Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

De kunst van het je thuis voelen in het middenveld Je zit in een vergadering en iemand presenteert een idee dat briljant is. Echt briljant. Het soort idee dat jij nooit had bedacht, ook niet met een week extra denktijd. Even voel je die steek: dat kleine moment van "waarom kan ik dat niet?" Maar dan, terwijl de discussie op gang komt, merk je dat je enthousiast wordt. Je ziet aanknopingspunten, je weet hoe dit praktisch gemaakt kan worden, je voelt energie in plaats van bedreiging. Of misschien is dat niet jouw ervaring. Misschien blijft die steek hangen. Wordt het een prop in je maag. Ga je in de weken daarna automatisch zoeken naar gaten in het plan, naar redenen waarom het toch niet zo goed was. Het verschil tussen deze twee reacties bepaalt niet alleen of je je prettig voelt in competitieve omgevingen, het bepaalt of je daar überhaupt kunt functioneren. En dat verschil heeft weinig te maken met hoeveel talent je hebt. Dit essay begint met een simpele stelling: iem...

Leven tussen nabijheid en loslaten We leven met elkaar, in nabijheid, liefst in verbinding, in tederheid. We raken en worden geraakt. Soms lijkt het leven haast volmaakt: een liefdevolle relatie, een betekenisvolle dag, een onverwacht moment van geluk. Maar midden in die volheid kan iets knagen: een steek van onzekerheid, een gevoel van jaloezie, een glimp van verlies. Alsof het bestaan fluistert: "denk eraan, dit is niet voor altijd". De Duitse filosoof Martin Heidegger noemde dit ons fundamentele Sein zum Tode : wij zijn wezens die weten dat het ophoudt. Niet alleen het leven eindigt, ook dit moment, deze ontmoeting, deze liefde zal ooit verdwijnen of veranderen. En juist dat besef maakt onze ervaring intens. Zo intens, dat we ze soms haast niet durven voelen. We zijn voortdurend onderweg tussen verbondenheid en afzondering. Niemand kan zich volledig met de ander verenigen. Zelfs in onze diepste relaties blijven we onszelf: een binnenwereld die nooit helemaal overdraag...

Hoe tweedracht nog steeds de wereld regeert Een gouden appel. Een simpel voorwerp dat de geschiedenis van de westerse wereld zou veranderen. Toen Eris, de godin van de tweedracht, uit wraak een appel met het opschrift "Voor de mooiste" tussen de gasten van een bruiloft wierp, zette zij een machtsstrijd in gang die tot de val van Troje zou leiden. Henri-Pierre Picou Het verhaal dat we kennen als het "Oordeel van Paris" lijkt op het eerste gezicht een simpel verhaal over ijdelheid en begeerte. Drie godinnen –Hera, Athena en Aphrodite– claimen de appel. Paris, een Trojaanse herder-prins, moet kiezen. Elke godin probeert hem om te kopen: macht, wijsheid, of de mooiste vrouw ter wereld. Paris kiest voor schoonheid, krijgt Helena en veroorzaakt daarmee de Trojaanse Oorlog. Verdeel en heers in de praktijk Maar er speelt hier iets veel subtielers. Eris toont ons de kracht van wat Machiavelli later zou beschrijven als " verdeel en heers ". Met één daad zet ...

Oude observaties doorgetrokken naar een betere toekomst Machiavelli geldt als een scherpzinnig realist. Hij observeerde de mens en de macht zonder opsmuk en zonder wensdenken. Zijn bekendste werk, Il Principe , staat vol met lessen voor leiders die effect willen hebben in een wereld waar niet de deugd, maar het resultaat telt. Hij werd daarom vaak gezien als een cynicus, iemand die het kwaad omarmde als middel. Maar wie verder kijkt, ziet iets anders: Machiavelli was een realist die zijn scherpe blik inzette in dienst van een hoger doel: een vrij, verenigd Italië, verlost van binnenlandse verdeeldheid en buitenlandse overheersing. Daarmee was hij, paradoxaal genoeg, ook een idealist. Maar niet van de zuivere soort. Geen dromer, wel een denker die de werkelijkheid recht in de ogen keek. En precies dat maakt hem vandaag nog steeds actueel. We leven nu in een tijd waarin we de illusie kunnen koesteren dat we het beter hebben geregeld dan ooit. Er is vrijheid, er is welvaart, er is r...

