen noemen we magisch denken . Gelukkig bewegen de meeste mensen hier tussenin. Sommige mensen kunnen niet geloven dat een mens nooit eerder heeft geleefd. Zij gaan er vanuit dat zij een vorige leven hebben gehad en dat hun ziel voort bestaat na de dood. Geloven in illusie In non-dualistische filosofieën wordt gesteld dat de scheidingen die we waarnemen tussen individuen en de wereld om ons heen illusoir zijn. Het idee is dat alles deel uitmaakt van hetzelfde fundamentele bewustzijn of de universele werkelijkheid. In die zin wordt gezegd dat een individu nooit echt "geboren" wordt als een afzonderlijke enti...

Een verkenning van het Onbeschrijfelijke  Zelfrealisatie en verlichting zijn spirituele concepten die een bijzondere staat van bewustzijn beschrijven, waarin men zich bewust wordt van de eigen ware aard. Hoewel deze begrippen hun wortels hebben in oosterse tradities zoals het hindoeïsme en boeddhisme, reikt hun relevantie verder dan specifieke religieuze kaders. Een fundamenteel inzicht is dat er niet zoiets bestaat als 'een verlicht persoon' - dit is een inherente tegenstrijdigheid. Verlichting is eerder de erkenning dat men de open ruimte is waarin alles komt en gaat. Het is bewustzijn zijn, en niemand kan bewustzijn claimen of bezitten. Hoewel verlichting bestaat als fenomeen, is het idee van 'de verlichte persoon' een illusie. De paradox van zelfrealisatie ligt in het besef dat er geen persoonlijk zelf te ervaren valt. Het bewustzijn waarin wij verschijnen is altijd al verlicht; het is een innerlijk weten. Een belangrijk kenmerk van deze staat is wat de diamantsoe...

... een toestand van Zijn Liefde is een toestand van Zijn. Je kunt haar nooit verliezen en ze kan je nooit verlaten omdat het diep in je zit. Jezelf te kennen als het Zijn onder de denker, de stilte onder de mentale ruis, de liefde en vreugde onder de pijn, is vrijheid, verlossing, verlichting. In de stilte van je aanwezigheid kun je je eigen tijd- en vormloze werkelijkheid voelen als het ongemanifesteerde leven dat je fysieke vorm bezielt. Je voelt dan hetzelfde leven diep in ieder ander mens en elk ander schepsel. Je kijkt door de sluier van vorm en afgescheidenheid heen. Dat is het verwezenlijken van eenheid. Dat is liefde. Er is één relatie die je niet meer hebt als je verlicht bent: die met jezelf. Als je de illusie om die te hebben, hebt opgegeven, worden al je andere relaties liefdesrelaties.

Meer bereiken door niet te doen Wie de voordelen van mediteren wil genieten moet voorbereid zijn op een paradoxale ervaring: hoe harder je jouw best doet hoe minder je bereikt, maar ook hoe gemakzuchtiger je jouw doelen wilt bereiken, hoe minder je bereikt. Doen door niet-te-doe n en Leven in het Nu , het klinkt zo simpel om alleen maar te zijn, maar is het dat ook? De techniek van mediteren is erop gericht om je geest te verlossen van onnodige gedachtes en hersenactiviteit, maar hoe harder je probeert geen onnodige gedachten te hebben, hoe harder ze aan je opdringen. “Denk niet aan een witte olifant”. Je zou haast gaan twijfelen aan je mentale kracht en zelfbeheersing. Om tot ontspanning te komen, probeer je tijdens een meditatie te focussen. Deze focus kan zijn op onze ademhaling, een woord (mantra) dat we herhalen, sensaties in ons lichaam (ruiken, voelen, luisteren of proeven). Hier zijn enkele veelvoorkomende valkuilen waar je op moet letten.  Het zoeken naar snelle resul...

Bewust overstijgen  Het concept van zelfrealisatie of Verlichting gaat vaak gepaard met het idee van bewust leven in het hier en nu, en het overstijgen van tegenstellingen door ze te bekijken vanuit een gevoel van eenheid of verbondenheid. Dit betekent dat je bewust leeft in het moment, zonder je al te veel zorgen te maken over het verleden of de toekomst, en dat je je bewust bent van je eigen ervaringen en emoties zonder dat deze je volledig beheersen. Op deze manier kun je een dieper gevoel van vrede en voldoening vinden in het leven, omdat je niet langer wordt afgeleid door externe omstandigheden of innerlijke conflicten. Tegelijkertijd betekent het overstijgen van tegenstellingen dat je jezelf openstelt voor de mogelijkheid dat alles met elkaar verbonden is en dat er geen absolute scheiding bestaat tussen verschillende aspecten van het leven. Dit kan je helpen om meer compassie en begrip te ontwikkelen voor andere mensen en de wereld om je heen, omdat je erkent dat alles met ...