Evenwaardigheid
vrijheid en liefde

Kwaliteit als vormende waarde 24 april 2017 overleed Robert M. Pirsig de auteur van Zen en de kunst van het motoronderhoud en het boek Lila . De boeken vallen onder metafysica met een vleugje autobiografische inslag en gaan over de doelgerichtheid van de evolutie om kwaliteiten als harmonie en vrede te vergroten. Volgens Pirsig wordt de ontwikkeling van de natuur gedreven door waarden. Pirsig onderscheidt statische kwaliteit en dynamische kwaliteit. Statische waardepatronen zijn onder te verdelen in vier onafhankelijke stelsels van steeds hoger moreel niveau: anorganische patronen, biologische patronen, sociale patronen en intellectuele patronen. Dynamische kwaliteit is de bron van alle verandering, de kwaliteit van de vrijheid. Dynamische kwaliteit creëert de wereld waarin wij leven, maar statische kwaliteit is noodzakelijk om haar in stand te houden. Met een beetje fantasie zouden waarden als vrijheid en liefde ook kunnen vallen onder de waarden die Pirsig voor ogen heeft. In N...

Waar bestaan we uit? Robert Pirsig schreef twee boeken over de metafysica van kwaliteit als basis, middel en doel van het leven. De titels waren "Zen en de kunst van motoronderhoud, een onderzoek naar waarden" en "Lila, een onderzoek naar zeden". Pirsig bestudeerde oosterse en westerse filosofie om zijn eigen filosofie als een soort integratie van beide te construeren. In de zeventiger jaren was hij veel gelezen maar er is nooit veel gedaan met zijn denkbeelden. Eigenlijk niet verwonderlijk, want wat kun je met de gedachte dat alles opgebouwd is uit kwaliteit als kracht of waarde? Iets dat kwaliteit heeft, deugt en is direct te ervaren. Pirsig: “het ding heeft de waarde niet gevormd, de waarde heeft het ding gevormd". Taalspel of realiteit? Of de metafysica van Pirsig klopt, daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Pirsig (1928-2017) zag in de evolutie de ontwikkeling van dynamische kwaliteit en statische kwaliteit. Statische kwaliteit is conserverend,...

Grote en kleine verklaringen voor kwaliteit Concepten als God, toeval, zelforganisatie, Intelligent Design, Dynamische kwaliteit, vormkracht of creativiteit helpen ons om de evolutie te begrijpen. Deze termen zijn logisch binnen hun eigen denkkaders, zoals wetenschap of religie. Toch blijven ze voor veel mensen abstracties, ver van de directe ervaring. Waarom hechten sommigen er zoveel waarde aan, terwijl anderen simpelweg hun schouders ophalen? Dit verschil lijkt deels te liggen in de kloof tussen het theoretische en het praktische. Voor mensen die vooral bezig zijn met concrete uitdagingen -werk, relaties of maatschappelijke kwesties- voelen zulke begrippen misschien te ver verwijderd. Voor anderen, die antwoorden zoeken op existentiële vragen of het grotere geheel willen begrijpen, bieden ze juist zingeving. De opmerking “Wat maakt het allemaal uit?” kan een zekere rust uitdrukken: een acceptatie dat het leven doorgaat, ongeacht welk concept we eraan verbinden. Maar het kan ook wij...

Een richtinggevende kracht in de evolutie We denken dat kwaliteit uit iets voortkomt, maar wat als het andersom is? Dat de evolutie gericht is op het naar buiten brengen (uitdrukken) van kwaliteit? Kwaliteit is meer dan een oordeel achteraf. Het is geen waardering die we geven nadat we iets hebben ervaren. In plaats daarvan gaat kwaliteit vooraf aan onze ervaring, zelfs voordat we denken of voelen. Ze is de ervaring zelf, op het moment dat iets raakt, klopt, stroomt, of juist wringt. Wie met aandacht leeft, herkent die momenten: in schoonheid, in eenvoud, in wetmatigheid, in liefdevolle ontmoeting. Kwaliteit is geen eigenschap van dingen of mensen, maar het levende besef: dit is goed of dit deugt niet . Kwaliteit trekt de aandacht We herkennen kwaliteit intuïtief, vóór we kunnen uitleggen waarom. Maar juist dát maakt duidelijk dat kwaliteit ook buiten het individu werkt. Want wat wij herkennen als kloppend of passend, blijkt vaak ook te wérken in een bredere context. In de evoluti...

