Afwisselend kunnen verbinden en op tijd loslaten

Ware liefde

Hoe herken ik ware of echte liefde? Om een goed antwoord te kunnen geven moet je eigenlijk meer weten over degene die de vraag stelt, diens ...

De chaostheorie en de geest

Edward Norton Lorenz, een Amerikaanse meteoroloog, maar afgestudeerd in de wiskunde, beoogde met zijn chaostheorie slechts een bijdrage te leveren aan zijn eigen vakgebied. Toch is deze theorie ook inpasbaar in de psychologie. In plaats van de rigide natuurwetten, belooft de chaostheorie creativiteit en vitaliteit. Chaos is het effect van exponentieel toenemende onzekerheid. Elk stapje verder in de tijd, levert een steeds grotere onzekerheid. Overigens is chaos niet hetzelfde als toeval, omdat er bij toeval helemaal niets te voorspellen valt. Voor de psychologie betekende dit, dat kleine dingen heel grote gevolgen konden hebben. Ondanks dat de chaostheorie al uit de jaren 70 stamt, wordt het pas sinds een jaar of tien in psychologische theorievorming gebruikt.

Een niemendalletje in de jeugd

Psychologen voorspellen graag toekomstig gedrag. Het behaviorisme nam aan dat je – afgaande op een bepaalde stimulus/prikkel – de daarop volgende respons kon voorspellen. Het cognitivisme stelde dat er tussen stimulus en respons iets als ‘cognitieve verwerking’ zat. Een stimulus wordt door de hersenen verwerkt, alvorens er een reactie op volgt. Cognitivisten richten zich dus op wat er tussen de oren gebeurt met informatie. Maar let wel, het is nog steeds een vrij lineair proces. Er is een vaststaande volgorde en iedere fase is onontbeerlijk voor de volgende. De chaostheorie kan deze lineariteit doorbreken. En wel op de volgende manier. Stel dat er in uw jeugd iets kleins gebeurt. U reageerde daarop met gedrag dat –zou een psycholoog er naar kijken– geen merkbare gevolgen zou kunnen hebben voor de toekomst. De chaostheorie vertelt dat het niemendalletje uit uw jeugd of uw reactie daarop, in uw toekomst kan uitgroeien tot een gevolg van heftige proporties. Dit gevolg heeft niet zozeer te maken met cognitieve verwerking, maar met alle processen waarbinnen wij ons leven leiden. Maar wat heb je nu praktisch aan die wetenschap? Want laten we eerlijk zijn, we hebben het nog steeds over exponentieel toenemende onzekerheid en hoewel dat een zekere wetenschap is, levert het schijnbaar zelf weinig antwoorden op over ons gedrag in relatie met onze toekomst.

De Dow Jones en chaos

Lang is gedacht dat het lichaam een machine is, waarin alles op een ordelijke manier moet plaatsvinden. Is dit niet het geval, dan is er sprake van ziekte. Nieuw onderzoek leert echter dat juist voorspelbaarheid een aanwijzing is voor ziekte. Ons lichaam, de mens die we zijn, is niet tot stand gekomen via ordelijke processen, maar via processen die beter in een chaosmodel passen. Laat ik een persoonlijk voorbeeld nemen. Ik was een jaar of zeven en zag mijn moeder ‘papieren’ invullen. Wanhopig vroeg ik me af hoe ik dat ooit zou moeten leren. Inmiddels kan ook ik overweg met de spreekwoordelijke papierwinkel. Maar ik heb er nooit expliciet les in gehad. Het leerproces is alles behalve ordelijk verlopen. Wanneer je kijkt naar de vaardigheden die een mens zich gedurende zijn leven zoal zijn eigen maakt, dan zie je vaak weinig orde. Je kunt het ook biochemisch bekijken. Voor biochemici is er pas orde in de chemie van ons lijf, wanneer we zijn overleden. Het laatste voorbeeld betreft de Dow Jones index. Beursnoteringen hebben te maken met menselijk gedrag. Menselijk gedrag heeft te maken met het menselijk lichaam, de geest. Dit heeft op zijn beurt weer te maken met elektrochemische en biologische processen. Kortom, wanneer we het lineaire aanhangen, dan zouden we vanuit het chemische en biologische gedrag van ons lijf het gedrag van de Dow Jones moeten kunnen voorspellen. In de praktijk blijkt dit onmogelijk.

