Afwisselend kunnen verbinden en op tijd loslaten

Ware liefde

Hoe herken ik ware of echte liefde? Om een goed antwoord te kunnen geven moet je eigenlijk meer weten over degene die de vraag stelt, diens ...

31 december 2016

Slim is gewoon geen domme dingen doen

Ianthe Sahadat meldt in de Volkskrant op oudjaar: intelligentie kun je niet verhogen.

Dat de mens zijn hersenen kan trainen om intelligenter te worden is helaas een mythe. Omdat we intelligentie wel kunnen meten, zou je kunnen denken dat wanneer je de meetuitslag weet te verhogen dat je dan intelligenter kunt worden. Een betere verklaring is dat je meetuitslagen kunt verbeteren door te oefenen. Dat betekent dat je beter wordt in het oplossen van meetvraagstukken. Oefening baart kunst, dat wel.

Intelligentie testen worden soms gebruikt voor selectie van nieuw personeel. Het is bekend dat mannen en vrouwen verschillend scoren op deze testen. De normen worden vervolgens zo gekozen dat een grote groep mannen gemiddeld gelijk scoren aan vrouwen. Dit zorgt dat er geen discriminatie optreedt, maar je kunt het fenomeen niet omdraaien en concluderen dat mannen en vrouwen even intelligent zijn. Het is maar waarmee zoiets meet. Ook mensen met een migratie achtergrond lopen de risico dat zij gemiddeld afwijkend scoren wanneer er in de constructie van de testen geen rekening wordt gehouden met (culturele) gewenning. Ook hier geldt: de testuitslag zegt niet alles over intelligentie en er zijn omstandigheden die het beeld vertroebelen.

In dezelfde aflevering van Sir Edmund uit de Volkskrant wordt de mythe ontkracht dat geringe consumptie van alcohol goed voor de gezondheid zou zijn. Drink met mate, natuurlijk, maar gezonder wordt je er niet van.
Daarom is misschien wel de belangrijkste aanbeveling: verpest jouw gezondheid en jouw intelligentie niet door je hersenen te vergiftigen. Rustig aan, dan breekt het lijntje niet.

19 november 2016

De maakbaarheid van geluk

Op dit blog wordt vaak geschreven over geluk en gelukkig worden. Dat is niet omdat het zo moeilijk is, maar omdat velen nauwelijks kunnen geloven dat het zo simpel is en dat het meer te maken heeft met iets te laten dan door iets te doen.

Ianthe Sahadat interviewde voor de Volkskrant de Amerikaanse, zelfbenoemde geluksprofessor Raj Raghunathan.

Een citaat:
De onlinecursus 'Een leven vol geluk en voldoening' van Raj Raghunathan is een van de populairste cursussen in de VS, met honderdduizenden deelnemers. Ook op zijn eigen universiteit, met veel op zakelijk succes gerichte studenten, is zijn 'zweverige' collegereeks over geluk een hit. Kern van zijn betoog: vergeet al die strategieën die je gebruikt om verder te komen in je carrière, die werken juist averechts voor het bereiken van levensgeluk. Stop met vergelijken met anderen, probeer ergens goed in te zijn naar eigen vermogen, richt je meer op vrienden en familie dan op werksuccessen of rijkdom en hunker niet langer naar liefde, maar geef het zelf. Raghunathan nam zijn adviezen - in de vorm van zeven zonden en bijbehorende levenslessen - op in een boek dat deze zomer verscheen.
Tot zover de Volkskrant.

Tegenover de zonden “hoogmoed, hebzucht, jaloezie, woede, wellust, vraatzucht en luiheid” kun je zeven deugden zetten, namelijk bescheidenheid, gulheid, zelfkennis, naastenliefde, respect, matigheid en ijver. Kortom, relativeer jouw eigen belang(en).
De aanbevelingen van Raj Raghunathan komen er voor een deel op neer dat je in jezelf ruimte voor anderen laat. Je houdt als het ware het midden tussen jouw eigen belangen en die van anderen. Raghunathan mediteert ook. In het woord mediteren zit ook het “het midden houden”.
“Door te mediteren leer je gedachten te observeren zonder je mee te laten voeren op de emoties die ze voortbrengen."

Wie te veel of te weinig doet om geluk af te dwingen, krijgt te maken met het yin-yang principe: het roept ongelukkig zijn op.
"Geluk afdwingen" heeft te maken met voldoende trainen en voorbereiden en niet met welzijn.

Simpelweg de bereidheid om een klein stapje terug te doen, bevordert de maakbaarheid van geluk. En dagelijks terugkijken naar de momenten dat je het hebt gedaan en beleefd.




29 oktober 2016

Ben ik wel de moeite waard om van te houden?

Van tijd tot tijd geef ik de workshop Belemmerende Overtuigingen voor mensen die willen weten waarom hun relatie geen stand houdt of niet op gang komt.
Bijna altijd komt als belemmerende overtuiging op tafel dat een deelnemer denkt dat hij/zij niet de moeite waard is om van te houden. Uiteraard is mijn reactie niet dat het wel meevalt en dat de persoon alleszins de moeite waard is. Dat is te gratuit, want hij of zij voelt het zo en dat eigenlijk al z’n hele leven lang. Het gaat er ook helemaal niet om een ander het bewijs te leveren dat hij of zij de moeite waard is. Maar het is niet vreemd dat de vergissing wordt gemaakt, want niet alleen in het economische verkeer lijkt alles te gaan over toegevoegde waarde. En relaties hebben onmiskenbaar overeenkomsten met de economie. Voor wat, hoort wat.

Maar waar gaat het wel om? Het is zaak om uit te vinden wie de overtuiging geplant heeft in het hoofd. Na enig zoeken wordt de oorzaak vaak gevonden in de jeugd. Bij de ouders, bij de leraren op de lagere school. Voor de goede orde, dit komt vaker voor bij de oudere generatie dan bij jongeren. De jongere generatie wordt eerder onzeker van het tegenovergestelde? Zij worden bejubeld zonder een tegenprestatie. Waarom hebben onderen dit wel moeten slikken? Vroeger waren er veel grote gezinnen en was de boodschap dat je liefde moest verdienen. Zo probeerden drukbezette ouders en leraren kinderen te disciplineren. Kinderen werden onzeker gemaakt en gehouden omdat ze zo veel rustiger en stiller waren.

Het is geen fraaie manier om kinderen in het gareel te houden, want het effect tientallen jaren later is desastreus. Wat het doet is dat mensen bij het eerste de beste signaal -dat een relatie niet vanzelf gaat- gaan denken dat het aan hen ligt. In plaats te gaan zoeken naar een andere manier van communiceren en de relatie te redden of vlot te trekken, trekken de partners hun eigen waarde in twijfel. En die waarde is ongrijpbaar.

Voor het laten stromen van liefde in een relatie is de twijfel of je voor de ander de moeite waard bent volkomen overbodig. Laat staan dat je het bewijs zo moeten leveren. Probeer ook zelf minder te oordelen, over jezelf en over de ander.
We kunnen de stroom van liefde belemmeren door zelf onnodig blokkades op te werpen. Natuurlijk kun je je eigen gedrag monitoren en proberen iets aan je gedrag te doen wanneer je iets niet goed doet. Maar twijfel er niet aan of je de moeite waard bent. Wanneer je goed doet, zul je goed ontmoeten.

28 augustus 2016

Evolutie van het geloof in God

In het Oerboek van de mens wordt de evolutie van de mensheid vergeleken met de ontwikkeling van de Bijbel en het geloof in God(en).
De uitvinding van de landbouw 10.000 jaar geleden riep oplossingen (voedselzekerheid) en problemen (ziektes) op die de samenleving van jagers en verzamelaars daarvoor niet kende. De Bijbel probeert volgens de schrijvers, Carel van Schaik en Kai Michel, de gevolgen in de loop van de geschiedenis te beschrijven.
Bij het ontstaan van de landbouw ontstond bezit. Dat bezit moest worden beschermd anders haalt Jan en alleman de vruchten van jouw werk van het land. Iedereen moest dit leren (respecteren). Het had ook gevolgen voor het beeld dat mensen van God en goden had. Door de Schriftgeleerden werd dat beeld stukje bij beetje omgevormd van een veelgoderij naar een monotheïsme. Die God was oorspronkelijk niet alleen en almachtig, maar door slimme toepassing van psychologie (immuniteit voor tegenargumenten) wisten de religieuze gezaghebbers een godsbeeld te maken waarbij allerlei ellende als logische straf van een en dezelfde God werd bestempeld. De uitdaging was om de mensen niet te vervreemden van de straffende god, maar deze juist te binden doordat het welzijn van de samenleving afhankelijk werd gemaakt van voorbeeldig en volgzaam gedrag van individuen. Het is ook de ontwikkeling naar een niet meer te controleren godsbeeld dat je gelooft of niet.
Het belang van bezit en clanvorming had grote sociale gevolgen voor de positie van de vrouw en het erfrecht. Het ongelijk verdelen van taken, rechten en bezit moest een logische basis krijgen en een monotheïstische samenleving maakt dat gemakkelijker te beheersen.

Drie vormen van menselijke natuur
De schrijvers maken onderscheid tussen drie niveaus van menselijke natuur. Het is de eerste natuur, met aangeboren (buik)gevoelens, reacties en voorliefdes, die zorgt voor liefde binnen een gezin en familie en die rechtvaardigheid wil zien. Het is ook een natuur, die ons doet geloven in een bovennatuurlijke wereld van doden en geesten met wie je kunt communiceren. Wie droomt er nu niet over onsterfelijkheid?
De gewoontes die we ontwikkelen in een cultuur en proberen te bewaken en aan jongeren te leren om een samenleving leefbaar te houden noemen ze onze tweede natuur.
In de ontwikkeling van de Joodse voedselwetten waren de talrijke voorschriften ook het antwoord op de problemen die ontstonden bij het ontstaan van de nieuwe ziektes na het omschakelen naar een landbouwcultuur.
De derde natuur is een intellectuele, gericht op logica, voorspelbaarheid en controleerbaarheid. Deze natuur is alleen verstandelijk en staat daarom soms haaks op onze eerste natuur.
Mensen hebben de neiging om een eenmaal ingeslagen pad te blijven volgen. Van die neiging maakten de religieuze machthebbers gebruik om een godsbeeld te maken waarin de drie naturen maar één conclusie overliet: je kunt maar beter vertrouwen en meewerken met een God die het (uiteindelijk) goed bedoelt. Hoe onlogisch en tegenstrijdig de straffen ook soms lijken, ze droegen (verrassend?) juist bij aan het bestendigen van het geloof.

In het Oerboek worden ook twee beelden van het leven van Jezus beschreven. Het ene beeld doet recht aan de behoefte van Joodse tijdsgenoten die een Messias zochten als wereldse koning, die het volk beschermde tegen eeuwenoude vijanden. Het andere beeld is van Jezus die aan de basis stond van een christendom dat hij nooit bedoeld heeft op te richten en tot ontwikkeling kwam buiten Palestina en dus andere politieke belangen had. Het christendom bracht het Nieuwe Testament waarin volgens de schrijvers verklaard werd hoe God via Jezus mens werd en de mensheid “verlost” werd van de greep van de duivel.
Het is een van de vele voorbeelden in de religieuze geschiedenis hoe de dood een rol speelde in wat mensen wilden, maar niet mochten geloven en hoe religieuze voorgangers dat geloof probeerden bij te sturen en in te zetten voor hogere, maar ook voor eigen belangen.
Het voorlopige eindpunt van de religieuze evolutie volgens de schrijvers is een geloof waarin iedereen iets kan vinden dat recht doet aan elk van de drie menselijke naturen. De schrijvers van Het Oerboek van de mens noemen het een knappe prestatie van de schrijvers aan de Bijbel dat zij in ongeveer 1000 jaar een straffende God lieten samenvallen met een liefdevolle.

Voor mijzelf als agnost is het een zeer leesbaar boek dat voorstelbaar maakt hoe het beeld van een zichtbare schepping en evolutie kan samenvallen met een ongrijpbare schepper. Het boek behandelt inconsequenties in de Bijbel en pakt vaak gestelde vragen op als "wat was er nu zo erg aan het eten van een appel door Adam en Eva uit het paradijsverhaal"? en "hoe kan een almachtige God zoveel ellende toelaten"?

