Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

De dwaas en de sprong in het leven De tarotkaart The Fool toont een figuur die achteloos aan de rand van een afgrond staat. Hij draagt een kleine bundel, kijkt omhoog en lijkt zich niet bewust van het gevaar voor zijn voeten. Toch is er niets angstigs aan dit beeld. Integendeel: The Fool straalt vertrouwen en lichtheid uit, alsof het onbekende dat hem wacht geen dreiging is, maar een uitnodiging. In de traditie van de tarot symboliseert hij het begin van een reis, een open houding ten opzichte van het leven en het durven zetten van een stap zonder te weten waarheen. Søren Kierkegaard beschreef in Vrees en beven iets soortgelijks met wat hij de sprong van geloof noemde. Aan de hand van het verhaal van Abraham en Isaak laat hij zien dat geloof niet berust op zekerheid of bewijs, maar op een sprong in vertrouwen. Voor Kierkegaard geldt dit echter breder: het hele bestaan is doordrongen van sprongen. Rationele argumenten of berekeningen brengen ons maar tot een grens; daarna moet je...

Stoïcijnse rust, synchroniciteit en evenwaardig contact De eerste helft van een mensenleven staat vaak in het teken van leren. Ouders, leraren en de overheid wijzen ons de weg: we moeten kennis vergaren, vaardigheden ontwikkelen en zo toegang krijgen tot studie en werk. Ook ik heb dat kronkelige pad bewandeld. Met mijn pensionering merkte ik dat de balans verschoof. Waar ik ooit gedreven werd door de vraag wat ik moest leren, houd ik mij nu meer bezig met afleren. Afleren klinkt misschien als verval of verlies, maar het is een bewuste keuze. Het is het opsporen en loslaten van overtuigingen die meer last dan vrijheid geven. Het is leven vanuit de via negativa , de apofatische benadering: niet zozeer benoemen wat iets is, maar ontdekken wat het níet hoeft te zijn. Wat overblijft is ruimte, ruimte voor vrijheid, ontvankelijkheid en nieuwe betekenis. De Gouden Regel: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet , is een universeel voorbeeld. Afleren en stoïcisme ...

Evenwaardigheid en het dienstbare ego Evenwaardigheid ontstaat wanneer de interactie tussen mensen vrij is van machtsdrang, afhankelijkheid of behoefte aan bevestiging. Het is een energieveld van wederzijdse erkenning, waarin vrijheid en respect elkaar raken. Beide partijen mogen zijn zonder voorwaarden, zonder dat de een de ander weegt, beoordeelt of inschat op waarde. Dit klinkt eenvoudig, maar blijkt in de praktijk weerbarstig. Want hoe ontmoet je de ander zonder agenda, zonder verwachting, zonder heimelijk te hopen op een bepaalde reactie? De rol van het ego Het ego speelt hierin een cruciale rol. Het is het instrument waarmee we handelen, grenzen bewaken en keuzes maken. Zonder ego is er geen contact, geen initiatief en geen verantwoordelijkheid. Het ego zelf is niet het probleem. Het probleem ontstaat pas wanneer het ego zich identificeert met erkenning of waardering. Dan wordt de ander een middel om eigenwaarde te bevestigen en verdwijnt de spontaniteit uit de intera...

Het gewone leven is geen gemiste kans We leven in een tijd waarin het gewone leven niet meer genoeg lijkt. We moeten groeien, bloeien, alles uit het leven halen, risico’s nemen, grenzen verleggen, intenser leven dan onze ouders ooit durfden dromen. Balans is niet langer rust, maar een prestatie geworden: een evenwichtsoefening op een koord gespannen tussen werk, zelfontwikkeling, sociale plichtplegingen en zingeving. En als we daarin falen, dreigt de andere valkuil: terugblikken met spijt, de gemiste kansen optellen en concluderen dat het echte leven zich elders afspeelde. Maar wat als het gewone leven zelf al genoeg is? Alles moet iets opleveren We zijn zo gewend geraakt om het leven te benaderen als een project, dat zelfs rust en verveling efficiënt moeten worden ingevuld. We doen aan “quality time”, we “lummelen bewust” en we nemen een retraite in de agenda op alsof het een kwartaaldoel is. De vrije dag moet “opladen”, het weekend moet “in balans brengen” en zelfs spontane lol...

