Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Liefde begint waar aanwezigheid stil wordt Zoals Thich Nhat Hanh in Ware liefde  schrijft: “We moeten volledig aanwezig zijn in ons leven, in het huidige moment”. Liefde stroomt juist daar waar we aanwezig zijn zonder oordeel, zonder bezit, zonder verwachting. Liefde stroomt Niet omdat wij dat willen, maar omdat zij haar eigen weg zoekt. Soms zacht, als een beek die zich voegt naar het landschap dat haar ontvangt. Soms krachtig, als leven dat zijn vorm vindt waar ruimte is. De mens kan die stroom niet maken, alleen toestaan of blokkeren. Zodra er een gerichtheid is op uitkomst, is de stroom niet meer vrij. Dan wordt liefde een middel tot iets anders: waardering, erkenning, veiligheid. Ze lijkt te bewegen, maar verliest haar bron. Liefde stroomt zolang we haar niet willen bezitten of bewijzen. Erich Fromm noemde liefde een actieve kracht die voortkomt uit innerlijke vrijheid. Wie bemint om bevestigd te worden, maakt van liefde een ruilmiddel. Alleen wie zichzelf kent, k...

Over verlichting in gewone taal Ergens voel je een kloof tussen wie je denkt te zijn en wat je dieper ervaart. Alsof je een rol speelt die niet helemaal past. Verlichting is de naam voor het moment waarop die kloof volledig verdwijnt, niet omdat je iets bereikt hebt, maar omdat wat er tussen jou en jezelf stond is weggevallen. En tegelijk verdwijnt ook de kloof tussen jou en de ander. Wat heb je eraan? Ten eerste ontspanning: je hoeft niet beter te worden dan je bent. Je hoeft alleen minder te worden dan je denkt te zijn. Ten tweede richting: niet de vraag "hoe word ik verlicht?", maar de eerlijkere vraag "wat staat er in de weg?". Ten derde bescherming: wie dit begrijpt raakt minder snel verstrikt in systemen die beweren de weg te kennen. Genade of eigen inspanning? Dit is de oudste vraag op dit gebied. Komt het van buitenaf, of moet je het zelf doen? Het antwoord is: het is geen tegenstelling. Eigen inspanning en iets dat je draagt zijn geen concurrenten. Ze horen...

Memento mori, herinner je dat niets meer hoeft “Memento mori” gedenk te sterven. Vaak klinkt dit als een streng gebod: vergeet niet dat je sterfelijk bent, dus leef ingetogen en kuis. Maar er zit een andere, lichtere lezing in. Je kunt het ook verstaan als een uitnodiging: besef dat het leven eindig is en dat veel van wat je jezelf oplegt, niet hoeft.  Ons leven vol moeten Vanaf de schoolbanken tot diep in onze loopbaan wordt ons leven beheerst door “moeten”. We moeten presteren, voldoen aan verwachtingen, iets “maken” van onszelf. De samenleving prijst snelheid, succes en productiviteit. Zelden nemen we de tijd om te relativeren. We jagen door, en met het jagen komt stress, vaak meer dan nodig. De vertraging van de ouderdom In de laatste levensfase valt veel van dit moeten weg. De krachten nemen af, het tempo vertraagt, de horizon verkleint. Ouderdom maakt dit onvermijdelijk. Wie zich verzet en toch wil doorgaan alsof niets verandert, belandt vaak in teleurstelling en bi...

Verkennen bij het ontwaken In de vroege ochtend, wanneer het lichaam al wakker is maar het leven nog niet begonnen, bevindt het bewustzijn zich in een niemandsland. Niet meer slapend, nog niet handelend. Hier, in deze stille tussenruimte, krijgt het denken een andere toon. Geen strakke lijnen, geen taken, geen logische volgorde. Alleen het langzame oplichten van wat er al was, maar nog niet werd benoemd. Filosofen, mystici en kunstenaars hebben dit soort grensmomenten altijd opgemerkt. Want in de marge van de dag openbaart zich iets wat zich overdag vaak schuilhoudt: zin die zichzelf nog niet heeft vastgelegd . De vroege uren als vorm van zijn Waar de rest van de dag draait om functioneren, plannen en reageren, zijn de ochtenduurtjes vóór het opstaan een tijd zonder doel. Dat maakt ze niet leeg, maar juist vol, op een subtiele manier. In termen van Heidegger zouden we kunnen zeggen: hier is nog sprake van Zijn vóór de dingen “voorhanden” worden. Je bent, zonder nog iets te wille...