Abstracte theorie versus concrete verhalen
Terwijl je in een theorie gemakkelijker een verklaring kan behandelen, is een verhaal een vorm die breder leidt tot acceptatie of navolging.
De drang naar vrijheid is een spirituele verklaring van een universele behoefte van levende wezens. Een concept als vrijheid als schepping van het hogere (die zowel voor God zelf als de individuele mens geldt) vind ik overigens een veel logischer verklaring voor het bestaan van ellende, maar ook voor de kwaliteit van het leven. Daarvoor hoef je geen 400 pagina’s te schrijven over hoe de mensheid eeuwenlang heeft geworsteld met die inconsequenties. Dat vraagt wel een werkzame integratie van de drie naturen van de mens. Ik geef toe dat die integratie voortdurend aandacht vraagt.
Ik hoop dat dit boek mensen aan het denken zet en hen doet twijfelen die vinden dat zij door hun geloof meer (waard) zijn dan een ander, mens en dier.

20 maart 2016 was Carel van Schaik te gast in het programma Boeken van Wim Brands.

24 mei 2016

De menselijke omgang met geluk is dubbel(zinnig)


Deze column is geschreven met de volgende uitgangspunten:
1.    Gevoelens en ervaringen van geluk(kig zijn) zijn tijdelijk
2.    Gelukkig zijn is een permanente basistoestand die je je vaag bewust bent
3.    We willen graag vaak gelukkige ervaringen
4.    Geluk zit schijnbaar in materie, relaties, seks, macht en geld
Vanuit of-of denken, de manier waarop we zijn opgevoed en hoe reclame werkt, zijn we geneigd te zoeken naar permanent te ervaren positieve gevoelens. Sprookjes eindigen met “En ze leefden nog lang en gelukkig”. Letterlijk gesproken kan dat: lang en gelukkig leven wanneer je je realiseert dat een gelukkig leven een leven is dat je zo benoemt als alles zijn gangetje gaat. Betekent een gelukkig leven wel een permanent gevoel van geluk? Sterker nog: sommige mensen leven gelukkig zonder ooit geluk te ervaren.
Het is deels een kwestie van taal en heel subtiel. Normaal leven we gelukkig en wanneer er iets positiefs gebeurt dan voelen we ons tijdelijk wat gelukkiger of even heel gelukkig. We worden er af en toe aan herinnerd -hoe paradoxaal het ook klinkt- dat mensen het gelukkigst zijn wanneer ze niet alsmaar met gelukkig worden bezig zijn.
Het omgaan met geluk is te vergelijken met sensaties van onze zintuigen. We krijgen permanent indrukken en we zijn ons maar bewust van een deel daarvan. Gelukkig maar, anders zouden we overprikkeld raken. Wanneer we in een stille omgeving gaan zitten, dan ervaren we tegelijk stilte en een bijna niet te horen achtergrondgeluid. Die ervaring maakt ons rustig of onrustig, afhankelijk van onze waardering van die dubbele sensatie.

Om te komen bij ons gevoel van gelukkig zijn kunnen we binnenwaarts gaan, bijvoorbeeld via meditatie. We proberen dan rustig te ervaren of we dat gelukkig zijn kunnen bereiken of dat er juist andere, gewenste indrukken binnenkomen. We kunnen ook in de buitenwereld op zoek gaan naar prikkels die ons overduidelijk, maar tijdelijk een geluksgevoel opleveren. Zelfs drugs en alcohol kunnen ons daarbij van dienst zijn, maar wanneer we niet kunnen omgaan met de tijdelijkheid daarvan, dan lopen we kans om verslaafd te raken.
Er zijn vele wegen naar Rome. Het is het zaak om anderen niet te belasten met ons onvermogen om gevoelens vast te houden. Omgekeerd wanneer anderen zich overvallen voelen door onprettige gevoelens, kunnen we slechts afleiding of steun bieden, we kunnen een ander niet gelukkig maken. Op zijn hoogst kunnen we de terugkeer naar de basistoestand helpen bespoedigen.

Het helpt te realiseren dat veel pastoors, politici, winkeliers en liefhebbende ouders er belang bij hebben dat de tijdelijke aard van geluk niet doorgrond wordt. Ze houden anderen het liefst onwetend. Vanuit de ijdele hoop dat het vinden van geluk buiten ons ligt, komen mensen in beweging. En die beweging hoort bij het leven en houdt ons in leven. Hoop doet leven.

Wie zijn eigen lot omhelst en zich verzoent met de realiteit bevrijdt zich van de angst voor dingen buiten de realiteit, buiten het hier en nu. En deze bevrijding kan geluk geven en leiden tot een gelukkig leven.

30 april 2016

Jaag geen eeuwigdurende gevoelens na

Wie wil er nu niet alsmaar gelukkig zijn? Je kunt het wel willen, maar is er ooit iemand in geslaagd? In sprookjes wel, maar in de realiteit niet. Toch, net als in de Amerikaanse Droom waarin iedereen president kan worden, nemen we nooit het besluit dat het zinloos is om deze utopie na te jagen.
Of we vragen aan deskundigen wat te doen om gezond of gelukkig te worden. Meestal krijg je dan uitgebreid te horen wat je niet moet doen. We hebben daarna nog steeds het gevoel dat we met lege handen staan. Genuanceerde antwoorden horen we niet graag, het wijst ons op de eigen verantwoordelijkheid om zelf na te denken wat goed of niet goed is voor ons.

We denken dat de bron van geluk buiten ons ligt en dat we er alleen maar naar op zoek hoeven te gaan en moeite voor hoeven doen. We zoeken het in identiteit, in status, in relaties, in werk, in bezit, in reizen. We maken het verwerven daarvan allemaal mee, maar ook dat het positieve gevoel weer wegebde. Toch blijven we denken dat het geluk buiten ons ligt of wel binnen bereik komt wanneer we onszelf verbeteren.
Weinigen vertrouwen op het eigen oordeel dat zij goed genoeg zijn zoals ze zijn.
Het lijkt wel of er een taboe rust op niet voelen. Gevoelens komen op en verdwijnen weer. Waarom zou je de toestand in de tijd tussen gevoelens in niet gewoon met rust laten en gewoon accepteren?
We zoeken naar het blijvende, maar alles is blijvend in verandering.
Het lijkt aantrekkelijk: eeuwige jeugd, maar het is bevrijdender om je neer te leggen dat je ouder wordt. Immers toen je beginnende puber werd, hoopte je ook ooit het huis te mogen verlaten en te leven op jouw eigen voorwaarden. Hoe wreed het ook klinkt: het is voor het behoud van de vrijheid van de jongere generatie dat oudere generaties uitsterven.

We zijn opgevoed met de oproep om alsmaar in beweging te blijven en nuttige dingen te doen en in onze vrije tijd aan interessante onderwerpen te besteden als sport, hobby en cultuur. Ook mindfulness en meditatie staan ten dienste van een nog optimaler leven. We zijn gefocust geraakt op “doen” en hebben “laten” uit het oog verloren.
Maar ook wanneer we niet gelukkig zijn, vragen we ons niet af of we wel zitten te wachten op permanent durende positieve gevoelens of dat we ons niet beter kunnen beperken tot het beëindigen van negatieve gevoelens. Gevoelens hebben een aanleiding en die kun je bewust worden. En aan die aanleiding kun je meestal wat doen. Permanent een positief gevoel oproepen kan niemand. Velen proberen het te faken.

De boodschap dat je ongeluk kunt vermijden door een aantal zaken na te laten imponeert ons niet. We willen wat doen en blijvende positieve gevoelens bewerkstelligen. En zo werkt het niet. Dat frustreert, maar we komen niet snel op het idee om het juist te zoeken in minder hard proberen.
Alleen wie doet, krijgt beloning, zo lijken we te denken. Iemand die laat wordt niet gezien of er wordt naar gekeken of hij ten onrechte iets niet heeft gedaan. Hoe prijzenswaardig het ook is dat mensen zich hebben ingehouden, heeft er ooit iemand een prijs gekregen door iets niet te doen?

Wanneer we ons beseffen wat we allemaal hebben gekregen zonder er iets voor te doen dan zou dat kunnen helpen te accepteren dat het ook voor vrijheid en geluk geldt. Zo groeien we op in de baarmoeder zonder dat er iemand aan het knutselen slaat. We blijven normaal gesproken gezond zonder er zelf iets voor te doen. De meeste levens functioneren vanzelf, het is een uitzondering dat je medicijnen nodig hebt om in leven te blijven. We groeien op in een samenleving die gevormd is door millennia aan voorwerk. Natuurlijk, een functionerende samenleving vergt onderhoud, dat geldt ook voor een gezond lichaam en een mooi huis. Maar wie die moeite op tijd investeert, is niet veel tijd, moeite en geld kwijt.

Wanneer we accepteren dat niets eeuwig duurt, lijden we niet langer onder het tijdelijke, wat we eigenlijk normaal zouden moeten vinden.

15 april 2016

Angst voor de leegte

Monique de Heij is auteur van 'Bestaansleegte'. Het boek gaat over twee leegtes waar we ons voortdurend tussen bewegen en die een cruciale rol spelen in ons leven. Het is een spanningsveld tussen bestaan en niet-bestaan, tussen het vormen van een identiteit en de angst om deze te verliezen. We staan er niet altijd bij stil, maar met een identiteit houden we ons staande in het leven. Helaas zijn er ook mensen die hier geen evenwicht in kunnen vinden. Veelal omdat zij in de kinderjaren onvoldoende kans hebben gehad een zelfgevoel te vormen in een veilige hechting. Dit kan een voedingsbodem zijn voor psychiatrische nood en leiden tot bestaansleegte. Monique de Heij beschrijft deze leegte als een bewustzijnstoestand waarin zowel de identiteit, de overlevingsstijl als de bezieling dreigen op te lossen. Bestaansleegte is de tegenpool van Oerleegte, het domein van bezieling, overgave en inspiratie. Dat brengt de volgende vraag met zich mee: 'Zou hechting bezieling bewerkstelligen, of is bezieling een autonoom fenomeen dat zonder menselijke identiteit kan functioneren?' In 'Bestaansleegte' wordt het verband duidelijk tussen het symptoom leegte, hechting, identiteitsontwikkeling, bewustzijn, psychose en bezieling. Daarmee geeft Monique de Heij zowel de Helper als de Vrager en zijn omgeving een handreiking om de bestaansleegte te begrijpen, te verdragen en te overwinnen. De auteur doet dit door autobiografische elementen, filosofische beschouwingen en praktijkvoorbeelden af te wisselen.

In het boek geeft de Heij deze definities van beide vormen van leegte.

Bestaansleegte
Het symptoom bestaansleegte staat voor het zwarte gat in de psychose waarin niets overeind blijft. Je bent op dat moment zonder identiteit, de overlevingsstijl werkt niet meer en de bezieling valt weg. Je kunt nergens meer op terugvallen. Dat wil niet zeggen dat de bestaansleegte alleen in de psychose wordt ervaren. Ieder gezond mens heeft deze leegte in meer of mindere mate te verdragen. De duur en de diepte van de leegte hangen af van de ik-sterkte en de ernst van de psychische aandoening.

Oerleegte
De Oerleegte, het domein van de bezieling, wordt als een ultieme leegte ervaren waarin je geen besef van identiteit, lichaam en tijd hebt of, anders gezegd, zonder zelfbewustzijn bent. De tegenpolen Zijn en leegte vallen samen. Rationeel is deze leegte zonder oorzaak en gevolg nauwelijks te begrijpen. In een bijna-doodervaring of andere zijnservaringen geeft het de gewaarwording één te zijn met alles, waardoor negatieve gedachten en gevoelens over jezelf oplossen. Het lijkt een universele herinnering die tot overgave leidt en in ieder mens aanwezig is.

De een die een ongelukkige jeugd heeft gehad waarin psychiatrische problematiek van zichzelf of de ouders een belemmerende rol heeft gespeeld komt bijna automatisch terecht in de Bestaansleegte. Een ander die deze ellende niet heeft gehad gaat juist op zoek naar de Oerleegte om de eenheidservaring te vinden.

Wie leert dat hij/zij er mag zijn en zo zich veilig kan hechten en wie kan omgaan met tegenstrijdigheden en wie zijn angst en woede kan beheersen kan beide leegtes aan. De ervaring van leegte wordt niet geassocieerd met een afwijzend oordeel van zichzelf, maar als een ruimte waarin liefde en geluk zich vrij kunnen manifesteren.

