Wederkerigheid en het advies van de Gouden Regel
De Gouden Regel slijt nooit
"Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden." Dat is de Gouden Regel. Je vindt hem in veel culturen en religies als basis voor ethiek. Hij draait om wederkerigheid en empathie. Hij erkent de evenwaardigheid van de ander: wat je voor jezelf wilt, gun je ook een ander.
Wederkerigheid
Bij Confucius en bij de joodse leraar Hillel staat de regel in een negatieve vorm. In het Nederlands kennen we die als spreekwoord: "Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet". Positief of negatief geformuleerd, de kern blijft dezelfde. Je zet jezelf in de schoenen van de ander.
Geboden of advies?
Ook de tien geboden zijn richtlijnen voor moreel gedrag. Veel mensen lezen ze als verboden: "Gij zult niet stelen", "Gij zult niet doden". Toch kun je ze beter begrijpen als advies voor een rechtvaardige en harmonieuze samenleving. Een verbod roept weerstand op, want voor de meeste mensen is vrijheid het hoogste goed. Een advies laat die vrijheid intact. Het doet een beroep op je eigen inzicht.
Een mystieke relatie
Carl Jung sprak van synchroniciteit: gebeurtenissen die betekenisvol samenvallen, zonder dat de ene de andere veroorzaakt. Iets daarvan hoor je in het spreekwoord "Wie goed doet, goed ontmoet". De Gouden Regel, de tien geboden en synchroniciteit wijzen op een dieper begrip van menselijke relaties en morele verantwoordelijkheid. Ze wijzen ook op een mystieke werkelijkheid. Daarop kun je vertrouwen wanneer je je eigen belangen weet te relativeren.
Respect uitbreiden
Een ethische samenleving bevorder je niet met strikte regels. Dat lukt beter met wederkerigheid en empathie. Dan zijn mensen vrij om te handelen met respect voor alles om hen heen: mens en dier.
Dat zou de kern van elke opvoeding moeten zijn.
Hoe pas jij de Gouden Regel toe? Doe de dilemmatest over de Gouden Regel.
Lees ook: Zonder vrijheid geen liefde en zonder liefde geen vrijheid.
