De psychologie op dit blog gaat onder meer over het terugwinnen van de verstoten delen van het zelf om zich heel te voelen.
De spiritualiteit gaat over het vanuit een persoonlijk zelf een overstijgend geheel te leven - als uiting van universele verbondenheid.

Posts weergeven met het label afhankelijkheid. Alle posts weergeven
Posts weergeven met het label afhankelijkheid. Alle posts weergeven

De macht van zelfkennis

Friedrich Nietzsche is beroemd geworden met zijn boek Der Wille zur Macht. Daarin beschrijft hij dat elke kracht in het universum de andere krachten wil beheersen. Nietzsche maakt duidelijk dat mensen het bezitten van macht als belangrijk doel zien. Wie macht heeft kan anderen voor zich laten werken. Met de opbrengst hoopt hij de eigen belangen te dienen. Het verklaart mede waarom zo weinig mensen evenwaardigheid voor ogen hebben.
Het is maar de vraag of machtswellust de gewenste uitkomsten heeft. Het roept al snel angst bij de ander op en schept daarmee afstand. Wanneer je mensen met macht kunt vertrouwen leveren ze veiligheid.
Tot voor kort kenden vrijwel alleen degenen die aan de macht waren welvaart. Koning, keizer, admiraal: macht en welvaart wilden ze allemaal. Samenwerken in het verleden was vaak samen vechten tegen anderen. Pas toen het marktdenken bijna globale omvang kreeg hebben machthebbers hun macht weten te consolideren en uit te bouwen zonder uitoefening van fysieke kracht. Daarvoor moesten markten eerst letterlijk worden veroverd met fysieke legers. Een geweldloze verovering van de markt van welzijn en geluk is uiteraard nog niet overal het geval. Er wordt nog steeds over de hele wereld gevochten en weinigen willen geloven dat er een aantoonbare trend is naar minder geweld. Onwelgevallige machthebbers worden tegenwoordig vooral met economische machtsmiddelen gedwongen tot een andere koers.

Draait het in het leven om macht?
De een zal zeggen dat het draait om grijpbare middelen als status, geld, seks en macht. De ander zegt dat het draait om ongrijpbare waarden als vrijheid, kwaliteit en liefde. Krachten en machten zijn geen waarden. Liefde, geluk en vrijheid zijn uitgangspunt, middel en doel.
Seks, status, macht en geld leveren je een afgeleide van kwaliteit, liefde en vrijheid. De meesten krijgen niet het wezenlijke, maar wel bijna en velen doen het ermee. Beter iets dan niets. Eerst hebben, dan zijn. Ze hopen door geld en macht te verwerven uiteindelijk vrijheid, kwaliteit en liefde te bereiken. De hoop is vrij, goed en geliefd te zijn.

We zijn als mensheid inmiddels zo ontwikkeld dat we ongrijpbare zaken kunnen benaderen zonder eerst status, geld en macht te verwerven. Je zou de wens hiertoe kunnen zien als een overblijfsel van een vroegere neiging die nog steeds woedt zonder al te veel noodzaak. Net als generaals die nog steeds broeden op een strategie om de vorige oorlog te winnen.
Maar laten we niet te vroeg juichen over vooruitgang want de wereld is nog lang niet veilig. We werken er als samenleving wel aan de veiligheid te garanderen om aan de basisbehoeften te kunnen voldoen. Het is nog niet vanzelfsprekend dat we onvoorwaardelijk krijgen wat we nodig hebben om in vrijheid en liefde te kunnen leven. We moeten nog steeds eerst werken voor geld om daarmee ons welzijn te financieren. Weinigen zullen zich realiseren dat de mens de enige diersoort is die in principe schulden heeft om te mogen bestaan.

Toen de kerk nog veel macht had, was er de erfzonde. Je was -zonder precies te weten wat dit inhield- bij je geboorte al zondig en daarmee schuldig. Deze neiging van machthebbers om mensen onwetend en onder de duim te houden is ontmaskerd. Tegenwoordig moet je als jong volwassene zelf investeren in jouw toekomst via onderwijs om later een inkomen te kunnen verwerven. Je begint je werkzame leven met schuld en voelt je dan al gauw afhankelijk van de werkgever die meer macht heeft dan jij. Het is voldoende om de meesten ertoe te dwingen om zich in te houden om de kansen op de arbeidsmarkt niet te verknallen.