Synchroniciteit, verwondering en bescheidenheid Soms lijkt een toevallige ontmoeting, een zin uit een boek, of een gebeurtenis die precies op het juiste moment plaatsvindt, méér dan toeval. Alsof de werkelijkheid even antwoord geeft op een innerlijke vraag. Carl Gustav Jung noemde dat verschijnsel synchroniciteit : een betekenisvolle samenloop van omstandigheden, zonder dat er sprake is van een duidelijk causaal verband. Voor Jung was synchroniciteit geen wetenschappelijk bewijsbaar principe, maar een ervaringsgegeven. Hij beschreef het als iets dat zich niet laat afdwingen of controleren, maar zich aandient, op momenten dat het ons iets lijkt te willen zeggen. Een droom die samenvalt met een onverwacht telefoontje, of een gedachte die even later door iemand anders uitgesproken wordt. We voelen ons dan even opgenomen in een groter geheel, alsof er een samenhang is achter de schermen van het alledaagse. Maar wat is die samenhang? En bestaat ze echt? Sommige filosofen -zoals Imma...

Synchroniciteit, overgave en het recht om niets te hoeven Er zijn momenten die zich niet laten plannen, maar wel worden opgemerkt. Een onverwachte samenloop van omstandigheden, een gebeurtenis die zinvol aanvoelt, alsof het precies op het juiste moment plaatsvindt, zonder dat er sprake is van controle of bedoeling. Zulke ervaringen worden weleens aangeduid als synchroniciteit . Niet als bewijs van een hogere macht, maar als teken dat iets samenvalt, betekenis krijgt, zonder directe oorzaak. Wat zich dan aandient, vraagt niet om snelle duiding. Het nodigt uit tot terughoudendheid. Niet uit onzekerheid, maar uit respect. Niet alles wat raakt, hoeft vastgelegd of verklaard te worden. Sommige ervaringen willen eenvoudigweg bestaan in hun eigen ruimte , zonder dat ze worden toegeëigend of in dienst gesteld van het eigen denken of voelen. Terughoudendheid in het benoemen is dan geen gebrek aan betrokkenheid, maar een vorm van erkenning van de ander -mens, dier of gebeurtenis- in zijn ...

Hoe doe je dat in de praktijk? Ken Wilber, een invloedrijke denker en filosoof, biedt met zijn integrale theorie een helder kader om verstand, gevoel en intuïtie in balans te brengen. Volgens Wilber zijn deze drie dimensies fundamentele perspectieven op de werkelijkheid, die elk hun eigen waarde en beperkingen hebben. Hij benadrukt dat een volwaardig leven vraagt om het integreren van deze bronnen van informatie. Door bewust te schakelen tussen verstand, gevoel en intuïtie, kunnen we tot diepere inzichten komen en beter afgestemde keuzes maken. Maar hoe doen we dat zonder dat het een tijdrovend of complex proces wordt? Het goede nieuws is dat het schakelen tussen deze bronnen niet per se een zware of ingewikkelde opgave hoeft te zijn. Met regelmatige oefening en een lichte, speelse aanpak kan het vanzelfsprekend worden. Hier zijn enkele praktische manieren om dit schakelen in je dagelijks leven te integreren. 1. Maak het onderdeel van kleine dagelijkse keuzes In plaats van te wachten o...

De boer en het wild paard Er is een bekend taoïstisch verhaal dat vaak wordt verteld om het concept van wu wei (handelen door niet-handelen) en de relatieve aard van gebeurtenissen in het leven te illustreren.  Hier is een versie van het verhaal. Er was eens een arme boer die woonde in een klein dorpje. Op een dag, toen hij aan het werk was op zijn boerderij, kwam zijn zoon thuis met een wild paard dat hij had gevangen. De dorpsbewoners, die dit zagen, kwamen naar hem toe en zeiden: "Wat een geluk! Je zoon heeft een prachtig paard gevangen, dat zal je vast rijk maken!". De boer antwoordde kalm: "we zullen zien". Een paar weken later, terwijl de jongen het paard aan het temmen was, viel hij van het paard en brak zijn been. De dorpsbewoners kwamen weer langs en zeiden: "Wat een ongeluk! Je zoon heeft zijn been gebroken, dat zal je zeker veel pijn en verdriet brengen!". De boer antwoordde weer: "we zullen zien". Niet lang daarna brak er oorlog uit,...

