Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Ben je eerlijk of ben je aardig? Een leugentje om bestwil: we komen er allemaal regelmatig mee in aanraking. Aan de ene kant willen we eerlijk zijn, aan de andere kant willen we aardig gevonden worden. Hoe verenig je die twee? We herinneren ons wellicht het bekende advies: “Voordat je reageert, stel jezelf drie vragen: is de reactie (die ik wil geven) waar, is het vriendelijk, is het waar”? Dit klinkt als een prachtig ideaal, maar de sociale werkelijkheid blijkt vaak een stuk ingewikkelder. De alledaagse beleefdheid van “hoe gaat het?” Een voorbeeld van deze sociale complexiteit is de begroeting “Hoe gaat het?” De meeste mensen antwoorden automatisch met “Goed”, zelfs als dat niet waar is. Waarom? Omdat de vraag vaak niet meer dan een beleefdheidsritueel is. Het echte doel is niet om een diepgaand gesprek te starten, maar om vriendelijkheid uit te drukken. Zelf groet ik mensen liever met “Goedendag” of “Dag Theo”. Dit voelt oprechter, omdat ik daarmee geen vraag stel waarvan ik het ant...

Ontsnappen uit de vicieuze cirkel Het leven lijkt vaak op een vicieuze cirkel. Dezelfde problemen, dezelfde conflicten, dezelfde patronen lijken zich eindeloos te herhalen. Maar als we vertrouwen op onszelf en goed kijken, ontdekken we iets anders: wat een cirkel lijkt, is eigenlijk een spiraal. Een beweging die ons steeds weer naar dezelfde thema’s brengt, maar altijd met de mogelijkheid om een stapje verder te komen. Deze subtiele vooruitgang vraagt om aandacht, reflectie en een bewuste koers. Spiraal van verkramping naar vrijheid De dynamiek van evenwaardigheid Evenwaardigheid is een kernwaarde die onze relaties en de samenleving kan verrijken. Toch zien we hoe vaak superioriteitsgevoelens de overhand krijgen, bewust of onbewust. Mensen proberen elkaar de loef af te steken, zelfs in schijnbaar onschuldige situaties. Het lijkt een oerinstinct, een hardnekkige reflex om anderen te overtroeven. Maar in de spiraal van groei kan deze dynamiek worden doorbroken. Elke keer dat we ons bewu...

Wat kenmerkt een dialoog? Een dialoog is een evenwaardig gesprek waarin beide partijen op een open en onderzoekende manier met elkaar in gesprek gaan. Het doel is niet om elkaar te overtuigen, maar om samen tot een dieper inzicht te komen. Kenmerkend voor een dialoog is dat elk van beiden reageert op wat de ander zegt, met ruimte voor persoonlijke reflectie en het verkennen van ideeën. In deze korte dialoog onderzoeken twee personen het thema "wat is liefde?". Het laat zien hoe een gesprek over een abstract onderwerp kan leiden tot een gezamenlijke conclusie, terwijl beide gesprekspartners hun eigen perspectieven en ervaringen inbrengen. Start dialoog De een: Wat is liefde? De ander: Liefde is een diepgevoelde toewijding aan iemand of iets. Het gaat verder dan gevoelens of emoties ; het is een bewuste keuze en een manier van zijn. Hoe zie jij dat? De een: Dat klopt wel voor mij. Ik denk dat liefde veel verschillende gevoelens oproept, zoals vreugde of verdriet, maar dat het m...

Hoe doe je dat in de praktijk? Ken Wilber, een invloedrijke denker en filosoof, biedt met zijn integrale theorie een helder kader om verstand, gevoel en intuïtie in balans te brengen. Volgens Wilber zijn deze drie dimensies fundamentele perspectieven op de werkelijkheid, die elk hun eigen waarde en beperkingen hebben. Hij benadrukt dat een volwaardig leven vraagt om het integreren van deze bronnen van informatie. Door bewust te schakelen tussen verstand, gevoel en intuïtie, kunnen we tot diepere inzichten komen en beter afgestemde keuzes maken. Maar hoe doen we dat zonder dat het een tijdrovend of complex proces wordt? Het goede nieuws is dat het schakelen tussen deze bronnen niet per se een zware of ingewikkelde opgave hoeft te zijn. Met regelmatige oefening en een lichte, speelse aanpak kan het vanzelfsprekend worden. Hier zijn enkele praktische manieren om dit schakelen in je dagelijks leven te integreren. 1. Maak het onderdeel van kleine dagelijkse keuzes In plaats van te wachten o...

