Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Leren onze instincten te zien zonder te reageren op iedere prikkel Ons brein is miljoenen jaren geëvolueerd om snel te bepalen wie vriendelijk is, wie sterk en wie sneller of langzamer reageert. In de oertijd hielp dit overleven: je moest inschatten wie je bedreigde of kon helpen en wie slim moest zijn omdat hij niet sterk genoeg was. Vandaag zien we deze reflexen terug in een totaal andere context: wereldleiders, internationale politiek en een constante stroom van nieuws en social media. Een dominante leider als Donald Trump kan via retoriek en acties krachtig overkomen. Ons instinct wil direct reageren, soms met angst of boosheid. Dat is begrijpelijk, maar we hebben ook middelen om rustig te blijven. De figuur van Trump raakt aan iets ouds in ons. Hij lijkt op de onbekende die je in de jungle tegenkomt: zichtbaar sterk, onmiskenbaar snel en met bedoelingen die niet direct als positief te lezen zijn. Zo iemand riep bij onze voorouders terecht waakzaamheid op. Niet omdat het geva...

Inclusief en en-en denken Jacques Derrida (1930–2004) heeft met zijn filosofie een fundamentele kritiek geleverd op de Westerse denktraditie, die volgens hem doordrongen is van zogenaamde metafysische hiërarchieën. Dit zijn dualistische tegenstellingen waarin de ene term als superieur wordt beschouwd ten opzichte van de andere. Voorbeelden hiervan zijn geest/lichaam, cultuur/natuur en rede/gevoel. Derrida’s werk richt zich op het blootleggen, uitdagen en herinterpreteren van deze structuren, met als doel een nieuwe, meer gelijkwaardige manier van denken mogelijk te maken. Wat zijn metafysische hiërarchieën? In de Westerse filosofie worden concepten vaak in paren geordend, waarbij de eerste term doorgaans wordt gepresenteerd als dominant of hoger in waarde. Zo wordt de rede bijvoorbeeld vaak gezien als superieur aan het gevoel, omdat rationeel denken betrouwbaarder zou zijn dan emotionele impulsen. Dergelijke hiërarchieën hebben diepe invloed op hoe mensen de werkelijkheid begrijpen en ...

De overheid moet de burger beschermen tegen misbruik Met de opkomst van geavanceerde kunstmatige intelligentie (AI) worden gesprekken steeds vaker gevoerd tussen mens en machine, waarbij de menselijke gesprekspartner soms niet meer zeker kan zijn of hij met een mens of een computer communiceert. Deze ontwikkeling roept niet alleen technische en ethische vragen op, maar ook fundamentele kwesties over de rechten en verantwoordelijkheden van AI-systemen en de instanties die ze aanbieden. Grondrechten voor levende wezens Hubot: menselijke robot Grondrechten zijn historisch gezien ontwikkeld om de fundamentele vrijheden en (even)waardigheid van levende wezens, en met name mensen maar ook dieren of een uniek natuurgebied, te waarborgen. Het toekennen van dergelijke rechten aan AI roept een filosofisch en juridisch dilemma op. Machines, hoe geavanceerd ook, missen bewustzijn en gevoelens zoals we die toekennen aan levende wezens. Ze zijn ontworpen, gebouwd en geprogrammeerd door mensen en bli...

Wie gebruikt wie? "Grote mannen" De dominantie van Big Tech roept de vraag op of we werkelijk afhankelijk zijn van deze grote Amerikaanse technologiebedrijven. Platforms zoals Facebook, WhatsApp en Amazon lijken onmisbaar, maar bij nadere beschouwing blijken hun diensten vaak vervangbaar. De afhankelijkheid hangt grotendeels samen met de keuzes en het gedrag van consumenten. Dit essay bespreekt of we echt afhankelijk zijn van Big Tech en hoe individuele houding daarbij een rol speelt. De kracht van gemak en kritieke massa Big Tech-bedrijven zijn verweven in ons dagelijks leven, maar hun dominantie is gebaseerd op gemak en de kracht van netwerken. Neem bijvoorbeeld WhatsApp: het succes is afhankelijk van de kritieke massa aan gebruikers. Wanneer iedereen overstapt naar een alternatief zoals Signal, kan die dominantie snel afnemen. Dit laat zien dat het gedrag van consumenten de sleutel is tot de invloed van Big Tech. Hoewel veel mensen zeggen waarde te hechten aan privacy, bli...

Onuitgesproken wens voor erkenning Sommige mensen hebben in hun jeugd te weinig liefde, aandacht of erkenning gekregen. Dat kan ervoor zorgen dat ze later in hun leven onzeker zijn over zichzelf. Ze gaan dan soms -vaak zonder dat ze het doorhebben- op zoek naar bevestiging in een relatie, in de hoop zich daardoor beter te voelen. Maar die zoektocht naar erkenning kan juist het tegenovergestelde effect hebben. Het kan leiden tot gedrag dat de relatie onder druk zet, zoals te veel willen controleren, voortdurend bevestiging vragen of jezelf wegcijferen. Als je je daar niet van bewust bent, kun je onbedoeld de verbinding met je partner verstoren. Hier zijn enkele mogelijke voortekenen. Overmatige afhankelijkheid. Als een partner buitensporig afhankelijk is van de bevestiging van de ander om zich goed te voelen over zichzelf, kan dit wijzen op een diepere behoefte aan erkenning. Jaloezie en onzekerheid. Voortdurende jaloezie of onzekerheid over de intenties of gevoelens van de partner kun...

Het bezit van macht als doel Friedrich Nietzsche is beroemd geworden met zijn boek Der Wille zur Macht . Daarin beschrijft hij dat elke kracht in het universum de andere krachten wil beheersen. Nietzsche maakt duidelijk dat mensen het bezitten van macht als belangrijk doel zien. Wie macht heeft kan anderen voor zich laten werken. Met de opbrengst hoopt hij de eigen belangen te dienen. Het verklaart mede waarom zo weinig mensen evenwaardigheid voor ogen hebben. Het is maar de vraag of machtswellust de gewenste uitkomsten heeft. Het roept al snel angst bij de ander op en schept daarmee afstand. Wanneer je mensen met macht kunt vertrouwen leveren ze veiligheid. Tot voor kort kenden vrijwel alleen degenen die aan de macht waren welvaart. Koning, keizer, admiraal: macht en welvaart wilden ze allemaal. Samenwerken in het verleden was vaak samen vechten tegen anderen. Pas toen het marktdenken bijna globale omvang kreeg hebben machthebbers hun macht weten te consolideren en uit te bouwen zon...

Vertrouwen komt te voet en flitst weg te paard Een gezonde economie is gebaseerd op gezond vertrouwen. Wie toelaat dat bedrijven, banken en overheden een ondoorzichtig beleid en handel mogen uitvoeren, kan wachten op fraude en misbruik. Vertrouwen komt te voet en flitst weg te paard. De volgende omstandigheden leiden tot problemen en een vertrouwenscrisis De internationale mogelijkheden van banken leiden tot flitskapitalisme: geld wordt bliksemsnel onttrokken aan de ene regio en uitgeleend of belegd in een andere regio, waar ook ter wereld. Werknemers en banken kunnen zich fiscaal daar vestigen waar maximaal belastingvoordeel valt te behalen. Er is de mogelijkheid om geld te verdienen aan de waardedaling van aandelen (optiestrategie die gericht is op het profiteren van een koersdaling). Banken hebben de mogelijkheid om goedkoop geld te lenen en duurder uit te lenen. Hiermee wordt een oneigenlijke stroom van oneigenlijke en tijdelijke waardevergroting aangejaagd. Banken hoeven...