De Gouden Regel slijt nooit Het idee van de Gouden Regel, "Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden", is een fundamenteel principe dat in verschillende culturen en religies wordt gevonden als basis voor ethiek. Het draait om wederkerigheid en empathie, en het erkent de (even)waardigheid van anderen op een manier die consistent is met hoe we zelf behandeld willen worden. Wederkerigheid De tien geboden kunnen ook worden gezien als richtlijnen voor moreel gedrag, maar veel mensen interpreteren ze (ten onrechte) als verboden. Terwijl ze worden gepresenteerd als geboden, moeten ze worden begrepen als advies voor het bereiken van een rechtvaardige en harmonieuze samenleving. Zouden ze gepresenteerd worden als verboden, dan gaan mensen in de weerstand. Immers vrijheid is het hoogste goed. Een mystieke relatie Het idee van synchroniciteit, voorgesteld door Carl Jung en die je ook kunt lezen in “wie goed doet, goed ontmoet”, suggereert dat er een verbinding is tussen gebeu...

Zo boven, zo beneden Al millennia hopen mensen de gang van zaken in het ondermaanse vanuit projectie op de bovenwereld te duiden en zo mogelijk in hun voordeel toe te passen. Dat gold en geldt voor westerse en oosterse culturen. In dit artikel een vijftal begrippen uit de religie en spiritualiteit bij elkaar gelegd. Goddelijke genade, synchroniciteit en de drie Taoïstische schatten compassie, matigheid en bescheidenheid zijn allemaal concepten die nauw met elkaar verbonden kunnen zijn en elkaar kunnen versterken. Genade verwijst naar de onverdiende gunst, barmhartigheid en liefdevolle zorg van God of het universum. Compassie daarentegen verwijst naar het vermogen om mee te voelen en mededogen te hebben voor het lijden van anderen. Genade en compassie kunnen samenkomen in de manier waarop we anderen benaderen. Wanneer we genade ervaren, kunnen we ook geneigd zijn om compassie te tonen jegens anderen, om liefdevol en begripvol te zijn, en om anderen te steunen in moeilijke tijden. Synch...

Grieks omdenken In haar boek Stil de tijd beschrijft Joke Hermsen hoe de Grieken aankeken tegen tijd. Ze zouden de toekomst niet zien als iets dat voor ons ligt, maar juist als iets dat achter ons ligt. “De toekomst duwt of dringt van achteren, en het volume en gewicht waarmee ze dat doet, zijn de mogelijkheden die nog voor ons in het verschiet liggen”. Plato beschreef al in zijn allegorie van " de grot " hoe de mensen vastgebonden gedwongen waren voor zich uit kijken naar de schaduwen van hunzelf die het vuur achter hun op de muur werpt en zich niet realiseren dat de werkelijkheid achter hen ligt. Ze denken dat ze naar de waarheid kijken en zien niet hoe zij die vertekenen in hun fantasie. Op de Griekse tempels staat te lezen “Ken jezelf”. Wie goed heeft opgelet hoe zijn gedrag in het verleden tot stand is gekomen kan redelijk goed voorspellen hoe hij in de toekomst zal handelen. Het woord “ projectie ” slaat hier op. Letterlijk betekent het voor je uit werpen. We zien ...