Wim Sonneveld en de lichtheid van aardigheidjes In onze welvarende samenleving lijkt het paradoxaal: hoe meer het ons voor de wind gaat, hoe voorzichtiger we worden met het tonen van onze vreugde. We lopen door de straten met uitgestreken gezichten, glimlachen even geforceerd naar een ander in het openbaar vervoer en houden onze tevredenheid voor onszelf. Maar misschien is dat niet alleen bescheidenheid. Misschien zit er iets diepers onder: onze worsteling met wat Milan Kundera de "ondraaglijke lichtheid van het bestaan" noemde. Een miscommunicatie over wat licht bedoeld is en wat zwaar, gecombineerd met de angst voor jaloersheid en het isolerende effect van onverwachte vreugde. Het uitgestreken gezicht als emotionele verdediging In de publieke ruimte hanteren we een ongeschreven regel van emotionele neutraliteit. Het uitgestreken gezicht is niet alleen sociale hoffelijkheid, het is ook zelfbescherming. We houden onze innerlijke staat voor onszelf, uit angst voor ande...

Ontsnappen uit de krabbenmand De "krabbenmandtheorie" wordt vaak gebruikt als metafoor voor menselijk gedrag, waarbij mensen die in een groep zitten elkaar naar beneden halen of tegenhouden uit jaloezie of competitieve gevoelens, vergelijkbaar met krabben die elkaar naar beneden trekken wanneer ze tegen de wand opklimmen in een mand. De essentie van de krabbenmandtheorie is dat wanneer één krab probeert te ontsnappen en naar de rand van de mand klimt, de andere krabben hem naar beneden trekken, waardoor hij niet kan ontsnappen. Dit fenomeen wordt soms gebruikt om het gedrag van mensen op werkplekken en sociale kringen te beschrijven die proberen te ontsnappen aan een situatie of om vooruitgang te boeken, maar worden tegengehouden door degenen om hen heen uit angst, jaloezie of competitie. Krabben vrouwen vaker? Sociaal-culturele factoren kunnen een rol spelen bij het vaker voorkomen van de krabbenmanddynamiek onder vrouwen. Bijvoorbeeld, in sommige culturen kunnen vrouwen mee...

Vriendelijk smoelenboek? De titel van dit blog is een variant op de titel van het boek van de Amerikaanse schrijver Ben Mezrich over Mark Zuckerberg en de oprichting van Facebook, getiteld The Accidental Billionaires: The Founding of Facebook, A Tale of Sex, Money, Genius, and Betrayal. Facebook is zo succesvol omdat het mensen over de hele wereld samenbrengt, maar de ironie wil dat juist dit succes twee beste vrienden (oprichters van Facebook) uit elkaar dreef. Het bedrog weerspiegelt niet alleen in de groeistuipen van het bedrijf, maar ook in de foto’s van haar gebruikers. Bijna alle foto’s gaan over hoe goed het met hun gaat op een letterlijk niet oprechte manier: iedereen gaat voor de fotograaf met de hoofden tegen elkaar aanstaan. Het resultaat is een scheef beeld van hoe we ons met elkaar verhouden. Zodra er geknipt is, gaan we weer op afstand van elkaar staan. Status, fake it until you make it In De virtuele spiegel schetst Koen Damhuis (1987) het portret van zijn eigen gene...

Hoogmoed is zonde De berichtgeving over de eurocrisis in Griekenland en de fraude door wetenschappers als Diederik Stapel doet denken aan de zeven hoofdzonden . Deze zijn hebzucht, afgunst, hoogmoed, luiheid, woede, wellust en vraatzucht. De Grieken zou je tegenwoordig zowel uitvinder als slachtoffer van de hoofdzonden kunnen noemen. Hoogmoed wordt als een van de ergste gezien, maar ook als de zonde die nooit lang kan duren. Wikipedia schrijft over hybris of hoogmoed het volgende. De hybris-gedachte is een typisch en veel voorkomend thema in het Griekse denken, dat in verschillende mythen, epen en tragedies en in de ethiek onder allerlei vormen naar voren treedt. De vermetele overmoed van een mens, die, in eigenwaan verstrikt en verblind, zich door niets of niemand een halt wenst te laten toeroepen en in zijn ongebreidelde heerszucht zelfs de hand slaat aan een door de goden vastgelegde wereldorde of tegen het lot, wordt door goddelijk ingrijpen meedogenloos afgestraft. Tot zover...