Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Welk artikel is interessant? Een vers geschreven blog wordt hier niet automatisch bovenaan gezet. Wie wil weten welk blog interessant is kan deze op twee manieren vinden: door de labels hieronder open te klappen en meer te tonen of via de blogs die ik aanbeveel . Hoofdindeling labels Non-dualiteit & spiritueel inzicht Leidende waarden & ethiek Balans en evenwicht Psychologie, gedrag & maatschappij Op mijn persoonlijke website is een overzicht van de labels . Er zijn meer dan 600 artikelen over psychologie en spiritualiteit. Het prettigst leest een blog op een iPad, tablet of laptop vanwege het overzicht op een groter scherm. De labels hieronder moeten nog worden opgeklapt.

Waarom streven naar liefde en geluk averechts werkt De val van de ambitie "Hoe krijg ik een betere relatie?" "Hoe word ik gelukkiger?" "Hoe vind ik de liefde van mijn leven?" Iedereen kent deze vragen. Ze lijken uit te gaan van een gezonde ambitie: ik wil een goed leven, dus ik ga ervoor. Toch schuilt er een paradox in. Hoe harder je grijpt naar kwaliteit in je leven, hoe verder die van je af komt te staan. Dat is geen somber verhaal. Het gaat erom anders te kijken naar wat een goed leven is. Drie dimensies, één balans Een leven met kwaliteit draait om drie dimensies die elkaar voortdurend beïnvloeden. Autonomie Autonomie is de ruimte om jezelf te zijn, vrij van dwang en afhankelijkheid. Ook deze dimensie heeft een schaduwkant. Slaat autonomie door, dan raak je verslaafd aan je eigen gelijk, aan controle, aan het idee dat je het alleen moet redden. Verbinding Verbinding is de ervaring van liefde, van samenzijn, van resonantie met anderen. Ook ...

Over verlichting in gewone taal Ergens voel je een kloof tussen wie je denkt te zijn en wat je dieper ervaart. Alsof je een rol speelt die niet helemaal past. Verlichting is de naam voor het moment waarop die kloof verdwijnt. Niet omdat je iets bereikt hebt, maar omdat wegvalt wat er tussen jou en jezelf stond. Tegelijk verdwijnt ook de kloof tussen jou en de ander. In dit stuk probeer ik dat zonder vaktaal uit te leggen. Wat heb je eraan? Moet je er zelf voor werken of overkomt het je? En waar kun je onderweg in vastlopen? Wat verlichting niet is Verlichting is geen blijvende gelukzaligheid. Je wordt er geen bovenmens van. Je karakter blijft, net als verdriet, boosheid en twijfel. Het verschil is dat je er niet meer mee samenvalt. Je bent niet je boosheid. Er is boosheid, die je opmerkt. Het is ook geen beloning voor goed gedrag of voor jaren mediteren. Wie het zo ziet, maakt er een prestatie van. Juist dat houdt de kloof in stand. Wat heb je eraan? Ontspanning. Je hoeft ...

Eenvoudig van aard, maar moeilijk te doorzien De manier waarop we met dieren omgaan, is een spiegel van hoe we met elkaar omgaan. Onze houding tegenover andere levende wezens laat zien hoe we werkelijk denken over vrijheid, respect en rechtvaardigheid. Wie wil dat we beter samenleven, kan de emancipatie van dieren niet los zien van die van mensen. Zodra we zeggen dat dieren ‘intrinsieke waarde’ hebben, lijkt het alsof we iets aan hun bestaan toevoegen. In werkelijkheid nemen we opnieuw de regie over. We blijven over hen spreken in plaats van naast hen te staan. Hoe goedbedoeld ook, zelfs de taal van waarden kan de oude hiërarchie herhalen, waarin de mens de maat van alle dingen blijft. Wat werkelijk nodig is: dat we onze positie als beoordelaar loslaten. Niet om ons terug te trekken, maar om ruimte te maken voor de ander. Niet op grond van wat wij in die ander herkennen, maar omdat die ander er gewoon is . In elke emancipatiegeschiedenis zien we dit patroon terug: wie zich ...

