Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Volkeren bij elkaar houden Met Pinksteren viert de kerk dat de vrienden van Jezus opeens iedereen konden verstaan, in welke taal dan ook. Maar hoe zit het verhaal werkelijk in elkaar? Jezus trok rond met een eenvoudige boodschap: behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. Hij koos gewone vissers als vrienden. Hij stichtte geen kerk. Hij leefde alsof het koninkrijk van God op het punt stond te komen. Dat liep anders. Zijn volgelingen moesten verder zonder hem. Een geleerde man, Paulus, schreef brieven aan groepen mensen door heel het Romeinse Rijk. Hij maakte van het geloof iets universeels: niet alleen voor Joden, maar voor iedereen. Het Romeinse Rijk zag zijn kans. Want hoe houd je zo veel verschillende volkeren bij elkaar? Met één verhaal. Drie eeuwen lang werden christenen vervolgd. Maar langzaam zagen de Romeinse machthebbers iets: mensen die zo sterk geloven, die zo loyaal zijn, dat kun je ook gebruiken. Keizer Constantijn greep zijn kans. Hij maakte het christendom de ...

Voorbij het woord ‘God’ God. Een woord dat zoveel oproept: verlangen, hoop, verwarring, verzet. Maar wat als God geen object is om te vinden, geen iemand om te volgen, maar het onuitsprekelijke waarin jijzelf verschijnt? Wat als God geen ander is?   Soms spreek je het uit. Zacht, met eerbied. Of juist hard, met twijfel. Soms vermijd je het. Soms zoek je het. Soms denk je dat je het gevonden hebt. Maar altijd blijft er iets buiten bereik. Tot je ziet: God is niet buiten je bereik, omdat God niet buiten je is. God is niet wat je kunt kennen. Niet wat je kunt bezitten. Niet wat je kunt bewijzen. Want God is geen iets . En jij bent geen iemand die apart staat. Wat je werkelijk bent, is nooit gescheiden geweest van wat mensen ‘God’ noemen. Het is dezelfde ruimte waarin alles verschijnt. Dezelfde stilte onder je gedachten. Dezelfde liefde die niets claimt, maar alles draagt. God is geen persoon. Maar ook geen ding. Geen doel. Geen overtuiging. ...

Een slachtoffer nog een trap nageven Dit fenomeen -vaak "secundaire victimisatie" genoemd- zegt iets diepgaands over onze menselijke psychologie. Er spelen verschillende mechanismen een rol. Psychologische drijfveren achter het niet-geloven De neiging om slachtoffers niet te geloven komt vaak voort uit onze behoefte aan een voorspelbare, rechtvaardige wereld. We willen geloven dat "slechte dingen alleen slechte mensen overkomen" of dat slachtoffers "het hadden kunnen voorkomen". Dit beschermt ons tegen de angstaanjagende realiteit dat ook ons zoiets zou kunnen overkomen. Ook speelt loyaliteit een rol, vooral wanneer de beschuldigde iemand is die we kennen of bewonderen. Cognitieve dissonantie maakt het moeilijk om te accepteren dat iemand die we respecteren iets verwerpelijks heeft gedaan. Hoe we elkaar wel kunnen helpen We kunnen bewuster worden van onze automatische reacties. Wanneer iemand iets moeilijks vertelt, is de eerste vraag niet "...

Vrijheid, liefde en de stroom van genade Vrijheid en liefde worden vaak gezien als twee aparte begrippen, maar in hun diepste essentie zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Liefde zonder vrijheid wordt beklemmend, terwijl vrijheid zonder liefde leeg blijft. De theoloog Karl Barth benadrukte dat ware vrijheid niet bestaat in absolute autonomie, maar in de bevrijding van de mens door God. Die vrijheid is geen zelfstandige keuze, maar een gave: een leven waarin de liefde van God door ons heen stroomt. Vrijheid als genade Liefde en vrijheid In de moderne samenleving wordt vrijheid vaak opgevat als de afwezigheid van beperkingen. Maar Barth laat zien dat ware vrijheid niet ligt in het doen van wat men wil, maar in het ontvangen van genade. Vrijheid is niet iets wat men zichzelf kan toekennen, maar iets wat men ontvangt door de verbinding met God. Dit betekent dat vrijheid en liefde pas echt levend worden wanneer ze verbonden zijn in een groter geheel. Genade is hierin cruciaal. Het is...

