Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

De grond van het bestaan Er bestaat een manier van in de wereld staan die zowel diep spiritueel als radicaal politiek is. Het begint met een fundamenteel inzicht: vrijheid en liefde zijn geen menselijke uitvindingen, maar voorwaarden die in de werkelijkheid zelf zijn geworteld. Ze stromen als het ware door het bestaan heen, niet als persoonlijke geschenken van een afstandelijke godheid, maar als de grondstructuur van waaruit leven zich kan ontplooien. Deze visie ziet God niet als een wezen dat van buitenaf ingrijpt, maar als de bron van deze voorwaarden zelf. God staat buiten tijd en ruimte, maar is tevens werkzaam in alles wat wordt en groeit. In de miljarden jaren van kosmische en biologische evolutie -van materie naar bewustzijn, van instinct naar vrijheid, van overleven naar liefde- manifesteert zich iets dat we kwaliteit kunnen noemen. Het leven zoals wij het nu kennen is een geschenk van deze lange wordingsgeschiedenis: we kunnen vrij zijn, liefhebben, genieten van de rijkdom...

De innerlijke afweging bij de prijs van gelijk hebben Er zijn momenten in groepsgesprekken waarin iemand een inzicht ervaart dat urgent voelt: een waarschuwing, een perspectief, een nuancering die van belang lijkt voor het vervolg. In die fractie van een seconde vindt een afweging plaats: dit uitspreken of laten passeren. Wie regelmatig in groepen opereert, kent deze spanning. De balans tussen bijdragen en terughoudendheid is fragiel en zelfs met zorgvuldige afweging kan de interventie een onbedoeld effect hebben. Wat zich dan voltrekt is een fenomeen dat de verhoudingen binnen groepen blootlegt: de boodschap wordt niet primair op inhoud beoordeeld, maar op wat deze betekent voor de groepsdynamiek. De passie waarmee iets wordt ingebracht -juist het signaal van oprechte betrokkenheid- kan worden gelezen als een claim op autoriteit, als correctie, als verstoring van de balans. De groep reageert niet op de waarheid van de uitspraak, maar op de sociale implicaties ervan. De prijs van...

De valkuil van nieuwe regeringen: oude wijn in nieuwe zakken? In een tijdperk waarin regeringen vaak gevormd worden uit protest tegen hun voorgangers, is het fascinerend om te zien hoe snel nieuwe (populistische) machthebbers de vermeende kenmerken overnemen van degenen die ze juist wilden vervangen. Deze machtsdynamiek, vergelijkbaar met het eeuwenoude paradijsverhaal over de vermeende kennis van goed en kwaad, toont hoe mensen steeds weer in dezelfde valkuilen stappen. De menselijke behoefte om macht te veroveren en te behouden, met als doel boven anderen uit te stijgen, blijkt hardnekkig. Projectie Dit fenomeen weerspiegelt een tijdloze spanning in de menselijke natuur: de aantrekkingskracht van goddelijke, superieure eigenschappen zoals onsterfelijkheid, almacht en volledige onafhankelijkheid. Hoewel deze eigenschappen onbereikbaar blijven, worden ze vaak geprojecteerd op mensen in machtsposities, zoals koning(inn)en en in onze moderne tijd politieke leiders. Zolang ze opkomen voo...

Het antwoord van twee filosofen Nu het steeds krapper wordt op aarde door de groei van het aantal mensen en de verregaande “ontginning” van natuurgebieden wordt het tijd om ons omgaan met elkaar en met dieren eens fundamenteel onder de loep te nemen. Waarom zouden we de belangen van dieren en van de natuur serieus nemen? Los van ons eigen geweten kunnen we luisteren naar filosofen die goed kunnen verwoorden waarom we dat beter wel kunnen doen. Paul Taylor en John Rawls zijn beiden belangrijke figuren binnen de ethische en politieke filosofie, en hoewel hun theorieën op verschillende gebieden zijn gericht, hebben ze enkele opvallende overeenkomsten. Respect voor individuen als morele agenten In zijn milieu-ethiek benadrukt Taylor het inherent respect voor alle levende wezens. Hij introduceert het concept van "biocentrische gelijkheid," wat betekent dat alle levende wezens recht hebben op morele consideratie en respect. John Rawls’ theorie van rechtvaardigheid benadrukt respect...

