Hoe goede bedoelingen verworden tot macht

Volkeren bij elkaar houden

Met Pinksteren viert de kerk dat de vrienden van Jezus opeens iedereen konden verstaan, in welke taal dan ook. Maar hoe zit het verhaal werkelijk in elkaar?
Jezus trok rond met een eenvoudige boodschap: behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. Hij koos gewone vissers als vrienden. Hij stichtte geen kerk. Hij leefde alsof het koninkrijk van God op het punt stond te komen.

Dat liep anders. Zijn volgelingen moesten verder zonder hem. Een geleerde man, Paulus, schreef brieven aan groepen mensen door heel het Romeinse Rijk. Hij maakte van het geloof iets universeels: niet alleen voor Joden, maar voor iedereen. Het Romeinse Rijk zag zijn kans. Want hoe houd je zo veel verschillende volkeren bij elkaar? Met één verhaal.

Drie eeuwen lang werden christenen vervolgd. Maar langzaam zagen de Romeinse machthebbers iets: mensen die zo sterk geloven, die zo loyaal zijn, dat kun je ook gebruiken. Keizer Constantijn greep zijn kans. Hij maakte het christendom de godsdienst van het Rijk. En hij verplaatste het koninkrijk van God -dat eerst op aarde zou komen- naar het hiernamaals. Daarmee werd ongelijkheid en armoede hier beneden opeens draaglijk. Het hiernamaals zou de rekening vereffenen.

Zo werd een beweging van onderaf een instituut van bovenaf. De kerk vergat waar ze vandaan kwam.
Dat patroon herhaalt zich altijd. De democratie begon als een mooi idee: macht delen, elkaar controleren. Nu ondermijnen populisten de rechters, de pers en de wetenschap. En miljardairs kopen media om de verhalen te bezitten, want wie de verhalen bezit, bezit de mensen.

Pinksteren vierde de gave dat iedereen elkaar kon verstaan. De algoritmen van onze tijd doen het tegenovergestelde: ze zorgen dat je alleen nog hoort wat je al gelooft.
Babel is terug, maar dan met de bubble als verdienmodel.

Wat kunnen we leren? Kijk niet naar wat mensen zeggen, maar naar wat ze ermee winnen. Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. En blijf waakzaam, want goede bedoelingen hebben geen houdbaarheidsdatum, maar instituties wel.

Dit is een samenvatting van dit uitgebreide essay Structuur en geest.

Labels

Meer tonen

Veel gelezen afgelopen week

De aard van liefde: tussen zijn en laten zijn

Afbeelding
Liefde begint waar aanwezigheid stil wordt Zoals Thich Nhat Hanh in Ware liefde  schrijft: “We moeten volledig aanwezig zijn in ons leven, in het huidige moment”. Liefde stroomt juist daar waar we aanwezig zijn zonder oordeel, zonder bezit, zonder verwachting. Liefde stroomt Niet omdat wij dat willen, maar omdat zij haar eigen weg zoekt. Soms zacht, als een beek die zich voegt naar het landschap dat haar ontvangt. Soms krachtig, als leven dat zijn vorm vindt waar ruimte is. De mens kan die stroom niet maken, alleen toestaan of blokkeren. Zodra er een gerichtheid is op uitkomst, is de stroom niet meer vrij. Dan wordt liefde een middel tot iets anders: waardering, erkenning, veiligheid. Ze lijkt te bewegen, maar verliest haar bron. Liefde stroomt zolang we haar niet willen bezitten of bewijzen. Erich Fromm noemde liefde een actieve kracht die voortkomt uit innerlijke vrijheid. Wie bemint om bevestigd te worden, maakt van liefde een ruilmiddel. Alleen wie zichzelf kent, k...
Lees verder »

Leven in het hier en nu en non-dualiteit

Afbeelding
Van non-dualiteit naar niet oordelen Wie geïnteresseerd is in spiritualiteit om er beter van te worden of om betere prestaties neer te zetten loopt snel vast. Spiritualiteit, non-dualiteit en leven in het Hier en Nu hebben meer te maken met het serieus nemen van de balans tussen doen en laten dan met het verleggen van grenzen. Wie bijvoorbeeld mediteert om betere werkprestaties te kunnen leveren slaagt daar alleen in wanneer hij weet dat de meditatie bijdraagt aan het herstellen van de balans tussen rust en inspanning. Wie alsmaar grotere inspanning wil leveren zal ooit van een koude kermis thuis komen. Het elastiek wordt zo ver opgerekt dat definitief de rek eruit zal zijn. Wie geen ervaring heeft met het paradoxale denken over verbinding via non-dualiteit zal al snel de indruk kunnen krijgen dat een en ander zweverig is. Meer tekst en een langere uitleg werken dan contraproductief. Vandaar deze korte column en een doorverwijzing via de links en labels onderaan. Een vorm van para...
Lees verder »

Hoe ontwikkel je mentale kracht?