Het is logisch dat een samenleving de mogelijkheid wil hebben om ongewenste ontwikkelingen te beteugelen. Wie in het krachtenspel van de samenleving voortdurend buitengesloten wordt en zijn eigen ego niet (onder)kent, kan al snel zo gefrustreerd raken dat hij anderen wil laten boeten voor zijn geïsoleerde positie. Denk bijvoorbeeld aan lone wolves. Een samenleving die ellende en onrust wil voorkomen zou dus ook de krachten moeten verzachten die mensen om de verkeerde redenen aan de kant en in de kou laten staan.
Een samenleving waarin de macht ligt bij machthebbers die niet de intentie hebben om de samenleving zo in te richten dat aan de basisbehoeften wordt voldaan is een samenleving uit balans. En er zijn voortekenen genoeg die er op duiden dat veel mensen bang geraakt zijn dat zij niet meer veilig zullen zijn. Er zijn ook genoeg voorbeelden van mensen met economische macht die helemaal geen maatschappelijke verantwoordelijkheid willen dragen. Zij gebruiken de globale machten en krachten om kapitaal te onttrekken aan de samenleving. Wat vroeger de dubieuze rol van de kerk was om mensen afhankelijk te houden door hun een worst van een beter leven in het hiernamaals voor te houden lijkt nu vervangen door een economische worst. Veel kiezers denken dat alleen een liberale economie met ongebreidelde macht aan werkgevers de welvaart kan opleveren die tot geluk van het individu zal leiden. Een geluk die voortduurt ook tijdens het pensioen.

Het is een vorm van complot denken om te stellen dat het economische krachtenveld al uit de hand is gelopen. Dat complot denken houdt in dat een zeer beperkt aantal mensen aan de touwtjes trekt en daarin samenspant. Het is eerder zo dat niet ieder individu goed overziet wat de reikwijdte is van zijn of haar macht. Dat zie je bijvoorbeeld gebeuren in de tijd van verkiezingen. Sommige mensen denken dat de invloed van hun eigen stem zo belangrijk is dat zij niet meer hun stem geven aan partijen die bij hun passen, maar aan partijen waarvan ze denken dat die gaan winnen. Alsof het een persoonlijk verlies is om bij een partij te horen die niet in zetels vooruit gaat. Politieke partijen die het midden houden tussen het ene sociale uiterste en het andere liberale uiterste hebben vaak de meeste volgelingen. Het middenpad is het pad van mensen die bang zijn om te lopen buiten de mainstream en ook het pad van de wijze die geen behoefte heeft om zich (met zijn ego) te onderscheiden. Blijf weg van het oordelen.

Het is nog steeds zo dat in de steeds losser geworden samenleving het de individuele verantwoordelijkheid is om zijn eigen bewustzijn te ontwikkelen. Van de moderne Griekse economie gaat weinig voorbeeldfunctie uit, maar op de Griekse tempels staat “ken u zelve”. Wie de krachten binnen zichzelf kent, heeft de macht om ongrijpbare waarden te kunnen benaderen zonder de grip erop te verliezen door het gewenste te willen bezitten.

Problemen bij en oplossingen voor de krediet- en vertrouwenscrisis

Een gezonde economie is gebaseerd op gezond vertrouwen. Wie toelaat dat bedrijven, banken en overheden een ondoorzichtig beleid en handel mogen uitvoeren, kan wachten op fraude en misbruik. Vertrouwen komt te voet en flitst weg te paard.

De volgende omstandigheden leiden tot problemen en een vertrouwenscrisis:

De internationale mogelijkheden van banken leiden tot flitskapitalisme: geld wordt bliksemsnel onttrokken aan de ene regio en uitgeleend of belegd in een andere regio, waar ook ter wereld. Werknemers en banken kunnen zich fiscaal daar vestigen waar maximaal belastingvoordeel valt te behalen.

Er is de mogelijkheid om geld te verdienen aan de waardedaling van aandelen (optiestrategie die gericht is op het profiteren van een koersdaling).

Banken hebben de mogelijkheid om goedkoop geld te lenen en duurder uit te lenen. Hiermee wordt een oneigenlijke stroom van oneigenlijke en tijdelijke waardevergroting aangejaagd.

Banken hoeven nauwelijks (7 tot 20%) dekking (kapitalisatie) te hebben voor het geld dat spaarders bij hun uitzetten. Een pensioenfonds moet 105% van het geld, dat uitbetaald moet worden, liquide hebben (kunnen uitbetalen).

