Wat kun je nu al beslissen?
Op de toekomst voorbereid zijn
"Het klimaatprobleem is groter dan ik, maar niet groter dan wij".
Wat we uitstoten en wat we kunnen laten
Stikstofuitstoot -in de vorm van ammoniak en andere reactieve stikstofverbindingen- kan worden verminderd. CO2 uitstoten zullen we als levende wezens altijd blijven doen, maar het onnodige deel door ons consumptieve gedrag kan worden voorkomen en beëindigd.
Door de lockdown wereldwijd als gevolg van de coronacrisis konden we ons levensgeluk eens bekijken onder omstandigheden die vrijwel iedereen in gelijke mate zeer beperkte bewegingsruimte gaven. Wat is belangrijk wanneer je niet weet of je binnenkort getroffen wordt door een mogelijk dodelijke ziekte?
Individu en groep
De een, die op de lange termijn denkt, windt zich op omdat weinigen zich druk lijken te maken over alarmerende trends als klimaatopwarming. De ander, die eveneens op de lange termijn denkt en inschat dat het allemaal zo'n vaart niet loopt, gaat over tot de orde van de dag. Waarschijnlijk hebben ze op individueel niveau allebei gelijk. Maar een groep van individuen die zijn gedrag effectief afstemt kan het verschil op de loop van de geschiedenis uitmaken.
Ondertussen formuleren het kabinet, provincies en gemeentes beleidsdoelen waarop onnodige en schadelijke CO2-uitstoot moet worden gereduceerd. Bepaalde industrieën, instanties en automobilisten moeten die uitstoot terugdringen door hun energie te betrekken van elektriciteitscentrales. Dat geheel is vanuit de overheid beter te beheren dan de grote groep van individuen. Of die centrales ten tijde van de deadlines allemaal op groene stroom draaien, zien we dan wel. Misschien is de technologie inmiddels zo ver ontwikkeld dat het volledig mogelijk is.
Waarop ieder individu wél kan bijdragen aan een lange termijn doel is nadenken over welk eigen gedrag zowel op de korte als op de lange termijn beter kan worden aangepast.
De keuze op je bord
Een voor de hand liggend voorbeeld is stoppen met consumptie van vlees en zuivel uit de bio-industrie. Dit draagt bij aan dierenleed, aan klimaatopwarming en nog veel meer ellende. Daarmee stoppen is altijd goed.
De mensheid zal op niet al te lange termijn waarschijnlijk geen vlees meer eten van dieren die worden gehouden in stallen. Mogelijk wel vlees dat op dat van dieren lijkt, of dat opgebouwd is uit celkweek van dierlijke oorsprong, al dan niet gemixt met plantaardig materiaal. De huidige wijze van voedsel produceren heeft domweg meer nadelen dan voordelen wanneer mensen dit op grote schaal blijven consumeren of produceren voor de export. Nu al verblijven meer zoogdieren in gevangenschap dan er vrij rondlopen. Een wereld waarin geen enkel dier gevangen wordt gehouden is best denkbaar, en het beeld van voldoende ruimte voor vrije dieren in een vrije natuur is aantrekkelijk, aantrekkelijker dan de wereld zoals deze nu steeds meer gevuld wordt met gevangen gehouden dieren.
Citaat van National Geographic:
In een verklaring die in december 2018 online werd gepubliceerd, hebben enkele van de belangrijkste natuurbeschermingsorganisaties in de wereld opgeroepen om tegen het jaar 2030 dertig procent van de wereld als beschermd natuurgebied in te richten, met als doel om dat aandeel in 2050 naar vijftig procent uit te breiden. Vorige week reageerde een werkgroep van de VN daarop met het plaatsen van een samenvatting van het idee op internet (hier direct te downloaden).
Gedragsverandering vraagt meer dan een goed argument
Totaal stoppen met diergebruik en geen gebruik maken van vliegtuigen voor vakantie is een beslissing die veel mensen al hebben genomen. Anderen daartoe aanzetten door te wijzen op het leed dat zij daarmee voorkomen werkt nauwelijks, omdat gedragsverandering duidelijk voordelen moet opleveren voor degene die verandert.
We zijn vooral gericht op doen en niet op laten. En duurzaamheid is vooral een kwestie van laten. Je krijgt echter zelden een compliment voor iets wat je niet hebt gedaan.
Het gemak op korte termijn en de wens om verre verten te bezoeken lijkt als het ware ingebakken in de menselijke geest. Het enige wat veganisten en vliegtuigweigeraars kunnen laten zien is wat het individuele voordeel is, en dat bewijs is dun, hoogstens wat minder gewetensnood en een mogelijk gezondheidsvoordeel op lange termijn. Het is voor hun zaak om bepaalde typeringen te vermijden, zoals dat het voortkomt uit morele superioriteit of de wens om ongegronde angst aan te jagen. Mensen luisteren nu eenmaal liever naar iemand die hen serieus neemt en niet betuttelt. Wie evenwaardigheid wil uitstralen, vermijdt oordelen over anderen.
Toekomstvaste beslissingen
Wie nu al toekomstvaste beslissingen wil nemen, kan zich afvragen wat nu al verstandig is om te doen. Voor een roker is dat gemakkelijk. Wie overgewicht heeft door te weinig beweging en/of een eenzijdig dieet ook. Voor wie verslaafd is aan wat dan ook is het eigenlijk ook niet zo moeilijk om de richting te zien, al is de stap ernaar toe een andere zaak.
Als individu zijn wij volledig vrij om onze gang te gaan zolang we de grenzen van anderen niet overschrijden. Op groepsniveau zijn we -bijvoorbeeld in de stembus- verantwoordelijk voor beslissingen die ons allen aangaan. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat er een globaal belang is om samen te werken: aan het tegengaan van klimaatopwarming, aan het voorkomen van uitbraken van virussen, aan een wereld waarin we stoppen met elkaar te bevechten en te proberen superieur te zijn. Laat je niet ontmoedigen door de verdeel en heers-demagogie van sommige grote bedrijven.
