Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Hoe harde opvoeding sommigen belemmert in hun denkvrijheden De koppigheidsfase Ergens tussen het tweede en derde levensjaar ontdekt een kind dat het een eigen wil heeft. Het is een cruciaal moment in de ontwikkeling: de ontdekking van het zelf als apart van de ander, als handelend subject met eigen verlangens. Ontwikkelingspsychologen noemen dit de autonomiefase. Erik Erikson beschreef het als de fase waarin het kind worstelt tussen autonomie enerzijds en schaamte en twijfel anderzijds. Hoe ouders op deze fase reageren, heeft volgens onderzoek langdurige gevolgen. Een kind kan in de autonomiefase te weinig (controlerend) of veel te veel ruimte krijgen (verwaarlozing). Een kind dat in zijn groeiende zelfstandigheid wordt ondersteund maar ook begrensd, leert omgaan met frustraties, grenzen stellen en zijn eigen wil te gebruiken als kompas. Maar een kind dat wordt gebroken, dat leert dat zijn wil iets gevaarlijks is, iets dat moet worden onderdrukt, ontwikkelt een problematische re...

Nietzsche's diagnose: de wraakzucht van de machtelozen Volgens filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900) ontstond het christelijke (en bij uitbreiding moderne humanistische) gelijkheidsdenken als waarde niet uit nobele motieven, maar uit ressentiment : de omgekeerde wraakzucht van degenen die zich machteloos voelden. Hoewel sommige waarden objectief waardevol zijn, benadrukt Nietzsche dat ze hun kracht verliezen als we ze niet persoonlijk toe-eigenen. De Gouden Regel bijvoorbeeld blijft krachtig omdat mensen hem steeds opnieuw heruitvinden , niet alleen maar overnemen. Men kan Nietzsche lezen als een waarschuwing: wie spreekt over gelijkheid en evenwaardigheid moet oppassen dat dit geen middel wordt om levenskracht en verscheidenheid te onderdrukken. De oorspronkelijke "meesters" legitimeerden hun macht door hun eigen kracht en voortreffelijkheid. Maar degenen die deze macht niet bezaten, de onderworpenen, keerden de waarden om: macht werd "slecht", neder...

Zes lessen om machtige ego’s te begrenzen Je leest de krant. Op de voorpagina staat een foto van een wereldleider met een glimlach die net iets te zelfverzekerd is. De kop eronder meldt dat zorgen uit eigen land én uit het buitenland “overtrokken” zijn. Ondertussen rollen de berichten over oorlogen, honger en klimaatdreigingen over je scherm. Het voelt alsof de mensen met de macht het gevaar niet wíllen zien en dat wij er weinig aan kunnen doen. Dat gevoel van machteloosheid is heel menselijk. En het is ook niet nieuw. Door de eeuwen heen hebben machtige figuren waarschuwingen genegeerd, vaak met rampzalige gevolgen. Romeinse keizers die slechte oogstrapporten negeerden, vorsten die dijken verwaarloosden, generaals of wereldleiders die weigerden zich terug te trekken of vrede te sluiten: de geschiedenis zit vol met zulke voorbeelden. Het patroon herhaalt zich, maar de reacties van gewone mensen daarop hebben ons ook iets geleerd. Wijsheid uit het verleden Zes denkers uit versc...

Frustratie als wegwijzer Frustratie en passie zijn verwanten. Beiden geven energie, beiden zetten mensen aan tot daden. Toch is hun uitwerking heel verschillend. Passie trekt aan, frustratie stoot af. Een passie-uiting maakt anderen nieuwsgierig en schept verbinding, terwijl frustratie vaak tot ongenuanceerde uitspraken leidt die mensen van je afwenden. Toch geldt een eenvoudige waarheid: onder frustratie schuilt passie . Dat inzicht verandert hoe we naar onze eigen emoties kunnen kijken. Frustratie is geen teken van zwakte, maar een alarmsignaal dat een waarde of behoefte in ons geraakt wordt. Gevoel en emotie Het helpt om onderscheid te maken tussen gevoel en emotie . Gevoel is de binnenwereld die we altijd met ons meedragen: blijheid, verdriet, verlangen, teleurstelling, hoop. Emotie is het deel van die gevoelens dat zich naar buiten keert. Soms omdat we het niet kunnen binnenhouden, soms omdat we na overweging besluiten het te delen. Die tussenstap -het containment van ...

