Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Mensen indelen in typen of in aandachtsgebieden? Is een type een illusie? Al sinds mensenheugenis hebben mensen geprobeerd elkaar te typeren tot een overzichtelijk indeling in persoonlijkheden en karakters. Die beperkte indeling heeft voor- en nadelen. In dit essay een wat genuanceerder poging om een bijdrage te leveren aan zelfbespiegeling zodat we onze eigen motivaties onder ogen kunnen zien. Human Design is een systeem dat elementen van astrologie, de I Tjing, de Kabbala, het chakrasysteem en kwantumfysica combineert om inzicht te geven in iemands unieke energetische blauwdruk. Dat zijn mystieke of mysterieuze, maar ook onnavolgbare indelingsprincipes. Je kunt de vier hoofdtypen in Human Design ook herleiden tot hoe mensen omgaan met energie, grenzen en interactie met anderen. Manifestors kunnen symbool staan voor pure autonomie: zij initiëren zonder toestemming en trekken zich minder aan van de reacties van anderen. Generators zoeken verbinding via activiteit: hun energie ...

Moet je voor (het ervaren van) vrijheid en geluk iets doen?  Volgens spirituele leermeesters niet. Het is een besef dat je het al bent. Dat besef maakt dat je ook de waarde van het tegenovergestelde van doen, namelijk laten gaat zien. Uiteindelijk gaat het om doen en laten gelijktijdig te leren zien en toepassen, zonder moeite. Voor de mens die dit “realiseert” wordt het leven intentieloos, zonder enig persoonlijk belang. Zo iemand zal steeds precies zo handelen zoals het in een gegeven situatie voor iedereen het beste is en daarmee gelijktijdig het eigen geluk en vrijheid en die van de ander, mens en dier bevorderen. Er is een subtiel verschil tussen "niet doen", "niets doen" en "doen door niet te doen" oftewel "handelen zonder ergens naar te streven". Het laatste heet wei wu wei en is het resultaat van eeuwenoud chinees denkwerk en beoefening. Het is een peulenschil om de discussie over het verschil tussen "niets doen" en "...

De kunst van telkens opnieuw kiezen Tussen actie en terughoudendheid In tijden van dreigende oorlog klinkt vaak de vraag: wat moeten wij doen? Jongvolwassenen vragen zich af of ze het leger moeten ingaan, of dat er alternatieven zijn. Wat zelden gehoord wordt, is de vraag naar de balans tussen doen en laten. Kunnen we oorlog voorkomen door niet te handelen, door ons te onthouden van bepaalde daden, juist omdat elke daad een nieuwe escalatie kan inluiden? Filosofische stemmen Filosofen als Arendt, Weil, Gandhi en Levinas hebben ieder op hun manier gewezen op de spanning tussen handelen en nalaten. Arendt zag handelen als bron van vrijheid, maar ook als iets dat verantwoordelijkheid vraagt. Gandhi ontwikkelde de kracht van geweldloosheid, waarin niet-handelen juist een actieve keuze werd. Levinas benadrukte de ethische roep van het gelaat van de Ander, dat ons aanspreekt nog vóór we handelen. Terughoudendheid als begin Het taoïsme wijst erop dat oorlog vaak ontstaat doordat m...

Tegenstellingen overstijgen "En-en" denken, ook wel bekend als "integratief denken", is een benadering waarbij men probeert om tegenstellingen en dichotomieën te overstijgen en in plaats daarvan op zoek gaat naar manieren om verschillende ideeën, perspectieven of oplossingen te combineren of te integreren. In plaats van het kiezen tussen twee tegenstrijdige opties, probeert men te zoeken naar manieren om beide opties te verenigen of te integreren in een nieuwe oplossing. En-en denken is vaak een effectieve benadering wanneer men wordt geconfronteerd met complexe en gelaagde problemen waarbij geen enkele oplossing of perspectief voldoende is om het probleem op te lossen of te begrijpen. Door verschillende perspectieven te combineren, kan men een breder beeld krijgen van het probleem en kan men tot een meer geïntegreerde en holistische oplossing komen. En-en denken kan ook nuttig zijn bij het omgaan met tegenstrijdige gevoelens of emoties, waarbij men op zoek gaat...

