Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Leven tussen nabijheid en loslaten We leven met elkaar, in nabijheid, liefst in verbinding, in tederheid. We raken en worden geraakt. Soms lijkt het leven haast volmaakt: een liefdevolle relatie, een betekenisvolle dag, een onverwacht moment van geluk. Maar midden in die volheid kan iets knagen: een steek van onzekerheid, een gevoel van jaloezie, een glimp van verlies. Alsof het bestaan fluistert: "denk eraan, dit is niet voor altijd". De Duitse filosoof Martin Heidegger noemde dit ons fundamentele Sein zum Tode : wij zijn wezens die weten dat het ophoudt. Niet alleen het leven eindigt, ook dit moment, deze ontmoeting, deze liefde zal ooit verdwijnen of veranderen. En juist dat besef maakt onze ervaring intens. Zo intens, dat we ze soms haast niet durven voelen. We zijn voortdurend onderweg tussen verbondenheid en afzondering. Niemand kan zich volledig met de ander verenigen. Zelfs in onze diepste relaties blijven we onszelf: een binnenwereld die nooit helemaal overdraag...

Eigenwaarde en vrijheid in relaties Er bestaat een merkwaardig fenomeen waarbij mensen moeite hebben met loslaten en verbinden in relaties. Zij lijden onder het afscheid nemen en lijken geen vertrouwen te hebben dat soortgelijke positieve ervaringen kunnen terugkeren. Dit raakt aan fundamentele aspecten van menselijke gehechtheid en de manier waarop we omgaan met verlies en onzekerheid. Deze mensen ervaren vaak wat psychologen "separatieangst" noemen: niet alleen de angst voor het daadwerkelijke verlies van de ander, maar ook voor het gevoel van leegte en onzekerheid dat daarbij hoort. Vroege ervaringen spelen hierin een grote rol. Als iemand in de kindertijd heeft geleerd dat beschikbaarheid van zorgfiguren (ouders) onvoorspelbaar was, kan dit leiden tot een diepgeworteld gevoel dat positieve verbindingen fragiel en tijdelijk zijn. Het brein ontwikkelt dan een soort "schaarste-mentaliteit" rond liefde en verbinding. Er mist een bodem van zelfliefde en zelfvertr...

Politiek en journalistiek hebben reflectieve waardering nodig We leven in een tijd waarin snelheid en stelligheid het publieke debat beheersen. Politici worden afgerekend op hun kracht om 'duidelijkheid te geven', journalisten op het vermogen om als eerste te zijn met het nieuws. Meningen razen voorbij in 280 tekens, framing bepaalt de toon en er is zelden tijd –of ruimte– voor twijfel. Maar wie alleen maar snel denkt, denkt niet diep. En een samenleving die haar vermogen tot reflectie verliest, verliest ook haar moreel kompas. De mens beschikt over twee manieren van denken, zo leert de psychologie ons. De bekende ‘dual process theory’ van Daniel Kahneman maakt onderscheid tussen systeem 1 en systeem 2. Systeem 1 is snel, intuïtief en emotioneel. Het is het systeem van de onmiddellijke verontwaardiging, de snelle klik, het reflexmatige oordeel. Systeem 2 is langzaam, bewust en analyserend. Het is het systeem van nuance, twijfel en redelijkheid. Waar systeem 1 ons laat reageren,...

Verlangen, afwijzing en onvrede met wat er is De meeste mensen verlangen niet naar absolute macht of eeuwigdurende roem. Wat we eerder willen, is erkenning. We willen weten dat we de moeite waard zijn, dat wie we zijn gezien mag worden en geliefd. In die wens is niets mis. Het verlangen naar verbinding, bevestiging en liefde is misschien wel het meest menselijke wat er is. Maar we weten vaak niet goed hoe we met dat verlangen moeten omgaan. We voelen ons afhankelijk van de blik van de ander. Als die ander ons niet ziet, of niet reageert zoals we hopen, voelen we afwijzing. We raken teleurgesteld, we twijfelen aan onszelf. Heb ik iets verkeerd gedaan? Was ik te veel? Niet genoeg? Of ligt het aan de ander? Is hij bang? Twijfelt zij? Afwijzing voelt als verlies. Maar in werkelijkheid zegt het vaak iets over onze verhouding tot onszelf. Wie te graag wil -wie het geluk of de liefde te krampachtig probeert vast te grijpen- ervaart juist daardoor meer afwijzing. We proberen de grens t...

Keuzes maken  In het leven nemen we voortdurend beslissingen zonder alle informatie te hebben. Het Monty Hall-probleem, een beroemd kansspel uit de statistiek, biedt een fascinerend inzicht in hoe we omgaan met keuzes, onzekerheid en het bijstellen van onze overtuigingen. Dit geldt niet alleen voor strategische beslissingen, maar ook voor een heel persoonlijk aspect: hoe we communiceren. In de beroemde tv-show krijgt de kandidaat drie deuren voor zich. Achter een van de deuren staat een auto, achter de andere twee een geit. De kandidaat kiest een deur, waarna de host – die weet waar de auto staat – een andere deur opent en een geit onthult. Vervolgens krijgt de kandidaat de keuze: bij de eerste deur blijven of wisselen. De wiskundige uitleg van de beste strategie staat onderaan dit artikel. Openheid als keuze Sommige mensen spreken spontaan uit wat in h...

