Afwisselend kunnen verbinden en op tijd loslaten

Ware liefde

Hoe herken ik ware of echte liefde? Om een goed antwoord te kunnen geven moet je eigenlijk meer weten over degene die de vraag stelt, diens ...

Jaag geen eeuwigdurende gevoelens na

Wie wil er nu niet alsmaar gelukkig zijn? Je kunt het wel willen, maar is er ooit iemand in geslaagd? In sprookjes wel, maar in de realiteit niet. Toch, net als in de Amerikaanse Droom waarin iedereen president kan worden, nemen we nooit het besluit dat het zinloos is om deze utopie na te jagen.
Of we vragen aan deskundigen wat te doen om gezond of gelukkig te worden. Meestal krijg je dan uitgebreid te horen wat je niet moet doen. We hebben daarna nog steeds het gevoel dat we met lege handen staan. Genuanceerde antwoorden horen we niet graag, het wijst ons op de eigen verantwoordelijkheid om zelf na te denken wat goed of niet goed is voor ons.

We denken dat de bron van geluk buiten ons ligt en dat we er alleen maar naar op zoek hoeven te gaan en moeite voor hoeven doen. We zoeken het in identiteit, in status, in relaties, in werk, in bezit, in reizen. We maken het verwerven daarvan allemaal mee, maar ook dat het positieve gevoel weer wegebde. Toch blijven we denken dat het geluk buiten ons ligt of wel binnen bereik komt wanneer we onszelf verbeteren.
Weinigen vertrouwen op het eigen oordeel dat zij goed genoeg zijn zoals ze zijn.
Het lijkt wel of er een taboe rust op niet voelen. Gevoelens komen op en verdwijnen weer. Waarom zou je de toestand in de tijd tussen gevoelens in niet gewoon met rust laten en gewoon accepteren?
We zoeken naar het blijvende, maar alles is blijvend in verandering.
Het lijkt aantrekkelijk: eeuwige jeugd, maar het is bevrijdender om je neer te leggen dat je ouder wordt. Immers toen je beginnende puber werd, hoopte je ook ooit het huis te mogen verlaten en te leven op jouw eigen voorwaarden. Hoe wreed het ook klinkt: het is voor het behoud van de vrijheid van de jongere generatie dat oudere generaties uitsterven.

We zijn opgevoed met de oproep om alsmaar in beweging te blijven en nuttige dingen te doen en in onze vrije tijd aan interessante onderwerpen te besteden als sport, hobby en cultuur. Ook mindfulness en meditatie staan ten dienste van een nog optimaler leven. We zijn gefocust geraakt op “doen” en hebben “laten” uit het oog verloren.
Maar ook wanneer we niet gelukkig zijn, vragen we ons niet af of we wel zitten te wachten op permanent durende positieve gevoelens of dat we ons niet beter kunnen beperken tot het beëindigen van negatieve gevoelens. Gevoelens hebben een aanleiding en die kun je bewust worden. En aan die aanleiding kun je meestal wat doen. Permanent een positief gevoel oproepen kan niemand. Velen proberen het te faken.

De boodschap dat je ongeluk kunt vermijden door een aantal zaken na te laten imponeert ons niet. We willen wat doen en blijvende positieve gevoelens bewerkstelligen. En zo werkt het niet. Dat frustreert, maar we komen niet snel op het idee om het juist te zoeken in minder hard proberen.
Alleen wie doet, krijgt beloning, zo lijken we te denken. Iemand die laat wordt niet gezien of er wordt naar gekeken of hij ten onrechte iets niet heeft gedaan. Hoe prijzenswaardig het ook is dat mensen zich hebben ingehouden, heeft er ooit iemand een prijs gekregen door iets niet te doen?

Wanneer we ons beseffen wat we allemaal hebben gekregen zonder er iets voor te doen dan zou dat kunnen helpen te accepteren dat het ook voor vrijheid en geluk geldt. Zo groeien we op in de baarmoeder zonder dat er iemand aan het knutselen slaat. We blijven normaal gesproken gezond zonder er zelf iets voor te doen. De meeste levens functioneren vanzelf, het is een uitzondering dat je medicijnen nodig hebt om in leven te blijven. We groeien op in een samenleving die gevormd is door millennia aan voorwerk. Natuurlijk, een functionerende samenleving vergt onderhoud, dat geldt ook voor een gezond lichaam en een mooi huis. Maar wie die moeite op tijd investeert, is niet veel tijd, moeite en geld kwijt.