Een kus op de linkerwang

De chaostheorie geeft ons dus wel een antwoord. Ons leven wordt meer bestuurd door non-lineaire processen, dan we dachten. Het gaat om de gedachte dat ons gedrag in grote mate wordt bepaald door iets wat we ‘randomness’ zouden kunnen noemen. Randomness kun je vergelijken met een keuze die geen rationele achtergrond kent. U kiest uw lottogetallen ‘at random’. Het aantal alternatieven kent een zekere beperking, maar verder lijken er geen grenzen of factoren die een rol spelen bij uw keuze; het gevolg van die keuze. U doet maar wat en soms hebt u geluk, soms niet. In wezen reflecteert dit de evolutie. De evolutie doet maar wat en sommige organismen – of aanpassingen/mutaties – hebben succes; andere niet. Geldt dit niet ook in zekere mate voor mensenlevens? Vaak doet u dingen zonder daar echt een goede reden voor te hebben. U komt een man, dan wel vrouw tegen, de hormonen spelen op en plots lijkt die persoon degene waarmee u oud wilt worden. Misschien bent u arts, makelaar of vuilnismens. Hoe bewust heeft u die keuze gemaakt en waarom heeft u andere alternatieven links laten liggen? En het inzicht dat daaruit voortvloeit is nogal belangrijk. Uw leven hangt aan elkaar van ‘randomness’ en zonder dat zou u uw leven als mens niet kunnen leven. Neem het even erg klein. U bent bezig met seks. Kiest u voor de linker- of de rechterwang van uw partner om een eerste kus op te drukken. Of doet u maar gewoon wat? Ik wed dat het laatste het geval is.

De mens en de dood, of het geluk

De kern van de chaostheorie in relatie tot onze geest, is dat het gedrag van mensen niet tot stand komt via voorspelbare processen. Sterker, hoe meer men gedrag wil voorspellen, hoe groter de kans dat men ernaast zit. Het is geestelijk gezond om niet al te voorspelbaar te zijn. Mensen die volledig te voorspellen zijn, zijn doorgaans autistisch of anderszins dwangmatig. In het spel van sociale krachten, is het goed wanneer je op onverwachte momenten op een onvermoede manier uit de hoek kunt komen. En de meest essentiële kern? Vanuit een lineaire gedachte, is het leven, liefde etc. etc. een optelsom van voors en tegens. In de praktijk leven we, hebben we lief, om redenen die we zelf niet kennen. We doen maar wat en de meeste mensen doen dat tot hun dood. Onze geest laat zich niet vangen in wetmatigheden, behalve die ene. De wetten die de chaostheorie dicteert. En die zegt dat er geen wetmatigheden zijn in ons gedrag. Soms zijn wij als mens in staat een ander te doden, soms zijn wij als mens in staat het leven in dienst te stellen van een ander/anderen. Soms val je op blondjes en leef je tot de dood met een roodharige lieverd. Soms wil je je kinderen achter het behang plakken, maar heb je ze meer lief dan wie of wat dan ook. Soms kan onzekerheid meer zekerheid bieden dan zekere beslissingen. Je weet niet wat je geest is en je weet niet wat die geest – wat het al dan niet is – zoal vermag of verlangt. Je kracht als mens ligt erin dat je geen zekerheid nodig hebt om je besluiten te kunnen nemen. Zeker, je doet maar wat. Maar volgens de chaostheorie kan dat heel veel meer zijn dan je vermoedt. Twijfel je aan de uitkomst van al dat gokken? Denk dan aan alle mooie zaken waar mensen toe in staat zijn. En wees dan ook even eerlijk. Zijn we tot die dingen in staat omdat we zeker weten wat het gevolg van ons gedrag is?