Geluk en vrijheid liggen in principe voor iemand die geen psychiatrische of ongeneeslijke ziekte heeft evenzeer in het bereik van hen die veel hebben geleden als van hen die weinig hebben geleden. Dat komt door het besef van de onpersoonlijke aard van vrijheid en liefde. Met onpersoonlijk wordt in deze context bedoeld dat je niet afhankelijk bent van jouw ouders voor hechting, een ander die je dat gevoel geeft is ook goed. Maar het helpt wel natuurlijk.
De ervaring van leegte is niet een straf of een mislukking, het is een kans.
Zie ook Osho "Hoe worden we nieuw zonder angst".



12 april 2016

Waarom spiritualiteit?

Spiritualiteit is allereerst ongrijpbaar. Wie belangstelling heeft voor spiritualiteit ter meerdere eer en glorie van zichzelf of om er beter van te worden, zal altijd van een koude kermis thuiskomen. Er is aan goedgelovigheid veel geld  te verdienen, maar dit terzijde. Wie redenen zoekt om zich met spiritualiteit bezig te houden, komt op de zoektocht naast zin veel onzin tegen. Voor de zin van spiritualiteit schieten woorden soms te kort. Door de onzin te benoemen benader je toch wat het wel is.
Goethe: "Het hoogste wat de mens kan bereiken is verwondering; en als het eerste verschijnsel hem al verwondert, laat hij tevreden zijn; niets hogers kan het hem geven, en niets meer hoeft hij erachter te zoeken; dit is de grens."

Een vage notie
Het leven lijkt er in eerste instantie om te gaan om zich te handhaven. Wanneer je alles tot dat ene (biologische) niveau reduceert lijkt vrijwel alle verklaring voor ons gedrag daar in te passen.

Veel mensen hebben de vage notie dat er meer is tussen hemel en aarde dan zij kunnen benoemen of bevatten. En ieder die daar naar op zoek gaat ontdekt veelal dat er hele gewone oorzaken zitten achter in eerste instantie mysterieus lijkende verschijnselen. Daarom de aanbeveling op de Griekse tempels Ken jezelf.
Mensen die teleurgesteld raken door het instituut kerk trekken de conclusie dat het meeste geloof illusie is; dat je ziet wat je wilt zien en dat God misschien wel niet bestaat. Het is zoals het is en vrije wil lijkt nauwelijks te bestaan. Er is vaak geen speld tussen te krijgen.

Paradoxaal aanwezig zijn
Wen eraan dat het onomstotelijke bewijs -dat God of iets hogers bestaat- niet valt te leveren en het tegenovergestelde ook niet. Het wordt gemakkelijker spiritualiteit te ervaren door toe te laten dat een bewijs ook niet nodig is. Het werkt juist bevrijdend om de ongrijpbaarheid van waarheid en waarnemingen  te zien als een paradox die je niet kunt en hoeft op te lossen. Je kunt positief over God, religie en spiritualiteit praten zonder te geloven. Je kunt ook zingeving zien in dat wat er niet is.
Humor en relativeringsvermogen helpen om de ondraaglijke lichtheid van het bestaan leefbaar te maken.
Misschien is (een) God scheppend aanwezig juist door zich terug te trekken. Spiritueel bewustzijn is (ook) in de onverschilligheid van de natuur een teken van de belangeloze aandacht van God te zien. Je kunt het als een vorm van liefde van God noemen dat er een wereld is waarin we atheïst kunnen zijn.

Zelfkennis
Wie de motivaties voor het gedrag van mensen beschouwt komt een heel eind met deze te zien in het kader van het verwerven van geld, macht, seks en aanzien. Met deze dualiteiten onderscheiden we ons van anderen. Wanneer we op deze onderwerpen goed meekomen in vergelijking met anderen dan zitten we veilig, zo lijken we te denken. Maslow had in zijn hiërarchie van behoeften deze afhankelijkheid van anderen beschreven als behoefte aan veiligheid, erkenning en verbinding. Op het laagste niveau staat de dagelijkse behoefte om te overleven. Op het hoogste niveau had Maslow de behoefte aan zelfverwerkelijking / zelfactualisatie geplaatst. Slechts weinigen houden zich daarmee bezig, niet in de laatste plaats omdat er zo weinig mee te winnen is, maar ook: wat is dat “jezelf zijn”? Waarom op zoek gaan naar jezelf, wanneer je jezelf bent door jezelf te verliezen?

Onze zintuigen zijn naar buiten gericht. Wat er binnenin ons gebeurt op psychologisch niveau zouden we af kunnen leiden aan wat we afleiden uit de reactie van anderen op ons gedrag. "Wat je zegt ben jezelf", oftewel wat je van een ander ziet, reflecteert jouw geprojecteerde spiegelbeeld. We kunnen onszelf proberen te leren kennen doordat we gevoelens over ons gedrag hebben en door over onszelf na te denken. Het is effectiever om authentiek (zonder oordeel) in contact te gaan met anderen en open te staan voor feedback.
Tsjwang-tse: "de volmaakte mens gebruikt zijn geest als een spiegel; hij grijpt niets vast: hij weigert niets; hij ontvangt, maar bewaart niet."

Geluk en vrijheid
We willen graag een leven vol geluk en vrijheid en hopen dat de resultaten van onze inspanningen zo vaak mogelijk dat gevoel van gelukkig en vrij te zijn opleveren.

Wie zich verdiept in spiritualiteit kan tot de ontdekking komen dat geen van onze inspanningen en gehechtheid aan dualiteit ons nader tot geluk en vrijheid brengen. Dat de wijze leermeesters vertellen dat je juist minder moet doen en op zoek moet gaan naar de onwaarheden die je koestert, is een boodschap die bijna niemand verder helpt. Zo simpel kan het toch niet zijn?
Het advies om jouw denkbeelden minder serieus te nemen en “niet meer alsmaar in je hoofd te zitten” wordt door velen zo vertaald dat zij liever een ander voor zich laten denken of om helemaal niets meer te toetsen aan de logica. Die laffe en slappe vorm van overgave verlicht slechts tijdelijk de pijn van vruchteloosheid van het denken door gebrek aan resultaat in termen van geluk en vrijheid. Zelf inzicht krijgen door op je eigen intuïtie te leren vertrouwen is een lange weg.

Gevoelens
Leven uit het hart dan maar? Dat lijkt de meeste vrijheid op te leveren, omdat je geen verantwoording hoeft af te leggen over jouw interpretatie van wat jouw hart (gevoel) jou lijkt in te geven. Niet iedereen realiseert zich dat gevoelens ook het gevolg zijn van hersenactiviteit. Zij zijn het middel van het onbewuste om te communiceren met het bewuste.
Wanneer je niets voelt zijn er twee redenen: of twee of meer gevoelens doven elkaar uit en schermen elkaar af of er valt niets te voelen. Wanneer je constant wat voelt, dan verliest dat zijn informatieve gehalte en brengt dat onrust. Gevoelens zijn niet permanent, maar vluchtig. Rust wordt soms als gewenst, soms als saai beleefd. Wanneer dat proces niet goed wordt overzien en beheerst dan zijn er emoties, gevoelens die naar buiten drijven. Het kan bevrijdend zijn en er is niet veel mis mee, tenzij anderen daar last van ondervinden.
Liefde en vrijheid zijn als grondvesten van het bestaan immanent en leiden in ons bestaan van tijd tot tijd tot prettige gevoelens. Tijdelijke gevoelens van verliefdheid en later van houden van helpen ons (soort) overleven.

Open staan
In een wereld waarin onze agenda wordt volgepland met zinvolle activiteiten wordt ruimte gepland om weer in rust te komen en in balans te komen. Die ruimte is functioneel, maar geen spiritualiteit.
Spiritualiteit gaat over de ruimte, de leegte en de rust die niet gezocht wordt om functioneel af te wisselen met zinvolle activiteit. Spiritualiteit gaat over de mogelijkheid alles open te laten en niet al van te voren te benoemen wat zinvol is. Dan kan er iets komen wat ongepland zin heeft, bijvoorbeeld een ervaring van synchroniciteit. Dat zijn gebeurtenissen waarvan de samenhang opvallend, maar niet te verklaren is en de boodschap betekenisvol is..
Ook in je aandacht en met een open mind kun je paradoxaal aanwezig zijn wanneer je zowel mindful als no-minded (mushin) bent. Onbewust en leeg van jezelf, observerend, niet op zoek naar de waarheid en zonder mening.

Loslaten
Spiritueel bewustzijn heeft deze gevolgen: je laat toe dat niet alles valt te (be)grijpen. De behoefte om gelijk te krijgen verdwijnt. Je doet er vaker het zwijgen toe en blijft vriendelijk, want waarom zou je jouw energie verspillen door jouw gelijk te halen. Je realiseert je dat niemand hoger of verder is in spiritueel ontwaakt zijn en je behoefte om te oordelen en in competitie te gaan verdwijnt. Het gaat om evenwaardigheid. Je geeft ruimte en neemt de ruimte -die een ander laat- niet direct in. Je beseft het nut van jouw ego, maar identificeert je daar niet mee. Je toont jouw kwetsbaarheid, maar wordt niet zwak. Het heeft wel zin om vrijheid te verdedigen door grenzen te kunnen trekken. Je laat ook niet over je heen lopen.
Je ziet het nut en evenwaardigheid van jouw verstand, gevoel en intuïtie. Je geeft je over aan een open mind, aan een denken in “wij” in plaats van “ik”.
Vergelijk het met een moeder die eindeloos en onvoorwaardelijk liefde geeft aan een kind. Dat kind kan nooit zoveel liefde teruggeven, maar de moeder kan erop vertrouwen dat haar vrijheid erin ligt dat de liefde ooit wordt doorgegeven, bijvoorbeeld aan haar kleinkinderen. Dat geheel van onthechting (geen emotionele boekhouding meer bijhouden) geeft vrijheid en neemt de belemmeringen weg om je geluk weer te voelen.

Rechtvaardigheid
Spiritualiteit heeft niets te maken met geld, macht, seks en aanzien. Dit betekent dat rijke, machtige, sexy mensen, hoog in aanzien, spiritueel bezig kunnen zijn en arme, machteloze, lelijke, dakloze mensen niet. En alle mengvormen daarvan en het tegenovergestelde. Spiritualiteit verandert domweg niets aan deze omstandigheden. De omstandigheden dragen niet(s) bij aan -en doen niets aan af van- spiritualiteit.
Wie wil snappen dat er onrecht is in de wereld en er tegelijk een hoger doel van ons bestaan kan zijn, moet zich realiseren dat vrijheid en de mogelijkheid van het ontstaan van onrecht bij elkaar horen. Wanneer mensen vrij zijn dan kunnen zij dingen doen die door anderen als onrecht worden ervaren. Maatschappelijk gezien horen bij vrijheid grenzen en verantwoordelijkheden. Trekken mensen die grenzen zelf niet dan moeten anderen het voor hun doen, opdat in een samenleving (te) weinig vrijheid niet blijvend leidt tot onrecht.

Evenwaardigheid
Alan Watts schrijft in "Word wat je bent": 'Het idee dat elk leven spiritueel is, is een vreselijke klap voor de trots van de mens; vanuit spiritueel standpunt plaatst het ons op hetzelfde niveau als stenen, groente, wormen en kevers; het plaatst de rechtschapen mens niet dichter bij verlossing dan de misdadiger, en de wijze niet dichterbij dan de waanzinnige. Dus als dit idee verder totale dwaasheid is, is het in ieder geval een krachtig tegengif tegen spirituele trots en ingenomenheid met je eigen braafheid, het is zelfs helemaal niet iets wat je kunt krijgen, hoe fanatiek je ook je best doet, hoe veel je ook weet en hoe onuitputtelijk je deugdzaamheid is. In de spirituele wereld bestaat geen beste en slechtste van de klas; hier zijn alle mensen en alle dingen gelijk en wat ze ook doen, brengt ze niet hoger of lager.'

Verbinding
Iedereen, dus ook jij en ik, heeft neigingen waaraan we soms toegeven, maar ook graag willen beheersen. Die neigingen worden in religies de zeven hoofdzonden genoemd, namelijk hoogmoed, hebzucht, jaloezie, woede, wellust, vraatzucht en luiheid. Daar staan tegenover zeven deugden, namelijk bescheidenheid, gulheid, zelfkennis, naastenliefde, respect, matigheid en ijver.
Spiritualiteit verzoent ons met onze imperfectie en helpt doen inzien waarom het leven kwaliteit op verschillende niveaus organiseert, waarom zoveel gericht is op overleven.
Spiritualiteit verheft het (samen)leven op een verbindend niveau. Het is geruststellend en motiverend om te weten dat je transcendentie niet kan of moet willen afdwingen. Het houdt in positief in het leven te staan, zodat je niet overspoeld wordt door moedeloos makende voorvallen, die de schaduwzijde zijn van vrijheid.