Er zijn ook nadelen voor wie in de aandacht staat In een wereld waarin schoonheid, kracht en snelheid vaak worden verheerlijkt, lijkt het voor de hand te liggen dat degenen die als aantrekkelijk worden beschouwd , een voorsprong hebben. Ze krijgen meer aandacht, worden sneller bewonderd en lijken op het eerste gezicht succesvoller. Maar deze uiterlijke kwaliteiten brengen ook een verborgen last met zich mee: de onzekerheid over de reden waarom ze aandacht krijgen. Wat iemand aantrekkelijk maakt, kan ook een bron van twijfel en kwetsbaarheid zijn. Is de bewondering oprecht, of slechts oppervlakkig? En zou deze aandacht blijven bestaan als de uiterlijke kenmerken verdwijnen? De onzekerheid van aantrekkelijkheid Aantrekkelijke mensen worden vaak geconfronteerd met een vraag die minder zichtbare mensen zich minder snel hoeven te stellen: ben ik geliefd om wie ik ben, of om hoe ik eruitzie? Deze vraag kan leiden tot een diepgewortelde onzekerheid. Het is moeilijk om onderscheid te maken tus...

Het betere als vijand van het goede Het streven naar perfectie lijkt op het eerste gezicht nobel: een poging om het beste uit onszelf te halen, om waardering te verdienen en betekenis te geven aan ons bestaan. Maar voor sommigen wordt het een wanhopige zoektocht, een eindeloze strijd om zichzelf “goed genoeg” te vinden. Ze plaatsen de bron van erkenning buiten zichzelf, in een persoon, een doel, of een ideaalbeeld. Het verlangen om perfectie te bereiken wordt zo allesoverheersend dat het uitzicht op een andere uitweg verdwijnt en wanhoop de overhand krijgt. De gevaarlijke fixatie op perfectie In Goethe’s Die Leiden des jungen Werthers zien we de tragische gevolgen van zo’n fixatie. Werther projecteert zijn behoefte aan erkenning volledig op Charlotte, een vrouw die niet beschikbaar is. Zijn liefde is niet alleen onbeantwoord, maar ook geïdealiseerd: hij ziet in haar de sleutel tot zijn geluk, zijn waardigheid, zijn bestaansrecht. Wanneer die illusie onhoudbaar wordt, verdwijnt voor We...

Moeten we wel kiezen? We groeien op met het idee dat er maar één waarheid kan bestaan. Dit zwart-witdenken wordt vaak gevoed door de manier waarop we leren beslissingen te nemen: kies voor het ene, want het andere kan niet tegelijk waar zijn. Maar de werkelijkheid is veel complexer. We worden voortdurend geconfronteerd met omstandigheden waarin meerdere waarheden tegelijkertijd een rol spelen. Dit spanningsveld roept een dubbele boodschap op. Een dubbele boodschap is een situatie waarin twee of meer schijnbaar tegenstrijdige waarheden tegelijkertijd relevant zijn. Het is verleidelijk om er één te kiezen, maar juist in de spanning tussen deze waarheden ligt een diepere wijsheid verscholen. Het dilemma van zelfverbetering en wereldverbetering Neem het bekende gezegde: " verbeter de wereld, begin bij jezelf". Op het eerste gezicht klinkt dit logisch en inspirerend, maar bij nadere beschouwing blijkt het meer dan 1 boodschap te bevatten. Wanneer alleen bij jezelf begint, loop je ...