Iedereen gelooft Een atheïst gelooft. Hij gelooft dat God niet bestaat. Daar is hij zeker van. Hij heeft misschien geen ongelijk, maar heeft hij wel geduld? Een agnost vindt dat hij niet kan weten of God wel of niet bestaat. Er zijn ook "dubbele" agnosten die een stap verder gaan en vinden dat niemand kan weten of God wel of niet bestaat. Die mensen zitten (niet oncomfortabel) in een paradox, want om te kunnen weten dat je niet kunt weten of God wel of niet bestaat, moet je toch de mogelijkheid van het bestaan van God veronderstellen. Want wanneer je helemaal niets kan weten over God dan kan je ook werkelijk niets zeggen over het bestaan van God. Ik ben lange tijd zo’n agnost (geweest) die gelooft dat niemand het laatste woord heeft over het bestaan van God. Ik vermoed dat een onpersoonlijke God het universum zo slim in elkaar heeft gezet dat iedereen het bewijs van het bestaan van God kan zien en niemand het kan bewijzen. Iedereen is ook vrij om dit te ontkennen en er zi...

Open en ontvankelijk zijn Dit artikel benadrukt het belang van openheid en ontvankelijkheid voor nieuwe ervaringen bij het ervaren van synchroniciteit. Filosofen zoals Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty en Kant benadrukken dit als essentieel voor het ontdekken van diepere betekenissen en het vergroten van ons begrip van de wereld. Synchroniciteit, gedefinieerd als zinvol toeval, wordt waargenomen als ondersteuning voor degenen die zelfbewust hun eigen pad volgen, terwijl ze tegelijkertijd een evenwicht vinden tussen realiteitszin en de mystieke dimensie van het bestaan. Alle wezens zijn gelijkwaardig in hun vermogen om zin aan het leven te geven, zonder enige voorsprong of achterstand. Meditatie wordt genoemd als voorbeeld van een methode om inzicht te krijgen en te ervaren in de betekenis van toeval en evenwaardigheid, ongeacht geloofsovertuiging. Het is echter belangrijk op te merken dat synchroniciteit niet afgedwongen kan worden, spontaan kan optreden maar soms eerst niet wordt opgem...

Over de top Een ziekte kan zin geven of het laatste zetje zijn. Dit feit kan motiveren of demotiveren. Het verschil zit ‘m in jouw vermogen om de juiste afstand te houden tot wat er gebeurt. Komt tijd, komt raad en haastige spoed is geen voordeel wanneer je de verkeerde kant op raast. Al sinds de tijden van het orakel van Delphi bestaat het fenomeen dat vrouwen zich in trance laten brengen om een waarheid boven water te krijgen die levensreddend kan zijn. Helaas zijn die uitingen, gedaan in trance, niet altijd direct bruikbaar. Ze moeten op hun beurt weer geduid worden. En vaak wordt de kwaliteit van de boodschap vergeten omdat men kijkt naar de kenmerken van de boodschapper. Het is irrelevant of deze rijk, mooi, beroemd, jong -of omgekeerd juist door het ontbreken daarvan als underdog- aantrekkelijk is. Een moderne vorm van spirituele duiding werd gedaan door Christiane Beerlandt. Zij is in 2015 overleden op 60-jarige leeftijd. Ze was partner van een arts die samen met haar lijvige...

“Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel” Het is een regel uit het Onze Vader dat in de loop der tijden miljarden malen moet zijn gepreveld. Een oplettende lezer zal zien dat er een spelfout zit in de titel. "Geschiede" is een sporadisch gebruikte werkwoordsvorm, de aanvoegende wijs (conjunctief), "geschiedde" is verleden tijd, geschiedenis. Er zijn vele vormen van geloven, een paar typeringen. Je hebt mensen die denken dat je een God kunt inzetten voor het behartigen van de eigen belangen. Ze bidden dan ook om iets te krijgen. Je hebt gelovigen die God vrezen en proberen hem gunstig te stemmen. Je hebt gelovigen die gewoon zo opgevoed zijn en er verder niet zo bij nadenken. Zij volgen de rituelen en zeggen regelmatig een gebed op. Een ander heeft een gesprek met God waarin de meest intieme zaken worden gedeeld. En dat werkt op zich bevrijdend. Geen wonder dat God het verder wel gelooft en het laat bij een doodse stilte. Het gaat vanzelf. 'Stilte is ...