Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Liefde begint waar aanwezigheid stil wordt Zoals Thich Nhat Hanh in Ware liefde  schrijft: “We moeten volledig aanwezig zijn in ons leven, in het huidige moment”. Liefde stroomt juist daar waar we aanwezig zijn zonder oordeel, zonder bezit, zonder verwachting. Liefde stroomt Niet omdat wij dat willen, maar omdat zij haar eigen weg zoekt. Soms zacht, als een beek die zich voegt naar het landschap dat haar ontvangt. Soms krachtig, als leven dat zijn vorm vindt waar ruimte is. De mens kan die stroom niet maken, alleen toestaan of blokkeren. Zodra er een gerichtheid is op uitkomst, is de stroom niet meer vrij. Dan wordt liefde een middel tot iets anders: waardering, erkenning, veiligheid. Ze lijkt te bewegen, maar verliest haar bron. Liefde stroomt zolang we haar niet willen bezitten of bewijzen. Erich Fromm noemde liefde een actieve kracht die voortkomt uit innerlijke vrijheid. Wie bemint om bevestigd te worden, maakt van liefde een ruilmiddel. Alleen wie zichzelf kent, k...

Over de kwaliteit van verbinding We kennen allemaal de ervaring van verbinding. In verliefdheid vooral: die wens om met de ander simpelweg samen te zijn, om als het ware samen te smelten. In ons hoofd lukt dat vaak moeiteloos en velen ervaren die versmelting ook lichamelijk, in momenten van diepe intimiteit. Maar waar hebben we meer moeite mee? Met het bewust herkennen van wat die verbinding eigenlijk tot kwaliteitsvolle verbinding maakt. We voelen wel wanneer contact goed is, maar kunnen moeilijk benoemen wat het goed maakt. De paradox van aanwezigheid Verbinding vraagt om een paradoxale houding. Je moet zelfbewust zijn -aanwezig bij jezelf- om werkelijk aanwezig te kunnen zijn bij de ander. Tegelijkertijd moet je dat zelfbewustzijn niet zo vasthouden dat het een barrière wordt tussen jou en de ander. Het vraagt om loslaten: loslaten van controle, van verwachtingen, van de drang om het contact te sturen. Je merkt de kwaliteit van verbinding aan de reactie van de ander. Alle...

De pijn bij onthechting Soms houdt een mens zich vast aan iets wat allang vervlogen is en lijdt daar hevig onder. Niet omdat hij niet weet dat het voorbij is, maar juist omdat hij het wel weet. In deze tekst beschrijf ik de paradox van existentieel verlangen, het onvermogen om los te laten en de weg van menselijke aanvaarding. Want wat betekent het om een leven te leven dat vraagt om te buigen voor het onomkeerbare? Een paradox van weten en niet-kunnen Er zijn momenten waarop een mens weet wat hij zou moeten doen -loslaten, aanvaarden, verder gaan- en het toch niet kan. Dat weten op rationeel niveau staat machteloos tegenover een innerlijk systeem dat weigert zich te voegen naar de logica van verlies. Het hart heeft zijn eigen wetten, traag en onwrikbaar. Wie rouwt om een verloren liefde, rouwt niet alleen om de ander, maar vaak ook om een deel van zichzelf dat zich met die ander verbonden wist. Deze paradox raakt de kern van de menselijke ervaring: het verschil tussen weten en ...

Het gewone leven is geen gemiste kans We leven in een tijd waarin het gewone leven niet meer genoeg lijkt. We moeten groeien, bloeien, alles uit het leven halen, risico’s nemen, grenzen verleggen, intenser leven dan onze ouders ooit durfden dromen. Balans is niet langer rust, maar een prestatie geworden: een evenwichtsoefening op een koord gespannen tussen werk, zelfontwikkeling, sociale plichtplegingen en zingeving. En als we daarin falen, dreigt de andere valkuil: terugblikken met spijt, de gemiste kansen optellen en concluderen dat het echte leven zich elders afspeelde. Maar wat als het gewone leven zelf al genoeg is? Alles moet iets opleveren We zijn zo gewend geraakt om het leven te benaderen als een project, dat zelfs rust en verveling efficiënt moeten worden ingevuld. We doen aan “quality time”, we “lummelen bewust” en we nemen een retraite in de agenda op alsof het een kwartaaldoel is. De vrije dag moet “opladen”, het weekend moet “in balans brengen” en zelfs spontane lol...