Hoe een moment van stilte gesprekken verdiept Een retorische vraag lijkt soms een sluitstuk, een opmerking waar geen antwoord op verwacht wordt. Maar wie goed luistert, hoort juist de uitnodiging erin: denk nog eens na, kijk dieper, blijf even hangen . In plaats van de discussie af te snijden, kan een retorische vraag de deur openen naar iets betekenisvols. Neem bijvoorbeeld de vraag “Waar moet een mens zich druk over maken?”. Je kunt die opvatten als een dooddoener:   iets waarmee het gesprek doodvalt. Maar je kunt het ook benaderen als een aforisme : een compacte vorm van wijsheid die tot zelfonderzoek uitnodigt. Het verschil zit niet in de vraag, maar in de houding van de luisteraar. Een dooddoener is pas een eindpunt als je hem zo behandelt. Zie je hem als een kans, dan wordt het een spiegel, een startpunt voor iets echts. Zo bezien zijn dooddoeners en aforismen twee zijden van dezelfde munt: ze zijn even krachtig als je bereid bent je erdoor te laten raken. Alles hangt ...

Wie het kleine niet eert, is het grote niet weert Het leven speelt zich af tussen twee uitersten: de bescheidenheid van het kleine en de ambitie van het grote. Wie het kleine niet eert, is het grote niet weert, luidt een oude wijsheid. Tegelijkertijd verlangen velen naar een groots en meeslepend bestaan. Zijn deze houdingen onverenigbaar, of juist complementair? Het antwoord ligt in een bewuste levenshouding die niet alleen onze eigen wereld verrijkt, maar ook onverwachte verbindingen blootlegt met anderen én met het leven zelf. Hierin speelt synchroniciteit een verrassende rol. Het spel van synchroniciteit Synchroniciteit is het onverwachte samenvallen van gebeurtenissen die op het eerste gezicht niet causaal verbonden zijn, maar toch een diepe betekenis lijken te hebben. Het is alsof het universum een handreiking doet, een subtiel knikje geeft: “kijk, dit moment is voor jou”. Deze ervaring verrijkt ons leven, niet door wat we doen, maar door wat we laten. Synchroniciteit vraagt ons n...

Een krachtige manier om je mening te delen zonder aan te vallen Voorkom machtsstrijd Door een ik-boodschap te gebruiken, kun je je mening uiten zonder dat het voelt alsof je een oordeel over de ander velt. Je blijft dan bij je eigen ervaring en maakt het minder confronterend, terwijl je toch eerlijk blijft. Bijvoorbeeld: in plaats van te zeggen "Jij verkoopt onzin," kun je zeggen: "Ik vind het moeilijk om mee te gaan in wat je zegt, omdat het voor mij niet logisch klinkt". Het voordeel is dat je op deze manier ruimte schept voor dialoog in plaats van weerstand. Je laat zien hoe jij iets ervaart zonder direct de ander aan te vallen, wat de communicatie respectvoller maakt. Tegelijkertijd verlies je niet je eigen standpunt uit het oog. Diplomatiek zijn betekent niet dat je je grenzen moet laten overschrijden of dingen moet slikken die niet goed voelen. Het gaat juist om balans: ruimte geven aan je eigen waarheid én respect tonen voor die van een ander. Een m...

Één ethiek voor alles wat leeft In de hedendaagse samenleving worstelen we met fundamentele vragen over wat het betekent om recht te hebben op vrijheid, gelijkheid en respect. Deze vragen raken niet alleen de menselijke conditie, maar strekken zich uit naar dieren, de natuur en de wereld in zijn geheel. Er ontstaat een ethisch landschap waarin we de grenzen van onze verantwoordelijkheden en rechten voortdurend moeten heroverwegen. De kern van deze heroverweging draait om de principes van vrijheid en gelijkheid, die universeel zouden moeten zijn, ongeacht de aard, het bewustzijn of de status van het wezen. Dit essay beschrijft hoe deze principes niet alleen van toepassing zijn op de mens, maar op alle levende wezens en de natuur en  hoe we als samenleving een ethische benadering kunnen aanhouden die verder reikt dan de (gevolgen voor de) menselijke ervaring. Bewustzijn en fundamentele rechten Traditioneel wordt vaak gedacht dat de rechten van een wezen afhankelijk zijn van zijn bewu...