Osho: "je bent geboren als vrijheid. Vrijheid is de hoogste levenservaring. Er bestaat niets hogers, en in vrijheid bloeien vele bloemen."

Uit een interview met Marnix Pauwels in Happinez:

Spiritualiteit is geen toverformule
Een van de bekendere voorbeelden is om de hele dag bij alles ‘Het is wat het is’ te roepen, en dan getooid met een klein glimlachje te zwijgen. Met deze specifieke bezwering kun je anderen maar vooral jezelf heel lang uit de wind houden. Het is een succesvolle mantra die het ego uitstekend kan gebruiken om alles te downplayen, te minimaliseren, en overal een vleugje wierook overheen te blazen, net zo lang tot er niks meer van overblijft.

Alleen is het een truc.
Ja, het klopt, uiteraard, het is wat het is. Tot je dienst. Maar dat maakt het nog geen toverformule om dat wat je niet zint of te ingewikkeld vindt op commando buiten de deur te houden. Want als álles is wat het is, dan geldt dat natuurlijk ook voor frustratie, jaloezie, of een van die andere typische, ‘lelijke’ menselijke trekjes die ons soms zo in de weg lijken te zitten. Als je écht wilt weten hoe het leven in elkaar steekt, wie je bent en vooral wie niet, dan ga je niks uit de weg. In mijn ogen is spiritualiteit in essentie het toppunt van moed, want het gaat om het vinden van de waarheid, hoe dan ook. En dat zou veel en veel belangrijker moeten zijn dan het najagen van een comfortabel, pijnvrij leven.

6 april 2016

Een subtiel omgaan met doen en laten voor geluk en vrijheid

Moet je voor (het ervaren van) vrijheid en geluk iets doen? Volgens spirituele leermeesters niet. Het is een besef dat je het al bent. Dat besef maakt dat je ook de waarde van het tegenovergestelde van doen, namelijk laten gaat zien. Uiteindelijk gaat het om doen en laten gelijktijdig te leren zien en toepassen, zonder moeite.
Voor de mens die dit “realiseert” wordt het leven intentieloos, zonder enig persoonlijk belang. Zo iemand zal steeds precies zo handelen zoals het in een gegeven situatie voor iedereen het beste is en daarmee gelijktijdig het eigen geluk en vrijheid en die van de ander, mens en dier bevorderen.
Er is een subtiel verschil tussen "niet doen", "niets doen" en "doen door niet te doen". Het laatste heet wei wu wei en is het resultaat van eeuwenoud chinees denkwerk en beoefening.
Het is een peulenschil om de discussie over het verschil af te doen als onzin, maar dat is een luie toepassing van een drogreden of een dooddoener.

Wie heeft de grootste kans op de ervaring van vrijheid en geluk? Iemand die vrij is en niets doet gaat zich vervelen, onmiskenbaar en wordt ongelukkig en verliest zijn gevoel van vrijheid. Het was slechts tijdelijk. Het verschil tussen niet doen en doen door niet te doen is besef. Besef wanneer te doen en wanneer te laten en dit verschil bijna voortdurend en zonder moeite in de gaten te houden. Besef ook dat geestelijke groei samengaat het respecteren van de eigen grenzen en die van een ander. Het is een illusie te denken dat de bron van geluk buiten jezelf ligt en dat je zelf invloed op de verwerving van geluk hebt.
Het omgekeerde is wel waar: je kunt jezelf gemakkelijk ongelukkig maken en sommige mensen stapelen overtuiging op overtuiging die hun afhoudt van geluk en vrij voelen. “Ik ben niet geboren voor geluk of ik ben het niet waard, ik verdien het niet". Je kunt wel tijdelijk door iets te doen een ervaring van geluk hebben.

Weinig mensen durven het omgekeerde van doen uit te proberen, namelijk zich bewust te worden van wat zij kunnen winnen door niet te doen. Er is immers in onze maatschappij en opvoeding al zo lang op gehamerd dat je jouw geluk en vrijheid moet verdienen.
Het besef van gelukkig te zijn hangt samen met een realiseren dat we niet voortdurend een gevoel hebben. Het helpt een open mind te houden en de wens los te laten dat een gevoel van geluk blijvend is. Prettige en onprettige gevoelens en gedachten zullen altijd blijven opkomen en verdwijnen. Ze kunnen worden geaccepteerd en worden losgelaten zonder te wanhopen. Het is een vertrouwen dat geluk en vrijheid onverwachte aspecten hebben en altijd bereikbaar zijn zonder moeite.

Conclusie: wanneer je het gevoel hebt dat je niet gelukkig en vrij bent, doe dan eens het tegenovergestelde van wat je altijd al deed en durf jouw overtuigingen te betwijfelen.

24 maart 2016

Hoe ontwikkel je mentale kracht?

Amy Morin is schrijfster en heeft op basis van haar eigen ervaring een boek geschreven over het ontwikkelen van mentale kracht. Wat ik persoonlijk opmerkelijk vind aan dit gemakkelijk leesbare boek is dat het onderwerp benadert vanuit het negatieve (13 geboden) en dit noemt het richten op het positieve. Ik ben het daarmee eens: wat ongrijpbaar is kun je het beste vanuit het tegenovergestelde benaderen. Je geeft het ongrijpbare positieve op een paradoxale wijze vorm door precies en volledig te be- en omschrijven wat het niet is.

Mentaal sterke mensen vermijden negatief gedrag, zoals zelfmedelijden, jaloezie en het spijt hebben van genomen keuzes. In plaats daarvan richten ze zich op het positieve en gaan ze de uitdagingen aan om het beste uit zichzelf te halen. In haar boek De 13 geboden, de 13 dingen die mentaal sterke mensen niet doen geeft Morin praktische richtlijnen om haar lezers te helpen voorkomen in de 13 grootste valkuilen te vallen. De combinatie van aansprekende voorbeelden en de nieuwste psychologische inzichten, biedt strategieën voor het voorkomen van destructieve gedachten, negatief gedrag en neerslachtige emoties voor iedereen, zodat de weg naar geluk en succes vrij is en je op een positieve manier werkt aan de kansen die je geboden worden.

Wat is mentale kracht niet?
• Mentaal sterk zijn is niet hetzelfde als stoer doen
• Voor mentale kracht hoef je niet jouw emoties te negeren
• Je hoeft jouw lichaam niet als een machine te behandelen om mentaal sterk te zijn
• Mentaal sterk zijn betekent niet dat je volledig op jezelf bent
• Mentale kracht draait niet om positief denken
• Bij het ontwikkelen van mentale kracht draait het niet om najagen van geluk
• Mentale kracht is niet de nieuwste psychologische trend
• Mentale kracht staat niet gelijk aan psychische gezondheid

Gebod:
1. verdoe je tijd niet aan zelfmedelijden
2. Geef de macht niet uit handen
3. Wees niet bang voor verandering
4. Houd je niet bezig met zaken die je niet in de hand hebt
5. Probeer het niet iedereen naar de zin te maken
6. Wees niet bang voor ingecalculeerde risico’s
7. Blijf niet hangen in het verleden
8. Maak niet telkens dezelfde fout
9. Wees niet jaloers op andermans succes
10. Geef niet op na 1 mislukte poging
11. Heb niet altijd mensen om je heen nodig
12. Denk niet dat de wereld je iets verschuldigd is
13. Verwacht niet direct resultaat

Een belangrijk doel en middel bij de ontwikkeling van mentale kracht is voor Amy Morin zelfbeheersing en je best te doen.

Er zijn een paar punten die je volgens haar wel moet doen:
• Koester realistische verwachtingen over hoelang het gaat duren om je doel te bereiken en hoe moeilijk het zal zijn
• Vier op weg naar je einddoel tussentijdse mijlpalen
• Ga op een gezonde manier om met negatieve gevoelens
• Ontwikkel een plan om verleiding te kunnen weerstaan
• Kies voor een geleidelijk tempo voor een lange termijn

Waartoe dit alles dient, daar is Amy Morin niet uitgesproken over. Wat mij betreft komt het open antwoord van mensen als Jan Geurtz. Waarom? Omdat zij kunnen aangeven hoe de harde krachten in balans houden ruimte maakt voor zachte krachten.


21 maart 2016

Waarom heeft een Asperger het moeilijk?

Van mensen die asperger zijn/hebben wordt gezegd dat zij zich moeilijk kunnen inleven in anderen omdat zij niet meevoelen met wat anderen overkomt.
Uit de verhalen van mensen met asperger komt naar voren dat zij worstelen met gevoelens. Anderen vinden het vreemd dat zij geen gevoelens tonen in situaties waarbij dat bij anderen dat wel doen. In zekere zin zijn asperges oprecht: ze veinzen geen gevoelens. Ze kunnen wel besluiten om dat te doen om erbij te horen.

In de zaterdagse Volkskrant Magazine van 19-03-2016, in de rubriek Lust & Liefde, citeert Corine Koole Anthonie voor wie vriendschappen en liefdes volstrekt inwisselbaar zijn.
“als onthechting een verworvenheid is waar anderen jarenlang voor moeten mediteren, dan heb ik dat zomaar bij mijn geboorte cadeau gekregen”.
“Een paar jaar geleden werd mijn zoon gediagnostiseerd met asperger. Voor hem was dat een enorme opluchting. Nu hoefde hij niet meer te doen alsof. Mijn zoon gedroeg zich altijd als een soort Jezus, hij overcompenseerde zijn gebrek en deed zich voor als een uiterst sociaal mens. Want wij aspergers kunnen ons tot op zekere hoogte goed aanpassen met schijngedrag. Toen hij hoorde wat er aan de hand was, brak hij met zijn vriendin. Hij is nu een stuk minder aardig, maar wel oprecht.”

Het lijkt erop dat een asperger het vooral moeilijk krijgt om een relatie te behouden wanneer hij ook andere nadelen in zijn karakter heeft die een negatief beeld bij de partner versterken: bijvoorbeeld gebrek aan manieren, seksistisch, narcistisch, onaangepast, ouderwets e.d..
Aan het fenomeen dat hij weinig in contact lijkt te staan met zijn eigen gevoelens of zich niet goed kan verplaatsen in die van anderen heeft hij vooral zelf last. Gevoelens werken ondersteunend bij het interpreteren van wat er gebeurt. Anderen kunnen zich op den duur ergeren aan het gebrek aan flexibiliteit of klaarblijkelijke apathie wanneer handelen of meeleven juist gewenst is.
Dat een asperger denkt dat hij in een relatie niet of nauwelijks bijdraagt aan liefde in een relatie omdat een vriendschap of liefde voor hem volstrekt inwisselbaar is, betekent dat hij -gesteld dat hij een relatie wil- een vrouw moet zoeken die zelfverzekerd is en niet voortdurend bevestiging nodig heeft. Aspergers vormen een perfecte valkuil voor vrouwen die denken dat zij met hun liefde een ander kunnen redden. Je kunt het als een leerschool zien, maar wel een pijnlijke. Aspergers bij- en beschaven kan, veranderen niet.



19 maart 2016

Bereiken en weer loslaten

Over de methode om te transcenderen en de methode weer los te laten.
Je kunt volgens Jan Geurtz iets doen om verlichting (liefdevol gewaar zijn) dichterbij te brengen door je bewust te worden wat je beter kunt laten. Over de overeenkomsten van en verschillen tussen Dzogchen en Neo-Advaita.

Patrick Kicken had een zeer helder interview (dialoog) met hem:



Zie ook het korte interview met Jan Geurtz door Annemiek Schrijver in het programma Nachtzoen (deel 1).



Hoe kom je van verslavingen af? Nachtzoen deel 2.



In Vrij van gedachten laat Jan Geurtz zien hoe de vicieuze cirkel van negatieve gedachten en gevoelens te doorbreken. Het zijn onze gedachten die een pijnlijke scheiding creëren tussen onszelf, de ander en de wereld, en die telkens weer dezelfde levensproblemen veroorzaken. Vrij van gedachten biedt een praktische methode om de versluiering die onze gedachten veroorzaken, op te heffen.
In Bevrijd door liefde beschrijft Jan Geurtz op toegankelijke wijze de meest voorkomende relatieperikelen en hoe je die kunt benutten voor spirituele groei. Hoe kun je liefdesrelaties aangaan die niet verzanden in een crisis of in een gezapig samenzijn? En hoe geef je elkaar ruimte voor persoonlijke groei zonder bekneld te raken in verwijt of verlatingsangst?