Verdeel en heers Mensen die macht willen consolideren of vergroten gebruiken methodes die anderen aan het twijfelen brengen. Verdeel en heers. Geef anderen het gevoel afgescheiden te zijn dan gaan ze op zoek naar verbinding en bevestiging van zichzelf. Zaai twijfel en oogst makke burgers, trouwe volgers en begerige consumenten. Consumenten gaan dingen kopen die ze niet echt nodig hebben, maar mensen achter de schermen nog rijker en machtiger maken. Tony Parsons vertelt het volgende over afgescheidenheid. Het gevoel afgescheiden te zijn is reden dat mensen op zoek gaan. Er is geen afgescheiden persoon. Het leven gebeurt. Of een baby nu huilt of honger lijkt te hebben, er is gewoon een vorm van zijn. Daarna komt er een moment waarop het kind zich begint te realiseren dat het een identiteit heeft en daarmee een afgescheiden persoon is los van anderen. Op dat moment begint het kind zich te verbeelden dat het beperkt is tot het eigen lichaam. “Mijn grens is deze huid en de rest staat daa...

Wie heeft belang bij welke waarheid? Maarten Keulemans schrijft op 28 augustus in de Volkskrant over het bericht dat veel psychologisch onderzoek bij nader inzien geen stand houdt. Een citaat. Het spook heeft vele namen: 'bureaulade-effect', 'afname-effect', 'publicatiebias'. Denken wetenschappers eindelijk iets te hebben ontdekt, blijkt het na een tijdje helemaal niet te bestaan. Rode wijn is bij nader inzien toch niet goed voor de gezondheid, mild depressieve mensen hebben toch geen baat bij antidepressiva, en de effecten van antioxidanten zijn minder groot dan onderzoek aanvankelijk uitwees. Ach, de publicatiebias, verzuchten wetenschappers op zo'n moment. Dat zit zo. Wetenschappers werken liever experimenten met een mooi resultaat uit, dan proeven die niets opleveren (die verdwijnen in de bureaulade, vandaar de naam). Ook vakbladen publiceren liever opvallende resultaten dan studies die iets níét aantonen. Er is geen kwade opzet en er zijn geen schuldige...

Het bezit van macht als doel Friedrich Nietzsche is beroemd geworden met zijn boek Der Wille zur Macht . Daarin beschrijft hij dat elke kracht in het universum de andere krachten wil beheersen. Nietzsche maakt duidelijk dat mensen het bezitten van macht als belangrijk doel zien. Wie macht heeft kan anderen voor zich laten werken. Met de opbrengst hoopt hij de eigen belangen te dienen. Het verklaart mede waarom zo weinig mensen evenwaardigheid voor ogen hebben. Het is maar de vraag of machtswellust de gewenste uitkomsten heeft. Het roept al snel angst bij de ander op en schept daarmee afstand. Wanneer je mensen met macht kunt vertrouwen leveren ze veiligheid. Tot voor kort kenden vrijwel alleen degenen die aan de macht waren welvaart. Koning, keizer, admiraal: macht en welvaart wilden ze allemaal. Samenwerken in het verleden was vaak samen vechten tegen anderen. Pas toen het marktdenken bijna globale omvang kreeg hebben machthebbers hun macht weten te consolideren en uit te bouwen zon...