Sommige banken groei(d)en zo uit, dat er geen regering meer is die garant kan staan voor het opvangen van de risico's. Nederland kent daar zelfs meerdere van die gelijk staan aan 6x het bruto nationale product.

Ondernemingen richten hun beleid meer op het voordeel voor de aandeelhouders dan op het welzijn van de werknemers.

Nieuwe investeringen zijn niet meer gericht op vergroten van werkgelegenheid, maar op het automatiseren van arbeidskracht.

Tot zover een aantal factoren die hebben geleid tot de kredietcrisis.

Schrijver Chang komt in zijn boek "23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme" tot de conclusie dat onbeperkte economische vrijheid niet leidt tot maximale welvaart en dat de rol van de overheid belangrijk is.



De volgende besluiten kunnen tot een oplossing leiden en tot herstel van vertrouwen:

Laat de overheid een bank stichten of nationaliseren waar burgers en ook de overheid geldzaken kunnen onderbrengen en waar niet gespeculeerd wordt. Geef geen garantie tegen failliet gaan meer aan (klanten van) banken die met geld willen speculeren.

Geef een overheidsinstantie de mogelijkheid om financiële dienstverlening of producten die ondoorzichtig zijn te verbieden. Geef prioriteit aan transparantie. Eis dit ook bij het uitbrengen van een stem.

Geef een landoverstijgende instantie voldoende macht om effectief in te grijpen in regeringsbeleid van landen die een risicovolle financiële koers volgen die de financiële belangen van burgers in andere landen (bijvoorbeeld binnen de eurozone) kan schaden.

Maak onderscheid in (steun voor) economische groei die schadelijk is voor mens, dier- en milieu en onschadelijke economische groei. Geef een landoverstijgende instantie voldoende macht om de schadelijke activiteiten tegen te gaan.

Verplicht roulatie van controlerende instanties zodat bedrijven aangezet worden tot transparantie en controlerende instanties aangezet worden op het vermijden van fouten en vriendjespolitiek.

Wat valt op?
Het ging fout, omdat het kon. In de wereldeconomie is een weeffout (deregulering financiële sector) geslopen, die sommigen goed uitkwam en iedereen werd een worst voorgehouden (privatisering van het publieke domein) dat zij mee zouden profiteren via economische groei en werkgelegenheid. De banken mochten speculeren en de overheid garandeerde dat de burger zijn geld kon behouden. Een burger met schulden is afhankelijk en politiek meer manipuleerbaar.

Bovengenoemde oplossingen negeren hebzuchtige en schadelijke neigingen en worden daardoor niet gehinderd.
Ze gaan over een daadkrachtige en te snappen overheid die banen schept en betrouwbare en veilige alternatieven creëert. De samenleving moet worden georganiseerd op een hoger niveau voor het stellen van grenzen aan schadelijk handelen in het bedrijfsleven en de bankwereld. Die grensoverstijgende instantie moet niet de burger het gevoel geven dat door de grootschaligheid ook een bodemloze put ontstaat wanneer zij de financiële sector probeert te redden. Het vertrouwen moet worden hersteld dat eerlijkheid het langst duurt.

Relatief onbekend medicijn tegen alcoholverslaving

Cardioloog en ex-alcoholist Olivier Ameisen ontdekte dat baclofen, een spierverslapper die door MS-patiënten wordt gebruikt als pijnbestrijder, bij proefdieren bleek te werken tegen hunkering en verslaving. Ameisen werpt in zijn boek “Het einde van mijn verslaving” op basis van persoonlijke ervaringen licht op het effect en de behandeling van verslaving. Zijn redenatie is dat anders bij gewone ziekte symptoombestrijding zinvol is bij verslaving, immers het symptoom ‘hunkering naar alcohol’ is het probleem. Wanneer je die hunkering kunt wegnemen verdwijnt ook de ziekte.

GHB-tekort
In het boek zet Ameisen zijn theorie uiteen over de werking van baclofen. ‘Mijn geestelijke gezondheid is in orde. Ik heb daarom altijd vermoed dat ik aan een bepaalde deficiëntie leed. Mijn theorie is nu dat ik een tekort heb aan natuurlijk gammahydroxybutyraat (GHB). Dat is een precursor van de neurotransmitter gamma-aminoboterzuur-B (GABAB). Het tekort is verantwoordelijk voor een verlies van kalmerend vermogen, met als resultaat slapeloosheid, dystonie en angstaanvallen.