Stoïcijnse rust, synchroniciteit en evenwaardig contact De eerste helft van een mensenleven staat vaak in het teken van leren. Ouders, leraren en de overheid wijzen ons de weg: we moeten kennis vergaren, vaardigheden ontwikkelen en zo toegang krijgen tot studie en werk. Ook ik heb dat kronkelige pad bewandeld. Sinds mijn pensionering merk ik dat de balans verschuift. Waar ik ooit gedreven werd door de vraag wat ik moest leren, houd ik mij nu meer bezig met afleren. Afleren klinkt misschien als verval of verlies. Toch is het een bewuste keuze: het opsporen en loslaten van overtuigingen die meer last dan vrijheid geven. Het is leven vanuit de via negativa , de apofatische benadering uit de mystiek. Die benoemt niet zozeer wat iets is, maar ontdekt wat het níet hoeft te zijn. Wat overblijft, is ruimte voor vrijheid, ontvankelijkheid en nieuwe betekenis. Een bekend voorbeeld is de Gouden Regel in zijn negatieve vorm: "Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander nie...

Een moreel erfgoed in beweging Ethische tijdlijn Wat hebben de tien geboden, de Franse Revolutie en de Gouden Regel met elkaar gemeen? Het zijn allemaal pogingen om richting te geven: wat is goed, hoe willen we met elkaar omgaan en waar liggen de grenzen? Vandaag zijn oude regels losser geworden. Nieuwe richtlijnen lijken soms vaag of veranderlijk. Toch blijft de vraag actueel: hoe leef je goed met jezelf en met anderen? Door de eeuwen heen hebben samenlevingen geprobeerd het gedrag van mensen te sturen. Niet alleen met wetten en straffen, maar ook met ethische idealen. In religieuze en filosofische tradities is ethiek vaak een zoektocht naar evenwicht tussen individuele vrijheid en verantwoordelijkheid voor anderen. De klassieke bakens gaven niet alleen gedragsregels. Ze waarschuwden ook voor morele valkuilen en inspireerden tot karaktervorming. Ook buiten religieuze kaders is gezocht naar morele fundamenten. De leus van de   Franse Revolutie   – vrijheid, gelijkheid en broed...

Over vrijheid, moraliteit en de zondebok Elke tijd stelt opnieuw de vraag: wat is goed gedrag? Niet alleen voor jezelf, maar ook in het samenleven met anderen. In onze tijd wordt die vraag steeds dringender in de omgang met dieren. Sommigen zien religie als kompas. Anderen kijken naar de wet of naar hun eigen gevoel. De Duitse filosoof Immanuel Kant koos aan het eind van de 18e eeuw een andere route. Hij vertrouwde op het menselijk verstand . Volgens hem kun je met je eigen denken ontdekken wat juist is, los van traditie of eigenbelang. In deze blog verken ik wat Kant daarmee bedoelde en wat zijn ideeën vandaag kunnen betekenen. Daarnaast zet ik het denken van René Girard (1923-2015). Hij liet zien hoe een groep haar rust soms herstelt ten koste van een ander. Wat mij betreft gaat dat ook ten koste van dieren. Wat gebeurt er als we hun inzichten combineren? Wat is het juiste om te doen? Immanuel Kant (1724-1804) leefde in een tijd van grote veranderingen. De Verlichting wa...

Je hoeft niets te worden Dit blogbericht is een eenvoudige, toegankelijke kennismaking met non-dualiteit. Non-dualiteit is hier geen geloof of theorie. Het is een verwijzing naar wat voorafgaat aan elke gedachte, elke identiteit, elke poging om iets te worden. De tekst nodigt uit om te rusten in wat er al is: in jezelf, in dit moment, in het gewaarzijn dat geen inspanning vraagt. Hij pretendeert niets, dringt niets op en laat ieder in zijn eigen tempo ontdekken. Het gaat er niet om de inhoud van je bewustzijn te verbeteren, met meer rust of minder lijden. Het gaat erom te herkennen dat jij die inhoud niet bént. Vanaf het begin leer je: word iets. Stel doelen. Verbeter jezelf. Haal het beste uit je leven. Dus ga je op pad, met plannen, verlangens en idealen. Je probeert grip te krijgen op het bestaan. Maar ergens onderweg, misschien heel stil, komt er een vraag die je niet kunt negeren: Is dit het? Is het ooit genoeg? Kom ik ooit aan? Dan hoor je misschien iets wat in...