Wanneer we accepteren dat niets eeuwig duurt, lijden we niet langer onder het tijdelijke, wat we eigenlijk normaal zouden moeten vinden.

Angst voor de leegte

Monique de Heij is auteur van 'Bestaansleegte'. Het boek gaat over twee leegtes waar we ons voortdurend tussen bewegen en die een cruciale rol spelen in ons leven. Het is een spanningsveld tussen bestaan en niet-bestaan, tussen het vormen van een identiteit en de angst om deze te verliezen. We staan er niet altijd bij stil, maar met een identiteit houden we ons staande in het leven. Helaas zijn er ook mensen die hier geen evenwicht in kunnen vinden. Veelal omdat zij in de kinderjaren onvoldoende kans hebben gehad een zelfgevoel te vormen in een veilige hechting. Dit kan een voedingsbodem zijn voor psychiatrische nood en leiden tot bestaansleegte. Monique de Heij beschrijft deze leegte als een bewustzijnstoestand waarin zowel de identiteit, de overlevingsstijl als de bezieling dreigen op te lossen. Bestaansleegte is de tegenpool van Oerleegte, het domein van bezieling, overgave en inspiratie. Dat brengt de volgende vraag met zich mee: 'Zou hechting bezieling bewerkstelligen, of is bezieling een autonoom fenomeen dat zonder menselijke identiteit kan functioneren?' In 'Bestaansleegte' wordt het verband duidelijk tussen het symptoom leegte, hechting, identiteitsontwikkeling, bewustzijn, psychose en bezieling. Daarmee geeft Monique de Heij zowel de Helper als de Vrager en zijn omgeving een handreiking om de bestaansleegte te begrijpen, te verdragen en te overwinnen. De auteur doet dit door autobiografische elementen, filosofische beschouwingen en praktijkvoorbeelden af te wisselen.

In het boek geeft de Heij deze definities van beide vormen van leegte.

Bestaansleegte
Het symptoom bestaansleegte staat voor het zwarte gat in de psychose waarin niets overeind blijft. Je bent op dat moment zonder identiteit, de overlevingsstijl werkt niet meer en de bezieling valt weg. Je kunt nergens meer op terugvallen. Dat wil niet zeggen dat de bestaansleegte alleen in de psychose wordt ervaren. Ieder gezond mens heeft deze leegte in meer of mindere mate te verdragen. De duur en de diepte van de leegte hangen af van de ik-sterkte en de ernst van de psychische aandoening.

Oerleegte
De Oerleegte, het domein van de bezieling, wordt als een ultieme leegte ervaren waarin je geen besef van identiteit, lichaam en tijd hebt of, anders gezegd, zonder zelfbewustzijn bent. De tegenpolen Zijn en leegte vallen samen. Rationeel is deze leegte zonder oorzaak en gevolg nauwelijks te begrijpen. In een bijna-doodervaring of andere zijnservaringen geeft het de gewaarwording één te zijn met alles, waardoor negatieve gedachten en gevoelens over jezelf oplossen. Het lijkt een universele herinnering die tot overgave leidt en in ieder mens aanwezig is.

De een die een ongelukkige jeugd heeft gehad waarin psychiatrische problematiek van zichzelf of de ouders een belemmerende rol heeft gespeeld komt bijna automatisch terecht in de Bestaansleegte. Een ander die deze ellende niet heeft gehad gaat juist op zoek naar de Oerleegte om de eenheidservaring te vinden.

Wie leert dat hij/zij er mag zijn en zo zich veilig kan hechten en wie kan omgaan met tegenstrijdigheden en wie zijn angst en woede kan beheersen kan beide leegtes aan. De ervaring van leegte wordt niet geassocieerd met een afwijzend oordeel van zichzelf, maar als een ruimte waarin liefde en geluk zich vrij kunnen manifesteren.

