Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Hoe een moment van stilte gesprekken verdiept Een retorische vraag lijkt soms een sluitstuk, een opmerking waar geen antwoord op verwacht wordt. Maar wie goed luistert, hoort juist de uitnodiging erin: denk nog eens na, kijk dieper, blijf even hangen . In plaats van de discussie af te snijden, kan een retorische vraag de deur openen naar iets betekenisvols. Neem bijvoorbeeld de vraag “Waar moet een mens zich druk over maken?”. Je kunt die opvatten als een dooddoener:   iets waarmee het gesprek doodvalt. Maar je kunt het ook benaderen als een aforisme : een compacte vorm van wijsheid die tot zelfonderzoek uitnodigt. Het verschil zit niet in de vraag, maar in de houding van de luisteraar. Een dooddoener is pas een eindpunt als je hem zo behandelt. Zie je hem als een kans, dan wordt het een spiegel, een startpunt voor iets echts. Zo bezien zijn dooddoeners en aforismen twee zijden van dezelfde munt: ze zijn even krachtig als je bereid bent je erdoor te laten raken. Alles hangt ...

Machtsstrijd of plaagstoot? In menselijke communicatie wordt vaak een verborgen machtsstrijd gevoerd met woorden. De ander wordt geprobeerd ongemerkt onderuit te halen (te vloeren of de mond te snoeren). Dat gebeurt met suggestieve opmerkingen of met drogredeneringen. Overigens gebeurt het niet altijd met opzet. Soms ook leidt een gesprek per ongeluk tot foutieve conclusies. Mensen zijn zich er niet altijd van bewust dat hun opmerkingen een bepaalde richting sturen. Hieronder wordt dieper ingaan op het verschil tussen suggestief redeneren en het gebruik van drogredeneringen. Voor degenen die integer gemotiveerd zijn om valkuilen te vermijden en zijn gesprekspartner wil respecteren. Suggestief redeneren Suggestief redeneren omvat het gebruik van uitspraken of vragen die de luisteraar of gesprekspartner in een bepaalde richting willen sturen zonder harde bewijzen te presenteren. Het doel is vaak om een bepaalde indruk te wekken of om iemand te laten nadenken over een bepaald standpunt, ...

Aforisme of dooddoener? Een aforisme is een korte, bondige uitspraak, vaak niet meer dan een regel lang. Aforismen zijn vaak grappig, paradoxaal en/of absurd of bevatten een boodschap van wijsheid. Een voorbeeld is "liefde verdrijft de tijd en tijd verdrijft de liefde". Op mijn persoonlijke site nog wat voorbeelden . De volgende zinnetjes zijn geen goede voorbeelden van een aforisme, ze zijn daarvoor wat te algemeen en missen humor, maar zijn de aanleiding van dit artikeltje. “We zijn allemaal één”. “Alles is liefde”. “Alles gebeurt zoals het gebeurt en het is goed zo”. “Alles hangt met alles samen”. In deze voorbeelden lijkt een aforisme verdomd veel op een dooddoener. Het te kort door de bocht pogen om de menselijke conditie of het leven te beschrijven slaat (een gesprek) dood. Wijsheid verbeeld of verwoord? In de parabel van het net van de Indra wordt de mensheid verbeeld door een net(werk) met op de knooppunten blinkende juwelen, waarbij in elk afzonderlijk juwe...

Dood of de gladiolen? Paul Smit is begenadigd spreker, neurowetenschapper en cabaretier. Met humor maakt hij alles duidelijk over niets. Zijn boodschap is even simpel, geruststellend als verontrustend, het is zoals het is. Wanneer het inzicht integreert dat alles aan het gebeuren is, dan komen veel piekergedachten te vervallen. Alles gaat vanzelf en er is geen sprake van een vrije wil. Dat slaat dood en dat is beslist voor even de bedoeling. Op een van zijn websites schrijft hij dat het rapportcijfer van zijn presentatie over 7 Supercompetenties een rapportcijfer van gemiddeld 9,8 opleverde bij 150 deelnemers. Je zou verwachten dat de hele wereld aan zijn lippen hangt. En dat is nog niet het geval. De boeken van Paul Smit zijn voor iedereen die moe is van het zoeken naar verlichting en en-en kan denken. Gelukkig is er leven na de dooddoener. Van de uitgever over het boek “Uitzoomen” op bol.com. Bijna iedereen is ingezoomd op een duale versie van de realiteit die ons doet geloven...

Strategisch ingrijpen in een gesprek In het ideale geval is een gesprek een dialoog, dat wil zeggen dat spreker en luisteraar oprecht visies uitwisselen en erop vertrouwen dat de ander het goed met jou voorheeft en zijn best doet naar waarheid te antwoorden. Maar in minder evenwaardige situaties, bijvoorbeeld wanneer je de ander doorzaagt of ter verantwoording roept, dan loop je kans dat de ander maar wat zegt om er vanaf te zijn. In zware gevallen als bij een rechtspraak doet het er nauwelijks toe wat een verdachte zegt. Het is mooi wanneer iemand vrijwillig bekent. Er is een recht op zwijgen zonder daarmee impliciet schuld te bekennen. Uit eeuwenlange ervaring heeft men geleerd dat een hard bewijs veel zwaarder moet wegen dan de verklaring die iemand zelf geeft. Niet iedereen is altijd toerekeningsvatbaar (bijvoorbeeld ziek of dronken) en het is efficiënt ellenlange discussie te voorkomen over wat iemand eigenlijk had willen of moeten zeggen. In het gewone niet-wetenschappelijke ta...

De dooddoener als metaboodschap Een dooddoener heeft in een gesprek dezelfde impact als het stilleggen van de bal bij voetballen. De speler wil de maximale mogelijkheid hebben om een andere wending aan het spel te geven. Dat is ook de bedoeling van de gesprekspartner die het onderwerp 'pauzeert' met een dooddoener. De dooddoener staat niet hoog in aanzien, zoals te lezen is in de Wikipedia-vermelding over deze " stijlfiguur ". 'Zo gaat dat in het leven' is niet bepaald een verfijnde bijdrage aan het gesprek, maar het zou door de luisteraar opgevat moeten worden als de wens om een nieuw onderwerp aan te snijden. Dat initiatief kan van de spreker zelf komen of van een ander. Een elegantere methode is af en toe datgene wat de ander gezegd heeft samen te vatten, waarmee je laat zien dat je echt luistert. Hiermee creëer je meteen het uitgelezen moment om het gespreksinitiatief over te nemen. Helaas is niet iedereen zo tactvol. Herken de positieve bedoeling van de d...