De last van alles We leven in een tijd waarin de wereld binnen handbereik is. Letterlijk. Met een paar vingerbewegingen weten we wat er gebeurt in Gaza, op Groenland, of in Groningen. We kunnen boodschappen laten bezorgen binnen tien minuten, maar een klimaatwet krijgt in de Tweede Kamer soms tien jaar de tijd. We swipen sneller dan de democratie zich kan verantwoorden. Tegelijkertijd voelen veel mensen zich machteloos. De problemen zijn groots, complex en gelaagd: klimaatverandering, ongelijkheid, migratie, oorlog, polarisatie. En zelfs als we de moeite nemen om ons erin te verdiepen, is het maar de vraag of ons gedrag er werkelijk toe doet. Wat verandert het wereldtoneel als ik besluit minder vlees te eten of vaker de trein te nemen? Toch knaagt er iets wanneer we die betrokkenheid laten verslappen. Want wat blijft er over van menselijkheid als we het lijden van anderen slechts beschouwen als "ver-van-ons-bed"? En wat blijft er over van vrijheid, als we haar uitsluitend ...

Lessen uit Catch-22 In een wereld vol bureaucratische regels, sociale ongelijkheid en machtsspelletjes lijkt het soms alsof we vastzitten in een systeem waarin we weinig invloed hebben. Dit idee staat centraal in Joseph Heller’s Catch-22 (1961), waarin hoofdpersonage Yossarian ontdekt dat logica en rechtvaardigheid niet gelden in een systeem dat zichzelf in stand houdt. Toch biedt het boek een belangrijke les: wachten op verandering is zinloos; je moet zelf kiezen hoe je je door het leven beweegt. Maar hoe kies je verstandig? En wanneer is het de moeite waard om te vechten tegen een onrechtvaardig systeem? De paradox van keuzevrijheid In Catch-22 worden de soldaten geconfronteerd met een onmogelijke paradox: als ze krankzinnig zijn, kunnen ze vrijstelling krijgen van militaire dienst, maar als ze vrijstelling aanvragen, bewijzen ze daarmee juist dat ze gezond van geest zijn en dus moeten blijven vliegen. Dit weerspiegelt de bredere realiteit waarin regels en machtsstructuren zo zijn o...

Bang om de comfortzone te verlaten Mensen met ernstige angstklachten kunnen soms onbedoeld een omgeving creëren waarin anderen (bijvoorbeeld hulpverleners of mantelzorgers) hun eigen onmacht of frustratie beginnen te voelen. Dit gebeurt vaak niet uit kwade wil, maar uit een behoefte aan controle of erkenning voor hun worsteling. Het kan zijn dat de angstige persoon een impliciete verwachting heeft dat anderen hun rust, oplossingen of verlichting zullen bieden – zelfs al weten ze vaak diep van binnen dat het niet realistisch is. Dit soort " krabbenmand "-dynamiek ontstaat omdat angst en onmacht erg besmettelijk kunnen zijn. Als mantelzorger kun je, net zoals de krabben die omhoog willen, merken dat je energie en enthousiasme soms omlaag getrokken worden. Het is geen opzettelijke of bewuste actie van de persoon met angst, maar eerder een uitdrukking van de manier waarop hun angst hen in een vicieuze cirkel houdt. Wat soms helpt in deze situatie is juist duidelijk te maken dat, ...