Geluk en vrijheid liggen in principe voor iemand die geen psychiatrische of ongeneeslijke ziekte heeft evenzeer in het bereik van hen die veel hebben geleden als van hen die weinig hebben geleden. Dat komt door het besef van de onpersoonlijke aard van vrijheid en liefde. Met onpersoonlijk wordt in deze context bedoeld dat je niet afhankelijk bent van jouw ouders voor hechting, een ander die je dat gevoel geeft is ook goed. Maar het helpt wel natuurlijk.
De ervaring van leegte is niet een straf of een mislukking, het is een kans.
Zie ook Osho "Hoe worden we nieuw zonder angst".



Waarom spiritualiteit?

Spiritualiteit is allereerst ongrijpbaar. Wie belangstelling heeft voor spiritualiteit ter meerdere eer en glorie van zichzelf of om er beter van te worden, zal altijd van een koude kermis thuiskomen. Er is aan goedgelovigheid veel geld  te verdienen, maar dit terzijde. Wie redenen zoekt om zich met spiritualiteit bezig te houden, komt op de zoektocht naast zin veel onzin tegen. Voor de zin van spiritualiteit schieten woorden soms te kort. Door de onzin te benoemen benader je toch wat het wel is.
Goethe: "Het hoogste wat de mens kan bereiken is verwondering; en als het eerste verschijnsel hem al verwondert, laat hij tevreden zijn; niets hogers kan het hem geven, en niets meer hoeft hij erachter te zoeken; dit is de grens."

Een vage notie
Het leven lijkt er in eerste instantie om te gaan om zich te handhaven. Wanneer je alles tot dat ene (biologische) niveau reduceert lijkt vrijwel alle verklaring voor ons gedrag daar in te passen.

Veel mensen hebben de vage notie dat er meer is tussen hemel en aarde dan zij kunnen benoemen of bevatten. En ieder die daar naar op zoek gaat ontdekt veelal dat er hele gewone oorzaken zitten achter in eerste instantie mysterieus lijkende verschijnselen. Daarom de aanbeveling op de Griekse tempels Ken jezelf.
Mensen die teleurgesteld raken door het instituut kerk trekken de conclusie dat het meeste geloof illusie is; dat je ziet wat je wilt zien en dat God misschien wel niet bestaat. Het is zoals het is en vrije wil lijkt nauwelijks te bestaan. Er is vaak geen speld tussen te krijgen.

Paradoxaal aanwezig zijn
Wen eraan dat het onomstotelijke bewijs -dat God of iets hogers bestaat- niet valt te leveren en het tegenovergestelde ook niet. Het wordt gemakkelijker spiritualiteit te ervaren door toe te laten dat een bewijs ook niet nodig is. Het werkt juist bevrijdend om de ongrijpbaarheid van waarheid en waarnemingen  te zien als een paradox die je niet kunt en hoeft op te lossen. Je kunt positief over God, religie en spiritualiteit praten zonder te geloven. Je kunt ook zingeving zien in dat wat er niet is.
Humor en relativeringsvermogen helpen om de ondraaglijke lichtheid van het bestaan leefbaar te maken.
Misschien is (een) God scheppend aanwezig juist door zich terug te trekken. Spiritueel bewustzijn is (ook) in de onverschilligheid van de natuur een teken van de belangeloze aandacht van God te zien. Je kunt het als een vorm van liefde van God noemen dat er een wereld is waarin we atheïst kunnen zijn.

Zelfkennis
Wie de motivaties voor het gedrag van mensen beschouwt komt een heel eind met deze te zien in het kader van het verwerven van geld, macht, seks en aanzien. Met deze dualiteiten onderscheiden we ons van anderen. Wanneer we op deze onderwerpen goed meekomen in vergelijking met anderen dan zitten we veilig, zo lijken we te denken. Maslow had in zijn hiërarchie van behoeften deze afhankelijkheid van anderen beschreven als behoefte aan veiligheid, erkenning en verbinding. Op het laagste niveau staat de dagelijkse behoefte om te overleven. Op het hoogste niveau had Maslow de behoefte aan zelfverwerkelijking / zelfactualisatie geplaatst. Slechts weinigen houden zich daarmee bezig, niet in de laatste plaats omdat er zo weinig mee te winnen is, maar ook: wat is dat “jezelf zijn”? Waarom op zoek gaan naar jezelf, wanneer je jezelf bent door jezelf te verliezen?