13 maart 2016

Waarnemen zonder culturele bril

De westerse cultuur heeft andere culturen overvleugeld, maar is er ook door beïnvloed of zelfs mede door gevormd (Metafysica van waarden volgens Pirsig). Sommigen vinden dat overvleugelen een teken van superioriteit en kijken niet achterom, anderen voelen zich schuldig daarover.
Indianen, bijvoorbeeld, stonden voor de invasie van de Europeanen dicht bij de natuur. Zij gaven zich over aan de cirkelgang der seizoenen en veel mensen denken dat zij daarom meer verstand hebben van of gevoel hebben voor spiritualiteit.
Dat is niet zo simpel als het lijkt. Je kunt je er in verdiepen, maar hoe diep kun je en moet je gaan voor een betrouwbaar beeld? Zie je niet juist meer wanneer je wat afstand houdt? Of wanneer je eerst probeert zelf zuiverder waar te nemen?

Ons beeld van indianen is bijvoorbeeld gekleurd door jeugdboeken van Karl May: Old Shatterhand en Winnetou. De blanke die de “nobele wilde” telkens een stapje voor is. Beiden werken graag samen en leren van elkaar. Bovennatuurlijke zaken spelen een rol in de loop der gebeurtenissen in May’s boeken, die overigens niet hoog staan aangeschreven als literatuur. In fictie is het gemakkelijk schetsen.
Wetenschappers staan serieuzer te boek. Ton Lemaire citeert onderzoeker Lévi-Strauss:
“Benadrukt Lévi-Strauss enerzijds de verborgen ratio van de indiaanse mythen, anderzijds prikt hij de westerse mythe bij uitstek, die van de Vooruitgang, meedogenloos door. Hij vergelijkt onze samenleving met een stoommachine. Lemaire: ‘Heel onze industriële maatschappij kan worden begrepen als één grote thermodynamische machine die haar enorme productiviteit heeft gebouwd op permanente destructie van materie en dus roofbouw op de natuur.’ Vergeleken met de cyclische beweging van de tribale samenleving, waar men de dingen liefst precies zo doet als de voorouders het hebben gedaan, ontwikkelen wij een indrukwekkende lineaire snelheid, maar die voert ons wel regelrecht naar de afgrond. Lévi-Strauss is geen cultuurrelativist, en al helemaal niet geneigd de ‘nobele wilde’ te idealiseren, maar hij hekelt het valse westerse beeld van de geschiedenis als progressie.”

Carlos Castaneda (1925-1998) was een Amerikaanse antropoloog die zich verdiepte in de spiritualiteit van de Mexicaanse Indianen. Volgens een BBC documentaire daarover ging die verdieping niet erg diep, maar het leverde hem wel een grote verkoop van boeken op. De lessen van Don Juan, die het verslag heette te zijn van het contact met een sjamaan en het gebruik van peyote, was aanzet voor Castaneda om nog veel meer te schrijven.
Volgens de weduwe van Don Juan Matus, wat een schuilnaam was voor de sjamaan, had Castaneda niet veel begrepen van de rituelen die zouden moeten leiden tot spiritueel inzicht. Het lijkt erop dat hij niet echt wilde voldoen aan de voorwaarden die de sjamaan stelde bij een goede voorbereiding: onder meer vasten en geen seks. Castaneda genoot te veel van de verleidingen die zijn cultstatus bood.

Wikipedia meldt over de filosofie van Castaneda:
“Een belangrijke stelling van de door Castaneda gepropageerde levensbeschouwing is dat het mogelijk is om 'heldere dromen' te cultiveren (lucid dreaming) om zo tot een beter bewustzijn te komen, wat leidt tot een toestand waarin buitengewone waarnemingen kunnen worden gedaan. Ook wordt het breken met routines en het toepassen van nieuwe vormen van gedrag (onvoorspelbaarheid) aanbevolen als manier om de relatie van een persoon met de wereld duidelijker te maken. De combinatie van droomtechniek en gedragsbeheersing leidt volgens Castaneda uiteindelijk tot het vermogen om te komen tot een hoger waarnemingsniveau (wellicht vergelijkbaar met oosterse filosofische toestanden zoals de staat van satori in het zenboeddhisme.)”

Kortom: schrijvers en filmmakers hebben meer dan eens het zoeken naar verdieping samen met de indianen geprobeerd te verbeelden. Denk aan The Revenant met Leonardo DiCaprio en Dances with wolves van Kevin Costner. Veel ego en mooie beelden van het landschap. Persoonlijk vind ik de poging met komiek Bill Murray in Groundhog day geslaagd en leuk.

Spirituele leiders als Greg Goode spreken over het directe pad tot spiritueel inzicht. Het gebruik van drugs kan helpen, hoeft niet. Wat belangrijker is om te beseffen dat cultuur en gewoontes de directe ervaring eerder in de weg staan dan helpen. Er is als het ware geen dimensie in de spirituele ervaring. Het is niet per se het resultaat van een proces en de ervaring is van alle tijden. De beoefenaar van de oefeningen die Goode aanbiedt, ervaart steeds opnieuw dat er nooit afzonderlijke objecten worden ervaren en dat er nooit sprake is van afgescheidenheid. Uiteindelijk of direct kan men ervaren de allesomvattende getuige te zijn van alles wat zich aandient.
Wat velen moeilijk vinden te accepteren is dat er geen niveaus zijn in spirituele groei. Sommige kinderen kunnen de was doen, maar ook een oud mens die het leven en zichzelf leerde relativeren.
Belangrijk is je bewust te zijn van de belemmerende invloeden op je gewaar zijn. Elke dag opnieuw kijken, zonder wat je ooit geleerd hebt te verwaarlozen.



Ook naar innerlijke vrijheid is een direct pad. Robert Harzema schrijft in Vrij & onbezorgd "werkelijk vrij zijn is een innerlijke weg die nergens vastligt, en door een onbekend landschap voert.
Hij onderscheidt vier valkuilen:
1. dat de ware vrijheid niet-hier is
2. dat bevrijding altijd in de toekomst ligt
3. dat je niet o.k. bent, dat je anders moet zijn
4. dat je zoekt vanuit je denken. Vrijheid is een gevoel.




6 maart 2016

Lijden en niet lijden vriendelijk benaderd

Psycholoog Martin Appelo heeft een boek geschreven over een benadering van lijden van tegelijk oosters als westers gezichtspunt.

Zijn visie wordt treffend samengevat in zijn nawoord:
Volgens het principe van de wet van omgekeerde inspanning zal het lijden je bij de keel grijpen wanneer je eraan probeert te ontkomen. Wanneer je het vriendelijk omarmt, laat het je meer met rust. Dit betekent niet dat ik pleit voor een quiëtistische levenshouding, zoals in het voorwoord werd gesuggereerd. Quiëtisten keren zich af van het wereldse gebeuren. Ze proberen zo passief mogelijk en zonder begeerte tegenover de werkelijkheid te staan. Quiëtisme past bij ‘of.. of…’-denken. Je treedt gepassioneerd naar buiten of je keert stil naar binnen in jezelf.
In dit boek pleit ik vooral voor ‘en… en…’. Leven in de drukte van alledag en leven in de stilte van jezelf. Streven naar het goede en accepteren van het kwaad. Voelen dat je niet zonder de ander wilt en weten dat je het alleen kunt. Ervaren van geluk en openstaan voor lijden.
Ik pleit voor een levenshouding die er rekening mee houdt dat deel en tegendeel elkaar nodig hebben om betekenis te krijgen. Leven en dood, goed en kwaad, gehecht zijn en los moeten laten, genieten en lijden. Het een kan niet zonder het ander. En wie de negatieve kant van de dialectiek negeert, zal ook de positieve kant minder intens ervaren.
Ik pleit vooral voor vriendelijkheid. Een open houding ten opzichte van uitersten en het weerstaan van de neiging om extreem te zijn.
Tot zover het nawoord van Leren lijden.



Tot zover het boek van Martin Appelo.
In de wereld van non-dualiteit vinden we soms een voorbeeld van en-en leven.
In een interview voor het programma De Nachtzoen geeft filosoof en cabaretier Paul Smit uitleg wat dat in zijn leven betekende toen zijn moeder werd doodgereden. Paul vindt de gedachte dat alles gaat zoals het gaat en niets anders kan zijn dan het is, een opluchting. Het leven stuurt jou, jij niet het leven.

Klik hier voor een tekst over dialectiek met voorbeelden van het samengaan van negativiteit en positiviteit. Een voorbeeld van het samengaan van tegendelen is op dit blog te vinden onder het label yin en yang.

2 maart 2016

Kun je op het oordeel van een ander afgaan?

Ernst-Jan Pfauth schrijft voor De Correspondent.
Een citaat:
Want de beste voorspellende factor of je ergens van gaat genieten, is de mate waarin grote groepen dat vóór jou gedaan hebben.
Zo halen de onderzoekers een experiment aan waarbij vrouwen voor een speeddate-evenement twee type bronnen informatie hadden:
1. een foto en autobiografie van de mannen;
2. het cijfer dat andere vrouwen eerder aan de man hadden gegeven.
De groep die het cijfer als informatiebron had, voorspelde vooraf 50 procent nauwkeuriger welke vent ze leuk zouden vinden.
Dus je kunt op IMDb wel eindeloos details over een film doornemen, maar erop vertrouwen dat een film met een hoog cijfer jou ook kan bekoren, is slimmer.
En als je denkt dat het niet zo is, dat dachten de vrouwen van het date-experiment ook. De meerderheid verwachtte dat ze op basis van de foto en bio beter konden voorspellen. Niet dus.
Tot zover Pfauth.

Het is de vraag of de conclusie van Pfauth klopt. Want wie afgaat op het cijfer dat iets of iemand heeft gekregen van anderen kijkt ook met die ogen. De valkuil is de selffulfilling prophecy. Je ziet wat je verwacht te zien.
Consumentbeoordelingen zijn alleen nuttig wanneer ze betrouwbaar zijn geschreven en die wordt verhoogd wanneer er een belang is voor de beoordelaar. Bijvoorbeeld wanneer zijn reputatie zelf afhangt van een correcte voorspelling. Het wachten is een app waarin dit wordt verwerkt. Maar de vraag of dat weer betrouwbaar wordt geconstrueerd blijft. Leer zelf denken en blijf dat (be)oefenen.

Er op of er onder bij ziekte

Een ziekte kan zin geven of het laatste zetje zijn.
Dit feit kan motiveren of demotiveren. Het verschil zit ‘m in jouw vermogen om de juiste afstand te houden tot wat er gebeurt. Komt tijd, komt raad en haastige spoed is geen voordeel wanneer je de verkeerde kant op raast.

Al sinds de tijden van het orakel van Delphi bestaat het fenomeen dat vrouwen zich in trance laten brengen om een waarheid boven water te krijgen die levensreddend kan zijn. Helaas zijn die uitingen, gedaan in trance, niet altijd direct bruikbaar. Ze moeten op hun beurt weer geduid worden. En vaak wordt de kwaliteit van de boodschap vergeten omdat men kijkt naar de kenmerken van de boodschapper. Het is irrelevant of deze rijk, mooi, beroemd, jong -of omgekeerd juist door het ontbreken daarvan als underdog- aantrekkelijk is.