Liefde laten stromen Liefde is veel meer dan een vluchtig gevoel, het is de fundamentele kracht die ons drijft om de wereld te verbeteren en onze relaties te verdiepen. Het vormt het fundament waarop we een betere toekomst kunnen bouwen. Maar hoe zorgen we ervoor dat liefde geen abstract begrip blijft, maar een levende energie wordt die ons dagelijks handelen doorstroomt? Het fundament: vrijheid en gelijkheid Om liefde werkelijk te laten stromen, hebben we eerst een stevig fundament nodig. Dit fundament rust op twee essentiële pijlers: vrijheid en gelijkheid oftewel evenwaardigheid. Deze principes, die niet toevallig centraal stonden in de Franse Revolutie, zijn cruciaal voor een samenleving waarin liefde kan gedijen. Vrijheid geeft ons de ruimte om authentiek te zijn, om onze eigen keuzes te maken zonder anderen te beperken. Evenwaardigheid zorgt ervoor dat we elkaar kunnen ontmoeten als mensen van gelijke waarde, vrij van verstorende machtsdynamiek. Samen creëren deze waarden een vru...

De neiging om zich boven de ander te stellen Het idee van superioriteit –of het nu gaat om soort, ras, geslacht, afkomst, klasse of intelligentie– is een hardnekkig thema in de geschiedenis van de mens. Hier is een ietwat droge opsomming als overzicht van belangrijke sociaalpsychologische aspecten van menselijke superioriteitsgevoelens en als contrast daaronder de taoïstische levenshouding en verwijzingen naar artikelen hierover via de labels. 1. Ingroup-outgroup bias Mensen verdelen de wereld vaak automatisch in ‘wij’ en ‘zij’. Groepslidmaatschap geeft identiteit en veiligheid, maar kan ook leiden tot het denigreren van ‘de ander’. 2. Narcisme en egoversterking Mensen hebben een natuurlijke neiging om zichzelf positief te zien. Dit kan doorslaan in collectief of individueel narcisme, met als p sychologische wortels de behoefte aan zelfwaardering en controle. 3. Het ‘dominantiedrive’-model De drang om status en macht te verwerven ligt evolutionair verankerd. Dit lei...

Voor de ervaring van liefde hoef je je niet uit te sloven Ware liefde stroomt moeiteloos Liefde is geen prestatie, geen strijd en geen verdienste. Het is een vrije stroming die aanwezig is zolang we haar niet in de weg zitten. Toch ervaren veel mensen liefde als iets moeilijks, iets wat verdiend, afgedwongen of beschermd moet worden. Dat komt niet omdat liefde zelf ingewikkeld is, maar omdat we haar vaak onbewust blokkeren. Wie leert zien wat liefde tegenhoudt, kan haar moeiteloos laten stromen. Wat blokkeert liefde? Competitie: liefde als strijd Liefde gedijt niet in een sfeer van competitie. Wanneer liefde verandert in een strijd om erkenning, aandacht of macht, raakt ze vervormd. De vraag ‘Wie houdt er meer van wie?’ of ‘Wie geeft en wie ontvangt?’ verstoort de balans. In plaats van liefde te laten stromen, wordt ze een middel tot zelfbevestiging. Liefde vraagt geen concurrentie, maar openheid. Wanneer je observeert dat veel mensen liefde zoeken in een competitieve omgeving, is het ...