Er zijn nog veel meer onderwerpen op dit weblog

Uiteraard staat in een blog rijp en groen (lichte en zwaardere onderwerpen) door en achter elkaar. Klik hier voor de samenhang en achtergrond.
Misschien bent u ook geïnteresseerd in andere artikelen. U kunt die hieronder vinden via de labels of via de zoekfunctie. Achter elk label staat tussen haakjes het aantal weblogs dat daarover gaat.
Een beeld zegt meer dan 1000 woorden, daarom is bij sommige artikelen een filmpje of video gezocht met een documentaire of interview. U vindt deze bij het label "filmpje".

Overzicht van alle labels.
Gebruik voor overige steekwoorden het zoekvak onder of linksboven

aandacht (9) achterdocht (3) ADHD (3) afhankelijkheid (4) afstand nemen (8) agnost (2) agressie (5) alcoholisme (4) alleenstaande (1) alternatieve genezing (4) altruïsme (5) ambitie (2) ander (2) angst (21) angststoornis (1) apofatisch (4) authenticiteit (10) autisme (2) autonomie (4) baclofen (1) balans en evenwicht (35) begeerte (1) behoefte (4) belangen (13) belemmerende overtuigingen (5) beoordelen (5) beslissen (2) betrokkenheid (4) betrouwbaarheid (8) bewustwording (14) bewustzijn (25) bezinning (1) bindingsangst (4) biseksualiteit (1) boeddhisme (6) boek (245) borderline (2) brein (1) burn-out (4) castratieangst (1) communicatie (19) compassie (8) competentie (6) competitie (6) complottheorie (4) consumeren (5) coping (1) creationisme (1) creativiteit (2) crisis (8) dans (1) daten (6) demagogie (1) denken (12) denkfouten (4) deugd (5) deugdzaamheid (2) diagnose (7) dieren (2) discipline (1) dooddoener (3) drama (1) drugsgebruik (4) DSM (5) dualisme (4) dwangstoornis (2) echt (6) eenheid (13) eenzaamheid (8) eerste indruk (1) ego (50) eigenschappen (3) eigenwaarde (4) emancipatie (9) emergentie (2) emotie (15) empathie (2) en-en (22) endogene depressie (2) energie (12) epidemie (1) ergernis (1) erkenning (6) ethiek (6) etiquette (7) euthanasie (2) evenwaardigheid (21) evolutie (14) extraversie (3) faalangst (1) fabel (1) facelift (1) filmpje (133) filosofie (12) flirten (1) fraude (9) Freud (2) functioneren (4) gebreken (1) gedrag (1) gedragsverandering (4) geduld (3) geest (3) geheugen (3) gekwetstheid (5) geld (7) gelijk hebben of gelijk krijgen (10) gelijkmoedigheid (3) geloven (13) geluk (44) genoeg (1) genot (1) Gestalt (1) Getuige (2) gevoelens (28) gezag (4) gezichtsverlies (2) gezondheid (7) gezondheidszorg (1) GGz (3) GHB (1) go with the flow (4) God (28) goedgelovigheid (4) gokken (1) grenzen (5) handleiding (1) hechting (2) hedonisme (1) heelheid (5) helderziendheid (1) hersenen (4) hier en nu (11) holisme (3) homoseksualiteit (2) hoofdzonde (3) hoogsensitiviteit (1) hufterigheid (2) hulpverlening (2) humor (16) ideaalbeeld (2) identificatie (8) identiteit (5) ik-boodschap (1) illusie (6) imago (6) individualisme (3) innerlijke vrijheid (13) integriteit (3) Intelligent Design (2) Internet (6) intuïtie (11) InZicht (13) islam (2) jaloezie (3) jeugd (1) jezelf worden en zijn (12) jongeren (3) karakter (1) kenmerken (2) kiezen (11) kind (11) kosten (1) kracht (4) Krishnamurti (2) kuddegedrag (1) kwakzalverij (2) kwaliteit (11) kwetsbaarheid (8) leegte (9) leiderschap (5) leugens (12) levensfase (3) levenskunst (6) levensstijl (1) levensvragen (2) levensweg (3) licht (3) liefde (90) liefdesverdriet (6) lijden (2) loslaten (16) lust (4) macht (25) magisch denken (5) man-vrouw verschillen (18) mannelijkheid (10) mannen (5) media (13) meditatie (13) memen (2) metafoor (2) metafysica (2) mildheid (1) milieu (1) mindfulness (3) misbruik (5) mobiel (1) model (1) moraliseren (3) motto (1) multitasken (1) mushotoku (2) narcisme (5) natuur (1) negatieve (10) neti neti (2) neuroticisme (1) niet doen (18) NLP (1) non-dualiteit (28) observator (1) occupybeweging (2) omdenken (3) omgangsregels (3) onderwijs (2) onderzoek (12) ongelukkig zijn (3) onmacht (3) ontrouw (1) ontwikkeling (9) onverwerkt kindertrauma (2) onzichtbaar (1) oordeel (18) opvoeding (10) orgasme (3) Osho (9) ouderen (5) overbelasting (1) overgewicht (1) overheid (3) overvloed (2) paradox (18) Pareto principe (1) partnerkeuze (5) passie (3) pedagogie (2) penisnijd (1) perfectie (2) personeelsbeleid (3) persoonlijkheid (4) persoonlijkheidsstoornis (4) pesten (4) Peter principle (2) pijnlichaam (10) politiek (13) positieve (10) processie (2) projectie (9) psychiatrie (7) psychofarmaca (2) psychose (2) psychotherapie (3) puberen (3) reductionisme (1) reïncarnatie (2) relatie (22) relatievaardigheid (6) remancipatie (1) respect (23) riagg (1) rijkdom (2) rol (4) romantiek (3) ruzie (5) samensmelten (9) schaamte (2) scheiden (4) schelden (1) schizofrenie (2) schouwen (4) schrijfdrang (2) schuld (4) sedatie (1) seks (23) seksuele voorlichting (1) selectie (3) sociale druk (2) solidariteit (1) somberheid (1) soulmate (1) spiegelogie (9) spijt (3) spiritualiteit (42) sport (1) spreekwoorden (1) sprong (3) statistiek (1) status (2) sterven (6) stigma (1) stilte (4) Stockholm-syndroom (1) straling (1) strategie (2) stress (6) synchroniciteit (6) Taoïsme (12) tederheid (1) Tegenwoordigheid (5) The Secret (4) The Work (1) therapeutische gemeenschap (1) therapie (2) tijdgeest (2) toeval (3) Tolle (26) transcenderen (5) transformatie (5) transparantie (3) trend (3) tunnelvisie (2) twijfel (5) UFO (1) verandering (2) verantwoordelijkheid (9) verbinding (24) vergeten (2) verlangen (7) verlatingsangst (1) verleiding (2) verlichting (13) verliefdheid (6) verlies (2) vermaatschappelijking (1) vermijding (1) vermoeidheid (2) verslaving (11) vertrouwen (14) verveling (2) verwerking (1) vicieuze cirkel (1) voeding (4) voelen (5) volgzaamheid (2) vooroordelen (1) vragenlijst (5) vrije wil (5) vrijen (3) vrijheid (63) vrouwelijkheid (4) waarheid (24) waarneming (7) ware (11) wezen (3) wijsheden (8) wilskracht (3) woede (3) wraak (2) wu wei (12) yin en yang (3) zelfbeheersing (3) zelfbevestiging (4) zelfbewustzijn (4) zelfdoding (5) zelfkennis (15) zelfkritiek (4) zelfoverschatting (4) zelfrealisatie (7) zelfvertrouwen (5) zelfverwerkelijking (1) zelfwaardering (4) Zen (3) ziel (13) ziel. ware (1) Zijn (13) zorgvuldigheid (5)

Zoeken in dit blog

Bronnen, links en reacties

We schrijven over en verwijzen naar psychologische en spirituele onderwerpen in de actualiteit.
We linken zoveel mogelijk naar de bron van een bericht, maar we verwijderen de link wanneer deze is verbroken.
Feedback en melding van onvolkomenheden zijn welkom en mogelijk via e-mail.

Disclaimer

Veel bijdragen op dit blog gaan over ongrijpbare begrippen als waarheid, vrijheid of liefde. Door onwaarheden te ontdekken die ons gevangen houden, kan waarheid meer zichtbaar worden en kunnen we ons bevrijden van de angst dat we afgescheiden zijn.
Vrij naar Wittgenstein: "van dat, waarover niet kan worden gesproken, zwijgen wij". Al het overige is bespreekbaar.