Een moderne vorm van spirituele duiding werd gedaan door Christiane Beerlandt. Zij is in 2015 overleden op 60-jarige leeftijd. Ze was partner van een arts die samen met haar lijvige boekwerken uitgaf over de betekenis van ziekten. Startpunt van haar advies is helder en effectief: hou van jezelf. Het is een mooie aanvulling op wat boven de poort van klassiek Griekse tempels staat: ken jezelf
Het lijkt zo aantrekkelijk: je krijgt een symptoom, zoekt op wat de spirituele reden is dat je dat overkomt en je weet wat je te doen staat.
Helaas pindakaas: de papieren uitwerking van Christiane is meestal niet te volgen en gemakkelijker te betrekken op een ander dan op jezelf. Een overkill aan visie, maar een gebrek aan intervisie.
En dat een ander jou vertelt wat de oorzaak van jouw ziekte is, daar zitten we alleen op te wachten wanneer we zelf naar een arts gaan.
En ook dan is het oppassen geblazen, want jij en de arts gaan kijken naar de symptomen van een proces dat al langer gaande is. Wanneer je te zwaar ingrijpt op het moment dat het lichaam alle energie nodig heeft om een gezonde genezing af te ronden, kon je weleens het paard achter de wagen spannen. En dan is het niet d’r op, maar d’r onder.
Wanneer je kanker krijgt wordt vaak chemotherapie toegepast. De gevolgen zijn ingrijpend: je kunt jouw haar verliezen, ontelbare hoeveelheden nuttige bacteriën in jouw darmen worden gedood, terwijl chemische stoffen de kankercellen afremmen en doden.
Het fenomeen dat het lichaam vele cellen klaar heeft staan om te groeien heeft zijn goede en zijn slechte kanten. Dichtgroeiende wonden zijn een voorbeeld van gezonde groei. Ongebreidelde groei is nooit goed, niet in de economie en ook niet in de biologie. Hoewel weinigen gestorven zijn aan groei, zijn er indirecte nadelen aan gebrek aan beteugeling. Het is dus zaak om te weten of de balans definitief of tijdelijk verstoord is en wiens inschattingen je kunt vertrouwen.

Een originele ingang om over de (spirituele) koppeling van lichaam en geest verder te lezen is bij Mies Kloos. Haar adagium is "Rust en vertrouwen geeft wonderbaarlijke genezingen". Op haar sites wijst ze op het belang van herkennen en juist interpreteren van het symptomen in het genezingsproces. Dit om te voorkomen dat symptomen van beter worden en ziek worden door elkaar worden gehaald.

Mies Kloos doet haar verhaal in dit artikel.
Een citaat:
Het is belangrijk om je ervan bewust te worden dat dingen, die je verteld worden en waarvan je van overtuigd bent, niet kloppen. Maar als dat niet klopt, hoe zit het dan wél in elkaar? Hoe kan je er het beste mee omgaan en hoe kan je meewerken aan een fundamentele verandering? Ik besloot om me daarop te gaan richten en de strijd los te laten.
Ik weet nu dat de verandering allereerst binnen in jezelf moet plaatsvinden. Wij allen tezamen creëren dit systeem, het bestaat niet buiten ons, het zit ín ons, in ons menselijk karakter, in ons denken, wij zijn er onderdeel van. Als je iets wilt veranderen, zal je eerst jezelf moeten veranderen. Jaloezie, ijverzucht, de drang naar méér: geld en andere materiële dingen, aandacht, erkenning…, het idee, dat jij beter weet wat goed is voor iemand anders dan hijzelf, of dat je erop vertrouwt dat een ánder beter weet wat goed is voor jóu dan jíjzelf, zijn allen menselijke eigenschappen waardoor dit systeem heeft kunnen ontstaan. Als je het wil veranderen, zal je moeten beginnen bij jezelf.
Einde citaat.
Mies Kloos heeft een heldere online database over de betekenis van ziekten.

Kloos en Beerlandt zijn er van overtuigd (geweest) dat je de dood nog lang buiten de deur kunt houden wanneer je weet hoe je ziekte betekenis kunt geven. Volgens hen overwint liefde alle angsten. Veel mensen zijn bang voor de dood. In een gezond en leuk leven wisselen in- en ontspanning elkaar af. Wanneer de geest dat zo organiseert, doet het lichaam onopgemerkt de rest. Wees niet doof of blind voor signalen van binnen en van buiten dat de balans verstoord dreigt te raken.

Op zoek om waarheid vorm te geven, reikt de geest naar duizelingwekkende hoogte en daalt af naar peilloze diepte. In de gezonde vorm praten we dan over jezelf op de hoogte brengen, bespiegelingen houden met anderen, verdieping zoeken en de juiste afstand houden.

Blinde driften

Lichaam en geest werken op elkaar in, maar lopen niet altijd parallel en weerspiegelen elkaar niet voortdurend. Synchroniciteit laat zich niet afdwingen en de lijn tussen overmoed, verwaarlozing en zorgeloosheid is dun.
De valkuil van een Icaruscomplex ligt altijd open. Ried schreef al in 1983 over Narcissus en Icarus in de Lage Landen:
"Beiden sterven op jonge leeftijd, het slachtoffer van hun streven naar onhaalbare doelen: Icarus bij zijn poging om nog nimmer bereikte hoogten te bereiken, om zijn eigen beperkingen te overstijgen, om de kunst van het vliegen machtig te worden en de zon te grijpen, Narcissus bij zijn pogingen om de onpeilbare diepten van zijn eigen zelf te onderzoeken, om zichzelf te ontmoeten, te bevatten en te leren kennen, om zichzelf te beminnen en door zichzelf bemind te worden. In hun solipsistische grootsheid denken beiden dat ze hun doel zonder de hulp van anderen kunnen bereiken, Narcissus wijst daarbij diegenen af die van hem houden, Icarus negeert het advies van zijn vader en probeert meer te kunnen dan hij. Beiden worden door de overmaat van hun driften vernietigd, Icarus als de hitte van de zon de was smelt die zijn veren vleugels samenhield, Narcissus als zijn lichaam 'door zijn verborgen vuur' wordt 'verteerd als gouden was die smelt' (Ovidius, III: 482-517)."

Zie ook de waarschuwing van Titus Rivas voor de doorgeslagen positiviteitscultus in Tussen orenmaffia en somatisch reductionisme en De hype van ‘The Secret’ voorbij. En…? of -wie geïnteresseerd is in Omdenken- in Het positieve van het negatieve.

Wijsheid is weten wanneer te doen en wanneer te laten. Een zwevende hoogvlieger heeft overzicht en kan inzicht krijgen, maar ook het contact met de realiteit verliezen. Een diepzinnige graver legt wortels bloot, maar creëert vaak een hoop onrust of ligt overhoop.
"Hou van jezelf", ja! "Ken jezelf", ja! Maar vooral: "wees voorbereid dat je niet weet'. En die voorbereiding werkt het best zolang je nog gezond bent. Dat geeft vrijheid.

25 februari 2016

Alternatieven voor belonen en straffen

Justine Mol schrijft op de site van de Vrije School Beweging over straffen en belonen van kinderen. Dat leidt bij de kinderen tot denken in oordelen, met als gevolg angst. Sterk aan haar verhaal is dat zij een uitgebreide lijst van voorbeelden geeft hoe het anders kan. Zij baseert haar mening op het gedachtegoed van Marshall Rosenberg, psycholoog uit Amerika en grondlegger van Nonviolent Communication ofwel Geweldloos Communiceren, en dat van Alfie Kohn, die zich wereldwijd inzet voor een leven zonder straffen en belonen. De stap van mét naar zónder straffen en belonen vraagt om het loslaten van de top-down houding en het vinden van een basis van gelijkwaardigheid.

Opvoeden in vertrouwen is niet alleen opvoeden zonder straffen, maar ook zonder belonen

Hoe kunnen we kinderen stimuleren hun kwaliteiten te ontplooien? Hieronder vind je manieren om de intrinsieke motivatie aan te wakkeren.

1. Samen genieten. Zeg i.p.v. ‘Goed zo’ eens ‘Jaaa!’ of ‘Gelukt’. Dit werkt alleen als je gewoon echt blij bent en niet toch stiekem denkt in goed of fout.

2. Samen betreuren dat iets niet lukt of dat een kind schade heeft aangericht. I.p.v. ‘Fout’ of ‘Wat stom’ zou je kunnen zeggen ‘Mislukt’ of ‘Jammer’.

3. Respect. Zie het kind met al zijn eigen-aardigheden en heb daar respect voor.

4. Dankbaarheid. Vaker dankbaarheid uiten voor waar we blij van worden helpt het kind en ook ons te focussen op wat het leven verrijkt. Je kunt je ‘dank je wel’ vergezeld laten gaan van waar je precies dankbaar voor bent. Dus wat het gedrag van het kind jou brengt. “Dank je wel dat je hebt opgeruimd. Nu ga ik met veel meer rust mijn krantje lezen dan wanneer er allerlei spullen om me heen liggen.”

5. Focus op behoeften. Wat zijn de basisbehoeften van het kind om wel of niet te doen wat je vraagt, of nog breder, om te doen wat hij doet? Kun je samen tot een vorm komen waarbij zowel jouw behoeften als die van het kind vervuld worden?

6. Wat is het “ja” achter het “nee”? Als een kind niet doet wat je zegt, kan het helpen te kijken vanuit welke behoefte hij dat niet wil doen en wat hij wel wil. Een kind kan schreeuwen en tegenstribbelen omdat hij moe is en behoefte heeft aan rust. Terugschreeuwen of dwingen zal noch het kind noch jezelf rust geven.

7. Belangstelling tonen. Het kan even duren voordat een kind jouw vraag ‘Heb je je verslag al af?’ kan horen als interesse en niet als controle. Hou vol.

8. Humor en relativeren.

9. Vertellen wat het gedrag van het kind met jou doet en met andere betrokkenen. Doe dit zonder moralistisch oordeel.

10.Waarden en deugden voorleven. Een kind raakt in de war als wij de buurman belachelijk maken als hij er niet bij is en tegen onze kinderen zeggen dat ze beleefd en aardig tegen hem moeten zijn. Het ingebouwde geweten en de aangeboren moraliteit krijgen meer kans tot ontplooiing als wij een voorbeeld zijn in een gewetensvolle en morele levenshouding.

11.Volharden i.p.v. dwingen. Bij herhaling van schadelijk gedrag blijf je zoeken naar de onderliggende behoeften. Zolang een kind ongelukkig, dus teruggetrokken of onhandelbaar is of wat dan ook, is het nog niet gelukt om hem dat te bieden wat hij nodig heeft. Intussen kun je beschermende macht inzetten als dat nodig is en duidelijke grenzen aangeven.

Kinderen zullen zich bij deze benadering veilig voelen om zichzelf te zijn. Het zou zomaar kunnen dat ze dan lang niet zo lastig of lui zijn als we dachten.
Tot zover Justine Mol.

In een interview met JM ouders werd deze vraag gesteld aan Alfie Kohn:

We willen geen autoritaire ouder zijn, maar aan een laissez-faire opvoeding zitten ook veel haken en ogen. Is het niet gewoon gezond verstand om ergens in het midden te gaan zitten?

‘Dat is een vals dilemma: of je bent een laat-maar-waaien-ouder of je bent superstreng. Ik stel een derde perspectief voor, eentje van grote betrokkenheid bij je kinderen, waar ouders en kinderen samenwerken, in plaats van dat ouders kinderen steeds goed gedrag proberen af te dwingen. Ik zie wel dat zo’n zogeheten autoritatieve opvoedstijl tegenwoordig in zwang is. Belonen en prijzen lijken op het oog vriendelijkere methodes, maar het zijn variaties van hetzelfde. We proberen met trucjes het gedrag van onze kinderen te manipuleren. Straffen en belonen werken heel goed, maar alleen tot je kind niet meer bang of afhankelijk van je is. Dan sta je als ouder met lege handen en is je relatie beschadigd. Het enige wat ze op de lange termijn leren, is dat degene met macht bepaalt hoe dingen gaan.’

Hieronder Kohn in een gepassioneerde lezing:

11 februari 2016

To be or not to be friends on Facebook

Op Scientias luidt de conclusie op de vraag waarom we toelaten dat Facebook een deel van ons leven opeist:

"Facebook heeft ons ontzettend veel te bieden. We krijgen een groter netwerk, komen alles van iedereen te weten, vergelijken onszelf met anderen, presenteren onszelf en krijgen ook nog eens een flinke dosis sociale bevestiging. De consequenties die het sociale medium op ons echte leven heeft – zowel positief als negatief – neemt de Facebook-gebruiker – als deze zich er al van bewust is – op de koop toe. Kunnen we eigenlijk nog wel zonder Facebook? Coster: “Ik denk dat we prima zonder Facebook als platform kunnen. Ik denk echter wel dat we de behoeften waarin Facebook voorziet vervuld willen hebben.” En zolang er één site is die al die menselijke verlangens werkelijkheid kan laten worden, lijkt het voorlopig nog ‘the place to be‘."

