De factoren bij een eerste indruk

Hoogleraar Roos Vonk beschrijft in haar boek “De eerste indruk” het antwoord op een aantal vragen die bij een eerste ontmoeting spelen.
Is de eerste indruk de beste? Waarom val je wel of niet op iemand? Wat is de rol van macht en afhankelijkheid bij indrukvorming? Hoe zorg je dat je zelf goed voor de dag komt, bij een sollicitatie of een eerste afspraakje? Kun je wel altijd 'jezelf zijn'?


De eerste indruk
Roos Vonk & P. Dijkstra

Al deze vragen gaan over onze dagelijkse omgang met andere mensen. Als we iemand voor het eerst ontmoeten, vormen we ons meteen een indruk van die persoon. Omgekeerd vormt de ander zich ook een indruk van ons.

In de taal zijn er veel woorden die de eigenschappen van mensen beschrijven. Die lijst heeft mogelijk een lange evolutionaire voorgeschiedenis. Het zegt iets over de manier waarop mensen elkaar beoordelen en wat de overwegingen daar bij zijn. Wanneer psychologische en taalkundige onderzoekers deze woorden (statistisch met factoranalyse) rangschikken dan duikt vaak dezelfde volgorde in indelingen op. In vragenlijsten wordt deze kennis toegepast op de semantisch differentiaal.
De reden van het optreden van die volgorde zou weleens kunnen liggen in de evolutie. Wanneer iemand geconfronteerd wordt met nieuwe personen of zelfs met levende wezens in het algemeen, moet er snel geoordeeld worden of die ontmoeting (potentieel) gevaarlijk is of niet.
De eerste vraag die iemand zichzelf onbewust stelt is “is de ander goed voor mij, is hij mij gunstig gestemd?”. Die vraag was in het stenen tijdperk uiterst relevant en een kwestie van leven of dood. In moderne termen: gaat deze ontmoeting positief of negatief aflopen? De tweede vraag is of iemand sterk is, dus wanneer ik een strijd moet aangaan wie wint er? De derde vraag is of iemand snel is, dus als ik een confrontatie verlies, ben ik dan op tijd weg?
Tegenwoordig krijgen we langer de tijd om de ander goed te beoordelen. Maar de eerste indruk is bepalend voor het vervolg.

We hebben zelfs twee kansen om de eerste indruk goed te laten verlopen want er zijn meer boeken die ons kunnen helpen.
Demarais & White benoemen in hun boek dat ook “De eerste indruk” heet zeven aspecten die bij een eerste ontmoeting de mening van een ander over jou bepalen: toegankelijkheid, belangstelling, gespreksstof, openhartigheid, manier van converseren, levensinstelling en seksuele aantrekkingskracht.


De eerste indruk
Ann Demarais & V. White


Voor wie het teveel vindt om het allemaal tegelijk en direct goed te doen bij de eerste indruk: een positieve, krachtige en dynamische indruk is altijd een goed startpunt (geweest).