Wanneer voelen gevaarlijk werd, werd wantrouwen veili g Sommige mensen hebben hun leven lang geworsteld met het verschil tussen wat anderen zeggen en wat ze daadwerkelijk voelen of bedoelen. Ze zijn keer op keer geconfronteerd met dubbele boodschappen, met geruststellingen die niet geruststelden, met “het gaat prima” terwijl alles in hun lijf zei: dit klopt niet. Op een gegeven moment houdt het op. Het vertrouwen breekt. En dan begint het echte probleem: ze geloven niemand meer, ook zichzelf niet. Wat begon als een scherpzinnig aanvoelen van incongruentie, wordt een overlevingsstrategie die doorslaat. Elke boodschap van een ander wordt verdacht. Elk kalmerend woord voelt als een nieuwe poging tot misleiding. Zelfs wanneer iemand oprecht zegt: “Ik heb geen probleem”, klinkt er vanbinnen onmiddellijk: “Ik geloof je niet”. Niet omdat die ander onbetrouwbaar is, maar omdat het systeem altijd op scherp staat. Die overgevoeligheid keert zich uiteindelijk naar binnen. Het eigen gevoel, ...

Nederigheid en evenwaardigheid als basis voor harmonie Het paradijsverhaal uit Genesis 2–3 heeft eeuwenlang tot de verbeelding gesproken. De tuin van Eden , de boom van kennis van goed en kwaad , de slang en de verdrijving van Adam en Eva zijn motieven die steeds opnieuw zijn geïnterpreteerd. Eeuwenlang gaf het verhaal houvast en veiligheid, maar het werd ook gebruikt door machthebbers om gezag en onderdanigheid te legitimeren. Nu de kerk haar gezag grotendeels heeft verloren, ligt de verantwoordelijkheid bij onszelf. We kunnen opnieuw betekenis geven en zoeken naar balans. Simone Weil wees er in de twintigste eeuw op dat macht het vermogen heeft om mensen blind te maken voor de waarde van de ander. Volgens haar ontstaat onrecht zodra iemand zich verheft boven de ander. Deze gedachte kan dienen als sleutel om het paradijsverhaal opnieuw te begrijpen. Joodse traditie In het jodendom bood Eden een verklaring voor de menselijke conditie: arbeid, pijn en sterfelijkheid. De rabbijn...

Irreële angst voor een straf van God Voor de meeste mensen die midden in het leven staan is het leven te mooi om te verliezen. Maar de kwaliteit van leven wordt soms vergald door een sluimerende angst voor de dood, terwijl er geen enkele directe aanleiding voor lijkt te zijn. De dood is een universele menselijke ervaring en het is natuurlijk dat het concept ervan vragen en angst kan oproepen. Religie kan mensen troost en houvast bieden door middel van spirituele hoop en een geloof in een betekenisvolle voortzetting na de dood. Veel religies bieden een concept van het hiernamaals, waarin de beloning of bestraffing van individuen na de dood wordt bepaald. Voor sommige gelovigen kan dit geloofsaspect een gevoel van angst of onzekerheid met zich meebrengen met betrekking tot de dood en wat er daarna komt. Er zijn verschillende psychologische en theologische perspectieven die verbanden leggen tussen de angst voor de dood en religieuze opvattingen over goddelijke straf. Hoewel deze perspecti...

Wat begrijpen we van God? Wederzijdse projecties Het beeld van God dat veel mensen hebben is van iemand die er voor zorgt dat alles goed komt. Omdat niet alles goed gaat in het leven en iedereen weleens onrecht ervaart is het logisch dat mensen twijfelen of er eigenlijk wel een God is. En die twijfel wordt vervolgens gevoed door de observatie dat niemand kan bewijzen dat God bestaat en dat degenen die daarvoor gestudeerd hebben ook vaak niet duidelijk kunnen uitleggen hoe het nu met God zit. In dit artikel wat inzichten die het begrijpelijk zouden kunnen maken waarom het toch logisch is dat er een God kan zijn en er onrecht bestaat. Voor degenen die zich moeite willen besparen: hier wordt niet de waarheid gepreekt of de indruk gewekt dat de schrijver de waarheid in pacht heeft. Wat doorlezen wel kan opleveren is een acceptatie dat bepaalde antwoorden niet anders kunnen worden geformuleerd. God is transcendent en immanent Wat wil dat zeggen? Letterlijk betekent het dat God de realiteit,...