Onverwachte verliefdheid The Bridges of Madison County is een verhaal over liefde, keuzes, en spijt. De film, gebaseerd op het gelijknamige boek van Robert James Waller, vertelt het verhaal van Francesca Johnson, een getrouwde vrouw die op een afgelegen boerderij in Iowa woont. Haar leven neemt een onverwachte wending wanneer Robert Kincaid, een fotograaf voor National Geographic, haar leven binnenrijdt terwijl hij op zoek is naar de historische bruggen van Madison County. De ontmoeting tussen Francesca en Robert leidt tot een intense, maar kortstondige liefdesaffaire die slechts vier dagen duurt. Ondanks hun diepe gevoelens voor elkaar, besluit Francesca uiteindelijk bij haar gezin te blijven. Ze maakt een keuze die voortkomt uit verantwoordelijkheid en loyaliteit, maar het is duidelijk dat deze beslissing haar voor altijd achtervolgt. Het verhaal onderzoekt de complexiteit van liefde en de keuzes die mensen maken in het leven. Het reflecteert op hoe tijd en omstandigheden de manier ...

Nabijheid zonder druk Mensen die depressief zijn, raken vaak verstrikt in een vicieuze cirkel. De innerlijke leegte of zwaarte leidt tot besluiteloosheid, waardoor dagelijkse routines verwateren. Geleidelijk verliezen ze grip op hun structuur, verwaarlozen hun leefritme en trekken zich terug uit sociale contacten. De psyche dringt zich dan op via het lichaam: vage klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn of maagproblemen doen hen aankloppen bij de huisarts. Maar wanneer er medisch niets tastbaars wordt gevonden, blijft vaak slechts een recept of een verwijzing over. De kern van het probleem -het verlies van verbinding, richting en zin- blijft onbenoemd. Voor omstanders is het pijnlijk om iemand te zien wegzakken in een depressie. De neiging om te helpen is groot, maar hulp bieden is vaak geen kwestie van “iets doen”,   eerder van aanwezig blijven. De kunst is om nabij te zijn zonder te duwen, te steunen zonder over te nemen en te luisteren zonder het gesprek te sturen. We kunnen ...

Eerlijk zijn over wat je niet voelt Van mensen die asperger zijn/hebben wordt gezegd dat zij zich moeilijk kunnen inleven in anderen omdat zij niet meevoelen met wat anderen overkomt. Asperger zijn is een voorbeeld van het 'autismespectrumstoornis (ASS)'. Uit de verhalen van mensen met asperger komt naar voren dat zij worstelen met gevoelens. Anderen vinden het vreemd dat zij geen gevoelens tonen in situaties waarbij dat bij anderen dat wel doen. In zekere zin zijn asperges oprecht: ze veinzen geen verbinden of gevoelens. Ze kunnen wel besluiten en leren om dat te doen om erbij te horen. In de zaterdagse Volkskrant Magazine van 19-03-2016, in de rubriek Lust & Liefde, citeert Corine Koole Anthonie voor wie vriendschappen en liefdes volstrekt inwisselbaar zijn. “als onthechting een verworvenheid is waar anderen jarenlang voor moeten mediteren, dan heb ik dat zomaar bij mijn geboorte cadeau gekregen”. “Een paar jaar geleden werd mijn zoon gediagnosticeerd met asperger. V...

Woorden schieten tekort Terreur slaat dood, letterlijk en figuurlijk. Wie met terreur wordt geconfronteerd heeft even niet de tijd en rust om adequaat te reageren. Bij kleine gespannen situaties schiet je soms een humoristische reactie te binnen, die de spanning ontlaadt, maar wanneer het gaat om gewelddadige handelingen voort komen uit religieuze overwegingen moeten we voorzichtiger zijn. Emoties strijden om voorrang: stel ik een daad of accepteer ik ontzetting en verdriet? Er is niet één woord om wat er in je omgaat uit te drukken. De een gaat uit solidariteit met de vermoorde redactieleden lopen met de leuze “je suis Charlie” en een ander maakt een tweet of een Facebookpagina met “#nietmijnislam”. “Je suis Charlie” is positief (het is “iets wel”, bijvoorbeeld solidariteit) maar weinig zeggend. Geef je daarmee aan dat je het met alles van het satirische blad eens bent? Weet je wel genoeg over hun opvattingen? Vermoedelijk niet, maar vermoord worden om jouw mening gun je niemand. “...