De onderschatting van de dooddoener
De dooddoener als metaboodschap
Een dooddoener doet in een gesprek hetzelfde als een voetballer die de bal stillegt. Het spel staat even stil. Daarna kan het alle kanten op. Dat wil de spreker die een onderwerp met een dooddoener 'pauzeert' vaak ook. De dooddoener staat niet hoog aangeschreven, zoals blijkt uit het Wikipedia-artikel over deze stijlfiguur.
'Zo gaat dat in het leven' is geen verfijnde bijdrage aan het gesprek. Toch zit er een boodschap onder: wie dit zegt, wil graag een nieuw onderwerp aansnijden. Dat kan de spreker zelf doen of aan de ander overlaten.
Het kan ook eleganter. Vat af en toe samen wat de ander gezegd heeft. Zo laat je zien dat je echt luistert. Meteen heb je een goed moment om het gesprek een andere kant op te sturen.
Niet iedereen is zo tactvol.
Herken de positieve bedoeling
De dooddoener rondt dus het ene onderwerp af en maakt ruimte voor het volgende. Soms kondigt hij het einde van het hele gesprek aan, vooral als er geen duidelijke manier is om het te beëindigen. Ergeren heeft weinig zin. Misschien laat de ander je op een vriendelijke manier weten dat je nu wel lang genoeg aan het woord bent geweest.
Een dooddoener kan ook een manier zijn om een lastig onderwerp te ontwijken, of om onder een verantwoordelijkheid uit te komen. Dan legt hij het gesprek stil op het moment dat er juist iets te bespreken valt.
Werkt de dooddoener hier?
Daar draait het om. Soms helpt een dooddoener. Soms is hij goed bedoeld maar komt hij te snel. Soms sluit hij het gesprek af. Gaat het om iets wat ertoe doet, dan werkt een open vraag meestal beter. Toon belangstelling voor wat de ander denkt. Luister met aandacht. Dan ontstaat er ruimte voor een echt gesprek.
Spirituele dooddoeners
Een bijzondere soort is de spirituele dooddoener. Denk aan zinnen als 'Het is zoals het is' of 'Alles gebeurt met een reden'. Er kan echte wijsheid in zitten, maar ook schijnwijsheid. In het spel Wijsheid of dooddoener? oefen je met het verschil. Over vijf uitspraken die meer kwaad dan goed doen, schreef ik het artikel Schijnwijsheden.