Drie eenheid leidt toch tot verwarring Mensen die -net als ik- een christelijke opvoeding hebben gehad, hebben verhalen te horen gekregen over de Bijbel en het Nieuwe Testament met nauwelijks toelichting over de joodse, Griekse en Romeinse context waarin die verhalen zijn ontstaan. De ene cultuur kende maar één God, de andere vele goden en de keizers hadden goddelijke status. Verwarrend is vooral de triniteit, dat er één God bestaat in drie goddelijke entiteiten: de Vader, de Zoon (Jezus Christus) en de Heilige Geest. Verwarrend is ook waarom een onschuldige baby gedoopt moet worden voor onze erfzonde en Jezus aan het kruis stierf om ons van de erfzonde te verlossen? Wanneer de erfzonde gelijk staat aan hoogmoed waarom vinden veel mensen zichzelf dan nog steeds meer dan een ander? Of waarom begraven we dode mensen en ruimen we hun graf ruim voor het einde der tijden? Ik snap dat het in de eerste eeuwen lastig moet zijn geweest om de christelijke volgelingen uit vele landen te vereni...

Iedereen gelooft Een atheïst gelooft. Hij gelooft dat God niet bestaat. Daar is hij zeker van. Hij heeft misschien geen ongelijk, maar heeft hij wel geduld? Een agnost vindt dat hij niet kan weten of God wel of niet bestaat. Er zijn ook "dubbele" agnosten die een stap verder gaan en vinden dat niemand kan weten of God wel of niet bestaat. Die mensen zitten (niet oncomfortabel) in een paradox, want om te kunnen weten dat je niet kunt weten of God wel of niet bestaat, moet je toch de mogelijkheid van het bestaan van God veronderstellen. Want wanneer je helemaal niets kan weten over God dan kan je ook werkelijk niets zeggen over het bestaan van God. Ik ben lange tijd zo’n agnost (geweest) die gelooft dat niemand het laatste woord heeft over het bestaan van God. Ik vermoed dat een onpersoonlijke God het universum zo slim in elkaar heeft gezet dat iedereen het bewijs van het bestaan van God kan zien en niemand het kan bewijzen. Iedereen is ook vrij om dit te ontkennen en er zi...

Theoloog Harry Kuitert In het magazine Volzin wordt het overlijden herdacht van theoloog Harry Kuitert (1924-2017): ‘Nee, nee, nee, ik geloof niet in God’. Een paar citaten. Theologie levert kennis op over ‘een wezen genaamd God’. Zó hebben de godgeleerden het de eeuwen door gezien. En zo zien de meesten van hen het nog steeds. Maar die gedachte klopt niet, zegt Kuitert. “Alle spreken over Boven komt van Beneden, ook de uitspraak dat het van Boven komt”, aldus de beroemde oneliner waarmee hij reeds jaren terug de centrale idee achter zijn visie op de christelijke geloofsuitspraken verwoordde. Nu trekt hij de consequentie voor de theologie: die levert geen kennis op over God als ware God een realiteit buiten ons, maar informeert over wat mensen over zichzelf denken en zeggen wanneer ze over God spreken. Nog zo’n stelling waarover de theologen het altijd eens zijn geweest. “Kennis gaat over wat bestaat, anders noemen we het fictie”. Dus meenden ze dat God bestond, want ze hadden er ...

To be or not to be, that's the question Descartes wilde zijn bestaan aantonen door te stellen dat hij dacht. Cogito, ergo sum. Ik denk, dus ik ben. Er zullen weinig mensen zijn die twijfelen of zij bestaan. Het andere uiterste is denken dat je eeuwig bestaat en niet echt kunt sterven. De eerste vorm van moeilijk doen heet filosoferen , de tweede vorm van gemakkelijk doen noemen we magisch denken . Gelukkig bewegen de meeste mensen hier tussenin. Sommige mensen kunnen niet geloven dat een mens nooit eerder heeft geleefd. Zij gaan er vanuit dat zij een vorige leven hebben gehad en dat hun ziel voort bestaat na de dood. Geloven in illusie In non-dualistische filosofieën wordt gesteld dat de scheidingen die we waarnemen tussen individuen en de wereld om ons heen illusoir zijn. Het idee is dat alles deel uitmaakt van hetzelfde fundamentele bewustzijn of de universele werkelijkheid. In die zin wordt gezegd dat een individu nooit echt "geboren" wordt als een afzonderlijke enti...