De symbolische waarde van The Fool De Tarotkaart The Fool wordt vaak gezien als het symbool van onschuld, spontaniteit en het onbekende. Maar achter zijn ogenschijnlijke zorgeloosheid schuilt een diepere wijsheid: de kunst van het leven in het moment, met een doordacht evenwicht tussen vrijheid en verantwoordelijkheid. Zijn houding weerspiegelt niet louter een naïeve sprong in het diepe, maar eerder een innerlijke voorbereiding die hem in staat stelt het onbekende tegemoet te treden zonder angst. Voorbereiding zonder forceren Een veelgeciteerde uitspraak van Laozi, " Doe het moeilijke terwijl het nog gemakkelijk is ", sluit naadloos aan bij de essentie van The Fool . Hij wacht niet passief af, maar cultiveert in kleine, onschuldige situaties de balans tussen nabijheid en afstand, spontaniteit en bedachtzaamheid. Op die manier kan hij zich vrij bewegen zonder roekeloosheid, want zijn vertrouwen is geworteld in ervaring. Deze houding voorkomt dat moeilijke situaties ontstaan, ...

Er zijn ook nadelen voor wie in de aandacht staat In een wereld waarin schoonheid, kracht en snelheid vaak worden verheerlijkt, lijkt het voor de hand te liggen dat degenen die als aantrekkelijk worden beschouwd , een voorsprong hebben. Ze krijgen meer aandacht, worden sneller bewonderd en lijken op het eerste gezicht succesvoller. Maar deze uiterlijke kwaliteiten brengen ook een verborgen last met zich mee: de onzekerheid over de reden waarom ze aandacht krijgen. Wat iemand aantrekkelijk maakt, kan ook een bron van twijfel en kwetsbaarheid zijn. Is de bewondering oprecht, of slechts oppervlakkig? En zou deze aandacht blijven bestaan als de uiterlijke kenmerken verdwijnen? De onzekerheid van aantrekkelijkheid Aantrekkelijke mensen worden vaak geconfronteerd met een vraag die minder zichtbare mensen zich minder snel hoeven te stellen: ben ik geliefd om wie ik ben, of om hoe ik eruitzie? Deze vraag kan leiden tot een diepgewortelde onzekerheid. Het is moeilijk om onderscheid te maken tus...

De boer en het wild paard Er is een bekend taoïstisch verhaal dat vaak wordt verteld om het concept van wu wei (handelen door niet-handelen) en de relatieve aard van gebeurtenissen in het leven te illustreren.  Hier is een versie van het verhaal. Er was eens een arme boer die woonde in een klein dorpje. Op een dag, toen hij aan het werk was op zijn boerderij, kwam zijn zoon thuis met een wild paard dat hij had gevangen. De dorpsbewoners, die dit zagen, kwamen naar hem toe en zeiden: "Wat een geluk! Je zoon heeft een prachtig paard gevangen, dat zal je vast rijk maken!". De boer antwoordde kalm: "we zullen zien". Een paar weken later, terwijl de jongen het paard aan het temmen was, viel hij van het paard en brak zijn been. De dorpsbewoners kwamen weer langs en zeiden: "Wat een ongeluk! Je zoon heeft zijn been gebroken, dat zal je zeker veel pijn en verdriet brengen!". De boer antwoordde weer: "we zullen zien". Niet lang daarna brak er oorlog uit,...

Deze uitspraken van hem spreken mij aan Onderaan mijn blogs staat deze uitspraak van Rupert Spira: "In onwetendheid ben ik iets; in inzicht ben ik niets; in liefde ben ik alles". Een ander voorbeeld dat ik had kunnen nemen is: "Liefde is geen emotie; het is de erkenning van onze gedeelde essentie". Mens en dier hebben voor mij deze essentie gemeenschappelijk: we zijn intrinsiek evenwaardig in ons recht op vrijheid. Dezelfde associatie heb ik bij deze uitspraak: "Vrijheid is niet iets dat we bereiken; het is wat we zijn". Eenheid, non-dualiteit en advaita vedanta Rupert Spira schrijft vanuit de visie van het non-dualisme, een filosofie en spirituele traditie die stelt dat de scheiding tussen subject en object, zelf en ander, of mens en natuur een illusie is. Zijn werk is sterk beïnvloed door advaita vedanta, een Indiase filosofische stroming die "niet-tweeheid" benadrukt, en moderne contemplatieve inzichten. De kern van zijn visie omvat het volgen...

