Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Maakt een identiteit wel vrij? Vrijheid en onvrijheid horen bij elkaar. Dat klinkt paradoxaal, maar het is essentieel voor ethisch denken: zonder het kader van onvrijheid, de grenzen die we stellen, kan vrijheid geen betekenis hebben. Bij mensen zien we dit duidelijk: een pasgeboren baby kan nog niet kiezen en wordt ingebed in een systeem van zorg, regels en begeleiding, vooral op de schouders van de ouders. Ouders mogen in het begin bepalen hoe het kind wordt grootgebracht binnen redelijke grenzen en altijd met het oog op zijn welzijn. Later neemt de maatschappij stapje voor stapje de verantwoordelijkheid over via onderwijs en andere verplichtingen. De puber wordt langzaam autonoom, maar ook ingebed in het systeem, wat dat ook moge betekenen. Dit laat zien dat tijdelijke onvrijheid niet per se immoreel is; zij maakt deel uit van een systeem dat uiteindelijk vrijheid mogelijk maakt. Wij moeten ons bewust zijn dat iedereen neigingen heeft die hun oorsprong hebben in een ver verleden...

Innerlijke bevrijding, zelfbegrenzing en het dier als morele spiegel Van ritueel naar vergetelheid Twintig jaar geleden schreef ik over dieren, voedsel en innerlijke bevrijding. Teruglezend valt niet op hoe gedateerd die tekst is, maar hoe actueel. Niet omdat de omstandigheden hetzelfde zijn gebleven, maar omdat de spanning die toen al zichtbaar was, zich sindsdien heeft verdiept. De vraag die toen impliciet werd gesteld, klinkt vandaag luider dan ooit: wat bedoelen wij eigenlijk met vrijheid? Van oudsher was de relatie tussen mens, dier en voedsel ingebed in rituelen van dankbaarheid en bescheidenheid. Niet omdat mensen moreel verheven waren, maar omdat afhankelijkheid zichtbaar was. Het dier was geen abstract product, maar een levend wezen waarvan het leven voorafging aan de maaltijd. Die zichtbare afhankelijkheid werkte begrenzend. Vrijheid bestond niet uit onbeperkt nemen, maar uit weten wanneer iets te laten. Vooruitgang of vermomde afhankelijkheid Die begrenzing is grot...

Leren onze instincten te zien zonder te reageren op iedere prikkel Ons brein is miljoenen jaren geëvolueerd om snel te bepalen wie vriendelijk is, wie sterk en wie sneller of langzamer reageert. In de oertijd hielp dit overleven: je moest inschatten wie je bedreigde of kon helpen en wie slim moest zijn omdat hij niet sterk genoeg was. Vandaag zien we deze reflexen terug in een totaal andere context: wereldleiders, internationale politiek en een constante stroom van nieuws en social media. Een dominante leider als Donald Trump kan via retoriek en acties krachtig overkomen. Ons instinct wil direct reageren, soms met angst of boosheid. Dat is begrijpelijk, maar we hebben ook middelen om rustig te blijven. De figuur van Trump raakt aan iets ouds in ons. Hij lijkt op de onbekende die je in de jungle tegenkomt: zichtbaar sterk, onmiskenbaar snel en met bedoelingen die niet direct als positief te lezen zijn. Zo iemand riep bij onze voorouders terecht waakzaamheid op. Niet omdat het geva...

Verantwoordelijkheid ook niet Het is een vraag die zich niet op afstand laat houden, maar wel laat onderzoeken:  hoe ver reikt onze verantwoordelijkheid voor de problemen in de wereld, terwijl altijd blijft gelden dat ieder mens recht heeft op vrijheid? Wat mogen we eigenlijk van elkaar verwachten? Die vraag wordt vaak te snel dichtgeplakt. Soms met morele urgentie (“We zijn allemaal één”). Soms met spirituele afstand (“Alles gebeurt zoals het gebeurt en het is goed zo”). Maar juist daar, tussen betrokkenheid en vrijheid, ontstaat een spanningsveld dat niet opgeheven kan worden zonder iets wezenlijks te verliezen. Vrijheid als uitgangspunt, niet als ontsnapping Als vrijheid werkelijk fundamenteel is, dan kan verantwoordelijkheid niet worden afgedwongen zonder zichzelf tegen te spreken. Zodra we van onszelf of van anderen eisen dat zij verantwoordelijkheid nemen, verandert verantwoordelijkheid in controle. Dan wordt betrokkenheid een plicht, en plichten verharden. In een n...

Leef in het nu, maar blijf alert Het leven presenteert zich aan ons in elk moment. Niet als een concept, niet als een belofte, maar simpelweg als wat is . Toch zijn we geneigd om het heden te filteren door de ervaringen van het verleden en de verwachtingen van de toekomst. We dragen teleurstellingen met ons mee en vrezen dat geschiedenis zich herhaalt. Maar wat als we dat loslaten en eenvoudigweg zien wat nu voor ons ligt? Wanneer we in relaties stappen, doen we dat vaak met beelden en verwachtingen die gevormd zijn door eerdere ervaringen. Eén of twee teleurstellingen kunnen ons het gevoel geven dat patronen zich onvermijdelijk herhalen. We generaliseren, trekken conclusies, en geloven dat de toekomst een kopie zal zijn van het verleden. Maar is dat werkelijk zo? Hoe kunnen we in het nu leven zonder verstrikt te raken in onze projecties? Het antwoord ligt niet in hoop of scepsis, maar in zien wat is . Steve Hagen zou zeggen: kijk zonder te grijpen, zonder te verwerpen. Niet om...