Voor wie liever luistert dan leest Het Ohm teken Rinus van Warven interviewt Erik van Zuydam en Hans Laurentius. Erik van Zuydam kan goed verwoorden wat Advaita en non-dualiteit behelst. Gedachten komen op en gaan in het bewustzijn. Bestaat er wel een "ik" of "ego" of "vrije wil"? Voor wie er liever over hoort dan erover leest. Soundcloud "in de Lotusvijver" . Gaat alles echt vanzelf wanneer iets eerst verschijnt als hersenactiviteit en pas later bewust wordt? Willen we wel echt wakker worden of alleen een leukere droom? Wie durft zijn of haar ik over te geven? In het tweede deel spreekt Hans Laurentius over het "verzonnen ikje". Er is geen waarnemer, maar alleen het proces van waarnemen, beweging van/in bewustzijn. De afgescheidenheid is een ego-illusie. Niet geloven in eenheid maar realiseren van niet-twee.

“Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel” Het is een regel uit het Onze Vader dat in de loop der tijden miljarden malen moet zijn gepreveld. Een oplettende lezer zal zien dat er een spelfout zit in de titel. "Geschiede" is een sporadisch gebruikte werkwoordsvorm, de aanvoegende wijs (conjunctief), "geschiedde" is verleden tijd, geschiedenis. Er zijn vele vormen van geloven, een paar typeringen. Je hebt mensen die denken dat je een God kunt inzetten voor het behartigen van de eigen belangen. Ze bidden dan ook om iets te krijgen. Je hebt gelovigen die God vrezen en proberen hem gunstig te stemmen. Je hebt gelovigen die gewoon zo opgevoed zijn en er verder niet zo bij nadenken. Zij volgen de rituelen en zeggen regelmatig een gebed op. Een ander heeft een gesprek met God waarin de meest intieme zaken worden gedeeld. En dat werkt op zich bevrijdend. Geen wonder dat God het verder wel gelooft en het laat bij een doodse stilte. Het gaat vanzelf. 'Stilte is ...

Woorden schieten tekort Terreur slaat dood, letterlijk en figuurlijk. Wie met terreur wordt geconfronteerd heeft even niet de tijd en rust om adequaat te reageren. Bij kleine gespannen situaties schiet je soms een humoristische reactie te binnen, die de spanning ontlaadt, maar wanneer het gaat om gewelddadige handelingen voort komen uit religieuze overwegingen moeten we voorzichtiger zijn. Emoties strijden om voorrang: stel ik een daad of accepteer ik ontzetting en verdriet? Er is niet één woord om wat er in je omgaat uit te drukken. De een gaat uit solidariteit met de vermoorde redactieleden lopen met de leuze “je suis Charlie” en een ander maakt een tweet of een Facebookpagina met “#nietmijnislam”. “Je suis Charlie” is positief (het is “iets wel”, bijvoorbeeld solidariteit) maar weinig zeggend. Geef je daarmee aan dat je het met alles van het satirische blad eens bent? Weet je wel genoeg over hun opvattingen? Vermoedelijk niet, maar vermoord worden om jouw mening gun je niemand. “...

Sprak Neal Donald Walsch met God? George Bernard Shaw: 'alle grote waarheden beginnen als godslastering'. Zowel God als de waarheid zijn ongrijpbare begrippen, maar met die aantekening is er veel nuttigs over te zeggen en te schrijven. Neale Donald Walsch is de auteur van verschillende Gesprekken met God . Hij vat de boodschap van God samen als " Jullie hebben me helemaal verkeerd begrepen ". Hiermee illustreert Walsch zijn eigen ongrijpbaarheid. Wie goed tegen deze vorm van humor kan, leest zijn boeken gemakkelijk weg. Had hij echt een gesprek met God? In de eerste boeken wilde hij nog wel de indruk wekken, toen eenmaal de boeken begonnen te lopen, liet hij in latere werken die schijn steeds meer achterwege. Zijn inzichten zijn er niet minder indrukwekkend en leerzaam om. Dat zouden meer channelaars moeten doen. De boodschap van God is de boodschap van Walsch en van de meeste mensen die van eenheid uitgaan en naar eenheid zoeken. In 2013 en 2014 verscheen zijn ...