Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Taboe op bekwaamheid In de geschiedenis zien we telkens golfbewegingen in de manier waarop samenlevingen omgaan met kennis, macht en gezag. Waar in de twintigste eeuw de nadruk lag op het zo hoog mogelijk opleiden van jongeren, zien we nu dat juist praktisch geschoolden vaak betere kansen hebben op een goedbetaalde baan. Tegelijkertijd ontstaat er bij een deel van de bevolking een zekere scepsis tegenover hoogopgeleiden en technocraten. In de politiek leidt dit tot een verschuiving waarbij ministers met minder bestuurlijke ervaring naar voren worden geschoven en leiderschap vaker gezocht wordt in nabijheid tot ‘het volk’ dan in expertise. Wat daarbij meespeelt, is een taboe op het bespreekbaarmaken van bekwaamheid . Hoger opgeleiden durven vaak niet hardop te zeggen dat kandidaten zonder bestuurlijke ervaring of diepere kennis mogelijk te weinig in huis hebben om complexe ministersposten goed te vervullen. De angst om neerbuigend, snobistisch of verheven te lijken, zorgt ervoor dat...

De paradox van ontvankelijkheid en motivatie Gelatenheid. Het klinkt als iets passiefs. Als iets voor mensen die zich hebben neergelegd bij de loop der dingen. Wie gelaten is, lijkt weinig vuur meer te hebben. Geen drang, geen streven. Maar is dat werkelijk zo? In de mystieke en filosofische traditie van Meister Eckhart en Heidegger krijgt gelatenheid een andere klank. Geen berusting, maar een actieve vorm van openheid. Niet de moed opgeven, maar het verzet opgeven. Gelatenheid betekent: het loslaten van onze neiging om grip te willen houden op de wereld, de ander en onszelf. Het is de bereidheid om het leven toe te laten zoals het zich aandient: zonder filters, zonder schema's, zonder de illusie van controle. Wat mij hierin intrigeert, is hoe deze houding zich verhoudt tot motivatie. Want als we onszelf niet langer voortstuwen vanuit willen en beheersen, wat blijft er dan over als drijfveer? Het antwoord ligt misschien juist in wat gelatenheid opent: een vorm van motivati...

Het vergeten bestaansgrond In een tijd waarin het spreken gedomineerd wordt door helderheid, bewijsbaarheid en controle, lijkt het woord ‘ziel’ ver weggestopt te zijn geraakt. Het past niet meer in het kader van het maakbare, het meetbare of het cognitief verklaarbare. In zijn werk over de ziel wijst filosoof Gerard Visser erop dat we het mysterie van het zelf zijn vergeten. Waar Heidegger sprak van Seinsvergessenheit -het vergeten van de bestaansgrond- spreekt Visser van zielsvergetelheid . We hebben de ziel opgegeven aan de illusie van haar kenbaarheid. Maar wat als juist haar ondoorgrondelijkheid een toegangspoort biedt tot een diepere manier van verstaan? In dit essay wordt bepleit dat de ziel opnieuw kan doorklinken waar ruimte wordt gemaakt voor het apofatische: de taal die spreekt door te zwijgen en weet door te laten. De ondoorgrondelijkheid van de ziel Volgens Gerard Visser vertegenwoordigt het woord ‘ziel’ “van oudsher het meest eigene” en wijst het op “het raadsel van...

Hoe liefde en vrijheid kunnen samengaan Spinoza’s filosofie, beschreven in zijn werk Ethica , biedt een diepgaande en praktische kijk op de rol van liefde in intermenselijke relaties. Hoewel zijn concept van amor Dei intellectualis –de intellectuele liefde voor God– vaak centraal staat in zijn denken, reikt zijn visie verder en omvat het inzichten die direct toepasbaar zijn op menselijke interacties. Hij biedt een onderscheid tussen passionele en actieve liefde en benadrukt de rol van vrijheid, begrip en harmonie binnen relaties. Liefde als een passie versus liefde als actie Spinoza maakt een helder onderscheid tussen passies, emoties die ons overkomen, en acties, emoties die voortkomen uit ons inzicht en onze rede. Liefde kan beide zijn. Als passie is liefde een reactie op een externe oorzaak. Dit betekent dat liefde ontstaat als een reactie op een specifieke persoon, situatie, of ervaring. Denk bijvoorbeeld aan verliefdheid: dit wordt vaak opgewekt door eigenschappen van een ander (...