Beloon doen en beloon laten Doen en laten in evenwicht Het lastige van duurzaam gedrag is dat wat je doet zichtbaar is en wat je laat niet. En wat je laat kan wel eens veel duurzamer zijn dan wat je doet. Maar een mens wordt zelden beloond voor wat hij laat. Een vliegreis maken belast het milieu en het niet doen niet. Wie vliegreizen minder aantrekkelijk wil maken kan de belasting op kerosine verhogen en dat kost de vliegreiziger geld en wie niet vliegt niet. Maar net als emissierechten voor de industrie kun je ook vliegrechten uitgeven. Wie dan (ver of vaak) wil vliegen moet dan extra rechten opkopen van iemand die van zijn rechten geen gebruik maakt. Wie niet gaat vliegen en zijn rechten verkoopt wordt dan beloond met geld.   Wie niet gaat vliegen en zijn rechten niet verkoopt, heeft invloed op het aantal vliegkilometers dat gemaakt wordt.  Kortom dit voorstel van emissierechten zou een effectieve uitvoering zijn van duurzaam doen en laten. Het is uiteraard aan de polit...

Nachten van doen en laten Stel je de mens voor, duizenden jaren geleden, zonder lampen of elektriciteit. De nacht was lang, donker en vaak stil. Werken kon niet meer, jagen was gevaarlijk en reizen was onhandig. Wat overbleef, was het samenzijn. Je zat bij elkaar rond het vuur, vertelde verhalen, zong, of deelde de stilte. Of die uren prettig waren of pijnlijk, hing af van de manier waarop mensen met elkaar omgingen. Daar, in die lange nachten, werd wellevendheid belangrijk. Respect, humor en weten wanneer je iets moest doen en wanneer juist niet. Het verschil tussen een fijne nacht en een gespannen nacht zat in die balans van doen en laten. Ook in oude Indiase teksten zie je dat terug. Rond de tijd van de Kāmasūtra ontstond de leer van de vier levensdoelen, de puruṣārthas : dharma – leven met plicht en moraal, artha – zorgen voor welvaart en bestaanszekerheid, kāma – genieten van liefde en verlangens, mokṣa – zoeken naar bevrijding of verlichting. Die...

Vrijheid en parallellen tussen kosmos, lichaam en leven Wie naar het universum kijkt, kan dat op oneindig veel schalen doen. Van sterrenstelsels tot moleculen, van kosmische tijd tot het moment waarop een gevoel opkomt. Op ieder niveau verandert wat zichtbaar wordt. Niet alleen in grootte, maar in betekenis. Uitzoomen, inzoomen en het midden houden zijn geen technische handelingen, maar manieren om ons tot de werkelijkheid te verhouden. Ze vormen samen een beweging die telkens opnieuw vraagt om balans en evenwicht. Niet alles vraagt om ingrijpen. Niet alles vraagt om afstand. Leven speelt zich af in het spanningsveld van doen en laten. Uitzoomen: plaats zien Bij uitzoomen verschijnt de mens als onderdeel van grotere gehelen. De aarde blijkt niet het middelpunt, maar een planeet onder vele. Het leven blijkt geen vanzelfsprekendheid, maar een zeldzame mogelijkheid. Die blik verandert ons bestaan niet direct, maar wel onze houding. De kosmos grijpt niet in op ons handelen. Zij dic...