Medicalisering van de liefde? Wie een lustpil op de markt wil brengen moet met DSM-5 in de hand aantonen dat er een medische noodzaak is voor het slikken daarvan. Wie kan aantonen dat er sprake is van een wetenschappelijk onderbouwd syndroom van seksueel disfunctioneren is spekkoper. Snel patent aanvragen op wat varianten van lustpillen voor vrouwen en het grote verdienen kan beginnen. Vervolgens maak je de geesten rijp zijn met twijfel aan het eigen gezonde functioneren of liever niet-functioneren. Dat heet een vorm van medicaliseren. Veel mannen en vrouwen is na verloop van tijd de lust vergaan om vaak met elkaar te vrijen. Ze wijzen naar elkaar: hij kan niet meer of zij wil niet meer. “Kan-niet ligt op het kerkhof en wil-niet ligt ernaast.” Hun seksleven zo dood als een pier. Natuurlijk zijn er mannen die wel willen en bereid zijn om viagra te slikken om zichzelf en hun vrouw ter wille te zijn. Omgekeerd zijn er ook vrouwen die bereid zijn te verklaren dat zij wel zouden willen, ...

Het aantal behandelingen en het medicijngebruik neemt toe Het nieuwe handboek voor de psychiatrie, de DSM-5, geeft aanleiding tot vele kritische beschouwingen. De DSM-5 bestempelt normale variaties van menselijk gedrag tot ziektes waarvoor je hulp moet zoeken en pillen moet slikken. Wat je aandacht geeft, groeit. AartJan Beekman, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, ziet dat niet terug in de Nederlandse cijfers. Hij wijst in artikel van Tonie Mudde in de Volkskrant van 18 mei op de zogeheten NEMESIS-studies; grote periodieke steekproeven om de geestelijke gezondheid van de Nederlandse bevolking te peilen. Uitkomst: psychische stoornissen komen nu net zo vaak voor als tien jaar geleden. Beekman: 'Ook in landen als Amerika en Australië neemt het aantal diagnoses over de gehele linie niet toe, ook niet na de publicatie van een nieuwe editie van de DSM'. Wat door de jaren heen wél toeneemt, is het aantal behandelingen en het medicijngebruik. Inmiddels sli...

Verslaafd aan werk? Waarom? Een citaat. Wat doet het nieuwe werken met onszelf? Met ons leven? Met de manier waarop we samenleven? De tijd voor hobby's, muziek, vrienden, familie, kunst, cultuur en sport slinkt in rap tempo. Nederlanders besteden steeds minder tijd aan huisgenoten, vrienden en familie. Niet alleen hebben we het drukker, het onderscheid tussen werk en vrije tijd vervaagt. Als 'manager van je eigen leven' ben je in principe altijd aan het werk, daarmee geholpen door je smartphone. En alsof dat nog niet genoeg is, heeft de flexibele mens - of deze nu in tijdelijke of vaste dienst is - minder het gevoel een zinvol onderdeel van een gemeenschap te zijn. Kerk, vereniging, partij en vakbond zijn al langer op hun retour. Nu brokkelt ook de laatste zuil van zekerheid, ons werk, in rap tempo af. Het gaat slecht met het 'ons' in Nederland. Aan deze maatschappelijke teloorgang ligt een hardnekkig mensbeeld ten grondslag. In dit mensbeeld worden zowel studen...

Statistisch verdoezelen Samsung ruilde 140.000 gratis verstrekte mobieltjes om voor nieuwe exemplaren. Samsung besloot tot de omruil, omdat enkele toestellen mogelijk te veel straling geven. Er zijn mensen die zich bezorgd maken over de gezondheidseffecten van zendmasten. Deze masten zenden straling uit om verkeer van mobiele telefoons of van Internet te regelen. Onderzoek naar de lichamelijke gevolgen daarvan laat percentages van 1 tot 5% zien van mensen die op den duur schade oplopen. Als overheid kun je daar verschillend mee omgaan. Wanneer je de onderzoeksresultaten middelt over de totale populatie en uitdrukt in een risico, dan is die kans uiterst klein. Dat een kleine groep een groter risico loopt moet je dat erkennen of verzwijgen? Overheden verdienen geld aan het verkopen van frequenties waarop zendgemachtigden mogen uitzenden. Het kunnen zenden is van algemeen belang voor het telefoonverkeer enz.. Maar mag je daarbij de belangen van mensen die gezondheidsgevaar lopen neger...