Leegte, hefboom en ruimte Wie nadenkt over God stuit onvermijdelijk op de vraag: zoeken wij God omdat Hij er is, of omdat wij Hem nodig hebben? In die spanning ligt een oud en voortdurend actueel gesprek tussen filosofie, psychologie en theologie. God als hefboom van de geest Vanaf de negentiende eeuw wezen denkers als Feuerbach en Freud erop dat godsbeelden vaak ontstaan uit menselijke verlangens. Volgens hen is God in wezen een projectie: een vergrote versie van onze behoeften. Waar Feuerbach stelde dat de eigenschappen die wij aan God toeschrijven eigenlijk ons eigen ideaalbeeld weerspiegelen, zag Freud in God vooral een vaderfiguur, een psychologisch hulpmiddel om met kwetsbaarheid en angst om te gaan. In dit licht verschijnt God als een mentale hefboom : een kracht die we zelf uitvinden om boven onze tekorten uit te stijgen. Het voordeel van dit perspectief is dat het doorzichtig maakt hoe religie troost kan bieden. Het risico is dat er niets anders overblijft dan een nutt...

Eigenwaarde en vrijheid in relaties Er bestaat een merkwaardig fenomeen waarbij mensen moeite hebben met loslaten en verbinden in relaties. Zij lijden onder het afscheid nemen en lijken geen vertrouwen te hebben dat soortgelijke positieve ervaringen kunnen terugkeren. Dit raakt aan fundamentele aspecten van menselijke gehechtheid en de manier waarop we omgaan met verlies en onzekerheid. Deze mensen ervaren vaak wat psychologen "separatieangst" noemen: niet alleen de angst voor het daadwerkelijke verlies van de ander, maar ook voor het gevoel van leegte en onzekerheid dat daarbij hoort. Vroege ervaringen spelen hierin een grote rol. Als iemand in de kindertijd heeft geleerd dat beschikbaarheid van zorgfiguren (ouders) onvoorspelbaar was, kan dit leiden tot een diepgeworteld gevoel dat positieve verbindingen fragiel en tijdelijk zijn. Het brein ontwikkelt dan een soort "schaarste-mentaliteit" rond liefde en verbinding. Er mist een bodem van zelfliefde en zelfvertr...

Synchroniciteit, overgave en het recht om niets te hoeven Er zijn momenten die zich niet laten plannen, maar wel worden opgemerkt. Een onverwachte samenloop van omstandigheden, een gebeurtenis die zinvol aanvoelt, alsof het precies op het juiste moment plaatsvindt, zonder dat er sprake is van controle of bedoeling. Zulke ervaringen worden weleens aangeduid als synchroniciteit . Niet als bewijs van een hogere macht, maar als teken dat iets samenvalt, betekenis krijgt, zonder directe oorzaak. Wat zich dan aandient, vraagt niet om snelle duiding. Het nodigt uit tot terughoudendheid. Niet uit onzekerheid, maar uit respect. Niet alles wat raakt, hoeft vastgelegd of verklaard te worden. Sommige ervaringen willen eenvoudigweg bestaan in hun eigen ruimte , zonder dat ze worden toegeëigend of in dienst gesteld van het eigen denken of voelen. Terughoudendheid in het benoemen is dan geen gebrek aan betrokkenheid, maar een vorm van erkenning van de ander -mens, dier of gebeurtenis- in zijn ...

Je bent er al Zoeken we niet allemaal naar ergens aankomen? Naar echt hier zijn ? Maar telkens weer lijkt iets ons weg te trekken: een gedachte, een spanning, een doel. Toch is er iets dat nooit beweegt. Dat er altijd al is. Die stille, tastbare aanwezigheid is wie je bent. Niet als persoon, maar als ruimte waarin zelfs het zoeken verschijnt.   Je hoeft nergens heen. Je hoeft niets te worden. Je hoeft zelfs niet te ‘ontwaken’. Want wat jij bent is er al. Nu. Altijd. Niet als iets dat je kunt benoemen. Niet als iets dat je kunt pakken. Maar als dit stille weten: ik ben. Niet: ik ben dit of dat . Alleen: ik ben . Aanwezigheid vraagt niets. Verklaart niets. Oordeelt niets. Ze is . Zelfs wanneer jij denkt dat je afwezig bent. Zelfs wanneer je jezelf verliest in zorgen, plannen, verhalen. Zij verliest jou nooit. Aanwezigheid is niet iets waar je naartoe moet. Het is wat overblijft als alles wegvalt wat je dacht te zijn. Wat jij bent ...