Onze zintuigen zijn naar buiten gericht. Wat er binnenin ons gebeurt op psychologisch niveau zouden we af kunnen leiden aan wat we afleiden uit de reactie van anderen op ons gedrag. "Wat je zegt ben jezelf", oftewel wat je van een ander ziet, reflecteert jouw geprojecteerde spiegelbeeld. We kunnen onszelf proberen te leren kennen doordat we gevoelens over ons gedrag hebben en door over onszelf na te denken. Het is effectiever om authentiek (zonder oordeel) in contact te gaan met anderen en open te staan voor feedback.
Tsjwang-tse: "de volmaakte mens gebruikt zijn geest als een spiegel; hij grijpt niets vast: hij weigert niets; hij ontvangt, maar bewaart niet."

Geluk en vrijheid
We willen graag een leven vol geluk en vrijheid en hopen dat de resultaten van onze inspanningen zo vaak mogelijk dat gevoel van gelukkig en vrij te zijn opleveren.

Wie zich verdiept in spiritualiteit kan tot de ontdekking komen dat geen van onze inspanningen en gehechtheid aan dualiteit ons nader tot geluk en vrijheid brengen. Dat de wijze leermeesters vertellen dat je juist minder moet doen en op zoek moet gaan naar de onwaarheden die je koestert, is een boodschap die bijna niemand verder helpt. Zo simpel kan het toch niet zijn?
Het advies om jouw denkbeelden minder serieus te nemen en “niet meer alsmaar in je hoofd te zitten” wordt door velen zo vertaald dat zij liever een ander voor zich laten denken of om helemaal niets meer te toetsen aan de logica. Die laffe en slappe vorm van overgave verlicht slechts tijdelijk de pijn van vruchteloosheid van het denken door gebrek aan resultaat in termen van geluk en vrijheid. Zelf inzicht krijgen door op je eigen intuïtie te leren vertrouwen is een lange weg.

Gevoelens
Leven uit het hart dan maar? Dat lijkt de meeste vrijheid op te leveren, omdat je geen verantwoording hoeft af te leggen over jouw interpretatie van wat jouw hart (gevoel) jou lijkt in te geven. Niet iedereen realiseert zich dat gevoelens ook het gevolg zijn van hersenactiviteit. Zij zijn het middel van het onbewuste om te communiceren met het bewuste.
Wanneer je niets voelt zijn er twee redenen: of twee of meer gevoelens doven elkaar uit en schermen elkaar af of er valt niets te voelen. Wanneer je constant wat voelt, dan verliest dat zijn informatieve gehalte en brengt dat onrust. Gevoelens zijn niet permanent, maar vluchtig. Rust wordt soms als gewenst, soms als saai beleefd. Wanneer dat proces niet goed wordt overzien en beheerst dan zijn er emoties, gevoelens die naar buiten drijven. Het kan bevrijdend zijn en er is niet veel mis mee, tenzij anderen daar last van ondervinden.
Liefde en vrijheid zijn als grondvesten van het bestaan immanent en leiden in ons bestaan van tijd tot tijd tot prettige gevoelens. Tijdelijke gevoelens van verliefdheid en later van houden van helpen ons (soort) overleven.

Open staan
In een wereld waarin onze agenda wordt volgepland met zinvolle activiteiten wordt ruimte gepland om weer in rust te komen en in balans te komen. Die ruimte is functioneel, maar geen spiritualiteit.
Spiritualiteit gaat over de ruimte, de leegte en de rust die niet gezocht wordt om functioneel af te wisselen met zinvolle activiteit. Spiritualiteit gaat over de mogelijkheid alles open te laten en niet al van te voren te benoemen wat zinvol is. Dan kan er iets komen wat ongepland zin heeft, bijvoorbeeld een ervaring van synchroniciteit. Dat zijn gebeurtenissen waarvan de samenhang opvallend, maar niet te verklaren is en de boodschap betekenisvol is..