Hoe liefde en vrijheid kunnen samengaan Spinoza schreef zijn filosofie op in de Ethica . Bekend is vooral zijn amor Dei intellectualis : de intellectuele liefde voor God. Maar zijn denken zegt ook veel over liefde tussen mensen. Hij maakt onderscheid tussen liefde die ons overkomt en liefde die voortkomt uit inzicht. Daarbij staan vrijheid, begrip en harmonie centraal. Wie zijn ideeën op relaties toepast, ziet hoe liefde en vrijheid elkaar kunnen versterken. Liefde die je overkomt en liefde uit inzicht Spinoza onderscheidt passieve en actieve affecten. Een passie overkomt ons: ze wordt veroorzaakt door iets buiten ons. Een actief affect komt voort uit ons eigen inzicht. Liefde kan beide zijn. Liefde als passie ontstaat als reactie op iets van buiten: een persoon, een situatie, een ervaring. Denk aan verliefdheid. Die wordt vaak opgewekt door eigenschappen van de ander, zoals diens karakter, uiterlijk of stem. Of door een moment van contact. Zulke liefde maakt ons afhankelijk v...

Voor de ervaring van liefde hoef je je niet uit te sloven Ware liefde stroomt moeiteloos Liefde is geen prestatie, geen strijd en geen verdienste. Het is een vrije stroming. Ze is er zolang we haar niet in de weg zitten. Toch ervaren veel mensen liefde als iets moeilijks: iets wat je moet verdienen, afdwingen of beschermen. Dat ligt niet aan de liefde zelf. Het komt doordat we haar vaak onbewust blokkeren. Wie ziet wat liefde tegenhoudt, hoeft niets toe te voegen. Het loslaten van die blokkades is genoeg. Wat blokkeert liefde? Competitie: liefde als strijd Liefde gedijt niet in een sfeer van competitie. Wordt liefde een strijd om erkenning, aandacht of macht, dan raakt ze vervormd. Vragen als ‘Wie houdt het meest van de ander?’ of ‘Wie geeft er meer?’ verstoren de balans. Liefde wordt dan een middel om jezelf te bevestigen. Ze vraagt geen concurrentie, maar openheid. Zie je dat veel mensen om je heen liefde zoeken in een sfeer van competitie? Ga daar dan niet in mee. Dat vraagt geduld....

Een positieve balans in een relatie Vrijheid en liefde zijn nauw met elkaar verbonden. Toch kunnen ze ook botsen. Vrijheid is een voorwaarde voor liefde. Je moet zelf kunnen kiezen van wie je houdt en hoe je dat laat zien. Liefde die wordt opgelegd, of waarin een van beiden zichzelf niet kan zijn, is ongezond. Ze beperkt meer dan ze geeft. Liefde vraagt ook iets van je vrijheid. Wie zich bindt, sluit compromissen en houdt rekening met de wensen van de ander. Soms lever je daarvoor een vrijheid in. Toch is de balans meestal positief. Liefde kan je de ruimte geven om jezelf te zijn en je gevoelens te uiten. Het vertrouwen en respect in een liefdevolle relatie geven veiligheid. Wie zich veilig voelt, voelt zich vrijer. Zonder liefde geen vrijheid en zonder vrijheid geen liefde Wie een verbinding aangaat, verliest vrijheid. Je krijgt er nieuwe vrijheid voor terug. Maar als je die niet kunt of wilt zien, lijkt de verbinding al snel minder aantrekkelijk. Liefde en vrijheid zijn...

Een weegschaal in harmonie Veel mensen zien liefde als het hoogste doel in het leven, de kern van het bestaan. Dat idee zit diep in onze cultuur, in religies en in de filosofie. Je kunt het ook anders bekijken. Niet liefde alleen maakt het leven betekenisvol, maar de balans tussen verschillende kanten van het bestaan: liefde, vrijheid, verantwoordelijkheid en innerlijke rust. Pas in die balans komt het leven echt tot zijn recht. Dan kunnen liefde en vrijheid elkaar versterken, in plaats van elkaar in de weg te zitten. De zoektocht naar liefde Liefde wordt vaak gezien als de kracht die de wereld laat draaien. Het is het gevoel dat ons met anderen verbindt. Het maakt ons zorgzaam en mededogend. Liefde in haar vele vormen –romantisch, in het gezin, in vriendschap– geeft vreugde en geborgenheid. Voor veel mensen is liefde ervaren een van de belangrijkste doelen in het leven. Soms wordt liefde zelfs gezien als de hoogste staat van zijn, een waarheid die alles overstijgt. Toch raak je u...