Op Facebook kun je honderden virtuele vrienden hebben die je nooit spreekt in het echte leven. We zien foto’s van feestjes waar we zelf zijn geweest en die een nabijheid met anderen suggereren die we op het feest zelf niet hebben ervaren. Selfies en fotografen roepen dat op en niet omdat we anders buiten beeld vallen. We accepteren vriendschapsverzoeken van Jan en Alleman en we ontvrienden die weer wanneer hun bijdrage op onze tijdslijn niet bevalt.
Het is een fenomeen dat verbeeldt dat we in een netwerksamenleving leven. Wie kent wie? We proberen zo veel mogelijk een positief imago te bouwen. Van tijd tot tijd wat kritische geluiden om te laten zien dat we ook nog voldoende onafhankelijk denken en om voorzichtig te proberen om een gewenste verandering op grotere schaal te steunen. Er wordt wel nagedacht over een genuanceerdere reactiemogelijkheid dan een 'like', maar komt daarmee de waarheid dichterbij of wordt dan preciezer duidelijk wat je bedoelt?
Een rake opmerking op Facebook of Twitter kan leiden tot een applaus met een zee aan likes of tot een oorverdovende stilte, ontvrienden of ontslag. Dood of de virtuele gladiolen.

Er zijn vele vormen van humor die op Facebook kunnen werken als de terugslag van een geweer, omdat het meerdere aspecten heeft.
Wikipedia meldt een rijtje van humor die zowel verbaal als non-verbaal kan zijn:

Parodie of imitatie
Karikatuur
Typetjes
Sketches
Platte humor zoals poep- en pieshumor en sekshumor
Spot
Satire
Zwarte humor
Zelfspot
Geveinsde domheid
Absurdisme (bijvoorbeeld The Marx Brothers, Monty Python)
Antihumor: grappen zonder pointe (Monty Python)
Onbedoelde humor

En dan zijn er nog bijtende varianten als ironie, sarcasme, cynisme, etc..
Elke verkeerd vallende grap kan aanleiding zijn tot ontvrienden.

Internet is een privacy mijnenveld met communicatieve valkuilen en is een selectief geheugen voor mensen die leugens van politici willen opsporen, ontmaskeren en aan de digitale schandpaal willen spijkeren. "Al is een leugen nog zo snel, Internet achterhaalt het wel; snelheid is geen pre wanneer je de verkeerde kant op surft".
Niet direct contact met een virtuele ander hebben maakt soms voorzichtig en dan weer onvoorzichtig. Het is een vrijblijvende manier om iemand partieel te leren kennen. Wat vroeger streetwise heette wordt nu mediabewust genoemd. Hoe je je op Facebook presenteert kan uitmaken of een werkgever wel of niet overweegt om jou voor een sollicitatie uit te nodigen.
Wie ben je, wat kan je, hoeveel en wat heb je gedaan? We kunnen het digitaal etaleren, masseren en maskeren.

In communiceren gaat altijd onbedoelde informatie mee en raakt bedoelde informatie zoek. Emoticons moeten misverstanden helpen voorkomen, maar maakt het effect weer afhankelijk van de interpretatie van een kinderlijk icoontje.

We gaan steeds losser met elkaar om en verbinden ons tijdelijk met steeds meer anderen. Wie deze kunst slecht beheerst, raakt steeds meer geïsoleerd, een persona non observata, niet meer opgemerkt, niet getagt. De geest is uit de fles en gaat er alleen tijdelijk weer in wanneer angst voor de vrijheid te groot wordt.

In de Amerikaanse samenleving heeft het wapenbezit veel doden en gewonden opgeleverd, maar ook de mensen voorzichtiger gemaakt in het dagelijkse contact. Het is daar belangrijk hoe je je presenteert en Amerikanen beheersen het korte, oppervlakkige contact als geen ander. Lach of ik schiet. Je leven kan er van afhangen en zeker jouw inkomenspositie. Met de komst van Internet is een parallelle beweging in de rest van de wereld op gang gekomen.
Wat blijft is dat er met de verandering in omgangsvormen winst en verlies is gemaakt. Eerder is dat proces en die processie van Echternach (drie stappen vooruit en twee achteruit) al opgemerkt.

We zoeken allemaal vergroting van vrijheid en meer verbindingsmogelijkheden. We willen onszelf allemaal ontwikkelen, maar lijken te leven in een virtuele krabbenmand. Hopelijk komt het digitale duwen en trekken ooit tot een balans van evenwaardigheid.

In het proces van verbinden met jezelf en anderen komen we naar mijn mening weer een stapje verder. Het gaat steeds sneller en daarmee wordt de kunst van de juiste afstand houden, jouw grenzen en die van een ander op tijd zien aankomen steeds belangrijker.

9 februari 2016

Jezelf aannemen en de ander veronderstellen

"We zien wel de splinter in andermans oog en merken de balk in het eigen oog niet op. Een vis is zich niet bewust van het water waarin het zwemt. Je ziet wat je wilt zien. We projecteren. Wat je zegt, ben je zelf."

Het zijn uitdrukkingen waarmee we duidelijk willen maken dat we voorzichtig zouden moeten zijn met het doen van aannames, uitspraken en oordelen over de ander op basis van beperkte waarneming.
Zijn we bereid onze inschatting bij te stellen wanneer er onverwachte informatie opduikt? Wat zien we als oorzaak en wat als gevolg bij het eigen en andermans gedrag? Wanneer een gevolg gunstig is hebben mensen de neiging de oorzaak te koppelen aan zichzelf en wanneer een gevolg ongunstig is, zoekt men de oorzaak vaker buiten zichzelf.
Wanneer anderen last hebben van ons gedrag dan hangt het er vanaf hoe zij ons hun ongenoegen kenbaar maken of wij naar de klacht willen luisteren. Wanneer de ander zegt dat hij last van je heeft omdat je vervelend bent, dan protesteer je want je vindt niet dat je een vervelend persoon bent. Je kunt je hoogstens voorstellen dat iemand jouw gedrag vervelend vindt. Dus de meest effectieve feedback die anderen jou kunnen geven is wanneer zij het effect van jouw gedrag bij zichzelf houden en jou de ruimte laten door geen schuldige te zoeken. “Wanneer jij dit en dat doet, dan heeft dat voor mij die en die vervelende gevolgen”. Of “wanneer jij dit en dat zegt, dan roept dat voor mij die en die vervelende gevoelens op”. Dergelijke feedback wil je best aanhoren en over nadenken.

Wie je (echt) bent is een lastig te beantwoorden vraag. Je kunt jezelf gemakkelijk een identiteit aanmeten door bepaalde kenmerken van jezelf te noemen, bijvoorbeeld wat voor vak je hebt geleerd of waar je vandaan komt of dat je kinderen en wel of niet een partner hebt.
Omdat het voor jezelf al zo lastig is te weten wie of wat jezelf bent is het nog vervelender wanneer anderen menen jou te kunnen labelen. Het bewust zijn dat je oordeelt maakt mogelijk dat je in verbinding komt met je eigen oordeel om vervolgens de oordelen over de ander voor jezelf te houden en op te lossen. Dan hoef je de ander niet meer te confronteren of lastig te vallen met jouw oordeel.
We maken attributiefouten bij het beoordelen. We zijn slecht in staat om bij een beoordeling rekening te houden met kansen en omstandigheden. We hebben de neiging om het aandeel van de persoon te overschatten en de invloed van de situatie te onderschatten. De actor (degene die zelf actief optreedt) let op de omringende situatie en ziet zichzelf niet. De observator (de toeschouwer) let ook op het gedrag van de ander en staat minder met zijn neus bovenop de situatie.
In onderstaande afbeelding wordt het verschil hoe wij onszelf en de ander zien nog eens verbeeld, als het ware door een gekleurde bril. Er is een buitenste, zichtbare schil, het "meer of minder groene" gedrag, dat we meestal prima vinden zolang het niet te dichtbij komt. Er is een veronderstelde tussenliggende schil, het karakter of de persoonlijkheid en er is een ongrijpbare, binnenste schil, het zelf of het ego.
Het plaatje verbeeldt niet alle manieren waarop we naar een ander kijken, maar maakt inzichtelijker waarom we niet snel evenwaardig reageren.


Ons eigen gedrag schrijven we toe aan ons (welwillend) karakter of baseren we op een afgewogen besluit en bij de ander aan zijn/haar persoonlijkheid en die wordt (denken we ook nog eens) bepaald door een ego. Zelf vinden we dat ons gedrag komt met goede bedoelingen en best wel logisch is gegeven de situatie. Van de ander kennen we de situatie en de overweging achter het schijnbaar spontane gedrag niet (goed) en wanneer we ernaar vragen, moeten we vertrouwen op de eerlijkheid van de uitleg. Afhankelijk hoe we de ander inschatten denken we van diens gedrag en uitleg wat we ervan vinden willen.
We delen in een gesprek dat deel wat we willen delen. Bewustzijn wat je zelf weglaat en diplomatiek omgaan met wat je denkt dat de ander weglaat is een hele kunst.

Hebben we een (hoger) zelf? We weten nooit zeker of we ermee verbonden zijn. Wanneer we goed in ons vel zitten dan stellen we ons niet die vraag. In de wereld van de non-dualiteit wordt gesteld dat we op het niveau van het hogere Zelf allemaal één zijn. Daarvan uitgaan zonder het bewijs te hoeven zien of dat waar is, is een vorm van vrijheid en van verbondenheid.

Arnon Grunberg in zijn column in de Volkskrant (9-2-2016):
“We zouden niet zozeer empathie moeten kweken als wel ons bewust moeten worden van onze vooroordelen, opdat wij onszelf kunnen corrigeren. Vermoedelijk is het onmogelijk zonder vooroordelen door het leven te gaan, maar we hoeven er geen slaven van te worden.”

3 februari 2016

Helder communiceren om een relatie in balans te houden

Susan Smit concludeert in een column bij Happinez met ‘In balans zijn’ bestaat niet – of slechts heel kortstondig. Jezelf in balans houden wel.

In dit blog een andere benadering van "in balans zijn" dan haar. Voor wie meer wil lezen klik onderaan op de links of nog lager op de labels.

Balans heeft alles te maken met zinvolle beweging. Alleen wanneer je iets koopt moet de weegschaal stilhouden tussen het midden van wat het weegt en wat het kost. We vertrouwen erop dat de verkoper de balans zuiver heeft ingesteld.

In balans houden betekent de koers in het midden houden van twee uitersten. Het ene moment spannen we in en het andere moment ontspannen we. Wijsheid is weten wanneer te doen en wanneer te laten. Wanneer we balans houden betrekken op een relatie dan willen we niet precies het midden houden, maar dat een relatie meer energie oplevert dan het kost of meer vrijheid oplevert dan je ervoor hebt ingeleverd.

Beweging duidt op leven, op ontwikkeling van vrijheid en/of van liefde.

Het is de communicatie tussen de partners die bepaalt of er samen aan de koers gewerkt kan worden. Wanneer er een taboe of een angst ontstaat om een onderwerp te bespreken dan is dat een groot gevaar voor het voortbestaan van de relatie.
Maar helder communiceren is een kunst. Vaak lijkt de communicatie helder, maar is deze dubbelzinnig. Woorden kunnen verhelderen en versluieren.

Susan Smit behandelt in haar column verschillende voorbeelden van dubieuze communicatie. De column wordt als volgt ingeleid:
Ze klinken zo mooi en verlicht, die spirituele oneliners. Maar wat zeggen we eigenlijk? En is het waar? Susan Smit toetst, keurt, wikt en weegt deze oneliners in haar online rubriek bij de Happinez “Keuringsdienst van Woorden”.

Een van de onderwerpen daarbij is ‘in balans zijn’.

Meer Keuringsdienst van Woorden onderwerpen zijn:
• 'Ik ken hem uit een vorig leven'
• 'Bad karma'
• 'Het mag er zijn'
• 'Alles komt goed'
• 'Wees positief'
• 'Dat is ego'
• 'Dat zegt mijn gevoel'
• 'Het is zoals het is'
• 'Laat het los!'

28 januari 2016

Man-vrouw verschillen aanvoelen

Wie goed wil communiceren met de andere sekse kan heel veel onbegrip voorkomen door te weten waardoor verschillen mogelijk (zijn) ontstaan.

Een citaat uit een blog op de site van relatiebemiddelingsbureau IndiviDuo:

Mannen gingen in de oertijd op jacht en dan was het niet slim om de hele tijd te kletsen met elkaar. Zo vang je natuurlijk weinig. Dus de communicatie was to the point: kort en duidelijk. De vrouwen konden tijdens het voedsel verzamelen, de kinderen, zieken en ouderen verzorgen en de hut op orde houden, prima ondertussen met elkaar praten. De band werd zo versterkt en met elkaar had je een grotere kans op een langer en prettig leven.