Het onzichtbare vertrouwen Vertrouwen wordt vaak gezien als iets dat je moet verdienen, of vasthouden. Maar werkelijk vertrouwen is niet gebouwd op bewijs. Het is de natuurlijke rust die opkomt wanneer je niets meer hoeft te controleren. Deze tekst laat vertrouwen zien als stilte die blijft, zelfs als alles verandert.   Je weet het niet. Je weet het echt niet. En toch ga je door. Je ademt. Je loopt. Je voelt. Zonder zeker te weten wat straks komt. Waarom? Omdat iets in jou weet dat het oké is niet te weten. Dat is vertrouwen. Niet in iets. Niet in iemand. Maar als ruimte die niets afwijst. Vertrouwen is niet: “het komt goed”. Vertrouwen is: “dit is het al”. Ook als het schuurt. Ook als het niet klopt volgens het hoofd. Vertrouwen stelt geen eisen. Het kijkt en laat zijn. Het is als de lucht altijd aanwezig, ook al zie je haar niet. In jou is datzelfde vertrouwen. Niet gebouwd. Niet geleerd. Maar altijd daar. Zodra je niets meer ...

Thuiskomen in de dragende leegte Er zijn momenten waarop je voelt: ik ben mezelf kwijtgeraakt . Niet dramatisch, maar stil, als een sluier die tussen jou en je ervaring is gaan hangen. Je leeft je leven, doet wat nodig is, hebt misschien zelfs succes of verbinding, maar iets essentieels lijkt afwezig. Niet verloren, maar vergeten. In de benadering van A.H. Almaas is dit geen fout, maar een uitnodiging. Thuiskomen is geen terugval in het oude, maar een doorbraak naar wat werkelijk van jou is: je wezenlijke aard, de levende substantie van wie je bent. Niet in de vorm van een zelfbeeld, maar als directe, tastbare ervaring. Kwaliteiten zoals kracht, zachtheid, stilte, liefde, helderheid: niet als eigenschappen van de persoonlijkheid, maar als aspecten van je innerlijke realiteit. Substantie is in die zin geen abstract begrip. Het is voelbaar. Wanneer je thuiskomt in jezelf, ervaar je aanwezigheid met dichtheid, met betekenis, met smaak. Niet als iets dat je doet, maar als iets dat ...

Aanwezig zijn bij wat er komt, zonder jezelf te verliezen Soms lijkt het alsof gedachten ons leven overnemen. Ze razen langs als een onophoudelijke stroom, nemen gevoelens mee, trekken conclusies, herhalen oude verhalen of fantaseren over wat komt. Veel mensen proberen die stroom te dempen, tot stilstand te brengen of te controleren. Maar wat als je er juist van zou kunnen genieten? Niet door op te gaan in elke gedachte, maar door erbij te zijn met aandacht. Door te ontdekken dat je tegelijk kunt handelen én waarnemen. Je bent deel van de stroom en zit tegelijk aan de oever. Oefening baart kunst Dat vraagt in het begin oefening. Want die dubbele aandacht -handelen én registreren- is niet vanzelfsprekend. Eerst lijkt het alsof je iets extra’s moet doen. Maar na verloop van tijd merk je dat het lichter wordt, vrijer. Alsof je op een gegeven moment vanzelf leert in en uit de stroom te stappen, wanneer jij dat wilt. Dan ben je niet meer overgeleverd aan de stroom: je danst ermee. In...