De Gouden Regel slijt nooit "Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden." Dat is de Gouden Regel. Je vindt hem in veel culturen en religies als basis voor ethiek. Hij draait om wederkerigheid en empathie. Hij erkent de evenwaardigheid van de ander: wat je voor jezelf wilt, gun je ook een ander. Wederkerigheid Bij Confucius en bij de joodse leraar Hillel staat de regel in een negatieve vorm. In het Nederlands kennen we die als spreekwoord: "Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet". Positief of negatief geformuleerd, de kern blijft dezelfde. Je zet jezelf in de schoenen van de ander. Geboden of advies? Ook de tien geboden zijn richtlijnen voor moreel gedrag. Veel mensen lezen ze als verboden: "Gij zult niet stelen", "Gij zult niet doden". Toch kun je ze beter begrijpen als advies voor een rechtvaardige en harmonieuze samenleving. Een verbod roept weerstand op, want voor de meeste mensen is vrijheid het hoogste goed. ...

Het onderscheid zien Het leven bestaat uit dingen doen en dingen laten. Maar hoe weet je wanneer je iets moet doen en wanneer je het beter kunt laten? Een balans vinden tussen actie en terughoudendheid hoort bij een gezond leven. Weten wanneer het tijd is om in actie te komen en wanneer het tijd is om te wachten, vraagt zelfkennis, ervaring en aandacht voor de situatie. Dat leer je door te oefenen, oefenen, oefenen. Door te leren van wat je meemaakt. Door te letten op de nuances van elke situatie. Geen enkel advies past op iedereen. Flexibel kunnen inspelen op de omstandigheden is daarom een waardevolle vaardigheid. Kritisch denken, reflectie, filosofie, spiritualiteit, wetenschap, ervaring en wijsheid helpen ons het onderscheid te zien. Wat is belangrijk en verdient bescherming? Wat kun je gerust laten gaan? Dat leren houdt nooit op. Wie die beweging accepteert, heeft een sleutel tot welzijn en persoonlijke groei in handen. Adviezen spreken elkaar ook nogal eens tegen. Hieron...

Van mens tot mens bij Humanitas Terwijl sommige mensen tot wel een jaar op de wachtlijst staan voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ), biedt Humanitas een deel van hen op kortere termijn een bron van hoop en steun met het Maatjes voor leven project. Dit initiatief brengt vrijwilligers en deelnemers (die het leven niet meer zien zitten) bij elkaar in een samengaan van ontspannen verbondenheid en hopelijk hervinden van zin in het leven. Het idee is om wekelijks een dagdeel samen wat leuks te gaan doen: samen naar de bioscoop, een terrasje pakken, een wandeling maken, et cetera. Frequentie en duur samen in te vullen. Foto gemaakt door Tryntsje Nauta In dat kader heb ik als vrijwilliger met Herman, een deelnemer, een tijd opgetrokken. Dat was voor ons beiden een leuke ervaring. Soms is het zo simpel als mensen de juiste aandacht geven en aandacht hebben voor evenwaardigheid. In het december '23 nummer van het ledenblad Van Mens Tot Mens een interview door Josephine Krikke met Herman...

Wat kunnen mannen en vrouwen van elkaar leren? Meer van Lisette Thooft Er zijn opvallende parallellen tussen drie processen: materie die zich na de oerknal samenvoegt, cellen die zich na het ontstaan van het leven verbinden en neurale netwerken die zich in ons hoofd vormen. Alles begint ten diepste als een abstracte potentialiteit. In een mensenleven voltrekt die ontwikkeling zich in een jaar of zeventig. Op de schaal van het heelal beslaat ze miljarden jaren en houdt ze nooit op. Die samenhang wordt verbeeld in deze video : we zijn allemaal één. Uit diezelfde potentialiteit, van het leven in het algemeen en van de individuele mens, kunnen ook vrijheid, liefde en andere zielskwaliteiten groeien. Publiciste Lisette Thooft beschrijft in haar vele boeken over spiritualiteit en emancipatie hoe zij die ontwikkeling ziet, in het verleden en in de toekomst. Ze heeft zich ontworsteld aan een jeugd met seksueel misbruik. Ze kiest geen partij voor mannen of vrouwen. Wel pleit ze voor een ontw...