Veel vrouwen willen op een positieve manier communiceren. Ze vinden het prettig om met de ander af te stemmen hoe die er over denkt. Door bevestiging weten ze dat de band goed is, dat ze op dezelfde manier over dingen denken. Dat denken doen vrouwen dus over het algemeen graag hardop.
Mannen denken meestal liever in hun eigen hoofd (tijdens het vissen, in het vuur staren, etc.). Pas als ze zelf ergens niet uitkomen, gaan ze bij iemand het probleem voorleggen. Ze houden van concrete en duidelijke vragen. Niet van vragen die overkomen als controlerend, naar complimenten vissend en naar bevestiging vragend.
Tot zover de blog.

Wie eens wil uitzoeken hoe hij/zij zelf omgaat met verschillen in de communicatie, kijk eens op deze pagina over de Opstap naar relatie. Na het invullen van de onderdelen van de RVS krijg je feedback en tips.
Klik hier voor literatuur over sekseverschillen. Voor een workshop M / V verschillen begrijpen in de stad Groningen door Ewald Jansen, kijk op de site van IndiviDuo.

25 januari 2016

Wat is en-en denken?

En-en staat tegenover of-of denken. Het is kijken vanuit evenwaardigheid naar zaken die naast elkaar van waarde zijn door niet te oordelen. Het wordt ook wel parallel denken genoemd.

En-en denken is niet elkaar tegensprekende feiten of beweringen beide tot waarheid verheffen. Het is twee onafhankelijke concepten met elkaar verbinden. Of op twee niveaus tegelijk kijken.

Nergens is vastgelegd of voorgeschreven wat en-en denken is. Het is belangrijk transparant te zijn en doen wat je zegt en zeggen wat je doet.

Het is niet alleen maar serieus nemen wat concreet en positief is maar ook wat abstract en niet positief is, zoals doen en laten even zwaar laten wegen. Het is wu wei, doen door niet te doen.

En-en leven betekent tegelijkertijd acteur, toeschouwer, toneel, regisseur zijn.

Het is dat wat niet is even belangrijk vinden als dat wat wel is.

Het is een crisis zien als een bedreiging en als een kans.

Sommige zielskwaliteiten zijn en-en-en: zo zijn vrijheid en liefde zowel begin als middel en ook doel.

En-en betekent niet als in balans beschouwen dat alles 50-50 moet zijn. Alles beweegt. Leven is 80% zijn en 20% doen. En tegelijk is het niet zo precies.

Het hebben van een ego helpt om voor jezelf op te komen. Het is van levensbelang en verbindt je met jezelf. Te veel ego staat verbinding met anderen in de weg.

En-en denken is niet meer nemen dan jou toekomt en niet degene van wie je dat afpakt vernedert door te zeggen dat hij dat verdient.

23 januari 2016

Overeenkomst tussen Meatloaf en Assepoester

In zijn dagelijkse column op de voorkant van de Volkskrant stelt Arnon Grunberg dat “geveinsde liefde beter is dan geen liefde“. Hij schrijft over politiek correct zijn. Dat “het mooiste wat je kunt bereiken is dat je mensen het gevoel geeft dat je van hen houdt, terwijl in werkelijkheid je hen in stilte minacht”.

Fake it until you make it. Leugentje om bestwil?

Mannen en vrouwen die te weinig liefde ontvangen doen er soms alles aan om aan liefde te komen. Is dat een oprecht verlangen om verbonden te zijn in goede en in slechte tijden? Of een lichamelijke behoefte aan een tijdelijke verbinding? In de liefde gaat het om met jezelf verbonden zijn en met een ander verbonden zijn. Dat geldt zowel bij seks als bij “ware liefde”.

In twee blogs, die ik voor relatiebemiddelingsbureau IndiviDuo schreef, haal ik een opera over Assepoester en een muziekvideo van Meatloaf aan waarin het wel of niet verbonden zijn beeldend wordt gemaakt. De beelden maken duidelijk welke belangen er spelen en hoe daarmee om te gaan. De rol van verwachting en fantasie zijn prominent, zowel in de vorm als in het verhaal.
Gaat het in de liefde om seks, eeuwig van iemand houden, status, je aan je belofte houden, ware liefde, het spel van veroveren? Gaat het om een paar aspecten of speelt alles tegelijk of na elkaar? Is het een kwestie van lagen onderscheiden? Kun je te ver gaan, kun je het nog stoppen, kun je het nog terugdraaien?

In mijn workshops komen deze vragen indirect aan bod: welke overtuigingen heb je en welke werken belemmerend? Hoe kijk je aan tegen relatie en geluk? Voel je je met jezelf verbonden?
Vaak gaat het om de vraag "ben ik wel de moeite waard om van te houden?"

Overzicht van zoektermen (labels)

aandacht (10) achterdocht (3) ADHD (3) afhankelijkheid (4) afstand nemen (9) agnost (2) agressie (5) alcoholisme (4) alleenstaande (1) alternatieve genezing (4) altruïsme (5) ambitie (2) ander (2) angst (21) angststoornis (1) apofatisch (5) authenticiteit (11) autisme (2) autonomie (4) baclofen (1) balans en evenwicht (32) begeerte (1) behoefte (4) belangen (13) belemmerende overtuigingen (4) beoordelen (5) beslissen (2) betrokkenheid (4) betrouwbaarheid (8) bewustwording (11) bewustzijn (29) bezinning (1) bindingsangst (4) bioscoopfilm (4) biseksualiteit (1) boeddhisme (6) boek (250) borderline (2) brein (1) burn-out (4) castratieangst (1) communicatie (19) compassie (8) competentie (6) competitie (6) complottheorie (4) consumeren (5) coping (1) creationisme (1) creativiteit (2) crisis (8) dans (1) daten (6) demagogie (1) denken (12) denkfouten (5) deugd (6) deugdzaamheid (2) diagnose (7) dieren (2) discipline (1) dooddoener (3) drama (2) drugsgebruik (4) DSM (5) dualisme (4) dwangstoornis (2) echt (6) eenheid (15) eenzaamheid (9) eerste indruk (1) ego (47) eigenschappen (3) eigenwaarde (4) emancipatie (9) emergentie (2) emotie (14) empathie (2) en-en (22) endogene depressie (2) energie (10) epidemie (1) ergernis (1) erkenning (6) ethiek (6) etiquette (7) euthanasie (2) evenwaardigheid (22) evolutie (16) extraversie (3) faalangst (1) fabel (1) facelift (1) filmpje (133) filosofie (12) flirten (1) fraude (9) Freud (2) functioneren (4) gebreken (1) gedrag (1) gedragsverandering (4) geduld (3) geest (3) geheugen (3) gekwetstheid (5) geld (7) gelijk hebben of gelijk krijgen (10) gelijkmoedigheid (4) geloven (14) geluk (44) genoeg (1) genot (1) Gestalt (1) Getuige (3) gevoelens (28) gezag (4) gezichtsverlies (2) gezondheid (7) gezondheidszorg (1) GGz (3) GHB (1) go with the flow (4) God (29) goedgelovigheid (4) gokken (1) grenzen (5) handleiding (1) hechting (2) hedonisme (1) heelheid (5) helderziendheid (1) hersenen (4) hier en nu (8) holisme (3) homoseksualiteit (2) hoofdzonde (3) hoogsensitiviteit (1) hufterigheid (2) hulpverlening (2) humor (17) ideaalbeeld (2) identificatie (5) identiteit (4) ik-boodschap (1) illusie (8) imago (6) individualisme (3) innerlijke vrijheid (13) integriteit (3) Intelligent Design (2) Internet (6) intuïtie (11) InZicht (11) islam (2) jaloezie (3) jeugd (1) jezelf worden en zijn (12) jongeren (3) karakter (2) kenmerken (2) kiezen (11) kind (11) kosten (1) kracht (4) Krishnamurti (2) kuddegedrag (1) kwakzalverij (2) kwaliteit (12) kwetsbaarheid (8) leegte (10) leiderschap (5) leugens (13) levensfase (3) levenskunst (6) levensstijl (1) levensvragen (2) levensweg (3) licht (3) liefde (92) liefdesverdriet (6) lijden (2) loslaten (17) lust (4) macht (25) magisch denken (6) man-vrouw verschillen (18) mannelijkheid (10) mannen (5) media (13) meditatie (14) memen (2) metafoor (2) metafysica (3) mildheid (1) milieu (1) mindfulness (3) misbruik (5) mobiel (1) model (1) moraliseren (3) motto (1) multitasken (1) mushotoku (2) narcisme (5) natuur (1) negatieve (10) neti neti (3) neuroticisme (1) niet doen (19) NLP (1) non-dualiteit (26) occupybeweging (2) omdenken (3) omgangsregels (3) onderwijs (2) onderzoek (12) ongelukkig zijn (3) onmacht (3) ontrouw (1) ontwikkeling (9) onverwerkt kindertrauma (2) onzichtbaar (1) oordeel (17) opvoeding (10) orgasme (3) Osho (8) ouderen (5) overbelasting (1) overgewicht (1) overheid (3) overvloed (2) paradox (19) Pareto principe (1) partnerkeuze (5) passie (2) pedagogie (2) penisnijd (1) perfectie (2) personeelsbeleid (3) persoonlijkheid (4) persoonlijkheidsstoornis (4) pesten (4) Peter principle (2) pijnlichaam (7) politiek (13) positieve (10) processie (2) projectie (9) psychiatrie (7) psychofarmaca (2) psychose (2) psychotherapie (3) puberen (3) reductionisme (1) reïncarnatie (2) relatie (22) relatievaardigheid (6) remancipatie (1) respect (23) riagg (1) rijkdom (2) rol (4) romantiek (4) ruzie (5) samensmelten (10) schaamte (2) scheiden (4) schelden (1) schizofrenie (2) schouwen (4) schrijfdrang (2) schuld (4) sedatie (1) seks (23) seksuele voorlichting (1) selectie (4) sociale druk (2) solidariteit (1) somberheid (2) soulmate (1) spiegelogie (9) spijt (3) spiritualiteit (45) sport (1) spreekwoorden (1) sprong (2) statistiek (1) status (2) sterven (6) stigma (1) stilte (5) Stockholm-syndroom (1) straling (1) strategie (2) stress (6) synchroniciteit (7) Taoïsme (14) tederheid (1) Tegenwoordigheid (2) The Secret (4) The Work (1) therapeutische gemeenschap (1) therapie (3) tijdgeest (2) toeval (5) Tolle (22) transcenderen (5) transformatie (5) transparantie (3) trend (3) tunnelvisie (2) twijfel (5) UFO (1) verandering (2) verantwoordelijkheid (10) verbinding (25) vergeten (2) verlangen (7) verlatingsangst (1) verleiding (2) verlichting (14) verliefdheid (6) verlies (2) vermaatschappelijking (1) vermijding (1) vermoeidheid (2) verslaving (11) vertrouwen (14) verveling (1) verwerking (1) vicieuze cirkel (1) voeding (4) voelen (5) volgzaamheid (2) vooroordelen (1) vragenlijst (5) vrije wil (6) vrijen (3) vrijheid (66) vrouwelijkheid (4) waarheid (25) waarneming (7) ware (11) wezen (3) wijsheden (9) wilskracht (3) woede (3) wraak (2) wu wei (12) yin en yang (3) zelfbeheersing (3) zelfbevestiging (4) zelfbewustzijn (5) zelfdoding (5) zelfkennis (16) zelfkritiek (4) zelfoverschatting (4) zelfrealisatie (7) zelfvertrouwen (5) zelfverwerkelijking (1) zelfwaardering (4) Zen (3) ziel (13) ziel. ware (1) Zijn (11) zorgvuldigheid (5)

Zoeken in dit blog

Bronnen, links en reacties

Er wordt zoveel mogelijk naar de bron van een bericht gelinkt, maar wanneer deze is opgeheven wordt de link verwijderd.
Feedback en melding van onvolkomenheden zijn welkom en mogelijk via e-mail.

Disclaimer

Veel bijdragen op dit blog gaan over ongrijpbare begrippen als waarheid, vrijheid of liefde. Door onwaarheden te ontdekken die ons gevangen houden, kan waarheid meer zichtbaar worden en kunnen we ons bevrijden van de angst dat we afgescheiden zijn.
Vrij naar Wittgenstein: "van dat, waarover niet kan worden gesproken, zwijgen wij". Al het overige is bespreekbaar.

Blogarchief