Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Over de fawn-copingstijl en superioriteitsgevoelens In de psychologie worden vechten, vluchten en bevriezen vaak gezien als de klassieke reacties op dreiging. Maar er is nog een vierde stijl die minder opvalt, juist doordat hij zich vermomt als vriendelijkheid: de fawn -stijl. Mensen die deze stijl hanteren, proberen veiligheid te verkrijgen door zich aan te passen, te pleasen en hun eigen behoeften ondergeschikt te maken aan die van de ander. Op het eerste gezicht lijkt dat het tegenovergestelde van dominantie of arrogantie. Maar wie verder kijkt, ontdekt dat onder het masker van dienstbaarheid soms een verborgen vorm van superioriteitsgevoel schuilgaat. Pleasen als identiteit Fawnen ontstaat vaak bij mensen die in hun jeugd geleerd hebben dat het uiten van eigen behoeften gevaarlijk of zinloos was. Het kind ontwikkelt dan een overlevingsstrategie waarbij het zich richt op het kalmeren, helpen of behagen van de ander. In de volwassenheid kan dit gedrag overgaan in een identiteit: ik ...

De neiging om zich boven de ander te stellen Het idee van superioriteit –of het nu gaat om soort, ras, geslacht, afkomst, klasse of intelligentie– is een hardnekkig thema in de geschiedenis van de mens. Hier is een ietwat droge opsomming als overzicht van belangrijke sociaalpsychologische aspecten van menselijke superioriteitsgevoelens en als contrast daaronder de taoïstische levenshouding en verwijzingen naar artikelen hierover via de labels. 1. Ingroup-outgroup bias Mensen verdelen de wereld vaak automatisch in ‘wij’ en ‘zij’. Groepslidmaatschap geeft identiteit en veiligheid, maar kan ook leiden tot het denigreren van ‘de ander’. 2. Narcisme en egoversterking Mensen hebben een natuurlijke neiging om zichzelf positief te zien. Dit kan doorslaan in collectief of individueel narcisme, met als p sychologische wortels de behoefte aan zelfwaardering en controle. 3. Het ‘dominantiedrive’-model De drang om status en macht te verwerven ligt evolutionair verankerd. Dit lei...

Oog om oog of tit for tat ? Evenwaardigheid is de sleutel tot samenwerking In de wereld van onderhandeling en samenwerking is er een breed spectrum aan strategieën ontwikkeld die bepalen hoe we reageren op de acties van onze tegenstanders. Twee bekende benaderingen zijn de "oog om oog, tand om tand" strategie en de meer verfijnde tit-for-tat methode, die beide een belangrijke rol spelen in hoe conflicten escaleren of juist de-escaleren. Tit for tat is een strategie waarbij je de actie van je tegenstander exact imiteert. De basis van tit-for-tat De tit-for-tat strategie is eenvoudig en effectief: begin met samenwerken, reageer altijd in gelijke mate op wat de ander doet, en schakel over naar samenwerking zodra de tegenpartij dat weer doet. Deze methode werd vooral bekend door Robert Axelrod, die in zijn invloedrijke werk The Evolution of Cooperation aantoonde hoe deze strategie in herhaalde interacties kan leiden tot langdurige samenwerking, zelfs in situaties die van nature ...

De kunst van de gouden brug volgens William Ury Veel problemen in de wereld ontstaan doordat mensen zich boven anderen stellen, maar tegelijkertijd niet bereid zijn om naar zichzelf te kijken. Dit kan leiden tot machtsstrijd, ongelijkheid en destructieve conflicten. Een directe confrontatie met iemand die zich superieur voelt, roept vaak weerstand op en maakt verandering moeilijker. Tegelijkertijd kan het probleem in stand blijven als het superioriteitsgevoel helemaal niet benoemd wordt. Hier ligt de kern van een effectieve benadering: hoe confronteer je zonder weerstand op te roepen? Enkele constructieve manieren om bij te dragen aan een betere sfeer zijn de volgende. Luisteren om te begrijpen, niet om te reageren. Als we echt proberen te begrijpen waarom iemand denkt zoals hij denkt, ontstaat er vaak al meer ruimte voor dialoog. Erkennen dat verschillende perspectieven waardevol kunnen zijn. De meeste kwesties zijn complex en hebben verschillende kanten die elk hun eigen waarde heb...