Sadhguru en Alan Watts In een wereld waarin succes vaak wordt gemeten aan prestaties en zelfverbetering, komt er een ander pad naar voren, een pad dat niet draait om meer te zijn of beter te worden, maar om simpelweg minder in de weg te staan. Dit idee is te vinden in de wijsheid van zowel Sadhguru als Alan Watts (1915 – 1973) , twee moderne spirituele denkers die de nadruk leggen op innerlijke vrijheid en de ervaring van het moment, in plaats van het najagen van een einddoel van persoonlijke perfectie. Beiden laten ons zien dat de sleutel tot een bevredigend leven niet ligt in het voortdurend verbeteren van onszelf, maar in het creëren van ruimte voor het leven zelf. De vrijheid van “niet-doen” en “niet-forceren” Sadhguru Zowel Sadhguru als Alan Watts wijzen ons in hun leringen op de kracht van "niet-doen" of "wu wei", een concept dat in het Taoïsme centraal staat. Watts zegt vaak: "The more you try to control your mind, the more it controls you". Dit is ...

De balans van geven en nemen Wereldverbeteraars hebben een unieke plek in onze samenleving. Gedreven door idealen en een visie op een betere wereld, zetten zij zich in voor verandering. Toch zien we vaak dat deze nobele drang naar verbetering twee uitersten kent: de “gever”, die meer inlevert dan hij kan dragen, en de “verzamelaar”, die meer verzamelt dan hij teruggeeft. Beide typen streven hetzelfde doel na, maar verliezen daarbij soms de balans die nodig is om duurzame verandering te realiseren. Wanneer opoffering je als gever uitput De gever wil het goede doen, soms ten koste van zichzelf. Dit type is bereid om tijd, geld en energie in te leveren om anderen te helpen of een groter doel te dienen. Het gevaar schuilt echter in het vergeten van zichzelf. Wanneer je meer weggeeft dan je bezit, put je je reserves uit. Financieel, emotioneel en fysiek draag je een last die op lange termijn niet houdbaar is. Je intenties zijn nobel, maar zonder zelfzorg loop je het risico op burn-out, armo...

Er voor de ander zijn Als vrijwilliger heb je de unieke vrijheid om er puur voor de ander te zijn, zonder druk van een meetbaar resultaat. Dat geeft ruimte om echt in verbinding te gaan en de ander te laten voelen dat er geen haast is en dat ze zich mogen ontwikkelen op hun eigen tempo. De kracht van vrijwilligerswerk Evenwaardigheid Vrijwilligerschap maakt het vaak makkelijker om een relatie op te bouwen waarin je naast de ander staat, zonder een hiërarchische structuur zoals in professionele hulpverlening. Wu wei in praktijk Door processen hun natuurlijke gang te laten gaan, respecteer je de autonomie van de ander. Dit is bijzonder helend voor mensen die worstelen met onveilige hechting, omdat het hen de kans geeft om vertrouwen op te bouwen zonder druk. Geen prestatiedruk Het niet hoeven verantwoorden van meetbare resultaten maakt het mogelijk om in het moment aanwezig te zijn, zonder je zorgen te maken over doelen of tijdsdruk. De beperking van professionele hulpverlening Professio...

Is (af)wachten hetzelfde als niet handelen? Er is een subtiel verschil tussen geduld en passief afwachten. Geduld wordt vaak gepresenteerd als het vermogen om dingen in hun eigen tijd te laten ontvouwen, zonder te forceren. Dit betekent niet dat we niets doen in de tussentijd, maar dat we een bewuste keuze maken om de juiste momenten van actie en rust te herkennen en te respecteren. Het idee van bewust niet handelen vraagt om een innerlijk vertrouwen die verder gaat dan simpelweg afwachten in de hoop dat dingen vanzelf goed komen. Het is geen passieve strategie om beloningen te ontvangen, maar een actieve keuze om ruimte te geven aan de situatie en te voelen wanneer er echt iets moet gebeuren en wanneer juist niet. Dit proces van afstemmen op het moment is cruciaal om balans in ons handelen te vinden. Wanneer actie en rust elkaar ontmoeten In ons dagelijks leven kan de neiging om te forceren, om actie te ondernemen zonder het juiste moment af te w...