Zinvol verbinden Ieder mens verlangt naar liefde en vrijheid. Hoewel deze twee op zichzelf staande waarden lijken, kunnen ze op een diepere manier met elkaar worden verbonden. Wanneer liefde en vrijheid samenkomen, versterken ze elkaar en krijgen ze meer betekenis in ons leven. Zonder vrijheid geen liefde en zonder liefde geen vrijheid . Toch is het vinden van een evenwicht tussen autonomie en verbinding vaak een uitdaging. Deze balans voelt niet altijd vanzelfsprekend. Op dit blog verken ik vanuit spiritualiteit, zoals het taoïsme en boeddhisme, psychologie en persoonlijke ervaringen, hoe het ego ons kan ondersteunen, maar ook belemmeren. Loskomen van het ego Het ego is geen tastbaar iets; het bestaat uit gedachten, overtuigingen en identificaties die ons zelfbeeld vormen. Dit beeld bepaalt hoe we onszelf en de wereld om ons heen ervaren. Hoewel het ego ons kan beschermen en sturen, houdt het ons vaak gevangen in patronen die ons beperken. Door ons los te maken van dit beperkte zelf...

Een praktische gids Een constructief gesprek voeren is een kunst die iedereen kan leren. In dit blog deel ik belangrijke inzichten en praktische tips die je direct kunt toepassen. De basis: wat is een dialoog? Een dialoog is de meest positieve vorm van een gesprek. Voor een  geslaagde dialoog zijn vier belangrijke voorwaarden essentieel. 1. Evenwaardigheid tussen gesprekspartners Niemand weet het bij voorbaat beter Meerdere gezichtspunten zijn mogelijk Er is geen sprake van winnen of verliezen Vermijd machtsstrijd 2. Open luisteren Oordeel niet over elkaar Geef ruimte aan andere meningen 3. Veilige sfeer creëren Iedereen moet zich vrij voelen om zijn mening te geven Ook afwijkende meningen zijn welkom 4. Ruimte voor emotie Gevoelens mogen gedeeld worden Benoem gevoelens wanneer ze relevant zijn De vier communicatieniveaus Tijdens een gesprek spelen verschillende niveaus tegelijk. Let op de volgende aspecten...

Meer dan een gevoel De vraag of 'houden van' primair een gevoel is, raakt aan de kern van hoe we liefde begrijpen en ervaren. Hoewel velen liefde associëren met emoties als geluk, vreugde en verlangen, blijkt de werkelijkheid complexer en gelaagder te zijn. 'Houden van' manifesteert zich zowel als gevoel én als bewuste handeling. De etymologie van het woord, afgeleid van 'hoeden', wijst al op de actieve component: beschermen, zorgen voor, en verantwoordelijkheid nemen voor het welzijn van de ander. Het is een bewuste keuze die we maken en cultiveren, eerder dan iets wat ons simpelweg overkomt. Een belangrijk inzicht is dat gevoelens per definitie tijdelijk zijn. Alle emoties die we ervaren in liefde - of ze nu positief of negatief zijn - zijn afgeleiden van liefde, maar vormen niet de essentie ervan. Dit besef kan bevrijdend werken; het verlost ons van de kramp om voortdurend bepaalde gevoelens te willen vasthouden. We kunnen genieten van de emoties die liefde o...

Een verkenning van de balans Ware liefde is een complex en veelzijdig fenomeen dat verder reikt dan oppervlakkige verliefdheid of romantische aantrekkingskracht. Het is een fundamentele staat van zijn die ons verbindt met alles en iedereen, en manifesteert zich in verschillende vormen en gradaties van intimiteit. In stabiele relaties zien we vaak een natuurlijke balans tussen partners. Hoewel het gezegde luidt dat uitersten elkaar aantrekken, blijkt 'soort zoekt soort' een betrouwbaarder fundament voor duurzame liefde. Partners delen meestal vergelijkbare niveaus van opleiding, inkomen en andere levensaspecten. Deze wederkerigheid is essentieel - om liefde te kunnen herkennen, moet men eerst in staat zijn deze zelf te geven. Is er maar één ware? Meer over echte liefde Een belangrijk inzicht is dat ware liefde niet beperkt is tot één persoon of één levensfase. Het idee dat er slechts één 'ware' bestaat die voor eeuwig bij ons moet blijven, is een romantische misvatting. ...

Een verkenning van het Onbeschrijfelijke  Zelfrealisatie en verlichting zijn spirituele concepten die een bijzondere staat van bewustzijn beschrijven, waarin men zich bewust wordt van de eigen ware aard. Hoewel deze begrippen hun wortels hebben in oosterse tradities zoals het hindoeïsme en boeddhisme, reikt hun relevantie verder dan specifieke religieuze kaders. Een fundamenteel inzicht is dat er niet zoiets bestaat als 'een verlicht persoon' - dit is een inherente tegenstrijdigheid. Verlichting is eerder de erkenning dat men de open ruimte is waarin alles komt en gaat. Het is bewustzijn zijn, en niemand kan bewustzijn claimen of bezitten. Hoewel verlichting bestaat als fenomeen, is het idee van 'de verlichte persoon' een illusie. De paradox van zelfrealisatie ligt in het besef dat er geen persoonlijk zelf te ervaren valt. Het bewustzijn waarin wij verschijnen is altijd al verlicht; het is een innerlijk weten. Een belangrijk kenmerk van deze staat is wat de diamantsoe...