Opstaan of knielen voor de goede zaak Uil: wijze of jager of beide? Wanneer onrecht voelbaar is, richten mensen zich op de reactie van anderen. Wie zwijgt lijkt onverschillig, wie fel reageert oogst bewondering of afkeer. Maar niet elke vurige reactie is wijs en niet elk stilzwijgen is onverschilligheid. Het is een valkuil van deze tijd dat felheid de meeste aandacht krijgt – en daarmee de stille wijsheid overschaduwt. In het tumult dreigt het innerlijk weten, het zuivere aanvoelen van wat klopt, op het tweede plan te raken. Juist daarom is het nodig om stil te staan bij de vraag: wat drijft ons en waar leidt dat toe? In de eerste eeuw na Christus leefde in Judea een groepering die bekend werd als de Zeloten . Zij verzetten zich met vuur tegen de Romeinse bezetting, overtuigd dat het volk Israël geroepen was om onder Gods heerschappij te leven, niet onder die van heidense overheersers. Hun motivatie kwam voort uit een diep religieus plichtsgevoel: zij zagen zichzelf als werktuigen van ...

Overstelpt met ellendig nieuws Kernwaarde Humanitas In een wereld waarin nieuws continu binnenkomt, lijkt het soms onmogelijk om niet overweldigd te raken door de ellende en onrechtvaardigheid. Veel mensen kiezen ervoor het nieuws te vermijden om hun gemoedsrust te bewaren. Hoewel we niet altijd direct iets kunnen doen aan wereldwijde problemen, kunnen we wel invloed uitoefenen op onze directe omgeving. De kern van veel problemen ligt in het idee dat mensen, of landen, proberen beter te zijn dan anderen. Dit leidt tot concurrentie, ongelijkheid en een gebrek aan zorg voor elkaar. In plaats van te streven naar status of macht, zou de focus moeten liggen op evenwaardigheid – het idee dat iedereen gelijk is in zijn recht op vrijheid en geluk. Werken aan evenwaardigheid betekent in kleine daden laten zien dat je bijdraagt aan een betere wereld. Het gaat om respect voor anderen, om bescheidenheid in je doen en laten, en om te erkennen dat iedereen een plek verdient zonder te moeten strijden...

Eigen waarde In een wereld waar gelijke rechten voor iedereen een juridisch uitgangspunt zijn (is), blijkt het inschatten van eigenwaarde en de eigen waarde een gevarieerd spectrum te omvatten. Mensen hebben het recht om zichzelf op verschillende manieren te zien, maar het is belangrijk om dit perspectief in sociaal verkeer niet tot een bron van verdeeldheid te maken. Het is inherent aan de menselijke natuur om onderscheid te maken tussen elkaar op basis van eigenwaarde. Sommigen hebben een bescheiden zelfbeeld, terwijl anderen hun zelfvertrouwen graag tonen. Het wordt echter pas problematisch wanneer deze verschillen worden gebruikt om anderen te beoordelen of zelfs te kleineren. Trots In onze dagelijkse interacties is het onvermijdelijk dat we de nuances van zelfbeeld opmerken. Mensen kunnen hun trots tonen op prestaties of eigenschappen die ze hoogachten, soms zelfs zonder dat ze het beseffen. Hier komt het belang van subtiliteit naar voren. Het gaat erom de waardering voor ieders u...

