Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Innerlijke bevrijding, zelfbegrenzing en het dier als morele spiegel Van ritueel naar vergetelheid Twintig jaar geleden schreef ik over dieren, voedsel en innerlijke bevrijding. Teruglezend valt niet op hoe gedateerd die tekst is, maar hoe actueel. Niet omdat de omstandigheden hetzelfde zijn gebleven, maar omdat de spanning die toen al zichtbaar was, zich sindsdien heeft verdiept. De vraag die toen impliciet werd gesteld, klinkt vandaag luider dan ooit: wat bedoelen wij eigenlijk met vrijheid? Van oudsher was de relatie tussen mens, dier en voedsel ingebed in rituelen van dankbaarheid en bescheidenheid. Niet omdat mensen moreel verheven waren, maar omdat afhankelijkheid zichtbaar was. Het dier was geen abstract product, maar een levend wezen waarvan het leven voorafging aan de maaltijd. Die zichtbare afhankelijkheid werkte begrenzend. Vrijheid bestond niet uit onbeperkt nemen, maar uit weten wanneer iets te laten. Vooruitgang of vermomde afhankelijkheid Die begrenzing is grot...

Hoe onze prestatiemaatschappij ons verlamt In de moderne samenleving lijkt angst alomtegenwoordig. Niet langer beperkt tot concrete dreigingen zoals oorlog of armoede, heeft angst zich ontwikkeld tot een diffuse, ongrijpbare kracht die ons dagelijks leven binnendringt. Dit fenomeen is diep verweven met de prestatiemaatschappij, waarin zelfoptimalisatie en onbegrensde mogelijkheden niet langer bevrijdend werken, maar juist verlammend. Filosoof Byung-Chul Han analyseert hoe deze dynamiek leidt tot een cultuur van zelfuitbuiting, onzekerheid en permanente angst. Zelfuitbuiting en de angst om te falen In de traditionele samenleving werden individuen onderworpen aan externe machtsstructuren die hen discipline oplegden. Han verwijst naar Michel Foucaults analyse van de "disciplinaire macht," waarin instituties zoals scholen, gevangenissen en kerken gedrag dicteerden. In de hedendaagse neoliberale samenleving is deze dwang grotendeels vervangen door een subtielere, maar ingrijpender...

Gevoelens delen Verliezen we aan authenticiteit wanneer we positief tegen iemand doen terwijl we eigenlijk negatieve gevoelens ervaren in het contact met de ander? Het is onmiskenbaar eerlijk wanneer je een ander laat weten welke gevoelens die persoon bij je oproept. Maar moet je, wanneer je eerlijkheid hoog in het vaandel hebt staan, dat zo vertalen dat je een open boek bent? Uiteraard niet, want het is ook mogelijk dat die ander helemaal niet de oorzaak is van jouw negatieve gevoelens. We hebben bijvoorbeeld een ochtendhumeur of net iets vervelends meegemaakt en dan bestaat de kans dat de alleen al de aanwezigheid van de ander negatieve gevoelens oproept. Een ik-boodschap werkt goed In zijn algemeenheid is het delen van negatieve gevoelens alleen aanbevolen in een ik-boodschap: “wanneer jij dit of dat doet, dan roept dat bij mij dat gevoel op”. Met de ik-boodschap laat je in het midden wie de verantwoordelijkheid draagt voor het ontstaan van dat gevoel. De kunst is natuurlijk om de...

Het belang van consent Het bedrijf LegalThings maakte een app om seksafspraken van te voren vast te leggen. Citaat van Margriet Oostveen uit de Volkskrant. “Hun app heet LegalFling. Het idee komt voort uit de #MeToo-discussie en het voornemen van de Zweedse regering om een zogeheten 'toestemmingsclausule' op te nemen in de wet: wie seks met iemand wil, heeft daar in Zweden vanaf komende zomer een expliciet 'ja' voor nodig. Zonder sta je er voortaan zwak wanneer iemand je van aanranding of erger beschuldigt”. Toen ik voor het eerst daarvan hoorde krabde ik achter mijn oren, moet dat nou zo expliciet? Maar in het licht van hoe pubers en ouderen (elk op hun eigen ongemakkelijke manier) met elkaar (niet) durven te spreken over wat ze wel en niet willen bij wel gewenste intimiteit vind ik de app bij nader inzien toch zo gek nog niet. Een voorbeeld dat mij te binnen schoot was een artikel waarin het seksuele gedrag tussen pubers werd besproken in het  uitgaansleven. Een...

Het belang van discipline en zelfbeheersing In de Volkskrant een interview met de schrijver van een boek over wilskracht en wat tips en trucs. U schrijft dat de gemiddelde mens in onze tijd en onze maatschappij over minder wilskracht beschikt dan vroeger. 'Dat komt voor een groot deel doordat scholen en ouders discipline niet meer zo belangrijk vinden. En dat heeft weer te maken met die zelfwaarderingsbeweging uit de jaren zeventig, die benadrukte hoe belangrijk het is je kind te prijzen en aan te moedigen. Zaken als straffen, discipline bijbrengen en kritiek geven, zijn sindsdien in de knel gekomen. 'Dat is geen goede ontwikkeling, overigens ook niet voor het zelfvertrouwen. Geen kind schiet er iets mee op als het altijd maar geweldig wordt gevonden, wat het ook doet. Het heeft dan geen enkel idee op grond waarván het zo geweldig is. Als je je kind echt zelfvertrouwen wilt bijbrengen, moet je duidelijk maken wat de regels zijn. En vervolgens zeggen: als je je aan de regels...