Stress op de apenrots Wie de tijdgeest probeert te volgen via de sociale media en de nieuwsdiensten van links naar rechts ziet in de reacties veel agressie tussen mensen die het niet met elkaar eens zijn. Het is een teken des tijds en het gevolg van het aloude gezegde “wie wind zaait, zal storm oogsten”. Al heel lang geleden is het sportief met elkaar omgaan omgezet in competitiedrift en apenrotsgedrag. Het is niet echt (echt niet) verkeerd om van tijd tot tijd naar elkaar te kijken of je nog mee kunt in de vaart der volken, een soort van particulier benchmarken. Maar we zijn doorgeschoten in assertief gedrag. In tijden waarin het kapitalistische groeidenken is doorgeschoten in kamikaze werken is het goed om de koers bij te stellen. Steekwoorden zijn dan evenwaardigheid en balans. Een mens kan ook een goede boterham verdienen door een andere balans aan te houden tussen investeren en kosten besparing, namelijk een balans gericht op duurzaamheid. Dat geldt ook voor onze onderlinge relati...

Een heerlijke kracht Verliefdheid wordt vaak beschreven als een intense, emotionele toestand die wordt gekenmerkt door aantrekkingskracht, opwinding en verlangen. Het kan beginnen met een fysieke aantrekkingskracht en zich ontwikkelen tot een dieper gevoel van verbondenheid en intimiteit. Verliefdheid kan echter ook kortstondig zijn en na verloop van tijd vervagen. Ware liefde daarentegen wordt vaak beschreven als een diepe, duurzame en onvoorwaardelijke liefde die gebaseerd is op respect, vertrouwen, wederzijdse steun en verbondenheid. Het gaat niet alleen om het uiten van gevoelens en emoties, maar ook om het nemen van verantwoordelijkheid en het maken van opofferingen voor de ander. Ware liefde kan groeien en zich verdiepen naarmate twee mensen elkaar beter leren kennen en samen door uitdagingen en moeilijkheden gaan. Het is belangrijk op te merken dat verliefdheid en ware liefde elkaar niet uitsluiten. Verliefdheid kan het begin zijn van ware liefde, maar het is niet altijd een g...

Wees je bewust van hoe je waarneemt De westerse cultuur heeft andere culturen overvleugeld, maar is er ook door beïnvloed of zelfs mede door gevormd ( Metafysica van waarden volgens Pirsig). Sommigen vinden dat overvleugelen een teken van superioriteit en kijken niet achterom, anderen voelen zich schuldig daarover. Indianen, bijvoorbeeld, stonden voor de invasie van de Europeanen dicht bij de natuur. Zij gaven zich over aan de cirkelgang der seizoenen en veel mensen denken dat zij daarom meer verstand hebben van of gevoel hebben voor spiritualiteit. Dat is niet zo simpel als het lijkt. Ons beeld van indianen is bijvoorbeeld gekleurd door jeugdboeken van Karl May: Old Shatterhand en Winnetou. De blanke die de “nobele wilde” telkens een stapje voor is. Beiden werken graag samen en leren van elkaar. Bovennatuurlijke zaken spelen een rol in de loop der gebeurtenissen in May’s boeken, die overigens niet hoog staan aangeschreven als literatuur. In fictie is het gemakkelijk schetsen. Wete...

Open en ontvankelijk zijn Dit artikel benadrukt het belang van openheid en ontvankelijkheid voor nieuwe ervaringen bij het ervaren van synchroniciteit. Filosofen zoals Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty en Kant benadrukken dit als essentieel voor het ontdekken van diepere betekenissen en het vergroten van ons begrip van de wereld. Synchroniciteit, gedefinieerd als zinvol toeval, wordt waargenomen als ondersteuning voor degenen die zelfbewust hun eigen pad volgen, terwijl ze tegelijkertijd een evenwicht vinden tussen realiteitszin en de mystieke dimensie van het bestaan. Alle wezens zijn gelijkwaardig in hun vermogen om zin aan het leven te geven, zonder enige voorsprong of achterstand. Meditatie wordt genoemd als voorbeeld van een methode om inzicht te krijgen en te ervaren in de betekenis van toeval en evenwaardigheid, ongeacht geloofsovertuiging. Het is echter belangrijk op te merken dat synchroniciteit niet afgedwongen kan worden, spontaan kan optreden maar soms eerst niet wordt opgem...

Over de paradox van streven in liefde en vrijheid De val van de ambitie "Hoe kan ik een betere relatie krijgen?" "Hoe word ik gelukkiger?" "Hoe vind ik de liefde van mijn leven?" Het zijn vragen die we allemaal kennen. Vragen die lijken uit te gaan van een gezonde ambitie: ik wil het goede leven, dus ik ga ervoor. Maar juist in deze vragen schuilt een fundamentele paradox. Want hoe harder je grijpt naar kwaliteit in je leven, hoe verder die kwaliteit zich van je verwijdert. Dit is geen pessimistische boodschap. Het is een uitnodiging om anders te kijken naar wat een goed leven werkelijk betekent. Drie dimensies, één balans Een leven met kwaliteit draait om drie fundamentele dimensies die voortdurend met elkaar in wisselwerking staan. Autonomie de ruimte om jezelf te zijn, vrij van dwang en afhankelijkheid. Maar deze dimensie kent ook een schaduwzijde: wanneer autonomie doorslaat, wordt het verslaving aan je eigen gelijk, aan controle, aan he...