Loslaten
Spiritueel bewustzijn heeft deze gevolgen: je laat toe dat niet alles valt te (be)grijpen. De behoefte om gelijk te krijgen verdwijnt. Je doet er vaker het zwijgen toe en blijft vriendelijk, want waarom zou je jouw energie verspillen door jouw gelijk te halen. Je realiseert je dat niemand hoger of verder is in spiritueel ontwaakt zijn en je behoefte om te oordelen en in competitie te gaan verdwijnt. Het gaat om evenwaardigheid. Je geeft ruimte en neemt de ruimte -die een ander laat- niet direct in. Je beseft het nut van jouw ego, maar identificeert je daar niet mee. Je toont jouw kwetsbaarheid, maar wordt niet zwak. Het heeft wel zin om vrijheid te verdedigen door grenzen te kunnen trekken. Je laat ook niet over je heen lopen.
Je ziet het nut en evenwaardigheid van jouw verstand, gevoel en intuïtie. Je geeft je over aan een open mind, aan een denken in “wij” in plaats van “ik”.
Vergelijk het met een moeder die eindeloos en onvoorwaardelijk liefde geeft aan een kind. Dat kind kan nooit zoveel liefde teruggeven, maar de moeder kan erop vertrouwen dat haar vrijheid erin ligt dat de liefde ooit wordt doorgegeven, bijvoorbeeld aan haar kleinkinderen. Dat geheel van onthechting (geen emotionele boekhouding meer bijhouden) geeft vrijheid en neemt de belemmeringen weg om je geluk weer te voelen.

Rechtvaardigheid
Spiritualiteit heeft niets te maken met geld, macht, seks en aanzien. Dit betekent dat rijke, machtige, sexy mensen, hoog in aanzien, spiritueel bezig kunnen zijn en arme, machteloze, lelijke, dakloze mensen niet. En alle mengvormen daarvan en het tegenovergestelde. Spiritualiteit verandert domweg niets aan deze omstandigheden. De omstandigheden dragen niet(s) bij aan -en doen niets aan af van- spiritualiteit.
Wie wil snappen dat er onrecht is in de wereld en er tegelijk een hoger doel van ons bestaan kan zijn, moet zich realiseren dat vrijheid en de mogelijkheid van het ontstaan van onrecht bij elkaar horen. Wanneer mensen vrij zijn dan kunnen zij dingen doen die door anderen als onrecht worden ervaren. Maatschappelijk gezien horen bij vrijheid grenzen en verantwoordelijkheden. Trekken mensen die grenzen zelf niet dan moeten anderen het voor hun doen, opdat in een samenleving (te) weinig vrijheid niet blijvend leidt tot onrecht.

Evenwaardigheid
Alan Watts schrijft in "Word wat je bent": 'Het idee dat elk leven spiritueel is, is een vreselijke klap voor de trots van de mens; vanuit spiritueel standpunt plaatst het ons op hetzelfde niveau als stenen, groente, wormen en kevers; het plaatst de rechtschapen mens niet dichter bij verlossing dan de misdadiger, en de wijze niet dichterbij dan de waanzinnige. Dus als dit idee verder totale dwaasheid is, is het in ieder geval een krachtig tegengif tegen spirituele trots en ingenomenheid met je eigen braafheid, het is zelfs helemaal niet iets wat je kunt krijgen, hoe fanatiek je ook je best doet, hoe veel je ook weet en hoe onuitputtelijk je deugdzaamheid is. In de spirituele wereld bestaat geen beste en slechtste van de klas; hier zijn alle mensen en alle dingen gelijk en wat ze ook doen, brengt ze niet hoger of lager.'

Verbinding
Iedereen, dus ook jij en ik, heeft neigingen waaraan we soms toegeven, maar ook graag willen beheersen. Die neigingen worden in religies de zeven hoofdzonden genoemd, namelijk hoogmoed, hebzucht, jaloezie, woede, wellust, vraatzucht en luiheid. Daar staan tegenover zeven deugden, namelijk bescheidenheid, gulheid, zelfkennis, naastenliefde, respect, matigheid en ijver.
Spiritualiteit verzoent ons met onze imperfectie en helpt doen inzien waarom het leven kwaliteit op verschillende niveaus organiseert, waarom zoveel gericht is op overleven.
Spiritualiteit verheft het (samen)leven op een verbindend niveau. Het is geruststellend en motiverend om te weten dat je transcendentie niet kan of moet willen afdwingen. Het houdt in positief in het leven te staan, zodat je niet overspoeld wordt door moedeloos makende voorvallen, die de schaduwzijde zijn van vrijheid.

