Wat laat Taoïsme ons inzien?
Taoïsme vult de leegte aan in de balans van doen en laten
Wie de Tao zoekt om alles uit het leven te halen en meer te verdienen vindt weinig op zijn pad. En toch is daarmee niets te veel gezegd, want het Taoïsme vult de leegte aan in de balans van doen en laten. Die balans raken wij kwijt wanneer wij geluk alleen zoeken in het doen. Onze drukke levensstijl lijkt anders te suggereren, maar er is niets mis met doen, vooropgesteld dat je jouw heil zoekt in het (juiste) doen zelf en niet (doelgericht) als middel om steeds verder te reiken. Er is niets mis mee met jezelf te willen ontwikkelen of te willen groeien (beter nog: te rijpen) in bewustzijn als je maar (weer) in evenwicht komt.
Taoïstisch leven is (met enige moeite) juist handelen, en dat doe je door jezelf en andermans grenzen niet te forceren. Het inzicht in de Tao loopt niet via verstand, taal of andere intellectuele mechanismen en is alleen via intuïtie te verwerven.
Weten dat je niets nodig hebt om nu gelukkig te zijn is een bevrijdend en tegelijk frustrerend gegeven. Want waarom ben je dan nu niet gelukkig?
De oosterse filosofen accepteren dat sommige zaken ongrijpbaar zijn en ze hebben geen methode om gelukkig te worden, maar bevelen aan om te mediteren en zelfkennis te verwerven door jezelf te observeren. Dat betekent een zekere afstand nemen van het denken en voelen. Ook dit is een vorm van laten. Anders gezegd: ze bevelen aan om ruimte te maken voor iets wat niet binnen kan komen wanneer we van overtuigingen en emoties vervuld zijn. Die overtuiging kan zijn dat we ons zouden moeten identificeren met de waarheid van onze gedachten en emoties. Zijn gedachten en gevoelens dan niet waar? Misschien wel, maar ze zijn niet de hele waarheid.
We kunnen in balans komen wanneer we inzien dat we genoeg hebben aan onszelf en ons ego kunnen loslaten en oordeelvrij open staan voor (nieuwe inzichten via) anderen.
We doen er goed aan ons niet afhankelijk te maken van de erkenning van de ander, maar ons best te doen voor ons zelf en ook een ander van die kwaliteit te laten genieten. Ook dat kan door de “flow” geluk opleveren.
In onze westerse zegswijzen drukten we deze kennis al uit: het meesterschap toont zich in het weglaten; spreken is zilver, zwijgen is goud; muziek zit tussen de noten; een danser brengt rust in de beweging.
Waarom wijze mensen vaak zwijgen
Wijsheid schuurt zelden, maar glanst ook niet. Ze vraagt om matiging en matiging verkoopt slecht in een cultuur die prikkels, versnelling en uitzonderlijkheid beloont.
Adviezen als houd balans, schiet niet door en doe niet alsof je meer bent dan een ander hebben iets ontwapenends. Ze beloven geen triomf, geen heldenstatus, geen shortcut naar betekenis. Ze vragen juist om zelfbeperking, voortdurende afstemming en het verdragen van het alledaagse. Dat is existentieel veeleisend, maar emotioneel weinig spectaculair.
Wat daarbij meespeelt: zulke adviezen ontregelen het competitieve verhaal waarop veel identiteit is gebouwd. Wie zegt “doe normaal” ondergraaft impliciet het idee dat je jezelf voortdurend moet bewijzen, verbeteren of verheffen. En dat voelt voor velen als een bedreiging, niet als bevrijding. Wijsheid tast het decor van grootsheid aan.
Misschien daarom dat ze vaak pas achteraf als wijs wordt herkend. Niet op het moment dat ze wordt uitgesproken, maar wanneer de gevolgen van doorschieten zichtbaar worden: burn-out, polarisatie, machtsmisbruik, leegte. Dan klinkt dat eerder genegeerde advies ineens bijna pijnlijk eenvoudig.
In politiek én in het persoonlijke leven geldt dan hetzelfde: wie balans bewaart, valt niet op. Wie niet doorschiet, maakt geen headlines. Wie zich niet groter voordoet dan hij is, wordt zelden bewonderd. Maar juist daar zit de duurzaamheid. Niet sexy, wel dragend.
Tao in het dagelijkse leven, zie deze video.
Zie ook: "Je kunt niets doen om gelukkig te worden".