Het goede voorbeeld geven kost geen moeite De verspreiding van virussen en de opwarming van de aarde, als gevolg van mondiale CO 2 - en methaanuitstoot, brengt mensen over de hele wereld voor het eerst in de geschiedenis in een unieke situatie: we hebben (als mensheid) een gemeenschappelijk belang om te overleven. We kunnen elkaar helpen die op den duur levensgevaarlijke uitstoot te verminderen. We zijn afhankelijk van elkaar en "veroordeeld" tot samenwerking met elkaar, met iedereen, om onheil af te wenden. Wanneer we dat niet doen gaan toekomstige generaties daar de negatieve gevolgen van ondervinden. De zeespiegel zal stijgen en veel gebieden zullen onder water lopen. Andere verwoestijnen juist en worden daarmee onleefbaar en ongeschikt om voedsel op te verbouwen. Wij Nederlanders kunnen de CO 2 -uitstoot in eigen land aanpakken en bovendien andere landen helpen hun uitstoot te verlagen. We kunnen het goede voorbeeld geven door zelf de hieronder genoemde zaken aan te pa...

Van gerichtheid op groei naar balans houden Er komt een fase en tijd in een mensenleven dat het individu beter gericht kan zijn op een gezonde balans dan op voortdurende ontwikkeling. Die balans drukken we in onze taal op verschillende manier uit. Voorbeelden zijn de volgende. Leven en laten leven Geven en nemen Doen en laten Werken en rusten Spreken en luisteren Vasthouden en loslaten Beginnen en voltooien Actief zijn en contemplatief zijn Deze volgorde plaatst eerst de meer fundamentele en algemene aspecten van balans en harmonie in het leven, zoals acceptatie, wederkerigheid en rust, dan respect en vervolgens meer actiegerichte aspecten. "Leven en laten leven" wordt vaak beschouwd als een van de belangrijkste uitdrukkingen van balans omdat het de essentie van tolerantie, acceptatie en respect voor individuele verschillen omvat. Het betekent dat we anderen moeten laten leven op hun eigen manier, zonder te proberen hen te veranderen of te controleren naar onze eigen normen o...

Over geluk Volgens Lenoir is geluk het bewustzijn van een algemene, blijvende tevredenheid in een betekenisvol bestaan dat gebaseerd is op de waarheid. In zijn boek ' Over geluk, een filosofische ontdekkingsreis ' neemt Frédéric Lenoir de lezer mee op een filosofische ontdekkingsreis. Lenoir geeft een overzicht van filosofische stromingen die elk geen kant-en-klare recept leveren voor geluk. Hij zoekt antwoord op vragen als: Is geluk iets puur subjectiefs? Hangt het van onze genen of van toeval af? Moet je iets nastreven? Kun je aan geluk werken? En kunnen geluk en lijden samengaan? Een van de stromingen die Lenoir behandelt is het Taoïsme. Het woord Tao betekent 'de Weg' en vormt het kernbegrip van het taoïsme, waaraan het ook zijn naam ontleent. Tao is het ondeelbare en onbeschrijfbare principe, waaruit alles voortvloeit. Deze weg leidt niet automatisch naar geluk, maar wie onderweg de juiste beslissingen neemt vergroot zijn kans om gelukkig te blijven of het weer ...

Taoïsme vult de leegte aan in de balans van doen en laten Wie de Tao zoekt om alles uit het leven te halen en meer te verdienen vindt weinig op zijn pad. En toch is daarmee niets te veel gezegd, want het Taoïsme vult de leegte aan in de balans van doen en laten. Die balans raken wij kwijt wanneer wij geluk alleen zoeken in het doen. Onze drukke levensstijl lijkt anders te suggereren, maar er is niets mis met doen, vooropgesteld dat je jouw heil zoekt in het (juiste) doen zelf en niet (doelgericht) als middel om steeds verder te reiken. Er is niets mis mee met jezelf te willen ontwikkelen of te willen groeien (beter nog: te rijpen) in bewustzijn als je maar (weer) in evenwicht komt. Taoïstisch leven is (met enige moeite) juist handelen , en dat doe je door jezelf en andermans grenzen niet te forceren. Het inzicht in de Tao loopt niet via verstand, taal of andere intellectuele mechanismen en is alleen via intuïtie te verwerven. Weten dat je niets nodig hebt om nu gelukkig te zijn is ...