Osho: "je bent geboren als vrijheid. Vrijheid is de hoogste levenservaring. Er bestaat niets hogers, en in vrijheid bloeien vele bloemen."

Een subtiel omgaan met doen en laten voor geluk en vrijheid

Moet je voor (het ervaren van) vrijheid en geluk iets doen? Volgens spirituele leermeesters niet. Het is een besef dat je het al bent. Dat besef maakt dat je ook de waarde van het tegenovergestelde van doen, namelijk laten gaat zien. Uiteindelijk gaat het om doen en laten gelijktijdig te leren zien en toepassen, zonder moeite.
Voor de mens die dit “realiseert” wordt het leven intentieloos, zonder enig persoonlijk belang. Zo iemand zal steeds precies zo handelen zoals het in een gegeven situatie voor iedereen het beste is en daarmee gelijktijdig het eigen geluk en vrijheid en die van de ander, mens en dier bevorderen.
Er is een subtiel verschil tussen "niet doen", "niets doen" en "doen door niet te doen". Het laatste heet wei wu wei en is het resultaat van eeuwenoud chinees denkwerk en beoefening.
Het is een peulenschil om de discussie over het verschil af te doen als onzin, maar dat is een luie toepassing van een drogreden of een dooddoener.

Wie heeft de grootste kans op de ervaring van vrijheid en geluk? Iemand die vrij is en niets doet gaat zich vervelen, onmiskenbaar en wordt ongelukkig en verliest zijn gevoel van vrijheid. Het was slechts tijdelijk. Het verschil tussen niet doen en doen door niet te doen is besef. Besef wanneer te doen en wanneer te laten en dit verschil bijna voortdurend en zonder moeite in de gaten te houden. Besef ook dat geestelijke groei samengaat het respecteren van de eigen grenzen en die van een ander. Het is een illusie te denken dat de bron van geluk buiten jezelf ligt en dat je zelf invloed op de verwerving van geluk hebt.
Het omgekeerde is wel waar: je kunt jezelf gemakkelijk ongelukkig maken en sommige mensen stapelen overtuiging op overtuiging die hun afhoudt van geluk en vrij voelen. “Ik ben niet geboren voor geluk of ik ben het niet waard, ik verdien het niet". Je kunt wel tijdelijk door iets te doen een ervaring van geluk hebben.

Weinig mensen durven het omgekeerde van doen uit te proberen, namelijk zich bewust te worden van wat zij kunnen winnen door niet te doen. Er is immers in onze maatschappij en opvoeding al zo lang op gehamerd dat je jouw geluk en vrijheid moet verdienen.
Het besef van gelukkig te zijn hangt samen met een realiseren dat we niet voortdurend een gevoel hebben. Het helpt een open mind te houden en de wens los te laten dat een gevoel van geluk blijvend is. Prettige en onprettige gevoelens en gedachten zullen altijd blijven opkomen en verdwijnen. Ze kunnen worden geaccepteerd en worden losgelaten zonder te wanhopen. Het is een vertrouwen dat geluk en vrijheid onverwachte aspecten hebben en altijd bereikbaar zijn zonder moeite.

Conclusie: wanneer je het gevoel hebt dat je niet gelukkig en vrij bent, doe dan eens het tegenovergestelde van wat je altijd al deed en durf jouw overtuigingen te betwijfelen.

Er zijn nog veel meer onderwerpen op dit weblog

Uiteraard staat in een blog rijp en groen (lichte en zwaardere onderwerpen) door en achter elkaar. Klik hier voor de samenhang en achtergrond.
Misschien bent u ook geïnteresseerd in andere artikelen. U kunt die hieronder vinden via de labels of via de zoekfunctie. Achter elk label staat tussen haakjes het aantal weblogs dat daarover gaat.
Een beeld zegt meer dan 1000 woorden, daarom is bij sommige artikelen een filmpje of video gezocht met een documentaire of interview. U vindt deze bij het label "filmpje".