Kan hulpvaardigheid doorslaan? Een redder (bij het helperssyndroom) denkt vaak in termen van sterker en zwakker. Deze persoon: positioneert zichzelf als de sterke, competente partij ziet anderen als hulpbehoevend of zwakker ontleent eigenwaarde aan het "oplossen" van andermans problemen heeft een zelfbeeld dat gekoppeld is aan het "nodig zijn" kan moeite hebben om anderen als volledig capabel te zien Een pleaser (pleasersyndroom) wordt meer gedreven door het volgende. Afhankelijkheid van goedkeuring en bevestiging Angst voor afwijzing of conflict Bereidheid eigen behoeften op te offeren voor harmonie De neiging zichzelf weg te cijferen voor andermans geluk Moeite om eigen grenzen te stellen uit angst niet aardig gevonden te worden Machtsstrijd en de dramadriehoek Je zou kunnen zeggen dat de dramadriehoek van aanklager, redder en slachtoffer een gestructureerde vorm van machtsstrijd is waarbij de macht indirect wordt uitgeoefend via psychologische rolpatronen. Deze ...

Wie hebben een narcistische persoonlijkheidsstoornis? Ongeveer 1% van de bevolking heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS). Mensen met NPS vinden zichzelf grandioos, hebben behoefte aan bewondering en missen empathie met anderen. Meer dan een miljoen Nederlanders krijgen met NPS te maken als kind, collega of partner. Een bekend voorbeeld van iemand met NPS is ex-neuroloog Ernst Jansen Steur. Door zijn optreden hebben meer dan 100 patiënten ernstige schade geleden en is schadevergoeding toegekend. Zijn collega’s hebben hem niet adequaat en op tijd gestopt in het uitvoeren van zijn werkzaamheden. Mensen met een dergelijke stoornis zijn niet snel geneigd om hulp te zoeken, ze zijn immers geweldig. Wanneer zij een beroep uitoefenen waarin anderen van hen afhankelijk zijn, dan kunnen er psychische slachtoffers vallen, soms ook suïcide. Het is daarom van belang te letten op de symptomen van de stoornis bij anderen en op tijd te zorgen onder hun invloed vandaan te komen. ...

Competitie heeft positieve en negatieve kanten In onze samenleving zijn we van kinds af aan ons aan het meten met anderen. De opvoeding is deels gericht op een zo hoog mogelijke positie in de maatschappij. Via sport en spel oefenen we daarin. Ook in de media is het kijken naar mensen die zich meten met anderen een populaire vorm van ontspanning. Denk aan de Olympische Spelen, quizzen, Wie is de mol? De competitie heeft positieve en negatieve kanten. De positieve kant van sport en spel is grenzen verleggen, gezelligheid en ongemerkt conditietraining. De negatieve kant kan zijn dat mensen zich nooit evenwaardig opstellen, waardoor er altijd een meer of minder openlijke strijd is. Er zijn sportvrienden, maar is er echte verbroedering met mensen buiten de eigen kring? Ook voor een liefdesrelatie kan een focus op winnen van de ander de dood in de pot zijn. Onevenwaardigheid blokkeert de liefde . Acht vormen van ego In zijn boek Authentiek Leiderschap onderscheidt Bas Blekkingh a...

Hoogmoed is zonde De berichtgeving over de eurocrisis in Griekenland en de fraude door wetenschappers als Diederik Stapel doet denken aan de zeven hoofdzonden . Deze zijn hebzucht, afgunst, hoogmoed, luiheid, woede, wellust en vraatzucht. De Grieken zou je tegenwoordig zowel uitvinder als slachtoffer van de hoofdzonden kunnen noemen. Hoogmoed wordt als een van de ergste gezien, maar ook als de zonde die nooit lang kan duren. Wikipedia schrijft over hybris of hoogmoed het volgende. De hybris-gedachte is een typisch en veel voorkomend thema in het Griekse denken, dat in verschillende mythen, epen en tragedies en in de ethiek onder allerlei vormen naar voren treedt. De vermetele overmoed van een mens, die, in eigenwaan verstrikt en verblind, zich door niets of niemand een halt wenst te laten toeroepen en in zijn ongebreidelde heerszucht zelfs de hand slaat aan een door de goden vastgelegde wereldorde of tegen het lot, wordt door goddelijk ingrijpen meedogenloos afgestraft. Tot zover...