De paradox van ontvankelijkheid en motivatie Gelatenheid. Het klinkt als iets passiefs. Als iets voor mensen die zich hebben neergelegd bij de loop der dingen. Wie gelaten is, lijkt weinig vuur meer te hebben. Geen drang, geen streven. Maar is dat werkelijk zo? In de mystieke en filosofische traditie van Meister Eckhart en Heidegger krijgt gelatenheid een andere klank. Geen berusting, maar een actieve vorm van openheid. Niet de moed opgeven, maar het verzet opgeven. Gelatenheid betekent: het loslaten van onze neiging om grip te willen houden op de wereld, de ander en onszelf. Het is de bereidheid om het leven toe te laten zoals het zich aandient: zonder filters, zonder schema's, zonder de illusie van controle. Wat mij hierin intrigeert, is hoe deze houding zich verhoudt tot motivatie. Want als we onszelf niet langer voortstuwen vanuit willen en beheersen, wat blijft er dan over als drijfveer? Het antwoord ligt misschien juist in wat gelatenheid opent: een vorm van motivati...

Oude wijsheid als kompas in een wereld die steeds sneller gaat We hoeven niet voortdurend in verbinding te zijn, we hoeven ons er alleen steeds opnieuw voor open te stellen. Wie leeft vanuit het idee dat hij altijd afgestemd moet zijn op zichzelf, raakt snel ontmoedigd. Wat in ons leeft is niet vast, maar beweegt: het trekt zich terug, komt tevoorschijn, verandert van kleur. Verbinding is dan ook geen bezit, maar een beweging. Een ritme van afstemmen en loslaten. Niet om perfect te worden, maar om wakker te blijven voor wat zich aandient, in onszelf en in de ander. De wijsheid van vertragen Ruedo de casino In het taoïsme leeft het inzicht dat alles zijn eigen ritme heeft. Niet alles hoeft aangeduwd, niet alles hoeft op tijd. Het water bereikt zijn bestemming niet ondanks zijn zachtheid, maar dankzij. Wu wei -het niet-doen- is geen passiviteit, maar een diepe vorm van afgestemde actie. Vanuit die optiek is het leven geen wedstrijd, maar een dans met wat zich aandient. Die gedachte staat...

Het vasthouden aan een balans tussen jezelf en de ander In een wereld vol meningen, verwachtingen en snelle oordelen, zoeken veel mensen houvast. Maar wat als dat houvast niet ligt in vaste zekerheden, maar juist in een innerlijke houding die meebeweegt zonder zichzelf te verliezen? Dit essay beschrijft het concept van de bewegende kern : een beeld dat richting geeft aan een innerlijke grondhouding, die balans bewaart tussen trouw aan jezelf en openheid voor de ander. Wat is een bewegende kern? De bewegende kern is het innerlijke zwaartepunt van waaruit een mens leeft, kiest en reageert. Ze bestaat niet uit vaste waarheden of onwrikbare opvattingen, maar uit waarden, intuïties en een houding van aandacht. Het is een centrum dat niet verankert, maar oriënteert, als een kompas dat je helpt bewegen zonder doelloos te raken. Een kern die beweegt, beweegt omdat ze leeft. Beweging is geen teken van zwakte, maar een uitdrukking van gevoeligheid, van levend bewustzijn. Zoals een boo...

Het bewust wisselen tussen aanpakken in relaties Wanneer mensen elkaar ontmoeten –als partners, vrienden of collega’s– rijst de vraag: hoe benaderen we elkaar op een manier die recht doet aan evenwaardigheid? In intieme relaties komt dit scherp naar voren. Kies je voor begrijpen of voor accepteren? Analyseer je wat er gebeurt of geef je ruimte zonder vragen? Drie voorbeelden Krishnamurti  werd als kind door een spirituele organisatie uitgekozen als de toekomstige 'Wereldleraar', een positie die hij later volledig afwees. Hij werd beroemd door te weigeren wat anderen van hem verwachtten en door vol te houden dat er geen hiërarchie bestaat tussen leraar en leerling. Iedereen is evenwaardig in het zoeken naar waarheid. Hij benadrukte directe waarneming: geen strategie, maar aanwezig zijn bij wat er gebeurt zonder oordeel of tussenkomst van het denken. Osho (Baghwan)  gebruikte juist alle mogelijke aanpakken -van psychotherapie tot meditatie- maar zonder zich eraan t...