Lessen uit een interview met hersenwetenschapper Anil Seth Anil Seth, auteur van Being You: A New Science of Consciousness , biedt in een recent interview in NRC waardevolle inzichten over bewustzijn, zowel bij mensen als bij AI (kunstmatige intelligentie). Een van de besproken stellingen uit het gesprek luidde dat niet alleen de buitenwereld een hallucinatie is, maar ook ons gevoel van ‘zelf’. Seth beschrijft het zelf als een “bundel van verschillende ervaringen die we als één geheel ervaren”. Hij stelt verder dat bewustzijn nauw verbonden is met het feit dat we levende wezens zijn, en dat AI waarschijnlijk geen bewustzijn ontwikkelt. Wat wel een uitdaging vormt, is de illusie van bewustzijn die systemen als ChatGPT kunnen opwekken. Dit roept niet alleen fundamentele vragen op over de aard van bewustzijn, maar ook over hoe we omgaan met AI binnen onze maatschappij. AI geeft ons de mogelijkheid om onszelf en onze waarden kritisch te onderzoeken. Toch brengt het ook risico’s mee, zoals...

Het mysterie ben jij In zijn boek Het mysterie, dat ben jij (bol.com) nodigt Hein Stufkens ons uit om het mysterie van onszelf te onderzoeken. Hij beschrijft de ziel als het subtiele weefsel tussen atomen, een ongrijpbaar 'Iets' dat we alleen kunnen benaderen door onze innerlijke instrumenten zoals intuïtie, gevoel en verstand. Maar hoe weten we zeker dat we die instrumenten goed inzetten? En hoe vermijden we dat we onszelf een illusie aanpraten? Het mysterie toelaten Een ander boek van Stufkens Stufkens benadrukt dat we, om het mysterie van onszelf te benaderen, moeten leren leven met paradoxen en onzekerheid. We hoeven het mysterie niet volledig te begrijpen; het gaat erom dat we het toelaten. Intuïtie speelt hierbij een sleutelrol. Intuïtie is geen logisch proces, maar een vorm van weten die ontstaat tussen gedachten door, zoals inzichten tijdens meditatie of momenten van stilte. Hij wijst erop dat echte wijsheid ontstaat wanneer we onze innerlijke instrumenten leren verfij...

Voorkom dat je onnodig oordeelt Projectie houdt in dat we eigenschappen, gevoelens of verlangens die we in onszelf moeilijk herkennen of accepteren, toeschrijven aan anderen. Dit mechanisme kan ook in gedachten plaatsvinden, bijvoorbeeld op de volgende manier. Zelfkritiek vs oordeel over anderen Als iemand zichzelf vaak bekritiseert, kunnen gedachten over anderen soms die interne kritiek weerspiegelen, zonder dat de persoon zich daarvan bewust is. Verwachtingen en aannames Wanneer we aannemen wat anderen denken of voelen, baseren we dat vaak op onze eigen innerlijke belevingswereld. Dit kan een vorm van projectie zijn. Angsten en onzekerheden Angstige gedachten over hoe anderen ons zien, kunnen projecties zijn van onze eigen zelftwijfel.   Parallelle lijnen Tegelijkertijd zijn niet alle gedachten projectie. Veel gedachten ontstaan uit observatie, redenering of verwerking van informatie, zonder dat ze direct voortkomen uit onze interne worstelingen. De mate waarin gedachten projecti...

De boer en het wild paard Er is een bekend taoïstisch verhaal dat vaak wordt verteld om het concept van wu wei (handelen door niet-handelen) en de relatieve aard van gebeurtenissen in het leven te illustreren.  Hier is een versie van het verhaal. Er was eens een arme boer die woonde in een klein dorpje. Op een dag, toen hij aan het werk was op zijn boerderij, kwam zijn zoon thuis met een wild paard dat hij had gevangen. De dorpsbewoners, die dit zagen, kwamen naar hem toe en zeiden: "Wat een geluk! Je zoon heeft een prachtig paard gevangen, dat zal je vast rijk maken!". De boer antwoordde kalm: "we zullen zien". Een paar weken later, terwijl de jongen het paard aan het temmen was, viel hij van het paard en brak zijn been. De dorpsbewoners kwamen weer langs en zeiden: "Wat een ongeluk! Je zoon heeft zijn been gebroken, dat zal je zeker veel pijn en verdriet brengen!". De boer antwoordde weer: "we zullen zien". Niet lang daarna brak er oorlog uit,...