Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Het onbenoembare benoemen Meister Eckhart leefde in de late Middeleeuwen. Hij was voor het Vaticaan een omstreden mysticus, omdat zijn ideeën weliswaar simpel waren, maar ook zeer radicaal. Door de eeuwen heen heeft Eckhart als Dominicaanse priester altijd een tegenwicht gevormd tegen religieuze instituties die haar volgelingen onwetend en afhankelijk wilden laten zijn. In een preek beantwoordde hij de volgende vraag. Hoe moet ik God liefhebben? Je moet Hem liefhebben zoals Hij is: een niet-god, een niet-geest, een niet-persoon, een niet-beeld, verder: zoals Hij is een puur, rein, louter Een, afgezonderd van alle tweeheid, en in dat Ene moeten wij eeuwig verzinken van iets tot niets. Deze manier van spreken was gebruikelijk in de Joodse en Griekse apofatische theologie. Het Griekse woord apofasis betekent letterlijk ‘weg van de spraak’. Volgens de negatieve theologie is God dan ook zó verheven, dat je hem nooit kunt benoemen. Hij vormt het ultieme mysterie waarop al onze ideeën...

Tegenstellingen overstijgen En-en denken, ook wel integratief denken genoemd, zoekt een uitweg uit tegenstellingen. Je kiest niet tussen twee opties die elkaar lijken uit te sluiten. Je zoekt hoe ze samen kunnen gaan. Of je komt tot een nieuwe oplossing waarin beide een plek krijgen. Dat helpt vooral bij ingewikkelde problemen met meerdere lagen. Eén perspectief is dan zelden genoeg om het probleem te begrijpen, laat staan om het op te lossen. Wie verschillende perspectieven naast elkaar zet, ziet meer van het geheel. Ook bij tegenstrijdige gevoelens kan en-en denken helpen. Je kunt boos zijn op iemand en tegelijk van diegene houden. Wie beide gevoelens erkent, hoeft er geen van weg te duwen. Dat geeft rust. Het maakt ook ruimte voor een evenwichtiger antwoord. Tegenover en-en staat of-of denken, ook wel zwart-wit denken of dichotoom denken genoemd. Dan zie je maar twee mogelijkheden die elkaar uitsluiten. Alternatieven vallen buiten beeld. En-en denken is kijken vanuit evenw...