Verdovende middelen worden ingezet om dit te corrigeren, maar zonder blijvend effect. Dat effect heeft baclofen wel. Baclofen is een GABAB-agonist. Het versterkt GABA-activiteit en vermindert de productie van de neurotransmitters glutamaat en dopamine. Baclofen speelt zo waarschijnlijk een rol bij het in evenwicht brengen van de beloningsmechanismen in de hersenen en heft de gevolgen van GHB-deficiëntie op.’ Bron: (Medisch contact).
Toediening van GHB zou volgens Ameisen niet helpen omdat alleen de intern door het lichaam aangemaakte GHB werkzaam zou zijn.

De farmaceutische industrie is niet blij met de ontdekking, want zij kan geen extra verdiensten verwerven op basis van patenten. Baclofen is volgens Ameisen gemakkelijk verkrijgbaar en niet schadelijk of afhankelijk makend in grotere dosis en bij langdurig gebruik. Er kan zelfs bij worden gedronken.

Broodroof voor de verslavingszorg?
‘Het is lastig om wetenschappers te overtuigen van het belang, mede door het stigma dat aan verslaving kleeft. Alcoholisme is een van de weinige ziekten waarvan de patiënt de schuld krijgt. “Het kan toch niet zo zijn dat je een alcoholist die zich zijn verslaving zelf heeft aangedaan, geneest met één pil?” Die gedachte zit veel verslavingsartsen dwars.’ Bovendien is baclofen slecht voor de verslavingszorg. ‘Als in een kliniek de helft van de bedden leeg staat, dan zal de overheid niet lang aarzelen om een deel van de kliniek te sluiten. Een geneesmiddel tegen verslaving is broodroof voor velen.’

De factoren bij een eerste indruk

Hoogleraar Roos Vonk beschrijft in haar boek “De eerste indruk” het antwoord op een aantal vragen die bij een eerste ontmoeting spelen.
Is de eerste indruk de beste? Waarom val je wel of niet op iemand? Wat is de rol van macht en afhankelijkheid bij indruk vorming? Hoe zorg je dat je zelf goed voor de dag komt, bij een sollicitatie of een eerste afspraakje? Kun je wel altijd 'jezelf zijn'?



Al deze vragen gaan over onze dagelijkse omgang met andere mensen. Als we iemand voor het eerst ontmoeten, vormen we ons meteen een indruk van die persoon. Omgekeerd vormt de ander zich ook een indruk van ons.

In de taal zijn er veel woorden die de eigenschappen van mensen beschrijven. Die lijst heeft mogelijk een lange evolutionaire voorgeschiedenis. Het zegt iets over de manier waarop mensen elkaar beoordelen en wat de overwegingen daar bij zijn. Wanneer psychologische en taalkundige onderzoekers deze woorden (statistisch met factoranalyse) rangschikken dan duikt vaak dezelfde volgorde in indelingen op. In vragenlijsten wordt deze kennis toegepast op de semantisch differentiaal.
De reden van het optreden van die volgorde zou weleens kunnen liggen in de evolutie. Wanneer iemand geconfronteerd wordt met nieuwe personen of zelfs met levende wezens in het algemeen, moet er snel geoordeeld worden of die ontmoeting (potentieel) gevaarlijk is of niet.
De eerste vraag die iemand zichzelf onbewust stelt is “is de ander goed voor mij, is hij mij gunstig gestemd?”. Die vraag was in het stenen tijdperk uiterst relevant en een kwestie van leven of dood. In moderne termen: gaat deze ontmoeting positief of negatief aflopen? De tweede vraag is of iemand sterk is, dus wanneer ik een strijd moet aangaan wie wint er? De derde vraag is of iemand snel is, dus als ik een confrontatie verlies, ben ik dan op tijd weg?
Tegenwoordig krijgen we langer de tijd om de ander goed te beoordelen. Maar de eerste indruk is bepalend voor het vervolg.

Voor wie het teveel vindt om het allemaal tegelijk en direct goed te doen bij de eerste indruk: een positieve, krachtige en dynamische indruk is altijd een goed startpunt (geweest).

Zie ook de Relatie Vaardig Scan over de vraag hoe jij je gedraagt tijdens het eerste contact.

Populair afgelopen week