Waar bestaan we uit? Robert Pirsig schreef twee boeken over de metafysica van kwaliteit als basis, middel en doel van het leven. De titels waren "Zen en de kunst van motoronderhoud, een onderzoek naar waarden" en "Lila, een onderzoek naar zeden". Pirsig bestudeerde oosterse en westerse filosofie om zijn eigen filosofie als een soort integratie van beide te construeren. In de zeventiger jaren was hij veel gelezen maar er is nooit veel gedaan met zijn denkbeelden. Eigenlijk niet verwonderlijk, want wat kun je met de gedachte dat alles opgebouwd is uit kwaliteit als kracht of waarde? Iets dat kwaliteit heeft, deugt en is direct te ervaren. Pirsig: “het ding heeft de waarde niet gevormd, de waarde heeft het ding gevormd". Taalspel of realiteit? Of de metafysica van Pirsig klopt, daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Pirsig (1928-2017) zag in de evolutie de ontwikkeling van dynamische kwaliteit en statische kwaliteit. Statische kwaliteit is conserverend,...

Zo boven, zo beneden Al millennia hopen mensen de gang van zaken in het ondermaanse vanuit projectie op de bovenwereld te duiden en zo mogelijk in hun voordeel toe te passen. Dat gold en geldt voor westerse en oosterse culturen. In dit artikel een vijftal begrippen uit de religie en spiritualiteit bij elkaar gelegd. Goddelijke genade, synchroniciteit en de drie Taoïstische schatten compassie, matigheid en bescheidenheid zijn allemaal concepten die nauw met elkaar verbonden kunnen zijn en elkaar kunnen versterken. Genade verwijst naar de onverdiende gunst, barmhartigheid en liefdevolle zorg van God of het universum. Compassie daarentegen verwijst naar het vermogen om mee te voelen en mededogen te hebben voor het lijden van anderen. Genade en compassie kunnen samenkomen in de manier waarop we anderen benaderen. Wanneer we genade ervaren, kunnen we ook geneigd zijn om compassie te tonen jegens anderen, om liefdevol en begripvol te zijn, en om anderen te steunen in moeilijke tijden. Synch...

Over bijgeloof, metron en wanneer te doen of laten Oude mythen overleven niet zomaar duizenden jaren. Ze blijven bestaan omdat ze meerdere lagen van waarheid bevatten die steeds opnieuw relevant worden. De mythe van koning Midas is zo'n verhaal dat ons vandaag nog steeds iets essentieels te vertellen heeft, juist in een tijd waarin simplistische positieve denken-bewegingen ons voorhouden dat "het universum geen nee kent".  Midas wenste de gave om alles wat hij aanraakte in goud te veranderen. Dat gebeurde maar ook zijn voedsel en zijn kind veranderden in goud en toen kreeg hij spijt. De wijsheid van Midas Wanneer we de mythe van koning Midas onderzoeken, kunnen we vijf diepe inzichten zien die de oude Grieken wilden overbrengen: Hebzucht leidt tot isolatie. Midas kan niemand meer aanraken: geen knuffel, geen maaltijd delen, geen menselijk contact. Rijkdom die je van het leven zelf afsnijdt, is waardeloos. De Grieken waarschuwden hier tegen excessief materialisme....

Vormgeving vanuit een inherente kracht in het universum? Hoe het bestaan begon gaat ons begrip te boven. Het begrip daarvan transcendeert ons als het ware. Voor het gemak gaan sommigen er vanuit dat het bestaan toeval is, anderen veronderstellen een transcendente intelligentie. In dit artikel wordt uitgegaan van het bestaan van een intelligentie die in ieder geval geen haast heeft. Aan de wetenschap kunnen we overlaten om de (samenhang in de) werking van natuurwetten te ontrafelen, via de filosofie en/of onze eigen intelligentie kunnen we overdenken hoe het waarom van het bestaan geduldig werkzaam kan zijn. Vanuit een visie op de natuur of God als een interne kracht of essentie die inherent is aan het universum, kan het Goddelijke worden beschouwd als de onderliggende bron van alle leven en evolutie, die de natuurlijke processen bezielt en een richting geeft aan de ontwikkeling van het leven. Volgens deze visie zou de oerknal niet alleen het begin van het universum vertegenwoordigen in...