Sadhguru en Alan Watts In een wereld waarin succes vaak wordt gemeten aan prestaties en zelfverbetering, komt er een ander pad naar voren, een pad dat niet draait om meer te zijn of beter te worden, maar om simpelweg minder in de weg te staan. Dit idee is te vinden in de wijsheid van zowel Sadhguru als Alan Watts (1915 – 1973) , twee moderne spirituele denkers die de nadruk leggen op innerlijke vrijheid en de ervaring van het moment, in plaats van het najagen van een einddoel van persoonlijke perfectie. Beiden laten ons zien dat de sleutel tot een bevredigend leven niet ligt in het voortdurend verbeteren van onszelf, maar in het creëren van ruimte voor het leven zelf. De vrijheid van “niet-doen” en “niet-forceren” Sadhguru Zowel Sadhguru als Alan Watts wijzen ons in hun leringen op de kracht van "niet-doen" of "wu wei", een concept dat in het Taoïsme centraal staat. Watts zegt vaak: "The more you try to control your mind, the more it controls you". Dit is ...

Hulpvrager en hulpverlener in een realistische interactie Liefdevolle aandacht wordt vaak genoemd als essentieel element in therapeutische relaties, maar wat houdt het concreet in? Het gaat om het volledig aanwezig zijn voor de cliënt, zonder oordeel en met een open, accepterende houding. Het is niet alleen passief luisteren, maar een betrokken aanwezigheid waarbij de therapeut respectvol en zonder eigen agenda reageert. Deze vorm van aandacht biedt de cliënt de ruimte om kwetsbaar te zijn en eerlijk te reflecteren op zijn of haar eigen gedachten en gevoelens. De essentie van werkzame therapieën Liefdevolle aandacht vormt de kern van veel therapieën, omdat het een omgeving creëert waarin de cliënt zich veilig voelt om moeilijke onderwerpen aan te pakken. Deze relatie tussen cliënt en therapeut, de zogenaamde therapeutische alliantie, is vaak de belangrijkste voorspeller van succes in therapie. Het bieden van een veilige ruimte voor zelfexploratie, empathisch luisteren en respect voor d...

Moet je voor (het ervaren van) vrijheid en geluk iets doen?  Volgens spirituele leermeesters niet. Het is een besef dat je het al bent. Dat besef maakt dat je ook de waarde van het tegenovergestelde van doen, namelijk laten gaat zien. Uiteindelijk gaat het om doen en laten gelijktijdig te leren zien en toepassen, zonder moeite. Voor de mens die dit “realiseert” wordt het leven intentieloos, zonder enig persoonlijk belang. Zo iemand zal steeds precies zo handelen zoals het in een gegeven situatie voor iedereen het beste is en daarmee gelijktijdig het eigen geluk en vrijheid en die van de ander, mens en dier bevorderen. Er is een subtiel verschil tussen "niet doen", "niets doen" en "doen door niet te doen" oftewel "handelen zonder ergens naar te streven". Het laatste heet wei wu wei en is het resultaat van eeuwenoud chinees denkwerk en beoefening. Het is een peulenschil om de discussie over het verschil tussen "niets doen" en "...

Een verkenning van het Onbeschrijfelijke  Zelfrealisatie en verlichting zijn spirituele concepten die een bijzondere staat van bewustzijn beschrijven, waarin men zich bewust wordt van de eigen ware aard. Hoewel deze begrippen hun wortels hebben in oosterse tradities zoals het hindoeïsme en boeddhisme, reikt hun relevantie verder dan specifieke religieuze kaders. Een fundamenteel inzicht is dat er niet zoiets bestaat als 'een verlicht persoon' - dit is een inherente tegenstrijdigheid. Verlichting is eerder de erkenning dat men de open ruimte is waarin alles komt en gaat. Het is bewustzijn zijn, en niemand kan bewustzijn claimen of bezitten. Hoewel verlichting bestaat als fenomeen, is het idee van 'de verlichte persoon' een illusie. De paradox van zelfrealisatie ligt in het besef dat er geen persoonlijk zelf te ervaren valt. Het bewustzijn waarin wij verschijnen is altijd al verlicht; het is een innerlijk weten. Een belangrijk kenmerk van deze staat is wat de diamantsoe...