Een beetje statistiek inzetten zorgt voor betere keuzes In het dilemma in de tv-show van Monty Hall sta je in eerste instantie voor een keuze tussen drie exact gelijke opties: blijf je bij je eerste gok of wissel je van keuze na een aanwijzing van de host, die één van de drie opties uitsluit? Statistisch gezien is wisselen de beste optie, omdat je oorspronkelijke keuze slechts 1/3 kans had om juist te zijn. Maar wat als jouw goede keuze in die 1/3 zat en je tóch werd verleid om te wisselen? Dan verlies je niet door je eerste keuze, maar door de twijfel die werd gezaaid. Iets soortgelijks gebeurt bij partnerkeuze. Na een paar jaar relatie kan twijfel toeslaan: is dit het wel? Een paar anderen lijken misschien een betere optie, maar die indruk wordt versterkt door wat je al wéét van je huidige partner en nog niet wéét van de nieuwe. Twijfel wordt besproken met vrienden, die vaak adviseren om te wisselen, een beetje vergelijkbaar met de host in Monty Hall de optie onthult die je niet moe...

De ongrijpbare ziel Natuurwetenschappers onderzoeken graag de kern, maar met ongrijpbare, onstoffelijke zaken willen ze niets van doen hebben. Hoogstens zielenknijpers als psychiaters en psychologen gaan in gesprek om uw ziel bloot te leggen. Een deel van de religies wil de volgelingen geen rad voor ogen draaien en geen loze beloftes doen al laten ze je wel met lege handen staan: Op Internet valt het volgende te lezen over de anatta-theorie. “De ziel is volgens boeddhisten geen vonk van God, ze is een illusie van ons bewustzijn. Wanneer we beseffen dat alles illusie is, zijn we vrij van het Rad van Wedergeboorte. Dan bereiken we verlichting en gaan we op in de leegte. Verlichting is, volgens verschillende boeddhistische stromingen: de Grote Dood van de ik-illusie, de realisatie van egoloosheid, de realisatie van leegte, de realisatie van onze ware aard die leeg en helder, vreugdevol en vol mededogen is. Verlichting is voorbij de tegenstelling tussen dood en leven”. Het beeld van de...

Verdeel en heers Mensen die macht willen consolideren of vergroten gebruiken methodes die anderen aan het twijfelen brengen. Verdeel en heers. Geef anderen het gevoel afgescheiden te zijn dan gaan ze op zoek naar verbinding en bevestiging van zichzelf. Zaai twijfel en oogst makke burgers, trouwe volgers en begerige consumenten. Consumenten gaan dingen kopen die ze niet echt nodig hebben, maar mensen achter de schermen nog rijker en machtiger maken. Tony Parsons vertelt het volgende over afgescheidenheid. Het gevoel afgescheiden te zijn is reden dat mensen op zoek gaan. Er is geen afgescheiden persoon. Het leven gebeurt. Of een baby nu huilt of honger lijkt te hebben, er is gewoon een vorm van zijn. Daarna komt er een moment waarop het kind zich begint te realiseren dat het een identiteit heeft en daarmee een afgescheiden persoon is los van anderen. Op dat moment begint het kind zich te verbeelden dat het beperkt is tot het eigen lichaam. “Mijn grens is deze huid en de rest staat daa...

Esther en Jerry Hicks hebben veel geld verdiend door workshops te geven over de Law of Attraction oftewel de Wet (van aantrekking). Ze meenden zelfs dat positief denken ziektes als kanker in korte tijd kan genezen. Toen Jerry Hicks zelf kanker kreeg nam hij toch maar chemokuren, maar dit voorkwam niet dat hij op 84 jarige leeftijd aan de ziekte overleed. Je kunt wel veel krijgen maar geen fysieke onsterfelijkheid. Inspiratie vond het echtpaar Hicks in channeling van een zekere Abraham. Het principe van de Wet is ook verfilmd in The Secret . Het Instituut Voor Positieve Psychologie (IVPP) schrijft het volgende. Zoals gezegd zijn er een aantal psychologische processen die verklaren waarom de Law of Attraction wel werkt. Ik noem er hier een paar. Sturen van de aandacht: als we ergens aan denken, zullen we er ook meer op letten. We zien dan eerder kansen als die zich aandienen. Het is dus niet zo dat er meer kansen zijn gekomen, maar alleen dat we de beschikbare kansen beter zien. ...

Anderen laten twijfelen over hun waarde is ook menselijk Eigenwaarde is een eigenaardig woord. Het woord wordt niet gespeld als “eigen waarde” maar heeft daar wel mee te maken. Eigenwaarde of intrinsieke waarde is de waarde die een levend wezen heeft los van de waarde die de mens daar zelf aan toekent. Dat maakt het fenomeen eigenlijk ongrijpbaar, want wanneer je gaat nadenken over je eigenwaarde dan moet je alle interpretaties die je kan verzinnen weggooien om tot de eigenlijke waarde van jezelf te komen. Dat is onbegonnen werk, want principieel onbegrijpelijk. Het is dan ook niet vreemd dat mensen twijfelen aan hun eigenwaarde, te meer wanneer zij in hun jeugd die eigenwaarde niet met paplepel ingegoten hebben gekregen. Op zijn mooist krijg je van je ouders onvoorwaardelijke liefde die zo uitwerkt dat je nooit (onterecht) aan (de waarde van) jezelf twijfelt. Maar ja, dat is theorie. Veel ouders laten maar al te graag hun kroost af en toe twijfelen of zij die liefde wel verdienen....