Overzicht van alle labels.
Gebruik voor overige steekwoorden het zoekvak onder of linksboven

aandacht (9) achterdocht (3) ADHD (3) afhankelijkheid (4) afstand nemen (8) agnost (2) agressie (5) alcoholisme (4) alleenstaande (1) alternatieve genezing (4) altruïsme (5) ambitie (2) ander (2) angst (21) angststoornis (1) apofatisch (5) authenticiteit (10) autisme (2) autonomie (4) baclofen (1) balans en evenwicht (35) begeerte (1) behoefte (4) belangen (13) belemmerende overtuigingen (6) beoordelen (5) beslissen (2) betrokkenheid (4) betrouwbaarheid (8) bewustwording (14) bewustzijn (27) bezinning (1) bindingsangst (4) biseksualiteit (1) boeddhisme (6) boek (249) borderline (2) brein (1) burn-out (4) castratieangst (1) communicatie (19) compassie (8) competentie (6) competitie (6) complottheorie (4) consumeren (5) coping (1) creationisme (1) creativiteit (2) crisis (8) dans (1) daten (6) demagogie (1) denken (12) denkfouten (4) deugd (5) deugdzaamheid (2) diagnose (7) dieren (2) discipline (1) dooddoener (3) drama (1) drugsgebruik (4) DSM (5) dualisme (4) dwangstoornis (2) echt (6) eenheid (13) eenzaamheid (8) eerste indruk (1) ego (50) eigenschappen (3) eigenwaarde (4) emancipatie (9) emergentie (2) emotie (15) empathie (2) en-en (22) endogene depressie (2) energie (13) epidemie (1) ergernis (1) erkenning (6) ethiek (6) etiquette (7) euthanasie (2) evenwaardigheid (21) evolutie (16) extraversie (3) faalangst (1) fabel (1) facelift (1) filmpje (133) filosofie (12) flirten (1) fraude (9) Freud (2) functioneren (4) gebreken (1) gedrag (1) gedragsverandering (4) geduld (3) geest (3) geheugen (3) gekwetstheid (5) geld (7) gelijk hebben of gelijk krijgen (10) gelijkmoedigheid (3) geloven (13) geluk (44) genoeg (1) genot (1) Gestalt (1) Getuige (2) gevoelens (28) gezag (4) gezichtsverlies (2) gezondheid (7) gezondheidszorg (1) GGz (3) GHB (1) go with the flow (4) God (29) goedgelovigheid (4) gokken (1) grenzen (5) handleiding (1) hechting (2) hedonisme (1) heelheid (5) helderziendheid (1) hersenen (4) hier en nu (11) holisme (3) homoseksualiteit (2) hoofdzonde (3) hoogsensitiviteit (1) hufterigheid (2) hulpverlening (2) humor (16) ideaalbeeld (2) identificatie (8) identiteit (5) ik-boodschap (1) illusie (6) imago (6) individualisme (3) innerlijke vrijheid (13) integriteit (3) Intelligent Design (2) Internet (6) intuïtie (11) InZicht (13) islam (2) jaloezie (3) jeugd (1) jezelf worden en zijn (12) jongeren (3) karakter (1) kenmerken (2) kiezen (11) kind (11) kosten (1) kracht (4) Krishnamurti (2) kuddegedrag (1) kwakzalverij (2) kwaliteit (12) kwetsbaarheid (8) leegte (9) leiderschap (5) leugens (12) levensfase (3) levenskunst (6) levensstijl (1) levensvragen (2) levensweg (3) licht (3) liefde (92) liefdesverdriet (6) lijden (2) loslaten (16) lust (4) macht (25) magisch denken (5) man-vrouw verschillen (18) mannelijkheid (10) mannen (5) media (13) meditatie (13) memen (2) metafoor (2) metafysica (3) mildheid (1) milieu (1) mindfulness (3) misbruik (5) mobiel (1) model (1) moraliseren (3) motto (1) multitasken (1) mushotoku (2) narcisme (5) natuur (1) negatieve (10) neti neti (3) neuroticisme (1) niet doen (18) NLP (1) non-dualiteit (29) observator (1) occupybeweging (2) omdenken (3) omgangsregels (3) onderwijs (2) onderzoek (12) ongelukkig zijn (3) onmacht (3) ontrouw (1) ontwikkeling (9) onverwerkt kindertrauma (2) onzichtbaar (1) oordeel (18) opvoeding (10) orgasme (3) Osho (9) ouderen (5) overbelasting (1) overgewicht (1) overheid (3) overvloed (2) paradox (18) Pareto principe (1) partnerkeuze (5) passie (3) pedagogie (2) penisnijd (1) perfectie (2) personeelsbeleid (3) persoonlijkheid (4) persoonlijkheidsstoornis (4) pesten (4) Peter principle (2) pijnlichaam (10) politiek (13) positieve (10) processie (2) projectie (9) psychiatrie (7) psychofarmaca (2) psychose (2) psychotherapie (3) puberen (3) reductionisme (1) reïncarnatie (2) relatie (22) relatievaardigheid (6) remancipatie (1) respect (23) riagg (1) rijkdom (2) rol (4) romantiek (3) ruzie (5) samensmelten (9) schaamte (2) scheiden (4) schelden (1) schizofrenie (2) schouwen (4) schrijfdrang (2) schuld (4) sedatie (1) seks (23) seksuele voorlichting (1) selectie (4) sociale druk (2) solidariteit (1) somberheid (1) soulmate (1) spiegelogie (9) spijt (3) spiritualiteit (42) sport (1) spreekwoorden (1) sprong (3) statistiek (1) status (2) sterven (6) stigma (1) stilte (4) Stockholm-syndroom (1) straling (1) strategie (2) stress (6) synchroniciteit (6) Taoïsme (12) tederheid (1) Tegenwoordigheid (5) The Secret (4) The Work (1) therapeutische gemeenschap (1) therapie (3) tijdgeest (2) toeval (4) Tolle (26) transcenderen (5) transformatie (5) transparantie (3) trend (3) tunnelvisie (2) twijfel (5) UFO (1) verandering (2) verantwoordelijkheid (9) verbinding (24) vergeten (2) verlangen (7) verlatingsangst (1) verleiding (2) verlichting (13) verliefdheid (6) verlies (2) vermaatschappelijking (1) vermijding (1) vermoeidheid (2) verslaving (11) vertrouwen (14) verveling (2) verwerking (1) vicieuze cirkel (1) voeding (4) voelen (5) volgzaamheid (2) vooroordelen (1) vragenlijst (5) vrije wil (5) vrijen (3) vrijheid (64) vrouwelijkheid (4) waarheid (24) waarneming (7) ware (11) wezen (3) wijsheden (8) wilskracht (3) woede (3) wraak (2) wu wei (12) yin en yang (3) zelfbeheersing (3) zelfbevestiging (4) zelfbewustzijn (5) zelfdoding (5) zelfkennis (15) zelfkritiek (4) zelfoverschatting (4) zelfrealisatie (7) zelfvertrouwen (5) zelfverwerkelijking (1) zelfwaardering (4) Zen (3) ziel (13) ziel. ware (1) Zijn (14) zorgvuldigheid (5)

Zoeken in dit blog

Bronnen, links en reacties

We schrijven over en verwijzen naar psychologische en spirituele onderwerpen in de actualiteit.
We linken zoveel mogelijk naar de bron van een bericht, maar we verwijderen de link wanneer deze is verbroken.
Feedback en melding van onvolkomenheden zijn welkom en mogelijk via e-mail.

Disclaimer

Veel bijdragen op dit blog gaan over ongrijpbare begrippen als waarheid, vrijheid of liefde. Door onwaarheden te ontdekken die ons gevangen houden, kan waarheid meer zichtbaar worden en kunnen we ons bevrijden van de angst dat we afgescheiden zijn.
Vrij naar Wittgenstein: "van dat, waarover niet kan worden gesproken, zwijgen wij". Al het overige is bespreekbaar.