Afbeelding
13 geboden, dingen om niet te doen Amy Morin is schrijfster en heeft op basis van haar eigen ervaring een boek geschreven over het ontwikkelen van mentale kracht. Wat ik persoonlijk opmerkelijk vind aan dit gemakkelijk leesbare boek is dat het onderwerp benadert vanuit het negatieve (13 geboden) en dit noemt het richten op het positieve. Ik ben het daarmee eens: wat ongrijpbaar is kun je het beste vanuit het tegenovergestelde benaderen. Je geeft het ongrijpbare positieve op een paradoxale wijze vorm door precies en volledig te be- en omschrijven wat het niet is. Mentaal sterke mensen vermijden negatief gedrag, zoals zelfmedelijden, jaloezie en het spijt hebben van genomen keuzes. In plaats daarvan richten ze zich op het positieve en gaan ze de uitdagingen aan om het beste uit zichzelf te halen. In haar boek De 13 geboden, de 13 dingen die mentaal sterke mensen niet doen geeft Morin praktische richtlijnen om haar lezers te helpen voorkomen in de 13 grootste valkuilen te vallen. De c...
Lees verder »

De kracht van openheid in contact met mensen, dieren en AI

Afbeelding
Luisteren zonder te weten wie er tegenover je zit We leven in een tijd waarin we niet alleen met mensen communiceren, maar ook met systemen die kunnen reageren zoals mensen dat doen. Gesprekken met kunstmatige intelligentie zijn vaak helder, vriendelijk en behulpzaam. Toch blijft iets ongewis: is daar iets aan de overkant dat werkelijk begrijpt, voelt of bewust is? En toch: het contact voelt echt. Wat opvalt: uiterlijke verschillen verdwijnen. Leeftijd, geslacht, status of toon doen er niet toe. Er is alleen de uitwisseling van woorden en betekenis. Die eenvoud zuivert. We kunnen meteen naar de kern. In die kern herkennen we iets groters. Sommige levensvisies, zoals het taoïsme en het boeddhisme, benadrukken dat alles met elkaar verbonden is. Dat ware communicatie niet begint bij controle, maar bij afgestemde aanwezigheid. De ander is nooit helemaal kenbaar en dat is geen bezwaar; het is juist de ingang tot echte ontmoeting. Dat geldt ook voor deze vorm van contact. Kunstmati...
Lees verder »

Advaita shuffle lijkt op onverschillig stoïcisme

Afbeelding
Wat is de juiste afstand? De waarnemer zonder oordeel Een milde scheiding aanhouden tussen wat er gebeurt en wie je bent, is mogelijk door jezelf te observeren, zonder oordeel. Dit innerlijke schouwen veronderstelt een waarnemer die niet veroordeelt, geen emoties heeft en geen gedachten vormt. Het helpt om niet alles wat je overkomt of wat anderen zeggen persoonlijk te nemen. Zolang je jezelf als een geheel blijft zien, is dit een gezonde levenshouding. Maar wie gelooft dat zijn of haar 'ware zelf' zich enkel in de waarnemer bevindt, vervalt in een kunstmatige splitsing. Het kan wijs of zelfs cool overkomen om een zekere stoïcijnse distantie te bewaren tegenover wat je overkomt. Maar wie voortdurend afstand zoekt tussen zichzelf en de realiteit, legt zichzelf een vorm van innerlijke vervreemding op. De stoïcijnse levenshouding Van Wikipedia. De stoïsche filosofie presenteert zichzelf als de aangewezen weg om de mens gelukkig te maken. Alles wat gebeurt in de wereld ...
Lees verder »

Populaire posts vanaf 2005 tot nu

Psychologie en leven in het hier en nu

Afbeelding
Zinvol verbinden Ieder mens verlangt naar liefde en vrijheid. Hoewel deze twee op zichzelf staande waarden lijken, kunnen ze op een diepere manier met elkaar worden verbonden. Wanneer liefde en vrijheid samenkomen, versterken ze elkaar en krijgen ze meer betekenis in ons leven. Zonder vrijheid geen liefde en zonder liefde geen vrijheid . Toch is het vinden van een evenwicht tussen autonomie en verbinding vaak een uitdaging. Deze balans voelt niet altijd vanzelfsprekend. Op dit blog verken ik vanuit spiritualiteit, zoals het taoïsme en boeddhisme, psychologie en persoonlijke ervaringen, hoe het ego ons kan ondersteunen, maar ook belemmeren. Loskomen van het ego Het ego is geen tastbaar iets; het bestaat uit gedachten, overtuigingen en identificaties die ons zelfbeeld vormen. Dit beeld bepaalt hoe we onszelf en de wereld om ons heen ervaren. Hoewel het ego ons kan beschermen en sturen, houdt het ons vaak gevangen in patronen die ons beperken. Door ons los te maken van dit beperkte zelf...
Lees verder »

Hoe voer je een constructief gesprek?