Een subtiel verschil tussen niet en niets Er is een verschil tussen niet doen en niets doen: "niet doen" kan in sommige contexten een strategische, bewuste vorm van handelen betekenen, terwijl "niets doen" eerder verwijst naar een ontspannen, genietende houding zonder de nadruk te leggen op specifieke acties. Het is belangrijk om de culturele en filosofische context te overwegen om het verschil volledig te begrijpen. Het Italiaanse "L'arte di non fare nulla" en het Chinese concept van "wu wei" delen enkele overeenkomsten. Beide ideeën benadrukken het belang van natuurlijke actie, moeiteloze handeling, balans en het genieten van het leven zonder overmatige inspanning. Hier zijn enkele vergelijkingen. 1. Moeiteloos handelen L'arte di non fare nulla . Het Italiaanse motto moedigt aan tot een ontspannen benadering van het leven, waarbij men geniet van momenten zonder zich constant bezig te houden met productiviteit.   Wu we . In het taoïsme v...

Stress op de apenrots Wie de tijdgeest probeert te volgen via de sociale media en de nieuwsdiensten van links naar rechts ziet in de reacties veel agressie tussen mensen die het niet met elkaar eens zijn. Het is een teken des tijds en het gevolg van het aloude gezegde “wie wind zaait, zal storm oogsten”. Al heel lang geleden is het sportief met elkaar omgaan omgezet in competitiedrift en apenrotsgedrag. Het is niet echt (echt niet) verkeerd om van tijd tot tijd naar elkaar te kijken of je nog mee kunt in de vaart der volken, een soort van particulier benchmarken. Maar we zijn doorgeschoten in assertief gedrag. In tijden waarin het kapitalistische groeidenken is doorgeschoten in kamikaze werken is het goed om de koers bij te stellen. Steekwoorden zijn dan evenwaardigheid en balans. Een mens kan ook een goede boterham verdienen door een andere balans aan te houden tussen investeren en kosten besparing, namelijk een balans gericht op duurzaamheid. Dat geldt ook voor onze onderlinge relati...

Schrijven over zwijgen Simone Bassie en Michel Dijkstra verwoorden in hun boek een paradox over zwijgen. Over mystieke filosofie wordt vaak beweerd dat zij haar hoogtepunt vindt in het zwijgen. De mysticus is in de eerste plaats betoverd door het mysterie van de dingen om hem heen en heeft hier verder niet meer over te melden. Maar voor Zhang Zi gold dat niet. Deze grootmeester van het klassieke Taoïsme, die in de vierde eeuw voor Christus leefde, stelde dat de werkelijkheid onbenoembaar is, omdat zij steeds verandert. Met onze taal lopen als het ware altijd achter de feiten aan. Deze opvatting houdt echter niet in dat je niets meer kunt zeggen. Het komt erop aan taal zo te gebruiken dat zij zo vloeiend wordt, net zoals de werkelijkheid. Centraal in deze 'spraakkunst' staat het loslaten van alle concepten. 'Als je de betekenis te pakken hebt, kun je de woorden vergeten. Waar vind ik iemand die alle woorden vergeten is, zodat ik een woordje met hem kan spreken?'. Tot zo...

Het goede voorbeeld geven kost geen moeite De verspreiding van virussen en de opwarming van de aarde, als gevolg van mondiale CO 2 - en methaanuitstoot, brengt mensen over de hele wereld voor het eerst in de geschiedenis in een unieke situatie: we hebben (als mensheid) een gemeenschappelijk belang om te overleven. We kunnen elkaar helpen die op den duur levensgevaarlijke uitstoot te verminderen. We zijn afhankelijk van elkaar en "veroordeeld" tot samenwerking met elkaar, met iedereen, om onheil af te wenden. Wanneer we dat niet doen gaan toekomstige generaties daar de negatieve gevolgen van ondervinden. De zeespiegel zal stijgen en veel gebieden zullen onder water lopen. Andere verwoestijnen juist en worden daarmee onleefbaar en ongeschikt om voedsel op te verbouwen. Wij Nederlanders kunnen de CO 2 -uitstoot in eigen land aanpakken en bovendien andere landen helpen hun uitstoot te verlagen. We kunnen het goede voorbeeld geven door zelf de hieronder genoemde zaken aan te pa...