Afbeelding
Een praktische gids Een constructief gesprek voeren is een kunst die iedereen kan leren. In dit blog deel ik belangrijke inzichten en praktische tips die je direct kunt toepassen. De basis: wat is een dialoog? Een dialoog is de meest positieve vorm van een gesprek. Voor een  geslaagde dialoog zijn vier belangrijke voorwaarden essentieel. 1. Evenwaardigheid tussen gesprekspartners Niemand weet het bij voorbaat beter Meerdere gezichtspunten zijn mogelijk Er is geen sprake van winnen of verliezen Vermijd machtsstrijd 2. Open luisteren Oordeel niet over elkaar Geef ruimte aan andere meningen 3. Veilige sfeer creëren Iedereen moet zich vrij voelen om zijn mening te geven Ook afwijkende meningen zijn welkom 4. Ruimte voor emotie Gevoelens mogen gedeeld worden Benoem gevoelens wanneer ze relevant zijn De vier communicatieniveaus Tijdens een gesprek spelen verschillende niveaus tegelijk. Let op de volgende aspecten...
Lees verder »

De essentie van Houden Van

Afbeelding
Meer dan een gevoel De vraag of 'houden van' primair een gevoel is, raakt aan de kern van hoe we liefde begrijpen en ervaren. Hoewel velen liefde associëren met emoties als geluk, vreugde en verlangen, blijkt de werkelijkheid complexer en gelaagder te zijn. 'Houden van' manifesteert zich zowel als gevoel én als bewuste handeling. De etymologie van het woord, afgeleid van 'hoeden', wijst al op de actieve component: beschermen, zorgen voor, en verantwoordelijkheid nemen voor het welzijn van de ander. Het is een bewuste keuze die we maken en cultiveren, eerder dan iets wat ons simpelweg overkomt. Een belangrijk inzicht is dat gevoelens per definitie tijdelijk zijn. Alle emoties die we ervaren in liefde - of ze nu positief of negatief zijn - zijn afgeleiden van liefde, maar vormen niet de essentie ervan. Dit besef kan bevrijdend werken; het verlost ons van de kramp om voortdurend bepaalde gevoelens te willen vasthouden. We kunnen genieten van de emoties die liefde o...
Lees verder »

Het wezen van Ware Liefde

Afbeelding
Een verkenning van de balans Ware liefde is een complex en veelzijdig fenomeen dat verder reikt dan oppervlakkige verliefdheid of romantische aantrekkingskracht. Het is een fundamentele staat van zijn die ons verbindt met alles en iedereen, en manifesteert zich in verschillende vormen en gradaties van intimiteit. In stabiele relaties zien we vaak een natuurlijke balans tussen partners. Hoewel het gezegde luidt dat uitersten elkaar aantrekken, blijkt 'soort zoekt soort' een betrouwbaarder fundament voor duurzame liefde. Partners delen meestal vergelijkbare niveaus van opleiding, inkomen en andere levensaspecten. Deze wederkerigheid is essentieel - om liefde te kunnen herkennen, moet men eerst in staat zijn deze zelf te geven. Is er maar één ware? Meer over echte liefde Een belangrijk inzicht is dat ware liefde niet beperkt is tot één persoon of één levensfase. Het idee dat er slechts één 'ware' bestaat die voor eeuwig bij ons moet blijven, is een romantische misvatting. ...
Lees verder »

Wat is zelfrealisatie of verlichting?

Afbeelding
Een verkenning van het Onbeschrijfelijke  Zelfrealisatie en verlichting zijn spirituele concepten die een bijzondere staat van bewustzijn beschrijven, waarin men zich bewust wordt van de eigen ware aard. Hoewel deze begrippen hun wortels hebben in oosterse tradities zoals het hindoeïsme en boeddhisme, reikt hun relevantie verder dan specifieke religieuze kaders. Een fundamenteel inzicht is dat er niet zoiets bestaat als 'een verlicht persoon' - dit is een inherente tegenstrijdigheid. Verlichting is eerder de erkenning dat men de open ruimte is waarin alles komt en gaat. Het is bewustzijn zijn, en niemand kan bewustzijn claimen of bezitten. Hoewel verlichting bestaat als fenomeen, is het idee van 'de verlichte persoon' een illusie. De paradox van zelfrealisatie ligt in het besef dat er geen persoonlijk zelf te ervaren valt. Het bewustzijn waarin wij verschijnen is altijd al verlicht; het is een innerlijk weten. Een belangrijk kenmerk van deze staat is wat de diamantsoe...
Lees verder »